Ydi Tony Ben yn xenoffobaidd?

Mae'n ymddangos ei fod - mae'n dadlau yn erbyn annibyniaeth i'r Alban, mewn cyfweliad efo'r Scotsman, ar y sail y byddai meddwl bod ei fam - a ansyd yn Glasgow - yn dramorwraig yn ei ypsetio yn ofnadwy.

Mae'n beth da nad oes ganddo berthnasau Gwyddelig, neu efallai y byddai eisiau concro'r wlad honno er mwyn eu dad dramori.

Cwymp yn y gefnogaeth i annibyniaeth yr Alban yn sgil y Gemau Olympaidd

Os ydych o'r farn nad oedd goblygiadau gwleidyddol i'r Gemau Olympaidd cymerwch gip ar dudalen flaen Mail on Sunday heddiw.

Mae'r erthygl ei hun yn bropoganda unoliaethol, ond mae'n adrodd ar rhywbeth 'caled' yn yr ystyr bod pol piniwn oedd wedi ei gomisiynu gan y papur ei hun yn dangos bod y gefnogaeth i annibyniaeth wedi cwympo'n sylweddol.

Mi fydd digwyddiadau chwaraeon mawr yn aml gydag is destun gwleidyddol iddynt - Beijing, Barcalona, Moscow, Los Angeles yn esiamplau diweddar.

Clymu'r Deyrnas Unedig at ei gilydd oedd is destun hon - rhywbeth fyddai wedi ymddangos yn gwbl ddi angen hanner canrif yn ol. Ers hynny mae amrywiaeth o rymoedd wedi gwneud y syniad o Brydeindod yn llawer mwy anelwig a chymhleth - ac felly'n fwy anodd i'w gynnal. Nid yr adfywiad cenedlaethol yn y gwledydd Celtaidd ydi'r unig beth sydd wedi bod yn gyrru hyn. Mae natur cymdeithas yn llawer o ardaloedd trefol Lloegr wedi newid yn sgil y tonnau o fewnfudo tros y degawdau diwethaf, ac o ganlyniad mae Prydeindod wedi colli llawer o'r hyn oedd yn ei ddiffinio yn y gorffennol - Protestaniaeth, ethnigrwydd neilltuol, perchnogaeth ymerodraeth enfawr, Saesneg fel iaith oedd bron yn gyffredinol ac ati.

Doedd hi erioed yn bosibl i'r wladwriaeth ddychwelyd ymdeimlad pobl o Brydeindod i factory setting, ond mae'r gemau wedi bod yn gyfle i arddangos model arall o Brydeindod - model aml ddiwyllianol a chynhwysol. Yn y Brydain sydd ohoni dyna'r unig fodel y gellir ei gynnig bellach mewn gwirionedd, ac mae'r model o Brydain mwy cynhwysol yn un sy'n hyrwyddo'r undeb hefyd - yn un sydd a'r potensial i atal neu arafu y grymoedd hynny sy'n anfon Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon ol ddatganoli i lawr llwybrau eu hunain. Dydw i ddim yn amau am funud bod gwahanol elfennau'r DU wedi eu tynnu at ei gilydd gan ddigwyddiadau'r haf.

Ond cyn i'r unoliaethwyr ddathlu gormod mae yna un mater bach i'w ystyried. Dydi hi ddim yn glir os ydi'r gemau wedi newid pethau yn sylfaenol. Mae'n sicr wedi creu feel good factor, ac wedi cysylltu hwnnw efo'r wladwriaeth Brydeinig. Ond dydi hi ddim yn glir os ydi wedi gwneud Prydeindod fel cysyniad yn fwy atyniadol yn yr hir dymor. Mae gwladwriaethau (democrataidd) yn cael eu cadw at ei gilydd gan gyfuniad o ystyriaethau ymarferol, materol a rhai mwy haniaethol sy'n ymwneud a hunaniaeth.

Dydi'r gemau ddim wedi symud y ddadl ynglyn ag os ydi'r Alban yn well o safbwynt materol yn y DU neu ar ei liwt ei hun fodfedd. Roedd cryn dipyn o son y byddai buddugoliaeth Ffrainc gyda'i dim aml ddiwyllianol yng Nghwpan (pel droed) y Byd yn 1998 yn newid pethau yn y wlad honno yn sylfaenol - ond o fewn blwyddyn roedd terfysgoedd ar y strydoedd. Wnaeth y teimlad cadarnhaol a greuwyd bryd hynny ddim oll i newid yr anghyfartaledd materol yn y wlad. Rhywbeth byrhoedlog ydi ymdeimlad cadarnhaol ynddo'i hun.

Mae hefyd yn ddigon posibl nad ydi'r Gemauu Olympaidd wedi newid agwedd pobl at eu hunaniaeth sylfaenol mewn unrhyw ffordd sylfaenol a pharhaol chwaith. Os felly mi fydd y gemau wedi eu hen pan fydd yr Albanwyr yn pleidleisio ar annibyniaeth mewn dwy flynedd.

Y wers i'r Blaid o boblogrwydd parhaus yr SNP

Mae'n ddiddorol nodi bod y pol piniwn diweddaraf yn yr Alban yn rhoi'r SNP ymhellach ar y blaen nag oedd yn ystod etholiadau 2011 hyd yn oed.. Byddwch yn cofio i'r SNP berfformio yn rhyfeddol o dda yn yr etholad hwnnw, a llwyddo i ennill mwyafrif llwyr - er bod y system etholiadol wedi ei gynllunio i sicrhau na allai hynny ddigwydd.

Mae'r blog yma wedi nodi yn y gorffennol bod y prif bleidiau cenedlaetholgar yn y DU - yr SNP a Sinn Fein yn polio yn sylweddol uwch na'r Blaid, er bod y pleidiau hynny wedi bod yn hanesyddol yn llawer mwy agored ynglyn a'u delfryd o ennill annibyniaeth i'w gwledydd. Yr hyn sy'n ddiddorol o safbwynt y Blaid yn y pol hwn ydi bod cefnogaeth yr SNP yn llawer uwch na'r gefnogaeth i annibyniaeth.

Rwan, gellir darllen hyn mewn sawl ffordd - ond efallai mai'r wers y dylai'r Blaid ei chymryd ydi nad oes o reidrwydd gysylltiad uniongyrchol rhwng poblogrwydd annibyniaeth a phoblogrwydd plaid sy'n arddel y polisi hwnnw. Conglfaen poblogrwydd etholiadol yr SNP ydi'r canfyddiad ei bod yn llywodraethu'n effeithiol.

Mae'r canfyddiad hwnnw yn ei dro wedi ei adeiladu ar y canfyddiad bod y blaid yn wrthblaid effeithiol a chyson yn y blynyddoedd cyn 2007. Un o brif lwyddiannau'r SNP ydi bod yn hollol agored ynglyn a'u polisi o annibyniaeth, ond gwneud hynny mewn modd sydd ddim yn atal y sawl nad ydynt am fynd cyn belled a gweld gwlad gwbl annibynnol rhag pleidleisio iddi.

Ac efallai mai dyna ddylai prif flaenoriaeth y Blaid fod - gwrthbleidio yn effeithiol, tra'n bod yn agored am ei delfrydau creiddiol. Ond cyn y gellir gwneud hynny mae'n rhaid ymddangos yn unedig a dangos undod pwrpas. Dal llywodraeth Carwyn Jones i gyfri mewn ffordd unedig a phwrpasol ddylai fod yn brif flaenoriaeth i ni tros y misoedd nesaf.

Y rhagolygon ar gyfer refferendwm yr Alban

Mae yna ganfyddiad yn datblygu - yn y cyfryngau a thu hwnt - ei bod fwy neu lai yn sicr mai 'Na' fydd yr ateb yn refferendwm yr Alban yn 2014. Mae yna sawl rheswm y tu ol i hyn - y polau piniwn, perfformiad braidd yn siomedig yr SNP yn etholiadau lleol eleni a dyfarniad y marchnadoedd betio.

Rwan, mae'r pethau hyn yn arwyddocaol wrth gwrs ond,mi fyddai rhoi'r ty i lawr ar 'Na' yn gamgymeriad. Fel mae political betting.com yn dangos mae'r union gwestiwn yn effeithio'n sylweddol ar yr ateb tebygol, a chan lywodraeth yr SNP y bydd yr hawl i osod y cwestiwn. Mae yna dystiolaeth polio pellach bod llawer o bobl yn fodlon pleidleisio 'Ia' os ydynt yn meddwl y byddent yn derbyn £500 neu fwy yn ychwanegol yn flynyddol. Mewn geiriau eraill gallai ennill y ddadl economaidd ennill y refferendwm, ac mae'r ddadl honno yn ei dyddiau cynnar ar hyn o bryd. Yn ychwanegol bydd y digwyddiadau cyfryngol Prydeinllyd sydd wedi dominyddu eleni - y jiwbili a'r Gemau Olympaidd yn hen hanes erbyn 2014.

Pan mae'n dod i ddarogan etholiadau mae gen i record eithaf da, ond mi fydda i'n gwneud ffwl ohonof fy hun weithiau. Y tro diwethaf i mi wneud hynny oedd yn ol yn 2010 pan roeddwn yn sicrhau pawb oedd yn fodlon gwrando neu ddarllen nad oedd gan yr SNP obaith i gadw grym yn Hollyrood y flwyddyn ganlynol. Roedd fy marn wedi ei seilio ar ganlyniad Etholiad Cyffredinol 2010, polau piniwn a'r marchnadoedd betio. Newidiodd y polau piniwn yn sylweddol ym misoedd cynnar 2011 yn sgil dau beth - dad Brdaineiddio gwleidyddiaeth yr Alban fel roedd yr Etholiad Cyffredinol yn diflannu i'r gorffennol, a'r ffaith mai cyd destun etholiadol 2011 oedd y cwestiwn o bwy oedd fwyaf addas i lywodraethu yn yr Alban.

Gallai dad Brydaneiddio o fath gwahanol ynghyd a ffocysu ar y cwestiwn o pa drefniant cyfansoddiadol fyddai'n fwyaf tebygol o godi safon byw gael effaith tebyg erbyn 2014. Byddai newid yn y polau piniwn ym Mhrydain a chanfyddiad ei bod yn debygol y bydd y Toriaid yn cael eu hail ethol yn y flwyddyn ganlynol yn gwneud 'Ia'n' fwy tebygol eto.

'Vote Labour get Tory'

Mae'n debyg gen i bod y rhan fwyaf o ddarllenwyr Blogmenai yn gyfarwydd efo'r mantra hwnnw y bydd pobl yn  gadael y Toriaid i mewn os na fyddant yn pleidleisio i Lafur.  Y Blaid Lafur Gymreig sy'n gyfrifol amdano wrth gwrs, a chymaint eu defnydd o'r stori dylwyth teg nes peri i ddyn amau  weithiau os oes ganddynt unrhyw ddadl arall i gymell pobl i bleidleisio trostynt.

Ond mae'n ymddangos bod y Blaid Lafur mewn rhannau eraill o'r DU yn fwy na pharod i daro bargen efo'r Toriaid os ydi hynny yn sicrhau eu bod yn cael eu bachau ar ychydig o rym.  Er mai'r SNP ydi plaid fwyaf Cyngor Stirling, mae'r ddwy blaid unoliaethol fawr wedi dod at eu gilydd i'w hatal rhag cymryd grym. 

Tybed os bydd Carwyn yn teimlo fel condemnio'r ffasiwn ymddygiad?  Na, efallai ddim - ymddengys nad ydi Toriaid yr Alban mor ddrwg na Thoriaid Cymru.

Pam bod ymyraeth Cameron ym mhroses ddemocrataidd yr Alban yn gam gwag

Mae gen i ofn bod ymdrechion David Cameron i fwlio'r weinyddiaeth SNP yn yr Alban i gynnal y refferendwm ar annibyniaeth ar amser sydd yn fanteisiol i'r achos unoliaethol yn un sy'n debygol o wneud mwy o ddrwg nag o les i'r achos hwnnw.

Mae'n debyg bod Cameron yn gywir bod ateb cadarnhaol yn llai tebygol yn 2012 nag ydyw yn 2014 pan mae'r SNP eisiau cynnal y refferendwm.  Ond y broblem iddo ydi bod canfyddiad o fwlio ar ran San Steffan yn debygol o fod yn wrth gynhyrchiol yn yr Alban. 

Yn bwysicach o bosibl byddai gorfodi refferendwm cynnar yn rhoi cyfle i'r SNP droi cefn ar eu haddewid i beidio dychwelyd at fater annibyniaeth am gyfnod gweddol faith os bydd yr ateb yn negyddol.  Byddai'n hawdd i'r blaid wrthod cydnabod refferendwm Cameron, awgrymu i'w cefnogwyr beidio a phleidleisio ynddo a galw eu refferendwm eu hunain ar adeg mwy ffafriol.  Byddai'r canfyddiad bod y refferendwm cyntaf yn ymgais o Loegr i wyrdroi'r broses ddemocrataidd yn yr Alban yn rhoi gwynt yn eu hwyliau bryd hynny.  Hyd yn oed os na fyddai'r ail refferendwm yn derbyn sel bendith San Steffan, na hyd yn oed statws swyddogol, byddai'n nesaf peth i amhosibl cadw'r Alban yn rhan o'r DU petai mwyafrif wedi pleidleisio yn erbyn hynny. 

Is etholiadau yn yr Alban

'Dwi'n hwyr braidd ar y stori yma, ond cafodd yr SNP ddwy is etholiad cyngor digon llwyddiannus ddoe - ennill sedd yn Oban ar gyngor Argyll & Bute, a dod o fewn trwch blewyn  (7 pleidlais a bod yn fanwl) i wneud hynny yn Inverness ar gyngor yr Highlands & Islands.

Perfformiad yr SNP eleni

'Dwi'n dwyn y ffigyrau a'r stori ganlynol o'r blog penigamp o Ogledd Iwerddon, Slugger O'Toole.

Y pwynt mae Slugger yn ei wneud ydi bod yr SNP wedi dod yn rhyfeddol o agos at ennill pob sedd uniongyrchol yn etholiadau Senedd yr Alban eleni:

Coatbridge and Chryston 2,741 Llaf
Motherwell and Wishaw 587 Llaf
Uddingston Bellshill 714 Llaf
Glasgow Maryhill and S’burn 1,292 Llaf
Glasgow Pollock 623 Llaf
Glasgow Provan 2,079 Llaf
Glasgow Rutherglen 1,779 Llaf
Orkney 868 Lib Dem
Shetland 3,328 Lib Dem
Edinburgh North and Leith 595 Llaf
Cowdenbeath 1,247 Llaf
Ayr 1,113 Tori
Dumfrieshhire 4,274 Llaf
East Lothian 151 Llaf
Ettrick, Roxburgh & Ber’shre 5,334 Tori
Galloway and West Dumfries 862 Tori
Dumbarton 1,639 Llaf
Eastwood 4,885 Llaf
Greenock and Inverclyde 511 Llaf
Renfrewshire South 2,587 Llaf

Yn ol Slugger mi fyddai 18,624 pleidlais (yn y lleoedd cywir) i'r SNP yn hytrach na phleidiau eraill wedi rhoi pob sedd etholaethol iddyn nhw.

'Rwan, dyna beth fyddai stori etholiadol.

Datganoli'r hawl i drethu i'r gwledydd Celtaidd

Mae'n ddiddorol deall y bydd datganoli trethiant ar agenda arweinwyr y seneddau datganoledig heddiw.

Mae datganoli grymoedd trethiant i'r Alban yn fater creiddiol i'r SNP tra bod Sinn Fein o blaid datganoli grymoedd cyllidol yn eu cyfanrwydd i Stormont ac mae'r DUP o blaid datganoli'r hawl i osod treth gorfforiaethol.

Mae'r blog yma wedi dadlau yn y gorffennol na fydd Llafur Cymru byth, byth eisiau datganoli'r hawl i drethu, oherwydd mai'r gallu i fynnu mwy a mwy o wariant heb orfod trethu neb yng Nghymru er mwyn gwireddu hynny ydi gwir sail grym etholiadol Llafur yng Nghymru.

Pwysigrwydd naratif cenedlaethol i'r Mudiad Cenedlaethol

Pwt arall sydd yn nhraddodiad diweddar y blogosffer Cymreig o gynnal post mortem yn dilyn digwyddiadau Mai 5 mae gen i ofn.

Yr hyn sydd o dan y chwyddwydr y tro hwn ydi'r ffaith nad ydi'r Mudiad Cenedlaethol yn ymddangos i mi i fod yn cynnig naratif cenedlaethol sy'n cysylltu ag amrediad eang o bobl Cymru.

Yr hyn ydi naratif cenedlaethol mewn gwirionedd ydi'r stori genedlaethol sy'n rhoi mynediad i bobl i'w hunaniaeth genedlaethol. Mae i'r stori honno ei gorffennol, ei phresenol ac mae'r dyfodol ymhlyg ynddi hefyd. 'Dydi naratif cenedlaethol ddim yn gyfystyr a hanes gwlad wrth gwrs, mae naratifau cenedlaethol yn ddethol iawn o ran yr agweddau ar hanes sy'n cael eu defnyddio - mae hanes yn gymhleth tra bod naratif yn syml.

'Rwan mae'r cysyniad o naratif cenedlaethol yn gallu bod yn gynhenus - 'dydi pob gwlad ddim o anghenrhaid yn rhannu'r un naratif - mae hyn yn wir am y DU (heddiw o leiaf) ac mae hefyd yn wir am Gymru. Serch hynny byddwn yn ei awgrymu ydi bod methiant i gynnig o naratif cenedlaethol cyson sy'n un cenedlaetholgar yn un o'r rhesymau pam nad ydi'r Mudiad Cenedlaethol yng Nghymru yn yr un lle nag ydi'r mudiadau cenedlaethol Celtaidd eraill.

Un o nodweddion rhyfedd (ar un olwg) cenedlaetholdeb Cymreig ydi'r ffaith ei bod yn colli cefnogwyr yn gymharol hawdd - yn arbennig yn wyneb teimlad gan gyn gefnogwyr bod buddiannau lleol o dan fygythiad ac nad ydi'r Mudiad Cenedlaethol yn gwneud digon i'w hamddiffyn. Esiampl o hyn ydi Llais Gwynedd wrth gwrs. Roedd yn drawiadol bod cyn genedlaetholwyr ethnig (a benthyg term sy'n llai na chysact na theg efallai) sydd wedi treulio blynyddoedd yn honni eu bod yn burach gwladgarwyr na phobl mwy hyblyg fel fi yn ymgyrchu tros rhywun a fyddai - o'i hethol - wedi cynrychioli Meirion Dwyfor yn y Cynulliad Cenedlaethol trwy gyfrwng y Saesneg, ac yn unol a gwelediagaeth digon Seisnig o'r Byd a'i bethau.

Y rheswm gwaelodol am hyn ydi bod llawer o bobl yn cael trafferth i wahaniaethu rhwng y cenedlaethol a'r lleol blwyfol. 'Does yna ddim gwahaniaeth rhwng y naill a'r llall i lawer - mae brogarwch a gwladgarwch yn gyfystyr. Felly mae'n dilyn bod unrhyw fygythiad i wasanaethau lleol yn 'frad', a dyna pam bod y gair yn cael ei ddefnyddio mor rhwydd i ymateb i benderfyniadau gwleidyddol sydd ddim oll i'w wneud a brad yn y ffordd mae'r rhan fwyaf o bobl yn deall y term.

Mae yna wledydd eraill sydd a phlwyfoldeb sy'n treiddio'n dwfn i'w gwneuthuriad cenedlaethol wrth gwrs. Mae Iwerddon yn esiampl da. Os ydych yn cael eich hyn yn teithio ar yr ynys ar ddydd Sul, mae'n ddigon tebygol y cewch eich dal mewn traffig - mae llawer o boblogaeth yr ynys ar y lonydd yn dilyn eu timau gemau Gaeleg lleol ar hyd a lled y wlad. Os ydi sir, neu glwb yn mynd ymhell mewn cystadleuaeth mae'r holl ardal yn cael ei foddi mewn baneri i ddathlu hynny. Mae yna bobl sy'n peintio eu ceir yn lliwiau eu sir neu eu clwb. Mae yna ochr wleidyddol negyddol i'r plwyfoldeb yma, gyda phatrymau pleidleisio yn aml yn cael eu gyrru gan blwyfoldeb, ac aelodau etholedig yn rhoi blaenoriaethau lleol o flaen rhai cenedlaethol. O'r traddodiad yma y daw ein cyfaill Jacky Healy Ray.

Ond mae Iwerddon yn wlad mewn ffordd nad ydi Cymru yn un - gall ei phobl godi uwchlaw'r plwyfol a rhoi blaenoriaethau cenedlaethol cyn rhai lleol. Yn wir mae niferoedd sylweddol iawn o bobl tros y ganrif ddiwethaf wedi bod yn ddigon parod i ladd, marw a byw gyda chryn dipyn o ddioddefaint personol er mwyn hyrwyddo achosion cenedlaethol. Y rheswm am hyn ydi bodolaeth naratif, neu fytholeg genedlaethol bwerus sy'n cysylltu efo llawer iawn o bobl - o Capagh i Cabra, o Bandon i Ballycastle. Mae'n naratif sy'n gwneud i bobl fod eisiau bod yn rhan ohono.

Mae yna broblemau efo'r naratif wrth reswm - mae'n dibynnu ar ddarlleniad dethol iawn o hanes, ac mae'n arwain yn fynych at ddefnydd di angen o drais - ond serch hynny mae'n naratif sy'n cydio yn nychymyg pobl, ac mae'n un gyfoethog i'r graddau ei bod yn cwmpasu syniadaethau y Chwyldro Ffrengig a gwrth imperialaeth Byd eang canol yr ugeinfed ganrif.

Os ewch i dafarn, neu aml i fan cyhoeddus arall yn yr Iwerddon mae'n ddigon posibl y byddwch yn dod ar draws tystiolaeth weledol o ymrwymiad i'r naratif yma ar ffurf lluniau o'r bobl sydd wedi ei hyrwyddo neu baraffanalia arall megis copiau o'r proclomasiwn a ddarllenwyd gan Padraig Pearse ar risiau'r GPO yn 1916. Pan mae gwrthdaro rhwng y cenedlaethol a'r lleol yn yr Iwerddon, bydd y cenedlaethol yn ennill fel rheol - a nerth y naratif cenedlaethol sy'n gyfrifol am hynny.

Mae naratif cenedlaethol Iwerddon yn un sydd wedi goroesi yn y tymor canolig, mae pethau'n wahanol yn yr Alban - mae'r naratif mae'r SNP yn ei gwthio yn cynnig delwedd o wlad fodern, ddeinamig yng Ngogledd Ewrop - yn un gymharol newydd - er ei bod yn tynnu ar hanes y llu o Albanwyr megis Alexandar Bell, Adam Smith, Alexander Fleming, James Watt a llawer i un arall oedd yn gyfrifol am adeiladu'r Byd modern. Mae'r naratif yma'n cyferbynnu'n llwyr efo un gynharach yn yr Alban oedd yn canolbwyntio ar orffennol Jacobiaidd - ac oedd i ryw raddau yn cydnabod bod yr Alban fel endid gwleidyddol yn perthyn i'r gorffennol. Mae'r SNP wedi llwyddo i greu naratif newydd sy'n atyniadol i lawer o bobl mewn ffordd nad ydi'r Mudiad Cenedlaethol yma yng Nghymru wedi ei wneud.

Rwan, nid rhyw ddamwain hanesyddol ydi'r diffyg naratif yma - mae yna resymau amdano. Y ffaith bod Cymru yn gymharol gymhleth a bod dealltwriaeth pobl o ystyr Cymreictod yn amrywio'n sylweddol mewn gwahanol rannau o'r wlad ydi'r rheswm eilradd. Y prif reswm fodd bynnag ydi'r ansicrwydd oddi mewn i'r Muniad Cenedlaethol ynglyn a'i gyfeiriad ei hun - os ydi'r cwestiwn (a dyna'r gair yna eto) annibyniaeth yn un problematig, mae creu naratif cenedlaethol cyson i bobl yn anodd hefyd. O ganlyniad mae'n hanfodol bod y Blaid yn mynd i'r afael unwaith ac am byth a'i phroblem annibyniaeth cyn y gall symud ymlaen.

Map etholiadol yr Alban ar ol Mai 5

Os ydych yn mynd ati i roi rhai o ganlyniadau diweddaraf polio mewn peiriant rhagweld etholiadau yn yr Alban, rydych yn dod ar draws delwedd cwbl ryfeddol.

Er enghraifft o fwydo canlyniadau diweddaraf Progressive Poll i injan ddarogan Scotland Votes daw bron i pob etholaeth yn wyrdd neu'n goch.

Yn wir mae yna bosibilrwydd y bydd pob etholaeth tir mawr yn cael eu cynrychioli gan Lafur neu'r SNP. Mi fyddai hynny'n ganlyniad cwbl syfrdanol.

Nodiadau o'r Alban

Mae blogio'n ysgafn yr wythnos yma oherwydd fy mod yn cael fy hun yn yr Alban.

Serch hynny waeth i mi nodi argraff neu ddau ynglyn ag etholiadau Mai 5.

Yn gyntaf mae'r rhod wedi troi yma - mae'r polau bellach yn awgrymu mai'r SNP fydd yn dod yn gyntaf, ac mae'r Sun wedi troi fel cwpan mewn dwr a chefnogi Salmond - mae'r syniad o gael Salmond yn brif weinidog eto yn atyniadol iawn i lawer nad oes ganddynt unrhyw gydymdeimlad gwaelodol efo'r SNP.

Efallai bod y bwcis yn dal o blaid Llafur, ond y bwcis ydi'r bwcis - pe byddai gen i'r hunan ddisgyblaeth i gyfyngu betio yn erbyn y bwcis i etholiadau byddwn wedi gallu fforddio i ymddeol ers tro byd.

Ta waeth - sylw neu ddau. Mae un lle'n bell iawn oddi wrth y llall yn yr Alban, felly mae gen i ddigon o amser i wrando ar y radio yn y car. Mae yna lawer iawn mwy o sylw yn cael ei roi i'r etholiad na sydd yng Nghymru ar y cyfryngau. Mae polisiau'r pleidiau yn rhan mwy canolog o ymdriniaeth y cyfryngau o'r etholiad nag ydyw adref. Yn bwysicach mae yna fwy o ddatgymalu polisiau.

Er enghraifft un o addewidion Llafur ydi rhoi pawb sydd yn cael ei ddal a chyllell yn ei feddiant yn cael carchar, 'oherwydd bod tor cyfraith sy'n ymwneud a chyllill ar gynnydd aui fod yn costio £500,000, 000 y flwyddyn'. Ymddengys (wedi ymchwiliad gan y Bib) bod y gost gwirioneddol tua £3,000,000 a bod y nifer o achosion o dor cyfraith sy'n ymwneud a chylleth yn syrthio fel carreg. Roedd werth gweld wyneb y cynrychiolydd Llafur o gael ei gyflwyno efo hyn oll. Mae cynlluniau'r pleidiau i rewi treth y cyngor wedi cael eu harchwilio efo crib man gan y cyfryngau.

Mi geisiaf gynhyrchu blogiad arall cyn dod adref.

Y llanw yn troi i'r SNP?

Mae yna nifer o bobl wedi gofyn i mi tros y misoedd diwethaf os ydi hi'n debygol y bydd yr SNP yn cadw grym yn yr Alban fis Mai. Fy ateb yn ddi eithriad oedd nad oes ganddyn nhw unrhyw obaith o gwbl. 'Doedd y canfyddiad yma ddim yn sylw aebennig o dreiddgar na gwreiddiol - mae pob pol piniwn yn y wlad ers Chwefror y llynedd wedi dangos bod Llafur ar y blaen.

Mae'n braf felly nodi bod y pol diweddaraf yn awgrymu y gallai'r SNP ddod o flaen Llafur unwaith eto eleni. 'Dwi'n gwybod nad yw un pol creu gwanwyn ynddo'i hun - ond mae pethau'r argoeli'n well nag oeddynt fis neu ddau yn ol.

O diar Mr Mundell

O diar, ymddengys bod unig Aelod Seneddol Ceidwadol yr Alban mewn tipyn bach o ddwr poeth.

Ymddengys iddo or wario ar ei ymgyrch a chuddio hynny efo tric bach cyfrifydd. Mae hyn yn anffodus yn groes i'r gyfraith. Gwariodd David Mundell y swm anferthol o £40,000 yn ceisio amddiffyn ei sedd yn Dumfriesshire, Clydesdale and Tweeddale, a thra nad ydi hyn ynddo ei hun yn torri unrhyw reolau, roedd y gwariant yn ail ran yr ymgyrch yn ormod yn llygaid y gyfraith. Felly honodd Mr Mundell i tua £700 oedd mewn gwirionedd wedi ei wario at ddiwedd yr ymgyrch gael ei wario mewn cyfnod cynharach.

Ddaw hi ddim i is etholiad wrth gwrs, ond petai'n dod i hynny mae'n dra thebygol y byddai'r Ceidwadwyr yn colli eu hunig sedd Albanaidd ac yn cael eu hunain yn ol yn lle'r oeddynt rhwng 1997 a 2005. Er iddynt gryfhau yn Lloegr a Chymru, plaid yr ymylon ydynt o hyd yn yr Alban - o ran cynrychiolaeth san Steffan o leiaf.

Llafur ymhell ar y blaen yn yr Alban

Felly mae'r pol diweddaraf gan TNS-BMRM yn ei awgrymu. Mae'n hen stori bod Llafur ar y blaen ar lefel San Steffan yn yr Alban, ond yr hyn sy'n newydd yma ydi'r ffaith eu bod ar y blaen yn eithaf hawdd ar lefel Senedd yr Alban hefyd.

Mae'r blog yma wedi mynegi'r gofid ar sawl achlysur y gallai Llafur yng Nghymru elwa yn sylweddol o lywodraeth Doriaidd yn San Steffan. Digwyddodd hyn o'r blaen. Ymddengys bod yr un gogwydd ar waith yn yr Alban. Mi fyddai creu patrwm o senedd dai Llafur yng Nghymru a'r Alban yn ymladd rhyw fath o ryfel guerilla yn erbyn llywodraeth Doriaidd yn Llundain yn gam sylweddol yn ol yng ngwleidyddiaeth y ddwy wlad, ac mi fyddai yn wir yn gwneud gwleidyddiaeth Cymru a'r Alban yn fwy Prydeinig. Byddai llinellau blaen maes y gad gwleidyddol Cymru yn ymwneud yn bennaf a dadl Brydeinig ynglyn a materion economaidd a chyllidol.

Dyna un o'r pethau gwaethaf am lywodraethau Toriaidd yn y gorffennol - maent wedi cryfhau Llafur yng Nghymru, ac i raddau llai yn yr Alban. 'Does yna ddim byd wedi dal gwleidyddiaeth a datblygiad Cymru a'r Alban yn eu hol yn y gorffennol cymaint a hegemoni'r Blaid Lafur yn y gwledydd hynny.

Pob lwc i'r SNP!

Mae yna is etholiad yn Glasgow North East heddiw i ddod o hyd i olynydd fel Aelod Seneddol i Michael Martin.

'Dwi'n 95% siwr mai Llafur fydd yn mynd a hi mae gen i ofn - ond dydi hynny ddim yn golygu na chawn obeithio am y gorau a dymuno lwc i'r SNP.

Un gair bach arall am bol YouGov

Mi gawsom ni gip ar bol YouGov yr wythnos ddiwethaf gan ystyried yn arbennig yr hyn mae'n ei awgrymu am Gaerdydd.

Daeth y pol yn ol i fy meddwl heddiw wrth edrych ar ganlyniadau pol arall - un TNS-BMRB i'r Herald yn yr Alban. Mae'r pol hwnnw'n awgrymu y bydd Llafur ymhell o flaen yr SNP yn etholiadau San Steffan, ond y bydd yr SNP yn gwneud yn well o lawer yn etholiadau'r Alban. Mae'r canlyniadau hyn yn awgrymu'n gryf iawn y bydd Llafur yn cadw eu sedd ddydd Iau yn Glasgow North East gyda llaw.

Rwan, er bod gwleidyddiaeth Cymru a'r Alban yn wahanol ar sawl cyfri, mae'r ogwydd yn debyg yn aml. Er enghraifft, pan mae'r lli yn erbyn yr SNP mae'n tueddu i fod yn erbyn Plaid Cymru, pan mae o blaid datganoli yn yr Alban, tuedda i fod yn symud i'r un cyfeiriad yng Nghymru. Pan mae gogwydd yn erbyn Llafur yng Nghymru, mae'n tueddu i fod felly yn yr Alban hefyd. 'Dydi'r graddau o gefnogaeth ddim yr un peth wrth gwrs - ond mae'r gogwydd yn aml.

Ond nid dyma mae'r ddau bol diweddaraf yn ei awgrymu. Yng Nghymru mae YouGov yn awgrymu bod Llafur yn perfformio'n anisgwyl o dda ar lefel Cynulliad, ond yn sal ar lefel San Steffan. Mae TNS-'BMRB yn yr Alban yn awgrymu'r gwrthwyneb, gyda Llafur yn perfformio'n well o lawer ar lefel San Steffan.

Tybed os ydi ymddeoliad Rhodri Morgan a'r cyhoeddusrwydd ffafriol mae wedi ei gael yn sgil hynny wedi cynyddu'r gefnogaeth Lafur ar lefel Cynulliad dros dro?

Os felly mae'n ddigon posibl y bydd y tair brif blaid yng Nghymru yn agos at ei gilydd yn etholiad Cynulliad 2011 - yn union fel yr oeddynt yn etholiadau Ewrop eleni.

Ydi hi'n bosibl ennill poblogrwydd trwy gymryd penderfyniadau amhoblogaidd?

'Dwi'n gwybod ei fod o'n swnio'n gwestiwn gwirion - ond beth ydym i'w wneud o'r pol piniwn yn Express fory sy'n darogan gogwydd sylweddol iawn tuag at yr SNP yn etholiadau San Steffan yn 2010 ac etholiadau Holyrood yn 2011.

Petai'r canlyniadau yn cael eu gwireddu byddai Llafur yn colli hanner ei haelodau seneddol yn San Seffan, a byddai gan yr SNP fwy o seddi nag unrhyw ddwy o'r pleidiau unoliaethol efo'i gilydd yn Holyrood.



Mae'n debyg gen i y bydd hyn yn siom enfawr i'r pleidiau unoliaethol yn yr Alban - roeddynt yn gobeithio y gallant elwa'n etholiadol yn sgil y ffaith i weinidog cartref yr Alban, Kenny MacAskill, ryddhau'r bomiwr Al-Megrahi, yn ystod yr haf, oherwydd ei fod yn marw o gancr.

Aeth y pleidiau unoliaethol yn yr Alban i ben y caets - ac roedd yn edrych am wythnos neu ddwy wedi'r penderfyniad bod yr SNP wedi dioddef niwed etholiadol sylweddol. Ond chymerodd hi fawr o amser i'r SNP ail ennill eu mantais glir tros y pleidiau eraill yn y polau.

Y cwestiwn diddorol ydi pam? Un rheswm mae'n debyg ydi ymateb bisar y Blaid Lafur i'r holl beth. Roeddynt yn groch yn erbyn ar lefel Holyrood, ond yn gwrthod mynegi barn ar lefel San Steffan, tra bod tystiolaeth yn adeiladu eu bod wedi gwneud eu gorau y tu ol i'r lleni, i ryddhau Al-Megrahi.

Ond efallai bod rheswm arall pwysicach. Roedd y penderfyniad yn un roedd angen stumog go gryf i'w gymryd - ond roedd hefyd yn benderfyniad oedd y unol a chyfraith yr Alban. Mae'r gyfraith yn caniatau, yn wir yn annog trugaredd o dan yr amgylchiadau hyn. Trwy gymryd y penderfyniad roedd Kenny MacAskill yn dangos ei fod yn fodlon mentro amhoblogrwydd er mwyn gweithredu'n unol a chyfraith ei wlad.

Mi fyddwn i'n rhoi mwy o ymddiriedaeth mewn dyn felly, nag mewn un sy'n fodlon anwybyddu cyngor cyfreithiol er mwyn peidio a cholli poblogrwydd etholiadol. Ymddengys bod llawer iawn o Albanwyr yn cytuno efo fi.

Mr el-Megrahi a Lt William Calley (neu fideos gwleidyddol 4)

Fel y gwyddoch 'dwi wedi bod i ffwrdd am gyfnod - ond roedd stori rhyddhau Abdelbaset Ali al-Megrahi a'r ymateb hysteraidd a'r sgorio pwyntiau gwleidyddol idiotaidd gan y pleidiau unoliaethol a'u cefnogwyr a gododd yn sgil hynny yn stori hyd yn oed yn Bosnia.

'Rwan dydi rhyddhau carcharorion sydd wedi cyflawni gweithredoedd erchyll gan wleidyddion ddim yn arbennig o anarferol - yn wir 'dydi o ddim yn anarferol o gwbl.

'Dwi'n siwr bod darllenwyr blogmenai yn cofio Jack Straw (a'r llysoedd) yn rhyddhau dyn oedd wedi lladd llawer mwy o bobl na phawb arall yr ydym yn son amdanynt yn y blog hwn efo'i gilydd. Llun o'r cyfaill hwnnw, ei wraig ac aelod o blaid Mrs Annabelle Goldie a aeth ati i ymgyrchu gydag arddeliad a brwdfrydedd o blaid ei ryddhau a geir isod.



Enghraifft arall oedd rhyddhau 428 o garcharorion yng Ngogledd Iwerddon (gan gynnwys 143 oedd wedi eu carcharu am oes) ar ddiwedd y ddegawd diwethaf fel rhan o Gytundeb Dydd Gwener y Groglith. Roedd y rhain yn cynnwys dynion megis Bik McFarlane oedd yn gyfrifol am lofruddio 5 o bobl yn Bayardo Bar ar y Shankill - gan gynnwys tair dynes oedd yn cerdded heibio'r bar - mae'n debyg i Mr McFarlane eu saethu'n stribedi efo machinegun, neu Johnny Adair, gwr bonheddig a oedd yn gyfrifol am gyfarwyddo'r UFF yng Ngogledd Belfast yn ystod cyfnod pan drochwyd strydoedd cul yr Ardoyne gyda gwaed Pabyddion.

Mae yna ddwsinau o achosion anwleidyddol - er enghraifft rhyddhau Anthony Jeffs oedd wedi lladd heddwas yn ol yn y nawdegau cynnar gan lywodraeth geidwadol.

Mae llawer o'r sterics ynglyn a'r achos yma yn deillio o'r ffaith bod dimensiwn Eingl Americanaidd i'r stori - mae America yn flin iawn am y sefyllfa. Mae gan America hanes hir o ryddhau carcharorion sydd wedi llofruddio wrth gwrs - ond mae'n help mawr os ydi'r carcharor wedi bod yn ddigon gofalus i lofruddio pobl nad ydynt yn Americanwyr. Roedd llywodraeth America yn gefnogol iawn i ryddhau carcharorion Gogledd Iwerddon er enghraifft.

Esiampl (ymysg llawer) o oddefgarwch America tuag at rhai carcharorion ydi achos milwr o'r enw William Calley. Calley oedd arweinydd ymysodiad gan fyddin America ar bentref My Lai yn Fiet Nam ar Fawrth 16, 1968, pan laddwyd rhwng 347 i 504 o drigolion y pentref ('does yna neb yn hollol siwr). Roedd llawer o'r meirwon wedi eu arteithio, eu treisio, wedi eu cam drin yn rhywiol neu wedi cael rhannau o'u cyrff wedi eu torri i ffwrdd cyn eu lladd. Gwrthododd tri o'r milwyr Americanaidd gymryd rhan yn y gyflafan a gwnaethant eu gorau i atal y drychineb. Am eu dewrder cawsant eu condemni yn senedd America, cawsant eu boddi mewn llythyrau bygythiol gwenwynig a gadawyd darnau o anifeiliaid wrth eu drysau.



Cyhuddwyd 26 o swyddogion byddin yr UDA mewn cysylltiad a'r digwyddiad yn 1971. Un yn unig a gafwyd yn euog - William Calley prif swyddog yr uned oedd yn gyfrifol am y gyflafan - cafodd ei ddedfrydu i fywyd o lafur caled yn y carchar. Esgorodd hyn ar gyfnod o hysteria cenedlaethol - nid anhebyg i'r hyn a ddigwyddodd pan ryddhawyd el Megrahi yn America - ond hysteria yn erbyn carcharu, nid hysteria yn erbyn rhyddhau a gafwyd ar yr achlysur hwnnw wrth gwrs.



Gofynodd Jimmy Carter (oedd i ddod yn arlywydd yn ddiweddarach) i bawb ddreifio gyda'u goleuadau ymlaen fel protest. Roedd y baneri yn chwifio ar hanner mast yn Indiana. Aeth George Wallace i weld Calley yn y carchar. Yn ol polau piniwn, roedd 79% o Americanwyr yn erbyn y ddedfryd. Gofynodd nifer o senedd dai taleithiol yr UDA i'r llys fod yn drugarog - er nad oedd gweithrediad cyfraith milwrol yn ddim oll o'u busnes.

Ddiwrnod wedi'r ddedfryd gorchmynodd yr arlywydd (Nixon) y dylai Calley gael ei garcharu o dan amodau House Arrest yn Fort Beling. Yn y diwedd tair blynedd a hanner o ddedfryd a gafodd Calley - y cwbl ohono ag eithrio diwrnod wedi eu dreulio yn ei gartref yn Fort Beling. Daeth y gan bach isod - The Ballad of Lt Calley - yn boblogaidd am gyfnod.

Mwynhewch.



Mae enghreifftiau eraill o ryddhau cynnar yn America- rhai yn ddiweddar iawn. 521 diwrnod o ddedfryd o 4-6 blynedd a dreuliodd Lynndie England - un o arteithwyr Abu Grahib. Dim ond dau aelod arall o'r sawl a arteithiodd (ac oedd hefyd yn gyfrifol am dreisio a llofruddio) carcharorion a gafodd garchar o ganlyniad i'r digwyddiadau hynny - un am fis neu ddau yn unig.

Mae'n un o ffeithiau bywyd bod mewn llywodraeth bod problemau fel yr un oedd yn wynebu llywodraeth yr Alban yn codi o bryd i'w gilydd - cafodd Jack Staw ei hun mewn sefyllfa digon tebyg fel y gwelsom yn gynharach. Mae dadleuon cryf o'r ddwy ochr yn achos Al Megrahi - ond yn ymarferol cyfyng iawn oedd dewis llywodraeth yr Alban - fel mae blog Saesneg Alwyn yn nodi.

Gall rhywun ddeall ymateb perthnasau'r sawl a laddwyd (er nad ydi'r rheiny yn unfrydol wrth gwrs) ond mae'r ymateb hysteraidd i benderfyniad llywodraeth yr Alban gan wleidyddon unoliaethol yn sinicaidd ar y gorau.

Mae'r safonau dwbl yn America, lle ceir diwylliant o wrthwynebiad i garcharu Americanwyr am ladd neu gam drin tramorwyr, tra'n daer o blaid lluchio'r goriad pan mae tramorwyr yn lladd neu'n cam drin Americanwyr yn waeth na hynny. Duw yn unig a wyr pam bod rhai pobl yr ochr yma i For yr Iwerydd yn is ymwybodol yn rhannu'r gred bod bywydau Americanaidd yn fwy gwerthfawr na bywydau pobl eraill.

Cefnogaeth y Toriaid yn chwalu

Yn yr Alban hynny yw. Yn ol pol TNS System 3 diweddar dyma sut mae pethau'n edrych yn yr Alban ar hyn o bryd:

Senedd yr Alban - Etholaethau

SNP - 39% (+6)
Llafur - 32% (-)
Toriaid - 12% (-5)
Lib Dems - 11% (-5)
Eraill - 7% (+5)

Senedd yr Alban - Rhanbarthau

SNP - 39% (+8)
Llafur - 29% (-)
Toriaid - 10% (-4)
Lib Dems - 12% (+1)
Gwyrddion - 5% (+1)

Seddau tebygol:

SNP - 57 (+10)
Llafur - 43 (-3)
Toriaid - 11 (-6)
Lib Dems - 15 (-1)
Gwyrddion 3 (+1)

Mae'r gymhariaeth yn y cromfachu gydag etholiadau 2007 pob tro.

Yn ol yn 1955 pan oedd y blaid Albanaidd yn cael ei hadnabod fel y Scottish Unionist Party cawsant 50.1% o'r bleidlais yn yr Alban a 37 0'r 73 sedd. Bryd hynny roedd ganddi gefnogaeth dosbarth gweithiol sylweddol ar hyd a lled y wlad. Bellach ymddengys y bydd yn bedwerydd plaid yr Alban ar ol etholiadau nesaf Hollyrood.

Mae dau prif reswm am y cwymp anferthol yma. Yn gyntaf maent yn cael eu gweld fel plaid Seisnig iawn bellach. Yn ail mae'r SNP wedi ymddangos a gall apelio at y bleidlais draddodiadol Brotestanaidd yn ogystal a chenedlaetholwyr o'r traddodiad Pabyddol. 'Does yna'r un plaid arall yn yr Alban sy'n gallu dod a'r glymblaid yma at ei gilydd ar hyn o bryd.