Dyfrig, carchar C'narfon a Chymru'n Un

'Dwi wedi darllen blogiad ddiweddaraf Dyfrig dair neu bedair gwaith, a 'dwi'n dal i grafu fy mhen. Mae'n datgan - Tydw i ddim am eiliad yn dadlau bod penderfyniad Llywodraeth Prydain i beidio ac adeiladu carchar yng Nghaernarfon yn reswm dros dorri Cytundeb Cymru'n Un, a ildio'n lle yn Llywodraeth Cymru - ac yna'n mynd ati i son am pob dim mae'n ei ddrwg leicio am y ffordd mae'r Cytundeb yn mynd rhagddo hyd yn hyn ac yna datgan - Mae'n bryd i ni wynebu y ffaith bod Llafur wedi methu a chadw ei bargen gyda Phlaid Cymru, a gadael y glymblaid.

'Rwan dydi corff y blogiad ddim yn nodweddiadol o'r ffordd y bydd Dyfrig yn dadlau fel rheol, i'r graddau ei fod yn rhestr o gwynion sydd heb eu didoli na'u gwerthuso - tipyn bach fel petai yn un o flogiadau blogwyr Llais Gwynedd. Hynny yw, mae mwy o sylwedd i rai o'r cwynion na'r lleill - ond maent i gyd yn cael eu cyflwyno i'n sylw yn un lwmp bler fel petaent i gyd yn ddiymwad, ac i gyd yn gyfartal o ran difrifoldeb. Mae hefyd yn bwysig cofio ein bod dim ond hanner ffordd trwy'r Cytundeb.

Ydi hi mewn gwirionedd yn onest i ollwng y gyfrifoldeb am beidio a symud ymlaen efo papur dyddiol ar stepan drws Rhodri Morgan, pan mai Rhodri Glyn oedd yn gyfrifol am y penderfyniad? Ydi cynlluniau'r llywodraeth i sefydlu Coleg Ffederal mewn gwirionedd yn dystiolaeth o 'fethiant' Cymru'n Un. Ydi'r ddadl LCO iaith yn dal dwr pan mae'n amlwg bod pwyllgor deddfwriaeth y Cynulliad yn credu y dylai'r cynulliad gael y cwbwl lot o'r pwerau deddfu ynghylch yr iaith?

'Dydw i ddim yn gwybod beth i'w wneud o ddadl Dyfrig - mae o'n codi'r ddadl y dylid torri Cymru'n Un yng nghyd destun y penderfyniad ynglyn a charchar Caernarfon, ac yna'n honni y dylid tynnu allan o'r cytundeb oherwydd nad ydi Cymru'n Un wedi gwireddu ei holl amcanion hanner ffordd trwy gyfnod y cytundeb.

'Dydw i'n onest ddim yn gwybod beth i'w wneud o'r ddadl.

Y blogwyr a Chyngor Gwynedd

Hmm - yn ol blog answyddogol Dyfrig Jones, mae blogiau megis blogmenai, blog Gwilym Euros ei flog ei hun a blog Hen Rech Flin yn cynnig cip llawnach ar wleidyddiaeth Gwynedd na'r cyfryngau prif lif - llawnach ond mwy 'unochrog'.

Mae gen i ofn nad ydw i'n cytuno 100%. Yn amlwg mae blogmenai yn gofnod cwbl wrthrychol, dibynadwy a rhesymegol o wleidyddiaeth Gwynedd - ac yn wir gwleidyddiaeth yn gyffredinol. Ar y llaw arall mae blogiau Gwilym ac Alwyn yn ddwy sosban sy'n llawn o lob sgows rhagfarnllyd, unochrog ac un llygeidiog sy'n cael eu cynhyrchu gan bobl sy'n estroniaid llwyr i resymeg. Mae yna fwy o rwdins yn lob sgows Gwilym, mwy o gennin yn un Alwyn. Mae'r blog answyddogol rhywle rhwng yr eithafion yma - yn nes o dipyn at flogmenai reit siwr.

Ceir esiampl o'r diffyg rhesymeg sylfaenol rwyf yn siarad amdano yma. I dorri stori hir iawn yn fyr iawn, ymateb a geir gan Gwilym i ffrae rhyngddo fo a'r cyn gynghorydd Plaid Cymru, Maldwyn Lewis sy'n cael ei chynnal yn y Caernarfon & Denbigh.

Hanfod y ffrae ydi bod Maldwyn yn honni bod cynghorwyr Llais Gwynedd yn dadlau yn siambr y cyngor mewn modd ymysodol a phersonol tra bod Gwilym yn anghytuno'n gryf. Wna i ddim cymryd ochr na gwneud sylw ynglyn a'r ddadl ei hun, gan nad wyf yn mynychu'r cyngor yn aml iawn - ag eithrio i nodi fy mod wedi clywed yr honiad yn cael ei wneud sawl gwaith o'r blaen.

Beth bynnag, mae pethau wedi mynd yn fler - mor fler nes bod Maldwyn wedi dechrau cyfeirio at Gwilym fel Euros, ac mae Gwilym wedi dechrau hefru am y peth ar ei flog. Ond yr hyn sydd mymryn yn ddi reswm ydi bod blog Gwilym yn dadlau nad ydi Llais Gwynedd yn dadlau yn bersonol ac yn ymysodol trwy gyfeirio at Maldwyn fel little Maldwyn ('dydi Maldwyn yn wir ddim ymhlith y mwyaf o blant Duw), honni ei fod wedi poeri ei ddwmi a'i forthwyl sinc allan o'i bram a chyhoeddi llun ohono ar ffurf babi.

Mae'r holl beth yn gwneud i mi feddwl am stori am rhywun sydd bellach hefyd yn gynghorydd - un a gaiff aros yn ddi enw. Gwyddel ydi'r gwr bonheddig sydd o dan sylw, ac roedd yn fyfyriwr yn Aberystwyth yn ol yn saith degau'r ganrif ddiwethaf - pan oedd y rhyfel yng ngogledd ei wlad yn ei hanterth. Cafodd ei hun mewn ffrae gyda myfyriwr o Sais ar ben y grisiau yn adeilad Undeb y Myfyrwyr. Roedd y ddau yn feddw gaib. Roedd gan y Sais ddamcaniaeth ddiddorol a rhyddfrydig mai'r rheswm am y rhyfel oedd anian y Gwyddelod - roeddynt yn bobl wyllt a di drefn nad oedd a'r gallu i reoli eu teimladau. Roedd ein cyfaill Gwyddelig yn anghytuno.

Aeth hi'n ffrae, ac aeth pethau o ddrwg i waeth. Wedi tipyn o weiddi, collodd y Gwyddel ei dymer a rhoi dwrn i'r Sais yn ei wyneb. Syrthiodd hwnnw i lawr y grisiau, ac mewn chwinciad roedd yn gorwedd ar wastan ei gefn ar waelod y grisiau. Mewn chwinciad arall roedd y Gwyddel ar waelod y grisiau hefyd yn dawnsio ar wyneb ei wrthwynebedd. Wedi ychydig o neidio i fyny ac i lawr gafaelodd yn sgrepan y Sais, ac yng nghanol y gwaed a'r dannedd mynnodd ei fod yn tynnu ei sylwadau sarhaus am anian y Gwyddel yn eu hol.