Mewn difri pwy sy'n bygwth heddwch Byd eang?

Mae'n ddiddorol nodi bod un o asiantaethau'r UDA eisiau cosbi Standard Chartered oherwydd eu bod yn delio efo Iran.

Rydan ni i gyd yn gwybod pam - mae Iran yn wlad ofnadwy o beryglus a drwg sydd efo hanes hir o ymyryd yn filwrol ar hyd a lled y Byd er mwyn hyrwyddo eu buddiannau eu hunain.

Rhestraf isod pob esiampl o ymyraeth filwrol gan yr UDA ers 1890 - gydag ymddiheuriadau i'r puryddion ieithyddol yn eich plith - 'does gen i ddim o'r amser i gyfieithu'r job lot.

Oes yna unrhyw un eisiau bwrw amcan ynglyn a pham mor hir fyddai rhestr gyffelyb ar gyfer Iran?

COUNTRY OR STATE Dates of intervention Forces Comments
SOUTH DAKOTA  1890 (-?)  Troops 300 Lakota Indians massacred at Wounded Knee.
ARGENTINA 1890 Troops Buenos Aires interests protected.
CHILE 1891 Troops Marines clash with nationalist rebels.
HAITI 1891 Troops Black revolt on Navassa defeated.
IDAHO 1892 Troops Army suppresses silver miners' strike.
HAWAII 1893 (-?) Naval, troops Independent kingdom overthrown, annexed.
CHICAGO 1894 Troops Breaking of rail strike, 34 killed.
NICARAGUA 1894 Troops Month-long occupation of Bluefields.
CHINA 1894-95 Naval, troops Marines land in Sino-Japanese War
KOREA 1894-96 Troops Marines kept in Seoul during war.
PANAMA 1895 Troops, naval Marines land in Colombian province.
NICARAGUA 1896 Troops Marines land in port of Corinto.
CHINA 1898-1900 Troops Boxer Rebellion fought by foreign armies.
PHILIPPINES 1898-1910 (-?) Naval, troops Seized from Spain, killed 600,000 Filipinos
CUBA 1898-1902 (-?) Naval, troops Seized from Spain, still hold Navy base.
PUERTO RICO 1898 (-?) Naval, troops Seized from Spain, occupation continues.
GUAM 1898 (-?) Naval, troops Seized from Spain, still use as base.
MINNESOTA 1898 (-?) Troops Army battles Chippewa at Leech Lake.
NICARAGUA 1898 Troops Marines land at port of San Juan del Sur.
SAMOA 1899 (-?) Troops Battle over succession to throne.
NICARAGUA 1899 Troops Marines land at port of Bluefields.
IDAHO 1899-1901 Troops Army occupies Coeur d'Alene mining region.
OKLAHOMA 1901 Troops Army battles Creek Indian revolt.
PANAMA 1901-14 Naval, troops Broke off from Colombia 1903, annexed Canal Zone; Opened canal 1914.
HONDURAS 1903 Troops Marines intervene in revolution.
DOMINICAN REPUBLIC 1903-04 Troops U.S. interests protected in Revolution.
KOREA 1904-05 Troops Marines land in Russo-Japanese War.
CUBA 1906-09 Troops Marines land in democratic election.
NICARAGUA 1907 Troops "Dollar Diplomacy" protectorate set up.
HONDURAS 1907 Troops Marines land during war with Nicaragua
PANAMA 1908 Troops Marines intervene in election contest.
NICARAGUA 1910 Troops Marines land in Bluefields and Corinto.
HONDURAS 1911 Troops U.S. interests protected in civil war.
CHINA 1911-41 Naval, troops Continuous occupation with flare-ups.
CUBA 1912 Troops U.S. interests protected in civil war.
PANAMA 1912 Troops Marines land during heated election.
HONDURAS 1912 Troops Marines protect U.S. economic interests.
NICARAGUA 1912-33 Troops, bombing 10-year occupation, fought guerillas
MEXICO 1913 Naval Americans evacuated during revolution.
DOMINICAN REPUBLIC 1914 Naval Fight with rebels over Santo Domingo.
COLORADO 1914 Troops Breaking of miners' strike by Army.
MEXICO 1914-18 Naval, troops Series of interventions against nationalists.
HAITI 1914-34 Troops, bombing 19-year occupation after revolts.
TEXAS 1915 Troops Federal soldiers crush "Plan of San Diego" Mexican-American rebellion
DOMINICAN REPUBLIC 1916-24 Troops 8-year Marine occupation.
CUBA 1917-33 Troops Military occupation, economic protectorate.
WORLD WAR I 1917-18 Naval, troops Ships sunk, fought Germany for 1 1/2 years.
RUSSIA 1918-22 Naval, troops Five landings to fight Bolsheviks
PANAMA 1918-20 Troops "Police duty" during unrest after elections.
HONDURAS 1919 Troops Marines land during election campaign.
YUGOSLAVIA 1919 Troops/Marines intervene for Italy against Serbs in Dalmatia.
GUATEMALA 1920 Troops 2-week intervention against unionists.
WEST VIRGINIA 1920-21 Troops, bombing Army intervenes against mineworkers.
TURKEY 1922 Troops Fought nationalists in Smyrna.
CHINA 1922-27 Naval, troops Deployment during nationalist revolt.
MEXICO

HONDURAS. 1923. 1924-25 Bombing Troops Airpower defends Calles from rebellion Landed twice during election strife.
PANAMA 1925 Troops Marines suppress general strike.
CHINA 1927-34 Troops Marines stationed throughout the country.
EL SALVADOR 1932 Naval Warships send during Marti revolt.
WASHINGTON DC 1932 Troops Army stops WWI vet bonus protest.
WORLD WAR II 1941-45 Naval, troops, bombing, nuclear Hawaii bombed, fought Japan, Italy and Germay for 3 years; first nuclear war.
DETROIT 1943 Troops Army put down Black rebellion.
IRAN 1946 Nuclear threat Soviet troops told to leave north.
YUGOSLAVIA 1946 Nuclear threat, naval Response to shoot-down of US plane.
URUGUAY 1947 Nuclear threat Bombers deployed as show of strength.
GREECE 1947-49 Command operation U.S. directs extreme-right in civil war.
GERMANY 1948 Nuclear Threat Atomic-capable bombers guard Berlin Airlift.
CHINA 1948-49 Troops/Marines evacuate Americans before Communist victory.
PHILIPPINES 1948-54 Command operation CIA directs war against Huk Rebellion.
PUERTO RICO 1950 Command operation Independence rebellion crushed in Ponce.
KOREA 1951-53 (-?) Troops, naval, bombing , nuclear threats U.S./So. Korea fights China/No. Korea to stalemate; A-bomb threat in 1950, and against China in 1953. Still have bases.
IRAN 1953 Command Operation CIA overthrows democracy, installs Shah.
VIETNAM 1954 Nuclear threat French offered bombs to use against seige.
GUATEMALA 1954 Command operation, bombing, nuclear threat CIA directs exile invasion after new gov't nationalized U.S. company lands; bombers based in Nicaragua.
EGYPT 1956 Nuclear threat, troops Soviets told to keep out of Suez crisis; Marines evacuate foreigners.
LEBANON l958 Troops, naval Army & Marine occupation against rebels.
IRAQ 1958 Nuclear threat Iraq warned against invading Kuwait.
CHINA l958 Nuclear threat China told not to move on Taiwan isles.
PANAMA 1958 Troops Flag protests erupt into confrontation.
VIETNAM l960-75 Troops, naval, bombing, nuclear threats Fought South Vietnam revolt & North Vietnam; one million killed in longest U.S. war; atomic bomb threats in l968 and l969.
CUBA l961 Command operation CIA-directed exile invasion fails.
GERMANY l961 Nuclear threat Alert during Berlin Wall crisis.
LAOS 1962 Command operation Military buildup during guerrilla war.
 CUBA  l962  Nuclear threat, naval Blockade during missile crisis; near-war with Soviet Union.
 IRAQ 1963 Command operation CIA organizes coup that killed president, brings Ba'ath Party to power, and Saddam Hussein back from exile to be head of the secret service.
PANAMA l964 Troops Panamanians shot for urging canal's return.
INDONESIA l965 Command operation Million killed in CIA-assisted army coup.
DOMINICAN REPUBLIC 1965-66 Troops, bombing Army & Marines land during election campaign.
GUATEMALA l966-67 Command operation Green Berets intervene against rebels.
DETROIT l967 Troops Army battles African Americans, 43 killed.
UNITED STATES l968 Troops After King is shot; over 21,000 soldiers in cities.
CAMBODIA l969-75 Bombing, troops, naval Up to 2 million killed in decade of bombing, starvation, and political chaos.
OMAN l970 Command operation U.S. directs Iranian marine invasion.
LAOS l971-73 Command operation, bombing U.S. directs South Vietnamese invasion; "carpet-bombs" countryside.
SOUTH DAKOTA l973 Command operation Army directs Wounded Knee siege of Lakotas.
MIDEAST 1973 Nuclear threat World-wide alert during Mideast War.
CHILE 1973 Command operation CIA-backed coup ousts elected marxist president.
CAMBODIA l975 Troops, bombing Gassing of captured ship Mayagüez, 28 troops die when copter shot down.
ANGOLA l976-92 Command operation CIA assists South African-backed rebels.
IRAN l980 Troops, nuclear threat, aborted bombing Raid to rescue Embassy hostages; 8 troops die in copter-plane crash. Soviets warned not to get involved in revolution.
LIBYA l981 Naval jets Two Libyan jets shot down in maneuvers.
EL SALVADOR l981-92 Command operation, troops Advisors, overflights aid anti-rebel war, soldiers briefly involved in hostage clash.
NICARAGUA l981-90 Command operation, naval CIA directs exile (Contra) invasions, plants harbor mines against revolution.
LEBANON l982-84 Naval, bombing, troops Marines expel PLO and back Phalangists, Navy bombs and shells Muslim positions. 241 Marines killed when Shi'a rebel bombs barracks.
GRENADA l983-84 Troops, bombing Invasion four years after revolution.
HONDURAS l983-89 Troops Maneuvers help build bases near borders.
IRAN l984 Jets Two Iranian jets shot down over Persian Gulf.
LIBYA l986 Bombing, naval Air strikes to topple Qaddafi gov't.
BOLIVIA 1986 Troops Army assists raids on cocaine region.
IRAN l987-88 Naval, bombing US intervenes on side of Iraq in war, defending reflagged tankers and shooting down civilian jet.
LIBYA 1989 Naval jets Two Libyan jets shot down.
VIRGIN ISLANDS 1989 Troops St. Croix Black unrest after storm.
PHILIPPINES 1989 Jets Air cover provided for government against coup.
PANAMA 1989 (-?) Troops, bombing Nationalist government ousted by 27,000 soldiers, leaders arrested, 2000+ killed.
LIBERIA 1990 Troops Foreigners evacuated during civil war.
SAUDI ARABIA 1990-91 Troops, jets Iraq countered after invading Kuwait. 540,000 troops also stationed in Oman, Qatar, Bahrain, UAE, Israel.
IRAQ 1990-91 Bombing, troops, naval Blockade of Iraqi and Jordanian ports, air strikes; 200,000+ killed in invasion of Iraq and Kuwait; large-scale destruction of Iraqi military.
KUWAIT 1991 Naval, bombing, troops Kuwait royal family returned to throne.
 IRAQ 1991-2003 Bombing, naval No-fly zone over Kurdish north, Shiite south; constant air strikes and naval-enforced economic sanctions
LOS ANGELES 1992 Troops Army, Marines deployed against anti-police uprising.
SOMALIA 1992-94 Troops, naval, bombing U.S.-led United Nations occupation during civil war; raids against one Mogadishu faction.
YUGOSLAVIA 1992-94 Naval NATO blockade of Serbia and Montenegro.
BOSNIA 1993-? Jets, bombing No-fly zone patrolled in civil war; downed jets, bombed Serbs.
HAITI 1994 Troops, naval Blockade against military government; troops restore President Aristide to office three years after coup.
ZAIRE (CONGO) 1996-97 Troops Troops at Rwandan Hutu refugee camps, in area where Congo revolution begins.
LIBERIA 1997 Troops Soldiers under fire during evacuation of foreigners.
ALBANIA 1997 Troops Soldiers under fire during evacuation of foreigners.
SUDAN 1998 Missiles Attack on pharmaceutical plant alleged to be "terrorist" nerve gas plant.
AFGHANISTAN 1998 Missiles Attack on former CIA training camps used by Islamic fundamentalist groups alleged to have attacked embassies.
IRAQ 1998 Bombing, Missiles Four days of intensive air strikes after weapons inspectors allege Iraqi obstructions.
YUGOSLAVIA 1999 Bombing, Missiles Heavy NATO air strikes after Serbia declines to withdraw from Kosovo. NATO occupation of Kosovo.
YEMEN 2000 Naval USS Cole, docked in Aden, bombed.
MACEDONIA 2001 Troops NATO forces deployed to move and disarm Albanian rebels.
UNITED STATES 2001 Jets, naval Reaction to hijacker attacks on New York, DC
AFGHANISTAN 2001-? Troops, bombing, missiles Massive U.S. mobilization to overthrow Taliban, hunt Al Qaeda fighters, install Karzai regime, and battle Taliban insurgency. More than 30,000 U.S. troops and numerous private security contractors carry our occupation.
YEMEN 2002 Missiles Predator drone missile attack on Al Qaeda, including a US citizen.
PHILIPPINES 2002-? Troops, naval Training mission for Philippine military fighting Abu Sayyaf rebels evolves into combat missions in Sulu Archipelago, west of Mindanao.
COLOMBIA 2003-? Troops US special forces sent to rebel zone to back up Colombian military protecting oil pipeline.
IRAQ 2003-? Troops, naval, bombing, missiles Saddam regime toppled in Baghdad. More than 250,000 U.S. personnel participate in invasion. US and UK forces occupy country and battle Sunni and Shi'ite insurgencies. More than 160,000 troops and numerous private contractors carry out occupation and build large permanent bases.
LIBERIA 2003 Troops Brief involvement in peacekeeping force as rebels drove out leader.
HAITI 2004-05 Troops, naval   Marines & Army land after right-wing rebels oust elected President Aristide, who was advised to leave by Washington.
PAKISTAN 2005-? Missiles, bombing, covert operation CIA missile and air strikes and Special Forces raids on alleged Al Qaeda and Taliban refuge villages kill multiple civilians. Drone attacks also on Pakistani Mehsud network.
SOMALIA 2006-? Missiles, naval, troops, command operation Special Forces advise Ethiopian invasion that topples Islamist government; AC-130 strikes, Cruise missile attacks and helicopter raids against Islamist rebels; naval blockade against "pirates" and insurgents.
SYRIA 2008 Troops Special Forces in helicopter raid 5 miles from Iraq kill 8 Syrian civilians
YEMEN 2009-? Missiles, command operation Cruise missile attack on Al Qaeda kills 49 civilians; Yemeni military assaults on rebels
LIBYA 2011-? Bombing, missiles, command operation NATO coordinates air strikes and missile attacks against Qaddafi government during uprising by rebel army.

Cameron yn dilyn yn olion traed Blair

Felly mae'n ymddangos bod Cameron wedi llwyddo i argyhoeddi ei hun bod Iran eisiau cynnal ymysodiad niwclear ar y DU. A rhoi o'r neilltu am eiliad y ffaith y gallai Cameron ei hun gynnal ymysodiad niwclear ar Irac, neu unrhyw wlad arall yn y Byd o fewn yr awr, mae yna rhywbeth anymunol o gyfarwydd am y ddadl yma.

Celwydd gan Blair y gallai Irac ymosod ar y DU mewn tri chwarter awr oedd un o'r rhesymau pam aethom i'r rhyfel trychinebus hwnnw, a chelwydd bisar gan lywodraethau Prydeinig o pob math bod ymyraeth yn Afghanistan yn atal gweithredoedd terfysgol ar strydoedd y DU sy'n cael ei ddefnyddio i gyfiawnhau'r antur trychinebus hwnnw.

Mae'n debyg y gallwn edrych ymlaen at yr un math o orffwylltra yn Iran maes o law ag a gafwyd yn Afghanistan ac Irac.

Gwlad Groeg

Nid blog gwyliau ydi Blogmenai wrth gwrs, ond gan fy mod wedi bod yn Athen a bod y ddinas honno wedi bod yn y newyddion am resymau gwleidyddol, mae'n debyg y dyliwn 'sgwennu rhyw bwt am y lle - yn arbennig a minnau wedi addo cadw golwg ar bethau i chi. 
Yn sylfaenol yr hyn sydd wedi digwydd ydi bod pawb - fwy neu lai - wedi bod yn ymgyfoethogi am gyfnod o flynyddoedd, ond ei bod wedi dod yn amlwg mai simsan eithriadol oedd sail y cyfoeth hwnnw a bod y broses ymgyfoethogi wedi troi 180 gradd a mynd yn ol yn gyflym iawn.

Mae'r hyn sydd wedi digwydd yn drawiadol iawn - degau o filoedd o fusnesau teuluol yn methu, dirwasgiad parhaol (crebachodd yr economi 7% yn y tri mis i Rhagfyr y llynedd), 180,000 o swyddi sector cyhoeddus yn cael eu torri (cyfystyr ag 800,000 ym Mhrydain), toriadau twfn ac eang i'r wladwriaeth les a thoriadau o 22% yn yr isafswm cyflog.

Pob siop efo sel

Ar un olwg, cymharol fach oedd yr effaith amlwg.  Roedd y bariau a chaffis o dan eu sang ar Ddydd Iau Tew, doedd yna ddim mwy o bobl yn cysgu ar y stryd neu'n cardota nag a geir mewn dinasoedd mawr eraill, roedd y marchnadoedd cig, ffrwythau a physgod yn lloerig o brysur.

Ond roedd yna hefyd arwyddion o'r hyn sydd wedi digwydd - roedd stryd hir o dai bwyta gyda phob un yn wag ag eithrio un oedd yn llawn at yr ymylon. Awgryma hyn bod pobl yn ofalus iawn lle'r oeddynt yn bwyta. Ceid sel a sel sylweddol ym mron i pob siop yng nghanol y ddinas, ciwiau sylweddol o bobl wrth lefydd dosbarthu bwyd am ddim, prisiau gwestai rhyfeddol o rhad a gwahaniaethau syfrdanol rhwng pris diod yn y canol (lle mae'r farchnad yn un dwristaidd) ac ychydig o'r canol (lle mae'r farchnad yn lleol). 

Y cerflun i gofio'r rhai a fu farw yn ymladd yr unbeniaeth milwrol yn 1973 wedi ei anharddu - gan rhywun o'r Dde eithafol o bosibl

Graffiti a ballu

Roedd yna hefyd arwyddion o, ahem, ddigwyddiadau diweddar - presenoldeb heddlu sylweddol ar y sgwariau cyhoeddus yng nghanol y ddinas - yn arbennig o gwmpas y senedd, man wrthdystiadau yma ac acw, graffiti yn cefnogi pleidiau'r Dde a Chwith eithafol ar y waliau, llawer o'r banciau a'r peiriannau pres wedi eu niweidio neu'i difa.

ATMs a banciau wedi cael amser caled

Tria gadw i fyny William!

Felly mae William Hague yn poeni am ras arfau niwclear yn y Dwyrain Canol.

Mae gen i ofn bod Wil braidd yn hwyr ar y stori yma.  Mi gychwynodd y ras arbennig honno pan ddechreuodd Israel chwilio am danwydd niwclear, yn syth fwy neu lai wedi ei sefydlu.  Aeth yn waeth wedi i Israel ddatblygu bomiau niwclear yn niwedd y 60au, ac roedd ras ehangach yn anhepgor pan ddatgelwyd manylion y cynllun arfau niwclear yn 1986 gan Mordechai Vanunu.  Cafodd hwnnw ddeunaw mlynedd o garchar am ei drafferth. 

Ymddiheuriadau _ _

_ _ am flogio ysgafn yr wythnos yma, ond 'dwi i ffwrdd yn Athen am ychydig ddyddiau - yn cadw golwg ar bethau ar ran darllenwyr Blogmenai wrth gwrs!

Mae'n ddiddorol nodi canlyniad cyfres o ddigwyddiadau sy'n cychwyn efo 'celwydd golau' yn ol yn 2001 pan aeth llywodraeth Groeg ati i ddweud celwydd ynglyn a maint eu dyled gyhoeddus er mwyn cael ymuno a'r Ewro, cyn mynd ati i wario fel morwr meddw (ar Gemau Olympaidd 2004 ymysg pethau eraill).

Ar hyn o bryd mae gan y wlad ddyled o €350bn - 160% o GDP y wlad. Mae gwario afrad ar y raddfa yma yn ymylu ar fod yn arwrol mewn rhyw ystyr gwyrdroedig o'r ansoddair hwnnw

Huw Edwards a marwolaeth Kim Jong yr Ail

Mae'n anodd gwybod pa gysur y gellir ei gymryd o'r newyddion  brawychus am farwolaeth anisgwyl arweinydd Gogledd Korea, Kim Jong yr Ail.  Hyd y gallaf farnu yr unig Gymro a all gymryd unrhyw beth cadarnhaol o gwbl o'r digwyddiad dychrynllyd ydi'r darllenwr newyddion enwog,  Huw Edwards.

Ar ol ei lwyddiant rhyfeddol yn ein harwain trwy'r briodas frenhinol yn gynharach eleni, byddai Huw'n  siwr o gael y joban o wneud y datganiad ffurfiol yn ogystal a'n harwain trwy'r cynhebrwng, petai rhywbeth ofnadwy - Duw a'n gwaredo -yn digwydd i'n hannwyl Frenhines.

Y broblem i Huw fyddai'r diffyg model o sut i ymddwyn yn y sefyllfa arbennig yma - wedi'r cwbl  ni fu marwolaeth brenin neu frenhines mewn bron i drigain mlynedd.  Yn ffodus i Huw mae corfforaeth darlledu cenedlaethol Gogledd Korea yn debyg iawn i'r BBC o ran pwrpas, cynnwys  ac yn wir o ran arddull a goslef ei darlledwyr pan maent  yn ymdrin a'r teulu sy'n arwain y wladwriaeth.

Felly mae'r datganiad heddiw gan deledu Gogledd Korea yn berffaith i bwrpas Huw, a 'dwi'n siwr y bydd yn ei astudio'n fanwl gyda'r bwriad o'i efelychu yn weddol agos pan, ac os, y daw'r amser i wneud hynny.  'Dwi'n siwr y bydd y darllediad o gynhebrwng Kim Jong o gryn ddiddordeb proffesiynol iddo hefyd.

Peth rhyfedd ydi'r cof

Cofio Ronald Reagan yn 'ennill' y rhyfel oer ac yn dweud rhywbeth neu'i gilydd wrth wal Berlin mae'r Bib ar achlysur hapus dadorchuddio cerflun $1m o'r dyn yn Llundain.


'Dydw i'n bersonol yn cofio dim am yr araith a dweud y gwir.  Am rhyw reswm y peth 'dwi'n ei gofio orau am y cyfnod ydi  swyddogion ei weinyddiaeth yn torri cyfraith America ac yn gwerthu arfau i theocratiaeth unbeniaethol yn Iran er mwyn ariannu terfysgaeth yng Nghanolbarth America. 

Llofruddio o bell

Mae'r defnydd o drones - awyrennau di beilot sy'n cael eu rheoli o America ond sy'n cael eu defnyddio i ladd targedau ymhell bell i ffwrdd mewn gwledydd fel Pacistan - yn un o nodweddion newydd rhyfela.

Y ddadl mae gweinyddiaeth Obama yn ei gynnig o'u plaid ydi eu bod yn gywir ac yn effeithiol. Fodd bynnag, mae'n ymddangos bod lle i gredu eu bod yn lladd 50 o bobl yn anfwriadol am pob person maent yn ei ladd yn fwriadol.

Mewn ardal lle mae canran uchel o bobl yn arfog ac yn elyniaethus i'r Gorllewin 'dydi defnyddio'r dull hwn fawr gwell na mynd at rhywun ar hap, ei saethu a gobeithio ei fod yn elyn.

Libya - astudiaeth mewn rhagrith

Mae penderfyniad Elfyn Llwyd i alw am ddadl ynglyn ag ymyraeth y DU yn Libya yn amserol, ac yn gyfle i wneud ambell i sylw ynglyn a'r holl sefyllfa.

Y peth cyntaf i'w ddweud ydi ei bod yn weddol amlwg bod bwriad yr ymyraeth wedi newid, ac mai nid amddiffyn sifiliaid ydi'r bwriad bellach, ond newid y llywodraeth. Tra ei bod yn anodd iawn dod o hyd i rithyn o gydymdeimlad efo Gadaffi, mae'r hyn sydd yn digwydd yn taflu goleuni di drugaredd ar ragrith parhaol a pharhaus gwledydd gorllewinol pan maent yn ymdrin a llywodraethau unbeniaethol.

Mae hefyd werth nodi nad yw pob ymyraeth militaraidd gan y Gorllewin yn rhagrithiol nag yn negyddol o ran canlyniadau. Lleiafrif fyddai'n beirniadu cyrchoedd lluoedd awyr NATO yn Kosovo a Serbia yn 1999 - erbyn heddiw o leiaf.

Beth bynnag, ystyrier y canlynol:

• Mae Prydain ar hyn o bryd yn hyfforddi gwarchodlu cenedlaethol Saudi Arabia - ac yn eu hyfforddi (ymysg pethau eraill) i 'reoli' torfeydd. Mae'r gwarchodlu wedi cael ei ddefnyddio yn ddiweddar i ymosod ar bobl sydd eisiau mwy o ddemocratiaeth yn Saudi Arabia, ac yn Bahrain. Doedd hyn ddim yn atal William Hague rhag dweud we stand today with the people’ rising up against tyrannical regimes,yn ei araith yn y Mansion House fis diwethaf.

• Cafodd llywodraethau unbeniaethol Libya a Bahrain wahoddiad gan lywodraeth Prydain i ffair arfau y DSEi yn Llundain yn 2009. Ddeunaw mis yn ddiweddarach roedd rhai o'r arfau a brynwyd yn cael eu defnyddio gan y llywodraethau hynny i lofruddio eu dinasyddion eu hunain. Yn wir mae gwerthiant arfau Prydain i'r ardal hynod ansefydlog yma sydd wedi ei ddominyddu gan arweinwyr unbeniaethol creulon yn sylweddol - fel mae'r map isod yn ei ddangos.

• Mae'n debyg i o leiaf 800 o sifiliaid gael eu lladd yn Syria tros y misoedd diwethaf gan luoedd diogelwch y wlad - mae'n ddigon tebygol bod hyn yn dywallt gwaed mwy sylweddol nag a ddigwyddodd yn Libya cyn i'r bomiau ddechrau syrthio - ac eto dydan ni ddim hyd yn oed yn gallu perswadio ein hunain i awgrymu i Bashar al-Assad ei fod yn dod o hyd i rhywbeth arall i'w wneud efo'i amser heb son am anfon awyrennau rhyfel i'r ardal.
• Mae gan wledydd y Gorllewin hanes hir, hir o gynnig cefnogaeth i arweinwyr unbeniaethol ar hyd a lled y Byd - o Shah Iran i Pinochet.
  

Rwan mae yna reswm syml tros hyn oll wrth gwrs - pan mae gwledydd yn gweithredu maent yn gwneud hynny er eu budd eu hunain gan amlaf - mae yna eithriadau, ond hunan les ydi prif gymhelliant polisi tramor fel rheol. Mae smalio mai rhyw resymau dyngarol sy'n gyfrifol am ymyryd mewn materion mewnol gwledydd eraill yn gwneud yr ymyraeth yn fwy derbyniol i'r cyhoedd tros dro, ond mae'n creu canfyddiad o ragrith a safonau dwbl yn yr hir dymor.

Weithiau mae dyn yn teimlo y byddai dweud mae Gadaffi yn sinach, mae gennym sgor i setlo efo fo, mae ei wlad yn nofio mewn olew yn ffordd mwy derbyniol o gyfiawnhau yr hyn rydym yn ei wneud ar hyn o bryd nag ydi'r holl ddoethinebu rhagrithiol am amddiffyn hawliau dynol.

Ffynonellau arfau Gaddafi

A lluoedd Prydain - ymysg eraill - wrthi bymtheg y dwsin yn difa arfau rhyfel yn y Dwyrain Canol efallai ei bod werth atgoffa ein hunain o ffynhonnell y mynyddoedd o arfau sydd yn bla ar y rhan arbennig yma o'r byd. Daw'r rhan fwyaf o'r stwff o ddigon o'r Gorllewin ac o gyn wledydd y Bloc Comiwnyddol.

Isod ceir manylion allforion arfau o Brydain i'r Dwyrain Canol y llynedd - 'dwi wedi dwyn yr holl wybodaeth o datablog y Guardian.

Mi fydd y mwyaf (ac yn wir y lleiaf) sylwgar yn eich plith yn sylwi i beth o'r arfau bychan a'r offer ymosod ar dorfeydd sydd wedi eu defnyddio yn erbyn ei ddinasyddion gan Gaddafi tros yr wythnosau diwethaf wedi eu gwerthu iddo gan y DU. Mae'n anodd iawn dychmygu ar bwy ond ei bobl ei hun y byddai Gaddafi yn defnyddio offer 'rheoli' torfeydd.

Country	All strategic export licenses	Total value of military & military/other licences	TOTAL MILITARY LICENSES	Examples of products sold Q4 2009 to End Q3 2010
SOURCE: FCO
Algeria	270,262,166	270,008,961	5	Combat helicopters
Bahrain	6,361,444	3,063,425	45	Aircraft parts; assault rifles; tear gas; ammunition
Egypt	16,804,843	4,007,966	31	Bombs, missiles, body armour,
Iran	424,174,977	0	0	Non-military such as civil aircraft components, imaging cameras
Iraq	476,555,614	4,772,784	31	Body armour, weapon sights, gun parts
Israel	26,733,874	4,639,459	91	Armoured plate, gas mask filters, signalling equipment, radar equipment
Jordan	20,972,889	11,994,142	51	Armoured vehicles, gun parts, gas mask filters
Kuwait	14,487,907	6,473,940	38	Anti-riot shields; patrol boats; military software
Lebanon	6,206,142	784,282	5	Body armour; shotguns
Libya	214,846,615	33,899,335	25	Ammunition; crowd-control equipment; tear gas
Morocco	2,165,881	1,149,102	18	Bomb-making parts; 'swarming' ropes; thermal imaging equipment
Oman	13,986,422	9,361,120	122	Combat aircraft parts; parts for unmanned 'drones'; tank parts
Qatar	13,122,884	3,875,753	22	Crowd-control ammunition; military cargo vehicles; missile parts
Saudi Arabia	139,718,960	64,311,296	98	4-wheel drive vehicles; armoured personnel carriers, air surveillance equipment
Syria	2,676,460	30,000	1	Small arms ammunition
Tunisia	4,504,745	131,273	10	Radar equipment; gun parts
United Arab Emirates	210,415,462	15,890,384	152	Military software; heavy machine guns; weapon sights
Yemen	285,247	160,245	4	Body armour; ammunition
Total	1,864,282,532	434,553,467	749

'Dydi'r DU ddim ar ei phen ei hun wrth gwrs - mae nifer o wledydd yn gyfrifol am arfogi Gaddafi. Gallwch weld y manylion yma.

I ble'r aeth ffrindiau tywydd teg Gaddafi?

Mae'n dda deall bod y Cyrnol Gaddafi wedi rhyw hanner cadw un o'i ffrindiau o leiaf - yr Hogyn o Rachub - a hynny er gwaethau'r ffaith bod llawer o'i ffrindiau eraill yn cadw yn rhyfeddol o ddistaw ynglyn a'u cyfeillgarwch ar hyn o bryd.

Lwc mul David Cameron

Mi fydd unrhyw un sy'n darllen y papurau yn ymwybodol bod David Cameron ar daith o gwmpas y Dwyrain Canol yn cadw cwmni i fasnachwyr arfau yn ceisio gwerthu eu cynnyrch i lywodraethau'r gwledydd hynny. Wna i ddim trafferthu tynnu gormod o sylw at ragrith parhus llywodraethau Prydeinig o pob lliw o gefnogi heddwch a democratiaeth yn eiriol, tra'n hyrwyddo gwerthu arfau rhyfel i unbenaethiaid rhyfelgar - mae'n un o brif nodweddion gwleidyddiaeth rhyngwladol San Steffan. Os oes rhywun a diddordeb yn y busnes arfau Prydeinig, gellir gweld manylion gwerthiant arfau yn y Dwyrain Canol yma.


Beth bynnag, mae'n rhaid cyfaddef i Cameron a'i griw o fasnachwyr arfau fod yn hynod o ffodus yn amseriad eu hymweliad a'r Dwyrain Canol. Gadewch i mi egluro. Un dull tra effeithiol o werthu cynnyrch ydi dull o farchnata a adwaenir yn y Saesneg fel shock advertising. Cangen o'r dull hysbysebu yma ydi un sy'n ceisio dychryn pobl i brynu cynnyrch trwy eu dychryn - mae'n hawdd perswadio pobl ofnus i roi eu pres i chi.

Mae'r dull yn cael ei ddefnyddio i bwrpas digon clodwiw weithiau - i ddwyn perswad ar i bobl beidio a 'smygu neu yfed a gyrru er enghraifft. Byddant yn cael eu defnyddio i bwrpasau eraill wrth gwrs - yn arbennig i werthu eitemau sy'n ymwneud a hylendid personol - past dannedd, deunydd hylendid merched, deodrant ac ati. Bydd pobl mewn oed yn cael eu dychryn yn rheolaidd ar deledu dydd i brynu yswiriant bywyd gyda'r awgrym na fydd yna bres i'w claddu os na fyddant yn gwrando ar gyngor yr hysbyseb.

Ag ystyried y sawl mae Cameron a'i ffrindiau yn ceisio gwerthu arfau iddynt - unbenaethiaid rhyfelgar sydd wedi ymgyfoethogi eu hunain ar draul dinasyddion eu gwledydd - ni allai datblygiadau diweddar fod wedi eu hamseru yn well. Mae'r holl shock advertising y gallai'r criw bach fod wedi ei ddymuno yn cael ei ddarparu'n rhad ac am ddim, 24 awr y diwrnod gan y cyfryngau torfol. Mi fydd yn hawdd iawn gwerthu arfau i unbenaethiaid cyfoethog, ond ofnus iawn.

Y peth gorau allai ddigwydd i Cameron a'i fintai bach o werthwyr arfau rwan fyddai ymddangosiad delweddau ar Al Jazeera o Gadaffi a'i feibion ar wastad eu cefnau ar rhyw lon yn rhywle wedi eu dad berfeddu.

Gaddafi wedi ffoi i Venesuela?

Dyna mae Al Jazeera yn ei ddweud beth bynnag. Maen nhw hefyd yn dweud bod yna ddigwyddiad treisgar wedi digwydd rhwng aelodau o deulu Gadaffi. Dim byd ar eu gwefan eto - felly does gen i ddim linc.

Diweddariad 23:45 - Al Jazeera wedi peidio a darlledu'r adroddiad yn sgil datganiad mab Gaddafi.

Mubarak ac Obama

Mae'n ddifyr deall i Obama lwyddo i fynegi lled gefnogaeth i ddatblygiadau heddiw yn yr Aifft, er i'w lywodraeth o, a phob llywodraeth Americanaidd blaenorol, wneud (a defnyddio idiom Americanaidd anghynnes) sgwot didli i hyrwyddo democratiaeth o unrhyw fath yn y rhan yma o'r Byd .

Roedd, fodd bynnag braidd yn drist na wnaeth gynnig cymaint a gair o ddiolch cynhoeddus Mubarak am ei waith diflino tros ddeg mlynedd ar hugain, yn amddiffyn a hyrwyddo buddiannau yr Unol Daleithiau yn y Dwyrain Canol.

Bradley Manning

Bradley Manning ydi'r milwr sydd ar hyn o bryd mewn carchar yn America o dan amheuaeth o ryddhau gwybodaeth i Wikileaks am ryfeloedd a chysylltiadau diplomyddol mewnol yr UDA. Ymysg y toreth o stwff sydd wedi ei ryddhau ceir y fideo gwirioneddol anymunol yma o filwyr Americanaidd mewn hofrenyddion yn llofruddio pobl ar y llawr yn Irac.



Beth bynnag, yn ol Radical Wales mae gan Bradley Manning gysylltiadau Cymreig, mae ei fam yn Gymraes, mae ganddo deulu yma a bu'n byw yng Nghymru am dair blynedd. Ar hyn o bryd mae wedi ei garcharu yng ngharchar milwrol Quantico yn Virginia. Mae'n cael ei gaethiwo mewn cell ar ei ben ei hun ac nid yw'n cael mynediad i awyr iach, goleuni naturiol ac nid yw'n cael ymarfer. Mae'r cyfeillion sydd yn y fideo yn dal a'u traed yn rhydd wrth gwrs.

Gellir cyfrannu i gronfa amddiffyn Bradley Manning yma.

BP, Union Carbide ac Obama

Efo'r holl genadwri am y drychineb amgylcheddol yng Ngwlff Mecsico, hwyrach ei bod werth atgoffa ein hunain nad dyma'r ddamwain amgylcheddol gyntaf nag yn wir yr un waethaf o gryn bellter. Efallai ei bod hefyd werth holi os oes gan yr holl hw ha sydd wedi codi yn sgil yr esiampl arbennig yma o lygredd diwydiannol rhywbeth ehangach i'w ddweud wrthym am y byd a'i bethau.

Dewch am dro bach yn ol mewn amser efo fi i ddinas Bhopal yng nghanolbarth India. Am 12:30am ar Rhagfyr 3ydd, 1984 dechreuodd pobl sylwi bod mwg gwyn yn treiddio i mewn i'w tai a bod eu plant yn troi'n las, yn pesychu ac yn marw. Rhedodd pobl allan i'r strydoedd mewn panig a chael eu hunain yn dystion i weledigaeth o Uffern oedd y tu hwnt hyd yn oed i ddychymyg Ellis Wynne - roedd yna bobl ar y llawr yn cael ffitiau, yn pesychu, yn chwydu ac yn boddi yn eu hylifau corfforol eu hunain. Roedd y ffaith bod y nwy yn llosgi i mewn i lygaid llawer a'u dallu yn ychwanegu at yr anhrefn a'r panig. Lladdwyd llawer ynghanol yr ymdrechion gwyllt i ddianc o'r dref. Roedd pobl yn colli rheolaeth tros eu cyrff eu hunain wrth redeg gyda budreddi a gwlybaniaeth yn rhedeg i lawr eu coesau a merched beichiog yn waed trostynt oherwydd eu bod yn erthylu yn y fan yr oeddynt yn sefyll ynddo. Lladdwyd llawer o'r sawl na allai sefyll gan bobl eraill yn rhedeg trostynt.




'Does yna ddim cytundeb ynglyn a faint fu farw y diwrnod hwnnw, ond rydym yn gwybod i saith mil amdo gael eu gwerthu yn Bhopal yn ystod y diwrnod neu ddau wedi'r digwyddiad ar gyfer y sawl oedd a theuluoedd i'w claddu neu'i llosgi. Rydym hefyd yn gwybod i'r fyddin ac awdurdodau lleol gladdu miloedd o'r sawl nad oedd a theuluoedd yn fyw. Mae'n bosibl i cymaint ag ugain mil o bobl farw. Mae'n debyg i hanner miliwn o bobl ddod i gysylltiad o rhyw fath efo'r nwy. Mae yna ddegau o filoedd - efallai ganoedd o filoedd wedi dioddef problemau iechyd difrifol ers y diwrnod hwnnw. Caiff canoedd o fabanod yn yr ardal eu geni gyda diffygion pob blwyddyn oherwydd bod y cyflenwad dwr wedi ei lygru.

Er bod ansicrwydd ynglyn a'r union nifer a fu farw ac a ddioddefodd broblemau meddygol, rydym yn hollol siwr am bwy oedd yn y pen draw yn gyfrifol - cwmni cemegau Americanaidd o'r enw Union Carbide, a'r dyn oedd yn gadeirydd iddynt ar y pryd - Warren Anderson. Roedd ganddynt ffatri yn y dref oedd yn cynhyrchu cemegolion gwenwynig ac roedd y safonau rheolaeth tros y ffatri yn rhyfeddol o isel - gyda phob rheoliad diogelwch yn cael ei anwybyddu mewn ymgyrch loerig i arbed pres.

Mae'n sicr mai'r hyn a arweiniodd yn uniongyrchol at y drychineb oedd y penderfyniad i droi'r system cadw cemegolion yn oer i ffwrdd er mwyn arbed gwerth $37 doler y diwrnod ar nwy freon. Arweiniodd hyn at brosesau cemegol a greodd y methyl-isocyanate - un o'r nwyon mwyaf gwenwynig i gael ei gynhyrchu erioed a chwythwyd hwnnw tros y dref. Roedd cyfres hir o benderfyniadau eraill wedi eu cymryd cyn hynny oedd yn tanseilio'r systemau diogelwch. Arbed pres oedd y rheswm tros pob un o'r penderfyniadau hynny.

Mae'r broses gyfreithiol i ddigolledu'r sawl a fu farw ac a gafodd eu bywydau wedi eu difetha ac i gosbi'r sawl oedd yn gyfrifol wedi bod yn un faith. Fel mae'n digwydd cafwyd dedfryd mewn achos troseddol ddechrau'r mis yma (yng nghanol yr helynt BP) - gyda saith o swyddogion Indiaidd yn cael eu dedfrydu i ddwy flynedd a hanner o garchar yr un ac yn cael eu dirwyo $10,500 - rhyngddyn nhw. 'Doedd Mr Anderson nag Union Carbide ddim yn y llys - er eu bod wedi derbyn gwis i fynd. Dewisodd Mr Anderson aros adref yn Efrog Newydd ac ni ddaeth neb i'r llys ar ran y cwmni. Hyd yn hyn mae gweinyddiaeth Mr Obama wedi gwrthsefyll pwysau o'r tu allan ac oddi mewn i'r UDA i estraddodi Mr Anderson i wynebu llys yn India. Mae Union Carbide wedi talu iawndal bellach i'r rhan fwyaf o'r sawl a effeithwyd arnynt - ond mae hwnnw'n llawer, llawer llai ym mhob achos na mae BP yn gorfod ei dalu mewn dirywon uniongyrchol i lywodraeth yr UDA am pob un o'r miliynau o fareli maent yn eu colli o'u ffynnon olew yng Ngwlff Mecsico.



Rwan cymharwch hyn efo ymateb eithaf hysteraidd ac o bosibl xenoffobaidd gan yr un weinyddiaeth a'r bygythiadau o ddirwyon, erlyniadau troseddol ac ati sy'n cael eu taflu i gyfeiriad BP yn sgil trychineb llawer, llawer llai difrifol (mewn termau dynol) Deepwater Horizon.

Does gen i ddim problem efo'r bygythiadau hynny fel y cyfryw - mae atebolrwydd corfforiaethol yn greiddiol i ymdeimlad o gyfrifoldeb corfforiaethol. Mae gen i, fodd bynnag, broblem efo'r safonau deublyg o mor Americanaidd mae'r cyferbyniad rhwng y ddwy stori yn ei ddangos yn anymunol o glir.

Mae yna ddrwgdeimlad digon cyffredinol tuag at America y tu allan i'r wlad honno ers rhyfel Vietnam. Ceir amryw o resymau am hynny ac maent yn gymhleth. Ond un o'r pwysicaf yn eu plith ydi'r ymdeimlad o safonau deublyg ar ran y wlad a'i phobl - bod buddiannau, ac yn bwysicach bywydau Americanaidd cymaint pwysicach iddynt na buddiannau a bywydau pobl eraill. Mae'r gwerth isel a roir gan yr UDA ar fywydau tramorwyr yn cyferbynnu'n anghyfforddus efo'u arfer o bregethu pwysigrwydd hawliau dynol, gwerthoedd democrataidd ac ati i eraill.

Yn y cyd destun yma mae deall y gwahaniaeth yn ymateb gweinyddiaeth Obama i fethiant Tony Hayward i ddelio efo'r broblem yn y Gwlff yn ddiymdroi a methiant Warren Anderson i gyflwyno ei hun ger bron ei well yn India. Mae'r rhan fwyaf o lefydd a effeithwyd arnynt yn y Gwlff yn Americanaidd, ac mae canfyddiad (ffug fel mae'n digwydd - mae BP mor Americanaidd nag ydyw Brydeinig erbyn hyn) mai cwmni tramor sy'n gyfrifol am y sefyllfa. Mae hyn yn cynhyrchu drwgdeimlad sylweddol tuag at BP ymysg llawer o Americanwyr, ac mae Osama yn gorfod ymateb i hynny trwy gosbi BP, ac yn bwysicach trwy gynhyrchu rhethreg sy'n adlewyrchu diflastod Americanwyr - etholwyr - cyffredin.

Ar y llaw arall cwmni Americanaidd ydi Union Carbide ac Americanwr ydi Warren Anderson. Tramorwyr oedd y sawl a effeithwyd arnynt gan y methyl-isocyanate. Mae'n ddealladwy nad ydi'r digwyddiad yn Bhopal yn cynhyrchu cymaint o ddrwg deimlad heddiw yn yr UDA - wedi'r cwbl mi ddigwyddodd chwarter canrif yn ol. Ond ni wnaeth achosi llawer o ddrwg deimlad tuag at Union Carbide yn y wlad ar y pryd - yn sicr ddim canfed o'r gynddaredd sy'n cael ei gyfeirio at BP pob tro mae 'deryn wedi ei orchuddio mewn olew yn ymddangos ar Fox News. Mae rhywfaint o bwysau wedi dod gan seneddwyr Democrataidd i estraddodi Mr Anderson, ond ddim llawer.

Pan gafodd Obama ei ethol yr angen am newid oedd craidd ei ymgyrch. Ond mae rhai pethau sylfaenol ddigyfnewid am yr wlad ryfeddol o fewnblyg a hunan ymrwymedig yma - ac mae bod efo llinyn mesur cwbl wahanol i fesur gwerth pobl sydd yn Americanwyr, a phobl nad ydynt ymhlith y rheiny.

Delweddau na fyddwch yn eu gweld ar Sky, na'r BBC nag yn y papur newydd

Lluniau a geir uchod o gost dynol y don gyntaf o ymysodiadau ar Ragfyr 27.

Fel 'dwi'n postio hwn 'dwi'n gwrando ar rhyw ddynas o lywodraeth Israel yn dweud nad oes gan ei llywodraeth unrhyw ddewis ynglyn a'r hyn maent yn eu gwneud ar Lain Gaza, ac y byddai unrhyw wlad arall yn gwneud yr un peth.

Wna i ddim sylw ynglyn a hynny am y tro, ond mi hoffwn nodi bod canlyniadau cwbl ragweladwy pan mae awyrennau F16 yn saethu taflegrau i un o'r llefydd gyda'r dwysedd poblogaeth uchaf yn y byd.

Un o'r canlyniadau hynny ydi bod cnawd dynol yn cael ei losgi ei ddarnio a'i rwygo - ac mai cnawd plant ydi llawr o hwnnw.

Gobeithio ei bod yn meddwl bod deilliannau ymdrechion llu awyr ei gwlad yn cyfiawnhau'r gost.