Dwi’n gwybod fy mod i’n addo ailddechrau blogio’n rheolaidd o bryd i’w gilydd – felly dyma drio eto!
Mae’n od meddwl bod bron i ddegawd wedi mynd heibio ers i mi roi’r gorau i flogio’n rheolaidd -er fy mod i wedi cael hyrddiau o flogio ers hynny.
Ar y pryd, roedd David Cameron yn Brif Weinidog y DU, Leanne Wood oedd yn arwain Plaid Cymru, roedd y Deyrnas Unedig yn dal yn aelod o’r Undeb Ewropeaidd, roedd Donald Trump eto i gael ei ethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau, ac ‘doedd neb wedi clywed am COVID-19. Roedd Twitter yn dal i fod yn Twitter, nid X. ac roedd Cynulliad Cenedlaethol Cymru eto i ddod yn Senedd Cymru.
Mewn geiriau eraill, mae’r byd wedi newid bron y tu hwnt i adnabyddiaeth ers hynny.
Y digwyddiad mwyaf, heb os nac oni bai, oedd Brexit. Beth bynnag ydi barn rhywun am y canlyniad, mae’n anodd gorbwysleisio’r effaith y mae wedi’i chael. Mae wedi ail-lunio gwleidyddiaeth Prydain, newid perthynas y Deyrnas Unedig â gweddill Ewrop, a chael effaith uniongyrchol ar economi, mewnfudo, amaethyddiaeth a’r ffordd y mae llywodraethau yng Nghymru yn gweithredu. Yn wir gellir dadlau fod y digwyddiad hwnnw ymhlith y trawsnewidiad sydd wedi bod yng ngwleidyddiaeth Cymru.
Yna daeth y pandemig. Am gyfnod byr, stopiodd y byd bron yn llwyr. Cawsom ein hatgoffa mor fregus ydi cymdeithas fodern mewn gwirionedd, a gwelwyd Llywodraeth Cymru a’r llywodraethau datganoledig yn cymryd rôl llawer mwy amlwg ym mywyd bob dydd pobl nag erioed o’r blaen.
Yn y cyfamser, mae gwleidyddiaeth Cymru ei hun wedi newid yn sylweddol. Mae’r Cynulliad wedi dod yn Senedd, mae wedi ennill pwerau ychwanegol, ac mae wedi ehangu i 96 Aelod o dan system etholiadol newydd - i Gymru o leiaf. Mae Plaid Cymru wedi symud o fod yn wrthblaid i fod yn blaid lywodraethol, tra bod Reform UK wedi dod yn chwaraewr gwleidyddol mawr mewn ffordd na fyddai llawer wedi’i rhagweld ddeng mlynedd yn ôl.
Yn San Steffan, mae’r newid wedi bod bron mor ddramatig. Mae’r Ceidwadwyr wedi mynd o ennill mwyafrif mawr i golli grym yn llwyr ar ôl cyfnod o ansefydlogrwydd a welodd sawl Prif Weinidog yn dod a mynd mewn ychydig flynyddoedd. Ar hyd y ffordd cawsom Brexit, y pandemig, yr argyfwng costau byw, y chwyddiant uchaf ers degawdau a marwolaeth y Frenhines.
Yn rhyngwladol, mae’r darlun wedi newid yr un mor ddramatig. Mae ymysodiad Rwsia ar Wcráin wedi ail-lunio diogelwch Ewrop ac wedi arwain at ehangu NATO. Yn y Dwyrain Canol, mae’r rhyfel yn Gaza a’r gwrthdaro rhwng America Israel ag Iran wedi newid cydbwysedd grym y rhanbarth ac wedi dominyddu gwleidyddiaeth ryngwladol. Ac mae methiant America ac Israel i oresgyn Iran yn debygol i fod a goblygiadau hir dymor pell gyrhaeddol.
Ac yna mae gennym ni dechnoleg. Mae deallusrwydd artiffisial wedi symud o fod yn rhywbeth oedd yn perthyn i ffuglen wyddonol i fod yn offeryn y mae miliynau yn ei ddefnyddio bob dydd. Mae hynny’n debygol o newid economïau, addysg, y cyfryngau a gwleidyddiaeth yn y ffordd y gwnaeth y rhyngrwyd greu newid ugain mlynedd yn ôl.
Efallai mai’r newid mwyaf, fodd bynnag, ydi natur y ddisgwrs wleidyddol ei hun.
Ddeng mlynedd yn ôl roedd y drafodaeth yn aml yn canolbwyntio ar faterion lleol neu genedlaethol. Heddiw, mae’n anodd trafod unrhyw beth heb gyfeirio at y cyd destun rhyngwladol ehangach. Mae prisiau ynni yng Nghaernarfon yn cael eu dylanwadu gan ryfel yn Wcráin a phenderfyniadau yn Tehran. Gall penderfyniadau yn Washington neu Beijing gael effaith ar swyddi yng Nghymru. Mae’r ffin rhwng gwleidyddiaeth leol a gwleidyddiaeth fyd-eang wedi mynd yn llawer mwy aneglur.
Mae’r ffordd rydym yn trafod gwleidyddiaeth wedi newid hefyd. Mae Twitter wedi troi’n X. Mae TikTok a phodlediadau wedi dod yn ffynonellau newyddion i filiynau. Mae’r cylch newyddion yn rhedeg yn ddi-baid, ac mae gwybodaeth – a chamwybodaeth – yn teithio’n gyflymach nag erioed.
Wrth edrych yn ôl, mae’n anodd meddwl am gyfnod arall mewn bywyd gwleidyddol lle mae cymaint wedi newid mewn dim ond degawd - ac mae rhai o’r newidiadau werth eu trafod yn fwy manwl.
Efallai bod hynny’n rheswm digon da dros ddechrau blogio eto.
