'Damcaniaethu' aelod seneddol Aberconwy - y ffeithiau

Mi fydd darllenwyr rheolaidd Blogmenai yn ymwybodol o ffrae fach ddiweddar chwerw  braidd  rhyngddof i a Guto Bebb - sefyllfa sy'n codi ar Flogmenai o bryd i'w gilydd.

Asgwrn y gynnen y tro hwn oedd 'damcaniaeth' Guto bod dosbarth gweithiol trefol ardal Caernarfon yn troi at y Saesneg ogerwydd eu bod nhw (fel Guto ei hun) yn drwg licio'r dosbarth canol Cymraeg ei iaith yn yr ardal.

Rwan mae'r 'canfyddiad' yma yn un rhyfedd i'r rhai ohonom sy'n byw yn yr ardal, er bod cyhuddiad o ladd y Gymraeg yn ffitio yn weddol dwt efo tueddiad Guto i feio'r dosbarth proffesiynol Cymraeg ei iaith am bob dim (bygro'r economi, cefnogi Castro, cefnogi'r IRA, ennill medal aur ym mhencampwriaethau rhagrith y Byd ac ati). Dydi Guto ddim yn cyflwyno unrhyw dystiolaeth ystadegol tros ei haeriadau, ond mae'n awgrymu ei fod yn treulio cryn dipyn o amser yn clustfeinio ar bobl ym Morrisons, a seilio ei ganfyddiadau ar hynny. Mae hyn yn anffodus - mae digon o ddata ar gael - yn arbennig i rhywun sydd mewn sefyllfa i gefnogi ymchwilydd.  A data ydi'r man cychwyn gorau os ydym eisiau dod i gasgliadau ynglyn a thueddiadau cymdeithasol.

Y llinyn mesur gorau sydd gennym o pa mor hyfyw ydi iaith mewn ardal ydi faint o bobl sy'n siarad Cymraeg ar yr aelwyd . Pan mae'r corff arolygu ESTYN yn arolygu ysgolion, mae'n gosod cyd destun i'r ysgolion hynny, ac ymhlith y data a gyflwynir i'r pwrpas hwnnw ceir manylion ynglyn a'r  iaith mae'r plant yn siarad yn y cartref. Rhestraf isod y data diweddaraf ar gyfer ysgolion Caernarfon a'r pentrefi sy'n ffinio efo'r dref. Mae gen i broblem dechnegol sy'n fy atal rhag cyflwyno'r data ar ffurf tabl yn ol fy arfer.

Tref: Maesincla (270 o blant) 74%. Hendre (333) 90%, Santes Helen (77) 60%*, Y Gelli (183) 89%.
Pentrefi ffiniol: Y Bontnewydd (163) 79%, Llanrug (221) 95%, Bethel (143) 82%, Y Felinheli (150) 70%.

Dyliwn nodi yma nad ydi adroddiad Santes Helen yn rhoi union ganran, ond mae'n nodi bod 'mwyafrif' y plant yn siarad Cymraeg. 60% oedd y ffigwr yn yr adroddiad blaenorol. Mae 20% o blant yr ysgol honno o gefndir lleafrifol ethnig.

Rwan mae'r ffigyrau hyn yn uchel iawn, yn arbennig o'u cymharu ag ardaloedd mewn rhannau eraill o'r wlad oedd genhedlaeth neu ddwy yn ol bron mor Gymraeg o ran iaith ag ardal Caernarfon. Cymerer Dwyrain Sir Gar er enghraifft - ardal sydd a dosbarth canol Cymraeg ei iaith llawer llai nag un ochrau G'narfon, ond sydd a dosbarth gweithiol mawr. Mae'r canrannau sy'n siarad Cymraeg adref yno wedi syrthio fel carreg. Yn wir mae llawer o'r ysgolion yno wedi gweld eu canrannau yn hanneru ers yr adroddiadau diwethaf (chwe mlynedd ynghynt). Ymhellach mae pentrefi oedd ugain mlynedd yn ol ymysg y Cymreiciaf yng Nghymru o ran iaith, bellach gyda phumed neu lai o'u plant yn siarad y Gymraeg ar yr aelwyd.

Mae'n wir bod cwymp wedi bod yng nghanrannau rhai o'r ysgolion yn ardal Caernarfon ers yr arolygiadau blaenorol - cwymp bach ym Maesincla ac un mwy yn Y Bontnewydd er enghraifft. Ond mae'r rhan fwyaf o'r ysgolion wedi dal eu tir neu wedi gweld cynnydd - a chynnydd eithaf sylweddol mewn ambell i achos.

Petai damcaniaeth Guto yn gywir byddai dyn yn disgwyl i'r ganran sy'n siarad Cymraeg adref syrthio yng Nghaernarfon a Llanrug, ond dal ei dir yng Nghefneithin, Y Tymbl neu Bontyberem.  Ond y gwrthwyneb sy'n wir. Mae'n arwyddocaol hefyd bod addysg Gymraeg yn tyfu yn gyflym iawn mewn ardaloedd dosbarth gweithiol yng Nghaerdydd - dinas sydd efo llawer o siaradwyr Cymraeg dosbarth canol.

Felly does yna ddim sail ystadegol i 'ddamcaniaeth' Guto, sy'n codi'r cwestiwn - beth ydi'r sail iddi?

Ac areithiau Rhys a Simon

Mi wnes i fwynhau areithiau Rhys Iorwerth a Simon Brooks ar yr iaith Gymraeg. Mae yna gryn dipyn yn y ddwy araith - gormod i wneud cyfiawnder a nhw ar hyn o bryd. Serch hynny mi hoffwn gyfeirio yn frysiog at thema sydd i'r ddwy araith, sef daearyddiaeth newydd y Gymraeg.

Mae Rhys a Simon yn cyfeirio at dwf y Gymraeg yn Ne Ddwyrain Cymru ac yn croesawu'r datblygiad hwnnw. Mae'n debyg bod yna gyd destun ehangach i'r ffaith bod y ddau'n teimlo'r angen i wneud hynny - sef hen feddylfryd bod y Gymraeg yn 'perthyn' i'r rhan o'r wlad a adwaenir fel 'y Fro Gymraeg', a bod llai o werth i'r Gymraeg y tu allan i'r diriogaeth honno.

Er fy mod yn rhyw gytuno efo Simon bod dadl tros rhai polisiau gwahanol yn y Fro, 'dwi hefyd yn credu bod sylw Rhys bod yr hyn mae pobl yn ei wneud efo'u Cymraeg yn bwysicach na'u hunion leoliad daearyddol. Mae bod mor gynhwysol a phosibl yn bwysig, 'dydi creu dosbarthiadau gwahanol o Gymry Cymraeg ddim yn syniad da. Un o'r prif ffactorau a arweiniodd at ddirywiad y Gymraeg mewn rhannau sylweddol o Gymru yn y gorffennol oedd y ffaith ei bod yn cael ei chysylltu efo tlodi, neu yn hytrach efo grwpiau ag iddynt statws isel o safbwynt sosioeconomaidd. Roedd pobl yn peidio a throsglwyddo'r iaith i'r genhedlaeth nesaf oherwydd ofn y byddai gwneud hynny o anfantais economaidd. Ni ein hunain ac nid mewnfudo laddodd yr iaith mewn rhannau sylweddol o Gymru. Newid mewn canfyddiad o statws y Gymraeg sydd y tu cefn i'r twf rhyfeddol mewn addysg cyfrwng Cymraeg.

A dyna pam ei bod yn bwysig bod y Gymraeg yn ffynnu yn yr ardaloedd o Gymru sy'n tyfu yn economaidd, dyna pam bod dosbarth canol dinesig Cymraeg ei iaith yn bwysig, a dyna pam bod dosbarth proffesiynol Cymraeg yn bwysig ledled Cymru.

Dyna hefyd pam bod y sylwadau hyn o araith Guto Bebb mor bisar o amherthnasol: nid syndod gweld patrwm 'ni nhw' yn datblygu yn y dref (Caernarfon). Y cam nesaf fydd cadarnhau'r gwahaniaeth ar sail ieithyddol. Mewn geiriau eraill mae'n ymddangos ei fod yn credu bod datblygiad dosbarth proffesiynol Cymraeg ei iaith am wneud i'r dosbarth gweithiol Cymraeg ei iaith ddweud 'I don't like them lot, I'll never speak Welsh again'

Mae'n anodd meddwl am unrhyw gred sydd a mwy o botensial i niweidio'r iaith.

Araith Mr Bebb

Fel 'dwi wedi son eisoes 'dwi i ffwrdd ar hyn o bryd, ac mae fy mynediad i gyfrifiadur yn gyfyng braidd, ond mi hoffwn i wneud sylw neu ddau brysiog am ddarlith radio fy nghymydog Guto Bebb.

A bod yn ddigon digywilydd i grisialu'r hyn sydd gan Guto i'w ddweud i ychydig eiriau craidd ei ddadl mewn gwirionedd ydi bod llwyddiant y mudiad hawliau iaith wedi bod yn lwyddiant anghytbwys sydd wedi gwthio llawer o siaradwyr Cymraeg i weithio yn y sector cyhoeddus, a bod yna beryglon sylweddol i'r iaith yn deillio o hynny.

'Dydw i ddim yn anghytuno efo'r dadansoddiad ar un lefel, ond mi'r ydw i'n cael problem efo rhannau sylweddol ohoni ar lefel arall. Nid yn y Gymru Gymraeg yn unig mae'r sector cyhoeddus wedi tyfu wrth gwrs, mae wedi tyfu ar draws y wlad ac mewn nifer fawr o ardaloedd di Gymraeg, yn arbennig felly ar yr hen faes glo. Canlyniad patrwm ehangach tros y DU ydi hyn yn rhannol, ond mae hefyd yn ganlyniad i wendid y sector preifat yn yr ardaloedd dan sylw.

Mae yna resymau strwythurol da tros y gwendid yma - does yna ddim llawer o gymhelliad yn y sefyllfa sydd ohoni i fuddsoddi yn y sector cynhyrchu (er enghraifft) mewn ardaloedd sydd ymhell oddi wrth y marchnadoedd mawr? Pam cynhyrchu gwely neu deledu ym Merthyr neu ym Mhwllheli pan y gallwch wneud hynny ym Mirmingham?

Ac eto, os safwch wrth yr A55 yn fuan wedi i long fferi ddadlwytho mi welwch lori ar ol lori yn symud nwyddau sydd wedi eu cynhyrchu ymhell, bell oddi wrth farchnadoedd mawr Ewrop tuag at yr union farchnadoedd hynny. Pan maent yn mynd trwy Ogledd Cymru maent yn mynd trwy ddiffeithwch o safbwynt cynhyrchu. Mae'r rheswm am hynny yn weddol syml - mae llywodraeth Iwerddon yn rhoi cymhelliant trethiannol cryf i gwmniau leoli yn y Weriniaeth. Dydi hynny ddim yn digwydd yng Nghymru. Mae treth cofforaethol yn llawer is yn Nulyn nag ydyw yng Nghaergybi.

Y ffordd orau i ddelio efo'r anghyfartaledd yma fyddai i Gymru gael y grym i bennu ei threthi ei hun trwy fod yn annibynnol. Efallai nad ydi Guto yn teimlo y gall gefnogi hynny, ond hwyrach y gallai ddefnyddio ei ddylanwad i wireddu'r ail beth gorau o'r safbwynt yma - cael treth gorfforaethol sy'n amrywio yn ol amodau lleol yn y DU.

Cyngor Gwynedd a sterics Mr Scrooge AS

Mae gen i ofn fy mod yn anghytuno a sylwadau hysteraidd braidd fy nghymydog Ebenezer Scrooge ynglyn a phenderfyniad Cyngor Gwynedd i beidio a thocio cyflogau’r sawl aeth ar streic tan fis Chwefror.

Yn wir, byddwn yn mynd ymhellach ac yn llongyfarch y cyngor am ddangos hyblygrwydd a chonsyrn tuag at ei weithwyr yn ystod amser digon anodd. Mae’r deilydd portffolio sy’n gyfrifol am gyllid y sir, Sian Gwenllian yn gwbl gywir pan mae’n nodi:

Mae’n bwysig bod yn hyblyg mewn cyfnod sydd mor heriol yn ariannol.  Does dim codiad cyflog wedi bod ers dwy flynedd (yn sgil polisiau cenedlaethol) ac mae llawer o’n gweithwyr sy’n cynnig gwasanaethau pwysig ar y rheng flaen yn teimlo’r esgid yn gwasgu erbyn hyn.

Fydd gohirio’r tocio yn rhoi mymryn mwy o arian yn eu pocedi dros y Nadolig sy’n adeg drud i deuluoedd a rhaid cofio mai gohirio’r tocio ydan ni, ac nid gwneud i ffwrdd ag o yn gyfan gwbl.
“Mi fydd y gweithwyr yn dal i golli diwrnod o dâl os fuon nhw ar streic felly does dim cyfiawnhad i’r ddadl y bydd y trethdalwyr rhywsut ar eu colled.

Yn wir mae’n anodd peidio a chwerthin wrth ddarllen rhai o sylwadau Ebenezer ynglyn a thegwch.

Pwy sy’n mynd i ddigolledu’r gweithiwr Asda neu’r gweithiwr Morrisons sy’ wedi gorfod cymryd diwrnod i ffwrdd er mwyn edrych ar ôl eu plant? Pwy sy’n mynd i’w digolledu nhw?

Rwan ‘dydw i ddim yn gwybod yr ateb i’w gwestiwn, nag i faint o weithwyr Asda a Morrisons a gafodd eu hunain yn y sefyllfa yma, ond byddai dyn yn rhyw obeithio  bod y cyfryw gwmniau wedi ymddwyn yn gydymdeimladol , hyblyg a chyfrifol a gwneud yr hyn allant i ail drefnu shiftiau ac at.


Mae’n bosibl na ddigwyddodd hynny – ond meddyliwch am y rhesymeg mewn difri – os nad ydi Morrisons ac Asda yn ymddwyn yn gydymdeimladol, hyblyg a chyfrifol yna mae’n ofnadwy, ofnadwy, ofnadwy o anheg i Gyngor Gwynedd ymddwyn yn gydymdeimladol , hyblyg a chyfrifol. 


 Dyma resymeg Tori i’r dim – os ydi rhai cyflogwyr yn ymddwyn yn gas tuag at eu gweithwyr, yna mae’n anheg nad ydi pob cyflogwr yn gwneud hynny.

Efallai y bydd Ebenezer yn caniatau i mi dynnu sylw at y gwir anhegwch yn y sefyllfa yma – sef bod y sector bancio wedi cael rhyddid i ymddwyn yn gwbl anghyfrifol am flynyddoedd, ac wedi i’r hwch fynd trwy’r banc, bod rhaid i bawb arall – yn y sectorau cyhoeddus a phreifat fel ei gilydd - dalu trwy eu trwynau am y llanast.

Ond wnewch chi ddim clywed gair am yr anhegwch sylfaenol hwnnw gan ein cyfeillion Toriaidd. Wnewch chi ddim clywed gair chwaith am y cyflogau enfawr mae penaethiaid yn y sector bancio yn dal i’w hawlio. Mae’n well o lawer ganddynt dynnu sylw at pob anghyfartaledd rhwng grwpiau o bobl sy’n mynd allan pob dydd i wneud diwrnod gonest o waith. 


 Peidiwch a disgwyl gwobr gan Flogmenai am egluro pam nad ydi anhegwch sylfaenol y sefyllfa sydd ohoni hyd yn oed yn ymwthio i ymwybyddiaeth Toriaid fel Ebenezer.

'Tegwch' Tori

Fydda i ddim yn gwrando ar Taro'r Post yn aml, ond gan fy mod ar streic heddiw mi es i Landudno, a chlywed diwedd y rhaglen ar y radio yn y car.  Roedd Guto Bebb wrthi'n mynnu cael gwybod faint o athrawon sydd ar gyflog cyfartalog ei etholaeth - tua £23,000 mae'n ymddangos.

Rwan mae'n anodd gweld yn iawn beth sydd gan Guto - mae'n eithaf amlwg i'r ynfytyn gwirionaf bod cyflog cyfartalog grwp graddedig proffesiynol sydd a mwyafrif llethol ei aelodau yn gweithio'n llawn amser am fod yn sylweddol uwch na chyflog cyfartalog pawb mewn etholaeth dlawd yng Ngogledd Orllewin Cymru.

Yr hyn mae Guto yn ei wneud mae'n debyg ydi ceisio apelio at ymdeimlad o 'degwch' ymysg y gwrandawyr - ond Tori ydi Guto, ac mae tegwch Tori yn beth dethol iawn.  Er enghraifft mae Guto yn credu y dylai'r sawl sydd ar gyflogau cyfartalog yn ei etholaeth dalu treth incwm ar yr un raddfa a fo ei hun sy'n ennill tair gwaith cymaint a nhw, y criw o filiwnyddion sy'n hel o gwmpas y bwrdd cabinet pob wythnos a Richard Branson a Lakshmi Mittal a'u tebyg.

Mae hefyd yn drawiadol mai mewn cyfnod o doriadau bod y llywodraeth Doriaidd yn dod o hyd i bres i rewi trethi'r cyngor yn Lloegr, ac yn blagardio y dylai'r Cynulliad wneud yr un peth yng Nghymru.  Mae toriadau o'r fath o fwy o les i bobl sy'n byw mewn tai cymharol ddrud - fel aelodau seneddol Toriaidd er enghraifft - nag ydyw i bobl sydd ar gyflogau cyfartalog mewn ardaloedd fel Aberconwy.

Gan mai'r banciau sydd wedi ein cael ni yn y twll y cawn ein hunain ynddo - a gan bod Guto mor hoff o 'degwch', byddai dyn yn disgwyl y byddai'n galw am ddeddfu er mwyn ei gwneud yn anodd i'r banciau wneud taliadau enfawr i'w huchel swyddogion.  Ond fedra i ddim dod ar draws unrhyw alwad ganddo am hynny. 

Ond dyna fo - dyna beth ydi tegwch Tori - defnyddio 'tegwch' fel dadl i leihau'r hyn sydd ar gael i filiynau o bobl yn y gweithlu, tra'n sicrhau nad oes yna unrhyw dramgwydd i'r eisoes gyfoethog fynd hyd yn oed yn gyfoethocach.

Guto'n gwneud yn siwr nad oes yna jobs i'r hogiau - weithiau o leiaf

Mae'n dda gweld bod fy nghymydog Guto Bebb yn cadw llygad barcud ar sut y bydd S4C yn mynd ati i ddewis prif weithredwr newydd.  Er fy mod yn gwbl sicr na fyddai Winston Roddick QC yn cam ddefnyddio ei sefyllfa i roi mantais i'w fet Arwel Ellis Owen, mae gan Guto bwynt.

Fel cenedl rydym yn gymharol rhydd o lygredd - 'dydi cymryd amlenni brown sy'n llawn pres ddim at ein dant o gwbl.  Ond, ein gwendid yn y materion hyn ydi'r ffaith nad ydi llawer yn ein mysg yn gweld fawr ddim o'i le mewn gadael i rwydweithiau cyfeillgarwch edrych ar eu holau.  Mae felly'n gwbl briodol tynnu sylw at y math yma o beth - neu gallai'r pethau mwyaf grotesg ddigwydd.

Er enghraifft, mae gan Doriaid Cymru drefn ryfeddol o ganiatau i'r sawl sydd eisoes ar eu rhestrau rhanbarthol i gadw'r llefydd hynny heb orfod cyfiawnhau eu bodolaeth i aelodau cyffredin eu plaid eu hunain.  Ymddengys bod pwyllgor canolog y Toriaid yng Nghymru yn gadael i'w mets sy'n Aelodau Cynulliad gadw eu lleoedd ar y rhestrau rhanbarthol  heb orfod trafferthu efo manion gwirion megis parchu gweithdrefnau democrataidd tryloyw.  Mae'r Blaid Geidwadol yng Nghymru mor llywath - neu sefydliadol lwgr - fel nad oes neb yn eu plith yn ymddangos i fod efo problem efo'r trefniant rhyfeddol yma. 

Treueni nad oes yna neb fel Guto i gadw golwg ar fisti manars y Blaid Geidwadol Gymreig. 

Y broblem efo moesoli a gwleidydda ar yr un pryd

Rydwyf wedi cyfeirio at le moesoldeb mewn gwleidyddiaeth eisoes yng nghyd destun beirniadaeth Guto Bebb o streiciau dydd Iau - beirniadaeth oedd yn beirniadu'r gweithredu ar sail moesol.  Mae Guto'n ymddangos ar dudalen sylwadau'r blogiad i wneud mwy o feirniadaethau sydd wedi eu seilio ar ei foesoldeb personol - mae fy 'nhroelli' fi yn anfoesol ac mae'r ffaith y bydd pobl yn ymddeol ar oedrannau gwahanol hefyd yn anfoesol.

Rwan, mae defnyddio moesoldeb personol wrth wleidydda yn weddol gyffredin - yn arbennig felly yng Nghymru.  Dadleuon moesol sy'n cael eu defnyddio yn aml  i wrthwynebu arfau niwclear, ymyraeth milwrol mewn gwledydd eraill, taliadau i fancwyr, treuliau i aelodau seneddol, cwmniau gwerthu tobaco ac alcohol ac ati.

Mae yna ddwy broblem yn codi o ddefnyddio moesoldeb wrth ddadlau'n wleidyddol.  Yn gyntaf 'dydan ni ddim yn byw yn Iran.  Mae'n diwylliant cyfoes ni yn cydnabod hawl pobl i ddiffinio eu moesoldeb eu hunain - hyd at bwynt o leiaf.  Yn ail, hyd yn oed pan mae yna egwyddorion cyffredinol ar foesoldeb y gallwn oll gytuno a nhw mae'r ffaith bod Byd yn gymhleth yn  ei gwneud yn anodd i'w defnyddio i ddibenion gwleidyddol.

Er enghraifft mae'r rhan fwyaf ohonom yn rhyw deimlo bod tegwch yn beth da o safbwynt moesol.  Dyma ydi sail beirniadaeth moesol Guto o'r streicwyr. 

Ar un adeg roedd llawer ar y Chwith gwleidyddol yn beirniadu'r gyfundrefn gyfalafol yn ei chyfanrwydd oherwydd ei bod yn 'anheg' yn yr ystyr ei bod yn creu gwahaniaethau mawr o ran cyfoeth personol pobl. 

Ateb  y Dde oedd bod y system yn creu cyfoeth, ac oni bai amdani byddai pawb yn dlotach - nid tegwch go iawn ydi sefyllfa lle mae pawb yn gyfartal, ond yn dlawd.  Mae'r gwahaniaeth rhwng tegwch a chyfartaledd yn cael ei dderbyn gan y rhan fwyaf  bellach, ac mae gwahaniaethau gwleidyddol ar faterion economaidd yn ymwneud ag i ba raddau y dylid ymyrryd yn y farchnad yn hytrach nag ynglyn a phriodoldeb y cysyniad o economi wedi ei seilio ar farchnadoedd.

Mae'r rhan fwyaf ohonom yn teimlo nad ydi lladd pobl yn foesol dderbyniol - ac mae llawer yn beirniadu cyrchoedd NATO (er enghraifft) ar sail hynny.  Ond mae hyd yn oed rhywun fel fi sy'n drwgdybio ymyrraeth milwrol o unrhyw fath yn derbyn nad ydi pob ymyrraeth fel ei gilydd. 

Oedd cyrchoedd NATO yn 1999 yn Kosovo a Serbia yn anfoesol? - wedi'r cwbl bu farw (yn ol rhai) hyd at 5,000 yn ystod y cyrchoedd hynny llawer ohonynt yn sifiliaid - tair mil llai na laddwyd yn Srebrenica gan filwyr Serbaidd bedair blynedd ynghynt.  Ond daeth y cyrchoedd a'r gwrthdaro yn yr ardal i ben - gwrthdaro oedd wedi arwain at farwolaeth degau o filoedd o bobl.  Mae'r cwestiwn yn un cymleth - a dydi brefu mae lladd pobl yn beth anfoesol ddim yn ymateb deallus.

Mae yna le i foesoldeb mewn gwleidyddiaeth wrth gwrs - mae barn wleidyddol y rhan fwyaf ohonom wedi ei seilio i ryw raddau ar ein moesoldeb personol - ac i ryw raddau ar ein rhagfarnau personol - a 'dydi'r ffin rhwng ein ymdeimlad o foesoldeb a'n rhagfarnau personol ddim pob amser yn gwbl glir. Yn y pen draw ffordd o gau trafodaeth ydi cyhuddo gwrthwynebwyr o anfoesoldeb - ffordd o osgoi dadl.  

Dyna pam bod ymateb i anghydfod diwydiannol mewn termau moesol yn gamgymeriad.  Mae ymateb i broblemau cymhleth trwy brism syml da / drwg yn gwneud i'r sawl sy'n rhesymu felly ymddangos fel un o'r bobl hynny sy'n 'sgwennu i bapurau newydd o lefydd fel Bognor Regis i wyntyllu eu daliadau moesol a'u rhagfarnau eu hunain. 

Erbyn meddwl ae yna rhyw dinc i Outraged of  St David's Road.

Streic anfoesol?

Mae rhywbeth digri o ddi niwed am haeriad Guto Bebb bod streiciau diweddar rhai o'r undebau sy'n cynrychioli gweithwyr cyhoeddus yn ymylu ar fod yn anfoesol.

'Dydw i ddim yn ddiwynydd na'n foesegwr, ond mi fyddai dyn yn meddwl y gallai gweithred fod yn un foesol, anfoesol neu'n un nad oes iddi oblygiadau moesol y naill ffordd na'r llall.  Mae cymysgu'r uchod trwy awgrymu bod gweithred yn foesol ond yn ymylu ar fod yn anfoesol, neu'n un nad oes iddi oblygiadau moesol ond sydd bron yn foesol yn ffordd benigamp o greu niwl a myrllwch.  Ac mae yna rhywbeth annwyl o Gymreig am fynd ati i greu niwl a myrllwch, ac mae yna rhywbeth llai annwyl ond digon Cymreig am foesoli a gwleidydda ar yr un pryd.

Ta waeth, mae'r syniad bod streicio yn ddrwg  neu'n ymylu ar fod yn ddrwg ynddo'i hun yn gysyniad diddorol, a chwbl wallus. Dyma pam.

Thesis Guto ydi bod aelodau undebau cyhoeddus yn gymharol freintiedig o gymharu a gweithwyr y sector breifat, ac felly bod amheuaeth moesol ynglyn a'r streic.  'Dwi am adael o'r neilltu'r ffaith bod y canfyddiad bod gweithwyr y sector gyhoeddus yn gyfoethog, tra bod gweithwyr y sector breifat yn dlawd, yn or symleiddiad dybryd (a bod yn garedig).  Ond mae'r gred bod gweithred gan unigolyn neu grwp o unigolion i amddiffyn eu buddiannau eu hunain mewn rhyw ffordd yn foesol amheus yn broblematig - yn arbennig felly i rhywun sydd ar y Dde yn wleidyddol.   Mae'r canfyddiad bod unigolion yn naturiol yn gweithredu er eu lles eu hunain, a bod peidio ag ymyrryd gormod ar hynny yn y pen draw er lles pawb yn greiddiol i ddealltwriaeth y Dde o'r ffordd mae economiau yn tyfu ac yn ffynnu.

Mae felly'n afresymegol i ddadlau bod amheuaeth moesol ynglyn a phobl sy'n gweithio yn y sector gyhoeddus yn gweithredu'n dorfol i amddiffyn eu buddiannau eu hunain, tra'n cymryd bod pobl sy'n gweithredu felly yn y sector breifat yn gwneud rhywbeth da.  Yr un reddf yn union sy'n gyrru gweithredoedd undebau llafur, enterprenariaid unigol a chwmniau preifat - y reddf i gynnal a gwella safon byw, ac amddiffyn y dulliau lle gellir gwneud hynny.  Y gwahaniaeth ydi'r amgylchiadau lle gweithredir ar y reddf honno - dim arall. 

Yn groes i'r hyn mae Guto yn ei awgrymu 'does yna ddim yn ei hanfod yn wahanol rhwng yr hyn mae undebau sector gyhoeddus yn ei wneud heddiw a'r hyn a wnaed gan undebau gweithwyr chwarel yn y gorffennol.  Nid streicio er mwyn amddiffyn buddiannau pobl dlawd yn gyffredinol oedd chwarelwyr y Penrhyn, ond ymateb i fygythiad gan y cyflogwyr i'w buddiannau eu hunain.  Dyna sy'n digwydd yn y rhan fwyaf o streiciau o ddigon.  Mae'n bosibl dadlau bod y bygythiad i fuddiannau chwarelwyr yn 1900 yn fwy niweidiol na'r un i fuddiannau gweithwyr cyhoeddus heddiw, ond mater o raddau a chanfyddiad o raddau ydi hynny yn y pen draw.

Mae'n bosibl beirniadu'r sector gyhoeddus trwy honni ei bod yn aneffeithiol er enghraifft, fel mae'n bosibl beirniadu'r sector breifat am greu anhegwch.  Ond mae beirniadu pobl sy'n gweithio mewn un sector ar sail moesol am amddiffyn eu buddiannau eu hunain yn _ _ _ wel - wirion.

Cwis bach - unwaith eto

Ymhle gellir dod o hyd i'r esiamplau clodwiw yma o Gymraeg cyhyrog?:

Ar y tab Insert, yr orielau yn cynnwys eitemau sy’n cael eu cynllunio i gydlynu gyda golwg cyffredinol eich dogfen. Alli arfer hyn orielau i tablau insert, penawdau, throedyn, rhestrau, yn cynnwys

Sylwch nad ydych wedi’ch awdurdodi i ddosbarthu, copi neu arddangos y dudalen gwefan hon, unrhyw dudalennau eraill o fewn y wefan hon neu unrhyw adran ef er elw masnachol neu fel arall, ac efallai mai dim ond yn defnyddio’r wybodaeth at eich dibenion mewnol ei hun. Rydych chi atal rhag casglu gwybodaeth oddi ar ein gwefan ac yn ymgorffori i mewn i’ch cronfa ddata hun neu gynhyrchion.

Ein Cwmni a’i chwmnïau cysylltiedig, a / neu y swyddogion a gweithwyr y cwmnïau hynny, wedi sefyllfa mewn, neu i gymryd rhan mewn trafodion mewn, unrhyw un o’r gwarantau a grybwyllir neu mewn gwarantau cysylltiedig.

Gweler yma os ydych eisiau'r ateb

Guto'n dechrau cicio yn erbyn y tresi yn barod!

Pleser anisgwyl ydi cael fy hun yn cytuno efo fy nghymydog Guto Bebb ynglyn ag anhegwch cynlluniau'r llywodraeth glymblaid i amddifadu trethdalwyr sy'n talu'r lefel uchaf o dreth incwm o fudd dal plant. 'Dwi'n cytuno mai dyma un o'r pethau mwyaf anheg sydd erioed wedi digwydd yn hanes y Ddynoliaeth.

Gadewch i ni ystyried teulu cwbl nodweddiadol o Gaernarfon fel enghraifft o erchylldra'r anhegwch yma, gyda'r tad yn aelod seneddol digon cyffredin ar gyflog o £65,738, y wraig yn rhannu ei hamser rhwng edrych ar ol y teulu a gweithio'n rhan amser am ychydig filoedd y flwyddyn. Teulu o faint digon cynrychioladol 0 Ogledd Caernarfon ydyw - gyda phump o blant.

Fel mae pethau'n sefyll gallai'r teulu bach ddisgwyl budd dal plant o £20.30 yr wythnos am y plentyn cyntaf a £13.40 yr wythnos ar gyfer pob un o'r pedwar arall. Daw hyn a ni at gyfanswm o £3,842.80 tros flwyddyn. Hen ddigon i brynu gwyliau go lew yn haul De Ffrainc - hyd yn oed i deulu o saith. Ond och a gwae, mae hynny oll yn mynd i ddiflannu gydag un clic o fysedd merchetaidd George Osborne.

Meddyliwch mewn difri calon am orfod trampio o gwmpas blydi Sir Benfro ynghanol gwynt a glaw Awst efo pump o blant wrth eich cwt. Does yna neb yn fwy ymwybodol o ddwyster poenus a dirdynnol y profiad hwnnw na fi.

Stalin Aberconwy

Ar dudalen flaen gwefan Ceidwadwyr Aberconwy (sydd wedi ei thalu amdani yn rhannol gan ddyn nad yw'n awyddus i dalu ei drethi fel chi neu fi o'r enw yr Arglwydd Ashcroft) ceir y datganiad sych dduwiol canlynol - We especially want to hear your views so go straight to the new blog, and join in the debate.

Ond ceisiwch adael sylw neu gymryd rhan yn y 'drafodaeth' a gallwch ddisgwyl i'ch sylwadau gael eu taflu i limbo'r rhyngrwyd oni bai eu bod yn esiamplau o sycioffantiaeth dagreuol o grafllyd fel yr isod:

The way that you and your team have conducted yourselves and addressed the whole challenge of this campaign is so impressive, I can’t begin adequately to express my admiration. You could not have done more and we’re all very proud of you.
You are now on the final lap and we all wish you success on Thursday.
I know how exhausted you must feel, so I welcome you as an honorary member of the Rhinoceros Club – head down and charge!
Good luck, Guto
Go get ‘em!Derek

Dyma ystyr debate i Geidwadwyr Aberconwy.

Byddai'r diweddar Joseph Stalin yn gwerthfawrogi'r math yma o debate.

Cwis bach arall

Pwy sydd yn dweud hyn pan mae posteri Plaid Cymru yn cael eu dwyn?

1. Dwi ddim yn credu fod tynnu arwydd lawr yn rhyw lawer o drosedd
2. Dwi ddim yn credu fod posteri yn bwysig iawn mewn etholiad

Stuff happens.

Ond sy'n meddwl ei bod yn goblyn o drosedd pan mae rhywun neu'i gilydd yn rhoi clec i'w bosteri o ei hun:

Further to the theft of some 25 of my large signs in the Conwy Valley over the weekend we managed to get some 30 back in place today. This included two farms that had Plaid posters on their land which had not even been offered approval! By 10pm this evening five of these sites had again been subjected to vandalism and theft.

Brolio ei fod wedi ei cholli hi

Diddorol gweld bod Guto yn brolio iddo gael y myll ar Hawl i Holi nos Wener.

Ymateb yn weddol hysteraidd wnaeth Guto ar Pawb a'i Farn, i'r ffaith bod Elfyn Llwyd wedi tynnu sylw at gelwydd yn ei ohebiaeth etholiadol, trwy wrthod ymateb a chodi'r pwynt hollol amherthnasol bod Elfyn wedi hawlio costau am ei fwyd yn San Steffan - rhywbeth roedd llawer o Aelodau Seneddol Toriaidd (a'r pleidiau eraill) wedi ei wneud wrth gwrs.

Rwan mae gwrando ar Dori yn cega am dreuliau braidd fel gwrando ar Fred West yn cwyno bod yna ormod o dor cyfraith. Roedd sylwadau Guto yn gyfle gwych i Elfyn son am y ffosydd o gwmpas y stadau, yr ynysoedd hwyaid, fflipio tai di ddiwedd Stephen Crabb, Nick Bourne yn cael y trethdalwr i drwsio ei ystafell molchi, i pod Alun Cairns, a bwyd ci Cheryll Gillan ac ati, ac ati, ac ati.

Mae'n anffodus bod Elfyn yn rhy anrhydeddus i gicio'r bel i mewn i'r gol agored.

Toriaid Aberconwy a'r gyfundrefn etholiadol

'Dwi'n poeni braidd am Geidwadwyr Aberconwy.

Mewn blogiad lled hysteraidd diweddar maent wedi cael eu hunain mewn dipyn o stad oherwydd bod canfaswyr Plaid Cymru yn dweud wrth etholwyr yr etholaeth mai dim ond y Blaid all guro'r Toriaid yn lleol, ac yn gofyn am bleidlais ar y sail hwnnw. Ymddengys mai desperate stuff a negative politics ydi hyn. Ymddengys hefyd (rhywsut, rhywfodd) bod hyn yn gyfaddefiad na all y Blaid ennill yn Aberconwy - datganiad sydd yn negative politics ynddo'i hun.

Yn unol a fy adduned blwyddyn newydd hwyr 'dwi am drio bod yn gydymdeimladol. Mi fyddai'n well o lawer gen innau hefyd petai pleidiau yn gwerthu eu hunain ar sail yr hyn ydynt yn hytrach nag ar sail yr hyn nad ydynt. O wybod gair mor ofnadwy ydi rhagrith yng ngeiriadur Ceidwadwyr Aberconwy 'dwi'n hollol siwr y byddant yn ymosod yn ffyrnig ar Geidwadwyr Wrecsam, Ceidwadwyr Dwyrain Casnewydd, a Cheidwadwyr Gorllewin Abertawe pan y byddant yn honni mai dim ond nhw all guro Llafur - a chredwch fi, mi fyddant nhw'n dweud hynny, ac maen nhw'n dweud hynny eisoes.

'Dydw i ddim mor feirniadol fodd bynnag. Mae'r system etholiadol sydd gennym - First Past the Post (FPTP) yn un hynod o anheg. Mae hefyd yn ddull etholiadol sy'n cynnig ei hun i wleidydda negyddol. Dyna pam bod plaid mor ddi ddim (ond hynod negyddol) a'r Lib Dems efo cymaint o seddi. Y blaid sydd fwyaf hoff o'r gyfundrefn etholiadol sydd ohoni ydi'r Toriaid. 'Dydi o ddim yn cymryd athrylith i ddeall pam - mae'r system fwy neu lai yn sicrhau bod y Toriaid, neu ei chwaer blaid adain dde, ryfelgar (New Labour) mewn grym yn barhaol. Os nad ydi twidl tym yn ceisio concro'r Byd, yna mae twidl di wrthi.

Mae etholiadau yn bethau digon Darwinaidd - mae'r sawl sy'n cwffio fwyaf caled - ac effeithiol - yn ennill y dydd. Mi fydd Ceidwadwyr Dwyrain Casnewydd yn edrych ar yr hyn sydd rhaid ei wneud i ennill, ac yn gwneud hynny. Felly hefyd Pleidwyr Aberconwy. Felly hefyd Ceidwadwyr Aberconwy, dyna pam mae nhw'n ceisio cysylltu Plaid Cymru efo Llafur - hyd yn oed pan mae'r cysylltiad maent yn ceisio ei sefydlu yn un gwan iawn.

Efallai bod Ceidwadwyr Aberconwy yn anghytuno efo FPTP. 'Dydyn nhw heb ddweud hynny hyd yn hyn. Fydda i ddim yn cymryd eu udo hysteraidd am bod pleidiau eraill yn defnyddio tactegau etholiadol sy'n addas i'r gyfundrefn mae eu plaid mor hoff ohoni gormod o ddifri hyd iddynt roi rhyw fath o gliw nad ydynt yn cefnogi'r system honno.

Hyd hynny, gallwn gymryd mai llwyth o ragrith ydi brefu hunan dosturiol Ceidwadwyr. Aberconwy.

Mr Smith, Mr Merton a Blog Ceidwadwyr Aberconwy

'Dwi'n meddwl fy mod yn gywir i ddweud mai Adam Smith fathodd y term the law of unintended consequences gyntaf. Son oedd Smith am ei briod faes, economeg wrth gwrs. Dadlau oedd yn erbyn ymyraeth ormodol gan lywodraethau mewn materion economaidd gan bod hynny (yn ei farn o) yn amlach na pheidio yn arwain at ddeilliannau anragweladwy - deilliannau oedd yn fynych yn negyddol o ran eu heffaith.

Daeth y term yn boblogaidd yn yr ugeinfed ganrif yn sgil gwaith cymdeithasegydd Americanaidd o'r enw Robert K Merton a ddangosodd bod pob math o gynllunio cymdeithasegol yn arwain at ddeilliannau anisgwyl ac anragweladwy.

Yn naturiol ddigon (ac yn gwbl ragweladwy) mae meddwl dyn yn crwydro at Merton a Smith pan mae'n ymweld a blog Ceidwadwyr Aberconwy ac yn darllen eu sylwadau ar flogiau eraill. Wedi'r cwbl un o risgiau mawr 'sgwennu ar gyfer y cyhoedd yn gyffredinol, a blogio gwleidyddol yn arbennig ydi bod yr ysgrifennwr yn ceisio dweud un peth ond bod y darllenwr weithiau yn dod i gasgliadau cwbl wahanol o'r hyn mae wedi ei ddarllen.

Cymerer y blogiad diweddaraf er enghraifft. Y stori fawr yma ydi bod Laura McAllister wedi ei phenodi yn gadeirydd y Cyngor Chwaraeon. Mae hyn yn fater o dristwch mawr i Geidwadwyr Aberconwy. Ymddengys mai'r rheswm am hyn ydi bod Laura yn Bleidwraig, bod y Gweinidog Treftadaeth (sydd yn y pen draw yn gyfrifol am chwaraeon a hamdden) yn Bleidiwr, a bod llyfr ar hanes y Blaid gan Laura wedi gwneud Ceidwadwyr Aberconwy yn rhy sal i fwyta eu vol-au-vents.

Rwan, byrdwn y blogiad ydi bod y penodiad mewn traddodiad diweddar Cymreig o benodiadau gwleidyddol i gyrff a elwir gan bawb arall yn quangos, ond yn cwangos ar flog menai. Chwi gofiwch mai acronym am quasi-autonomous non-governmental organisation ydi'r term. Cyrff ydi'r rhain sydd a rol mewn llywodraethu, ond sydd ddim yn rhan o adrannau llywodraethol fel y cyfryw a sydd felly'n rhannol annibynnol oddi wrth weinidogion llywodraethol.

Daeth y cwangos cyntaf yng Nghymru i fodolaeth (fel y bydd Ceidwadwyr Aberconwy yn cofio'n dda) yn y 1980au pan roedd rhywun o'r enw Mrs Thatcher yn rhedeg y sioe. O 1987 ymlaen ychydig iawn o gynrychiolaeth etholiadol oedd gan y Toriaid yng Nghymru, felly aethant ati i reoli'r wlad trwy greu efallai 200 o gwangos oedd gyda thua 1,800 o unigolion yn eistedd arnynt - gyda'r sawl oedd yn gwasanaethu yn aml yn - wel agos at y Toriaid - o ran gwleidyddiaeth.

Pan ddaeth y Cynulliad i fodolaeth addawyd (gan Lafur) i daflu'r job lot ar goelcerth, ond ni ddigwyddodd hyn mewn gwirionedd. Mae llawer o'r cwangos yn parhau, ond mae proses gydnabyddedig ac agored (ac un sydd i raddau helaeth yn annibynnol o wleidyddion etholedig) i benodi aelodau cwangos bellach.

Yn yr achos mae Ceidwadwyr Aberconwy yn ei godi, roedd Laura eisoes yn is gadeirydd y Cyngor Chwaraeon. Roedd wedi ei phenodi i'r Cyngor pan roedd Alun Pugh (Llafur) yn Weinidog, a chafodd ei phenodi yn is gadeirydd cyn Cymru'n Un. Roedd y broses benodi yn un cwbl agored, ac mae barn aelodau'r Cyngor am Laura'n eithaf adnabyddus - mae cryn barch tuag ati. Mae hefyd yn gyn beldroediwr a chwaraeodd tros Gymru.

Mewn geiriau eraill, hi oedd y person gorau, ac yn wir y person mwyaf naturiol i wneud y job. Mae yna rol i'r Gweinidog yn hyn oll wrth gwrs - ond mae hynny reit ar ddiwedd y broses - sef arwyddo'r papur yn caniatau'r penodiad, neu ei wrthod. Os ydi'r Gweinidog yn dewis gwrthod (ac anaml iawn y bydd hynny'n digwydd) mae'n rhaid wrth reswm dilys tros wneud hynny. 'Dydi aelodaeth (neu ddiffyg aelodaeth) o blaid wleidyddol ddim yn rheswm dilys. 'Dydi plesio Ceidwadwyr Aberconwy ddim yn reswm dilys chwaith.

Felly, beth sydd gennym yma ydi troelli gwleidyddol. Ar un olwg mae hyn yn ddigon naturiol, mae'n tynnu am etholiad wedi'r cwbl. Er nad oes fawr ddim sylwedd y tu ol i'r stori, mae'n droelli mwy derbyniol na'r hel clecs am brosesau etholiadol pleidiau eraill heb ddatgelu ffynonellau, a ddim mor desperet a chodi straeon am gig, cigyddion a Chyngor Gwynedd o fedd sydd wedi hen setlo.

A daw hyn a ni'n ol at gyfraith canlyniadau anfwriadol. Sedd sydd yn nwylo Llafur ydi Aberconwy wrth gwrs, ond fyddai rhywun ddim yn credu hynny o ddarllen y blog na sylwadau Guto ar y blog hwn. Yn ol damcaniaethu etholiadol UK Polling Report (doedd etholaeth Aberconwy ddim yn bodoli yn 2005) pedwerydd sal fyddai'r Blaid y tu ol i'r Lib Dems, y Toriaid a Llafur. Anaml y bydd y blog yn cyfeirio at y Lib Dems, ceir cyfeiriadau mynych at y Blaid, a cheir rhai at Lafur hefyd. Fel rheol mae'r cyfeiriadau at Lafur yn ymysodiadau arnynt ar lefel Cynulliad, a bron yn ddi eithriad bydd Plaid Cymru yn cael ei chysylltu efo nhw. Weithiau gellir cyfiawnhau'n wrthrychol gwneud hynny (ProAct yn Aberconwy er enghraifft), ond yn amlach na pheidio ni ellir (gwahaniaeth mewn lefel gwariant ar addysg er enghraifft - digwyddodd hynny i gyd cyn Cymru'n Un).

Deilliant anfwriadol blog Ceidwadwyr Aberconwy ydi tanlinellu'r ffaith, i unrhyw un sy'n dewis ei ddarllen bod y Toriaid yn gwybod i'r tirwedd etholiadol newid yn llwyr yn yr ardal ers 2005, ac mai Plaid Cymru ydi'r prif fygythiad i'r Toriaid yn Aberconwy, nid Llafur ac yn sicr nid y Lib Dems.

A'r wers i'w chymryd o hyn oll ydi hon - os ydych yn byw yn Aberconwy, ac os ydych am osgoi cael eich cynrychioli yn San Steffan gan y Blaid Geidwadol, pleidleisiwch i Blaid Cymru.

Parrotgate, datblygiadau pellach

Rydym wedi edrych sawl gwaith ar Parrotgate - y fargen sy'n ymddangos i fod wedi ei tharro rhwng Nick Bourne a Mohammad Asghar i'r naill adael i'r llall gyflogi aelodau o'i deulu a sicrhau ail safle iddo ar restr y De Ddwyrain ar yr amod ei fod yn troi at y Blaid Doriaidd. Rydym hefyd wedi edrych ar beth mae hyn yn dweud wrthym am ddiffyg egwyddorion a'r diffyg parch at weithdrefnau sydd gan y Blaid Doriaidd Gymreig. Edrych ar fater cysylltiedig y byddwn isod.

Yn hwyr nos Sadwrn diwethaf gadawyd y neges ganlynol dudalen sylwadau un o'r blogiadau yr oeddwn wedi ei 'sgwennu ynglyn a Parrotgate:

Cytuno yn llwyr - os di dy ddamcaniaeth yn gywir. Fe fyddwn yn rhyfeddu serch hynny pe byyddai Mr Ashgar yn cael ei drin yn wahanol i bob ymgeisydd arall.Heb fod yn hyll ond pa syndod oedd dewis Plaid Cymru i ddilyn Adam? Yn lleol mae 'na honiadau o gam ddefnyddio pleidlais bost ayb? Dim son am hyn gan Flog Menai ond mae aelodau Plaid yn y rhanbarth yn codi'r mater efo fi!

Mae'r awdur yn honni mai fo ydi Guto Bebb, darpar ymgeisydd y Toriaid yn Aberconwy.

Ceir dau ran i'r sylwadau. I ddechrau ceir awgrym mai damcaniaeth gennyf i ydi'r cytundeb rhwng Bourne a Mohammad Asghar - rhywbeth sy'n amlwg ddim yn wir. Mae Golwg360, y Bib a'r Western Mail wedi dyfynnu'r naill ddyn neu'r llall yn cadarnhau bod bargen. Does yna ddim awgrym hyd yn hyn bod yr honiadau wedi eu gwadu gan Bourne na Mohammad Asghar.

Gadawodd Guto nifer o sylwadau pellach tros y diwrnod neu ddau diwethaf (gellir eu gweld yma) - ei fod o wedi gwirio gyda gwahanol swyddogion yn ei blaid na fydd Mohammad Asghar yn cael ei drin yn wahanol i neb arall yn y broses dewis ymgeisyddion a bod hynny wedi ei gyfathrebu i'r cyfryngau. Nid yw'n gwneud sylw ynglyn a'r honiad yn y Western Mail bod cytundeb rhwng Bourne a Mohammad Asghar ynglyn a chaniatau iddo gyflogi aelodau o'i deulu.

'Rwan, 'dwi'n un gweddol dda am ddilyn y newyddion ar y cyfryngau Cymreig, ond does gen i ddim cof i'r wybodaeth na fydd Mohammad Asghar yn derbyn triniaeth ffafriol ymddangos ar unrhyw gyfrwng arall. Does gen i ddim lle i gredu chwaith i Golwg, na'r Western Mail na'r Bib dderbyn gwybodaeth bod y Toriaid yn ystyried eu hadroddiadau yn gamarweiniol. Hyd y gwelaf i dim ond ar flogmenai mae'r 'camargraff' mae'r cyfryngau prif lif wedi ei roi wedi ei 'gywiro'. 'Dwi'n ddiolchgar i Guto am yr egsgliwsif wrth gwrs, a 'dwi'n eithaf balch o'r darlleniad cymharol uchel sydd gan y blog hwn, ond byddwn yn awgrymu bod y Toriaid Cymreig yn mynnu bod y cyfryngau prif lif o dan sylw yn cywiro'r hyn maent wedi ei honni am weithdrefnau dewis ymgeisyddion y Toriaid.

Yn y cyfamser os nad oes neb wedi egluro i Mohammad Asghar nad yw ei ail le ar restr y Toriaid yn Ne Ddwyrain Cymru yn ddiogel, 'dwi'n fwy na pharod i'w e bostio efo'r newyddion drwg.

Honiad o dwyll a thor cyfraith yn y broses o ddewis olynydd i Adam Price yn Nwyrain Caerfyrddin / Dinefwr a cherydd i flogmenai am beidio son am y cyfryw dwyll a thor cyfraith ydi ail ran y sylw gwreiddiol. Doedd yna ddim tystiolaeth i gefnogi'r sylwadau, dim ond honiad bod aelodau o'r Blaid wedi rhoi'r genadwri i Guto. Pe byddai 'Pleidwyr' am gwyno, byddai dyn yn meddwl y byddent yn gwneud hynny i Dy Gwynfor neu Stryd y Gwynt, yn hytrach nag i swyddfa'r Toriaid yn Llandudno - ond dyna fo.

Ers hynny mae Guto wedi manylu rhyw gymaint ar yr honiadau. A bod yn onest 'dwi ddim yn siwr os ydi'r manylu hwnnw yn taflu unrhyw oleini ar bethau. Honni roedd ar y cychwyn bod cam ddefnyddio pleidlais bost ayb wedi digwydd. Yn ei sylwadau diweddarch mae'n dweud bod Jonathan Edwards wedi ennill trwy bleidleisiau post er iddo berfformio'n wan iawn ar y ddwy noson o hystings. Dydi o ddim yn glir os mai son am anerchiad Jonathan mae Guto pan mae'n son am berfformiad gwan, 'ta son am y pleidleisiau a gafodd eu bwrw ar y nosweithiau. Yn sicr byddai hynny'n gryn syndod i mi gan nad yw'n bosibl cymharu sut bleidlais gafodd y gwahanol ymgeisyddion ar y noswaith a thrwy bleidlais bost, oherwydd i'r pleidleisiau i gyd gael eu cymysgu cyn eu cyfri.

Rwan os mai'r oll sydd gan Guto ydi bod rhywun neu'i gilydd wedi dweud wrtho i Jonathan berfformio'n wan iawn ar y ddwy noson o hystings, yna mae hynny'n sail treuenus o dila i gyhuddo pobl o rhywbeth a allai eu cael o flaen eu gwell.

Oherwydd fy mod yn digwydd cadw blog mi fyddaf yn aml yn cael stori gan rywun neu'i gilydd sy'n dechrau efo rhywbeth fel - mae hwn a hwn wedi dweud hyn a hyn am hwn a hwn _ _ . Heb swnio'n dduwiol, fydda i byth yn ystyried cyhoeddi stwff felly oherwydd nad ydi ail ddweud rhywbeth mae rhywun di enw wedi ei ddweud yn dystiolaeth o unrhyw fath yn y byd - a wna i ddim cyhoeddi rhywbeth cymharol ddi niwed sydd heb dystiolaeth y gallaf gyfeirio ato - heb son am honiadau o dorri cyfraith etholiadol. Blogiwr amaturaidd ydw i - mi fyddwn i wedi disgwyl gwell na hel clecs ar y We am fater mor ddifrifol gan ymgeisydd seneddol ar ran un o'r prif bleidiau Prydeinig.

Beth bynnag mi hoffwn wahodd Ceidwadwyr Aberconwy i gyflwyno unrhyw dystiolaeth go iawn o dwyll sydd ganddynt naill ai i'r Blaid yn ganolog, neu - yn well - i'r heddlu. Os nad oes tystiolaeth* yn cael ei gynnig gan Guto byddaf yn cymryd mai rhan o ymgyrch bardduo - smear campaign - cwbl ddi sail gan Geidwadwyr Aberconwy ydi'r sylwadau sydd wedi eu gadael ar fy mlog.

* Dydi gwneud honiad sy'n cychwyn efo'r geiriau yn lleol mae na honiadau _ _ _ ddim yn dystiolaeth - neu mi fyddai'r honiad cwbl gelwyddog canlynol wedi ei gefnogi gyda thystiolaeth - yn lleol mae na honiadau bod pawb a bleidleisiodd mewn ffordd arbennig yn yr etholiad i ddewis ymgeisydd Toriaidd yn Aberconwy wedi cael peint o Mackesons am ddim yn y St Georges 'ar ol yr hystings, pa syndod oedd dewis y Toriaid?

Ceidwadwyr Aberconwy yn siomi eto fyth!

Pan addawodd darpar ymgeisydd y Toriaid yn etholaeth Aberconwy, ddydd Sul, y byddai'n rhoi inside track i'r blogosffer Cymreig ar yr holl bethau gwych a chynhyrfus a fyddai'n siwr o ddigwydd yng nghynhadledd ei blaid ym Maenceinion (I will report back as things happen!), roeddwn yn edrych ymlaen yn arw.

Ond am rhyw reswm wnaeth Guto ddim trafferthu i adrodd yn ol o gwbl rhwng hynny a rwan. Mae'n bosibl wrth gwrs na chafodd gyfle, cyn bod y digwyddiad mor llawn a diddorol. Digon teg - ond mi gafodd gyfle i ail adrodd stori ddibwys a phlwyfol am gynghorydd yn Aberconwy oedd eisoes wedi ei hadrodd gan ei elyn achlysurol - Oscar.



Ymddengys bod Guto'n edrych ymlaen at un neu ddau o eitemau'n arbennig - I'm looking forward to a fringe meeting discussing the Centre for Social Justice report on reducing the dependency culture in the UK and also to hear Chris Grayling MP outline his ideas on how to tackle anti social behaviour.

Rydym yn aros o hyd am adroddiad o'r hyn a ddywedwyd yn y cyfarfod ymylol oedd yn ymdrin a syniadau siop rwdlan Iain Duncan Smith, a 'does gennym ni ddim syniad chwaith os ydi Chris Grayling mor awyddus a'i fos i ymgoleddu hwdis.

Hwyrach mai'r broblem ydi nad oes dim oll ond darogan gwae, angau a distryw i adrodd yn ol arno, ac nad oes gan Guto stumog mor gryf ag un George Osborne. Os nad ydi'r Toriaid eu hunain eisiau riportio ar eu cynhadledd, mi wna i yn eu lle. Peidied neb a honni nad ydi blogmenai yn darparu gwasanaeth cyflawn. Dyma rai o'r addewidion a gafwyd eisoes:

• Rhewi cyflogau 5 miliwn o weithwyr sector gyhoeddus.
• 3 biliwn o doriadau i'r weinyddiaeth sifil.
• Neb yn y sector cyhoeddus i gael cyflog uwch nag un David Cameron, heb ganiatad gan ei hen fet coleg - George Osborne.
• Diddymu ymddiriedolaethau plant i'r rhan fwyaf o bobl.
• Symud oed pension dynion o 65 i 66, a chymryd camau i symud yr oedran i ferched i'r un lle.
• Dod a'r means test yn ol mewn perthynas a chredydau treth.
• Difa gallu cynghorau i liniaru ar y toriadau arfaethiedig trwy rewi treth y cyngor.
• Cyfyngu ar fudd daliadau anabledd a gorfodi 500,000 o bobl sal i weithio.
  
• Diddymu Future Jobs Fund sy'n rhoi chwe mis o waith i 150,000 o bobl ifanc.
• Annog pobl tros 65 i 'wirfoddoli' i dalu £8,000 o flaen llaw er mwyn yswirio eu hunain rhag colli eu tai - cam fyddai'n sicr o arwain cynghorau lleol i ddympio pobl sydd wedi cymryd yr yswiriant mewn cartrefi i'r henoed yn hytrach na gofalu amdanynt adref.
• Creu worcws ar gyfer mamau sengl (OK mi gawsom ni'r em fach yma cyn y gynhadledd).

'Rwan, peidiwch a fy ngham ddeall i - 'dwi'n sylweddoli y bydd rhaid i'r Toriaid wneud rhywbeth pan fyddant yn ennill yr etholiad, ac mae rhywun yn eu hedmygu am fod yn onest - hyd yn oed os ydi'r gonestrwydd hwnnw yn amlygu'r ffaith nad ydynt wedi meddwl trwy eu polisiau yn fanwl - a bod eu toriadau, yn ol yr arfer, am effeithio llawer mwy ar y tlawd na'r cyfoethog.

Mae'r ystumio nad ydi'r dirwasgiad yn ddim oll i wneud efo nhw yn ddigri - y rheswm yr ydym yn y twll yr ydym ynddo ar hyn o bryd ydi oherwydd i Lafur ddechrau edrych ar fancwyr yn benodol, a'r sector breifat yn gyffredinol, yn yr un ffordd babiaidd na mae'r Toriaid yn edrych arnynt - duwiau nad oes angen eu rheoli am na fedrant wneud camgymeriadau. Mi fyddem yn yr un llanast yn union petai'r Toriaid wedi rheoli am y deuddeg mlynedd diwethaf.

Ta waeth - yn ol at Geidwadwyr Aberconwy. Mae'n amlwg o ddarllen eu blog mai rhyngddyn nhw a Phlaid Cymru mae hi - dydyn nhw prin yn trafferthu ymosod ar y Blaid Lafur. Eu prif (os nad eu hunig) strategaeth ydi ceisio cysylltu Plaid Cymru mor agos a phosibl at Blaid Lafur amhoblogaidd. Mae hynny'n ddigon teg - felly mae etholiadau yn cael eu hymladd.

Y strategaeth i'r Blaid yn Aberconwy ddylai fod i wneud yn glir mai Plaid Cymru, a Phlaid Cymru yn unig, all guro'r Ceidwadwyr yn yr etholaeth honno. Yn hyn o beth mae ymysodiadau mynych y Toriaid ar y Blaid o gymorth. Dylai'r rhestr faith o doriadau mae'r Toriaid am eu gweithredu, a'r awch amlwg i gael gwneud hynny, helpu hefyd. Byddai strategaeth felly hefyd yn ddigon teg.

Y tro diwethaf i lywodraeth Doriaidd gymryd trosodd oddi wrth un Llafur yn 1979, roedd yna lanast economaidd bryd hynny hefyd, ac roedd rhaid i'r Toriaid dorri'n ol ar wariant cyhoeddus. Mi wnaethant hynny, ac aethant yn llawer iawn pellach nag oedd rhaid - gyda Geoffrey Howe yn troi rhesymeg economaidd ar ei ben yn 1981 ac yn torri gwariant cyhoeddus yng nghanol dirwasgiad - rhywbeth roedd Cameron ac Osborne eisiau ei wneud eleni a llynedd.

Yr unig ffordd i bobl Aberconwy - a nifer o lefydd eraill yng Nghymru - bleidleisio'n effeithiol yn erbyn toriadau gormodol a chyn amserol mewn gwariant cyhoeddus - toriadau sydd wedi eu gyrru gan ddogma adain Dde, simplistaidd a phlentynaidd, ydi trwy fwrw pleidlais i Blaid Cymru. Mae natur ymgyrch y Toriaid yn Aberconwy yn fwy o brawf o hynny na dim y gallaf i ei ddweud.

Cwestiwn bach i Lais Gwynedd

Hmm dau gyfraniad treiddgar yn ymwneud a chynhadledd y Blaid yn Llandudno tros y dyddiau diwethaf.

Mae Guto Bebb wedi dod i gasgliadau pendant bod y peth i gyd yn bantomeim hyd yn oed cyn iddo ddigwydd - ac felly dangos ei fod yn credu bod ganddo'r gallu anarferol (a defnyddiol 'dwi'n siwr) i ragweld y dyfodol.

Wedyn mae yna un o rants rhannol ddealladwy enwog un o gynghorwyr Llais Gwynedd. Os 'dwi'n deall y tantro yn gywir mae Gwilym wedi cael ei ypsetio'n lan oherwydd i Adam Price feiddio beirniadu'r Toriaid yn ei araith arbennig ddoe.

'Rwan mae'r cwestiwn wedi ei godi ar flog Gwilym eisoes - i bwy mae o'n pleidleisio pan nad yw Llais Gwynedd yn sefyll mewn etholiad? Am resymau sydd yn glir iddo fo'i hun yn unig, nid oedd yn fodlon ateb. Mae ambell i gynghorydd arall Llais Gwynedd yn ddigon gonest i gyfaddef ei fod yn gobeithio gweld llywodraeth sy'n cael ei harwain gan y Toriaid. Mae gonestrwydd yn rhinwedd i'w edmygu.

Felly, yn y gobaith o gael rhyw lun ar ateb, mi ofynaf y cwestiwn eto mewn ffordd ychydig yn wahanol. Ydi Llais Gwynedd yn argymell i'w cefnogwyr beidio a phleidleisio i rhyw blaid neu'i gilydd? Mae dyn yn cymryd (nid bod unrhyw fath o sicrwydd na chysondeb ynglyn a phrosesau meddwl aelodau LlG wrth gwrs) eu bod yn anghymeradwyo pleidleisio i Blaid Cymru, gan eu bod dragwyddol yn cael eu poeni gan weledigaethau erchyll ac anymunol o aelodau'r blaid honno'n dawnsio'n noeth yn y coed efo'r anifeiliaid gwyllt a'r diafol.

Ond beth am eu cyd bleidiau unoliaethol, gwrth genedlaetholgar? Mynegodd Alwyn bryderon eisoes bod aelodau o'i deulu wedi pleidleisio i UKIP oherwydd nad oedd enw aelod o Lais Gwynedd ar y papur pleidleisio. 'Dwi ddim yn credu i hynny ddigwydd yn aml iawn a dweud y gwir, ond mae'n amlwg o dystiolaeth Alwyn iddo ddigwydd ambell waith.

Ydyn nhw'n fodlon o leiaf argymell nad yw eu cefnogwyr yn pleidleisio i'r blaid arbennig honno?

Guto, David ac Oscar

'Dwi'n rhyw ddeall o flog Ceidwadwyr Aberconwy nad yw pawb o griw'r cwch Geidwadol yn rhwyfo i'r un cyfeiriad yn yr etholaeth.

Waeth i mi heb a honni fy mod yn arbenigwr ar yr etholaeth arbennig yma. Er ei bod drws nesaf i'r un 'dwi'n byw ynddi mae yna nifer o etholaethau eraill 'dwi'n eu hadnabod yn well o lawer. Serch hynny hoffwn wneud sylw neu ddau ar y ddadl rhwng Oscar - Ceidwadwr ac awdur un o flogiau mwyaf diflas a phlwyfol Cymru a Guto Bebb - ymgeisydd y Toriaid yn yr etholaeth.

I ddechrau mae Oscar yn cwyno bod ei sylwadau ar flog Ceidwadwyr Aberconwy yn cael eu cymedroli - hynny yw nad ydynt yn cael eu cyhoeddi. 'Dwi wedi cael yr un broblem pan 'dwi wedi ceisio gwneud sylwadau (digon ffeind a chymharol anwleidyddol). 'Dwi ddim yn meddwl bod fy sylwadau fi wedi cael eu cymedroli - 'dwi'n weddol siwr bod nam technegol ar y blog ac nad yw'n bosibl gadael sylwadau o bob peiriant yno. Mae'r diffyg sylwadau cefnogol neu feirniadol, yn awgrymu fy mod yn gywir.





Mae Oscar yn cymharu Guto'n anffarfiol efo David Jones, aelod seneddol etholaeth gyfagos Gorllewin Clwyd ac awdur blog sydd bron mor ddiflas (ond ddim mor blwyfol) ag un Oscar ei hun. Mae'n ymddangos bod y naill yn ganolbwynt gweithgaredd brwdfrydig a hynod effeithiol tra bod y llall yn treulio'i oriau'n hamddena mewn hammock yng ngardd gefn ei annedd sylweddol sydd wedi ei leoli yn rhywle anymunol, gorllewinol a Chymreig ynghanol y defaid, y derwyddon, y niwl, y gwynt a'r eithafwyr.

'Rwan, dydw i'n amlwg ddim yn un o gefnogwyr mawr Guto - ond efallai y dyliwn dynnu sylw at ganlyniadau'r etholiadau cyffredinol diwethaf. Roedd Guto'n sefyll yn hen sedd Conwy tra bod David erbyn hynny wedi dianc o'r fan honno i sedd mwy Ceidwadol Gorllewin Clwyd. Bu bron iddo a chyflawni'r wyrth o fethu a churo Gareth Thomas. Roedd yna ogwydd o fwy na 4% tuag at Guto tra bod y gogwydd tuag at David yn llai na hanner hynny. Yn wir perfformiad Guto oedd yr un gorau i'r Ceidwadwyr yng Ngogledd Cymru, ac un o'r rhai gorau yng Nghymru gyfan ar ddiwrnod digon symol i'r Toriaid.



Cwyn fawr arall Oscar ydi bod Guto'n ymddiddori gormod mewn materion sy'n ymwneud a'r Cynulliad ac mewn etholaethau cyfagos (hy rhai gorllewinol llawn defaid, derwyddon, niwl, nashis ac ati). 'Rwan mae'r gwyn gyntaf yn wirioneddol idiotaidd gan y byddai osgoi trafod materion sy'n ymwneud a'r Cynulliad yn golygu osgoi trafod tua 80% o'r hyn sy'n effeithio'n uniongyrchol ar etholwyr Aberconwy. Mae'n rhaid cyfaddef bod diddordeb mawr Guto yn Arfon ychydig yn od ar un olwg, ond rhesymau - ahem - hanesyddol sydd wrth gefn hynny. Mae hefyd yn digwydd byw yn yr etholaeth honno.

Felly beth yn union ydi problem Oscar? Gellir cael goleuni ynglyn a hyn (os fawr ddim arall) ym mlog David Jones - blog mae Oscar yn meddwl y Byd ohono. 'Dwi'n rhestru teitlau diweddar blogiadau David:

Prescott Clears It Up.
Dump Russell Brand & Save £1,000,000.
Healthandsafety Corner - rhywbeth am flodau yn Llundain.
Time to reassess CCTV - rhywbeth am gamerau yn Llundain.
PMS Headache - rhy ddiflas i mi ddarllen y peth i gyd ond rhywbeth i'w wneud efo llefarydd Brown ar rhywbeth neu'i gilydd.
Redwood is Right; Recall Parliament.
More Power for Councils.
Lewis Letter Doesn't Stack Up - roeddwn yn meddwl am eiliad mai cyfeirio at lythyrwr mwyaf toreithiog Cymru (ac efallai'r Byd), Robin Lewis oedd David yma, ond rhywun o'r enw Ivan Lewis sy'n rhywbeth neu'i gilydd yn y Swyddfa Dramor sydd ganddo mewn golwg.
Quintissentially Mandelson.
Shame is Too Much To Expect From Mr MacAskill.
Miliband and Gadaffi Can't Both Be Telling The Truth.
Miliband's Silence Dishonours Britain.

Mae hanner y lincs sydd ym mlog David yn cyfeirio rhywun at ddeunydd darllen dyddiol y dyn - y Telegraph, neu'r Sunday Times.

'Rwan mi wnes i awgrymu ar gychwyn y darn yma mai blog Oscar ydi'r mwyaf cachlyd yng Nghymru - ond o nofio trwy'r llyn o ddiflasdod yma, 'dwi wedi newid fy meddwl. Yr unig flog gwaeth nag un Oscar ydi blog ei arwr. 'Does yna ddim byd diddorol, dim byd lleol, dim byd gwreiddiol, dim byd treiddgar, dim mymryn o wybodaeth na ellid ei gael yn rhywle arall ar gyfyl y domen dail yma o flog. Y cwbl sy'n cael ei gyflwyno ger ein bron ydi ailadroddiad o ddehongliad Adain Dde bland a chwbl ragweladwy'r papurau mae rhyw greadur druan yn gorfod eu stwffio trwy dwll llythyrau David pob bore. Mae cadw'r blog yn wastraff amser llwyr.

Pam bod Oscar wedi dotio cymaint ar flog David felly - onid yw'n gallu fforddio i brynu'r Telegraph a'r Sunday Times trosto'i hun?

Efallai, ond mae'n debyg gen i mai Seisnigrwydd world view y blog sy'n apelio at Oscar druan. Mae ei flog o ei hun yn Seisnig ond yn lleol o ran ei ddiddordebau, tra bod un David yn Seisnig ond yn 'genedlaethol' o ran ei ddiddordebau yntau. Mae'r ddau yn mynd efo'u gilydd fel hufen a jam. Mae blog Aberconwy yn cynnwys elfennau lleol a 'chenedlaethol'. Mae rhywfaint o'r 'lleol' yn ymwneud ag ardal ehangach na gogledd etholaeth Aberconwy, ac mae'r elfennau 'cenedlaethol' yn genedlaethol yn ystyr Cymreig yn hytrach na Phrydeinig y gair hwnnw.

Problem Guto ydi ei fod yn rhy Gymreig (ac efallai'n rhy wrthnysig Gymreig) i gydadran sylweddol o aelodau a chefnogwyr plaid sydd yn ei hanfod yn Brydeinllyd o ran gwleidyddiaeth ac yn Seisnig o ran diwylliant. Mi fyddai un neu ddau yn dweud bod hon yn groes mae wedi ei chreu iddo'i hun - ond mae'n rhaid i mi gyfaddef fy mod yn rhyw gydymdeimlo efo fo am unwaith.