Gwers hanes bach arall gan fwnci

Fel y byddwch yn gwybod wrth gwrs llun ydi'r uchod o Guto Dafydd, Dyfrig Jones a minnau. Fi ydi'r un yn y canol, mae Dyfrig ar y chwith i mi a Guto ydi'r llall - i'r rhai ohonoch nad ydych yn ein hadnabod yn y cnawd fel petai. Wel rhywbeth felly mae blog Gwilym Euros Roberts, darpar ymgeisydd Llais Gwynedd ym Meirion Dwyfor ar gyfer y Cynulliad yn ei awgrymu.

Ymateb oedd Gwilym i sylwadau gen i, Guto a Dyfrig i 'neges' blwyddyn newydd Llais Gwynedd oedd yn cyhuddo Plaid Cymru a Llafur o ddilyn yr un polisiau a'r rhai a ganiataodd i wagio Ucheldiroedd yr Alban ddigwydd yng nghanol y bedwerydd ganrif ar bymtheg. Roeddwn i a Guto yn tynnu sylw at anaddasrwydd y gymhariaeth, tra bod Dyfrig yn gosod y gymhariaeth yng nghyd destun naratif gwleidyddol cyfredol Llais Gwynedd.

Ymateb Gwilym oedd y llun a'r sylwadau treiddgar canlynol:

Mae neges Flwyddyn Newydd gan Arweinydd Llais Gwynedd, Owain Williams wedi derbyn ymateb arferol gan flogwyr Plaid Cymru.
O ddarllen ymatebion Cai, Guto a Dyfrig fyddech chi'n meddwl fod Plaid yn wych ac nad oes unrhyw argyfwng yn gwynebu cymunedau gwledig Gwynedd.
Fedr rhywun mond gobeithio y wneith y tri cyfaill ddeffro fel ddaw y Gwanwyn yn nes!?
Yn y cyfamser, nid ydynt yn barod i glywed, gweld na siarad unrhyw feirniadaeth o'u Plaid fach perffaith.

Hynny yw mae'n cynhyrchu ymateb nad yw'n mynd i'r afael efo'r pwyntiau sy'n cael eu codi o gwbl. Mae'r cyfuniad o'r lluniau a'r diffyg gallu i ymateb yn ystyrlon yn ddiddorol ac (yn fy marn bach i) yn mynd a ni yn ol unwaith eto i Oes Fictoria.

Mae'n debyg nad yw Gwilym yn ymwybodol o'r ffaith, ond pan mae'n cynrychioli'r tri ohonom fel mwnciod mae'n dilyn hen draddodiad o gynrychioli cenedlaetholwyr Celtaidd (Gwyddelig fel rheol, ond nid pob tro) ar ffurf mwnci, lled fwnci neu epa arall. Mae'r isod yn bump esiampl o'r miloedd o gartwnau ar y thema sydd ar gael o'r bedwaredd ganrif ar bymtheg.






Fe oroesodd yr arfer hyd at gyfnod cymharol ddiweddar. Er enghraifft cartwn o'r Sun yn dilyn digwyddiad treisgar yn ystod cynhebrwng aelod o'r IRA yn Belfast yn 1988 a arweiniodd ychydig yn ddiweddarach at lofruddiaeth dau filwr Prydeinig ydi'r isod.


Rwan, ar un olwg mae cynrychioli pobl o gefndir arbennig yn gyson ar ffurf mwnci yn beth rhyfedd braidd i'w wneud - ond mae'n gwneud synnwyr os ydym yn edrych ar y Byd o safbwynt Saeson yn Oes Fictoria - roedden nhw yn deall pethau mewn ffordd wahanol iawn i ni, a'r rheswm am hynny oedd bod syniadaethau'r cyfnod yn wahanol iawn i'n rhai ni.

Roedd eu dealltwriaeth o Ddarwiniaeth (neu eu cam ddealltwriaeth efallai) yn cael ei ddefnyddio i gyfiawnhau'r Ymerodraeth Brydeinig. Roedd dwsinau o wahanol 'raddau' esblygiadol dynol (yn eu tyb nhw) gyda'r Hotentot ar y gwaelod a'r Eingl Sacsoniaid ar y brig wrth gwrs. Roedd Celtiaid rhywle yn y canol ac roedd mwnciod yn is na'r Hotentot. Felly roedd gor wneud is raddoldeb hiliol (dychmygol) gelynion gwleidyddol yn apelio at gartwnwyr.

Ond roedd rheswm arall pwysicach - roedd syniadaethau sylfaenol cenedlaetholdeb Gwyddelig yn fwy soffistigedig (ac yn amlwg yn llawer mwy blaengar) na'r syniadaethau oedd yn gysylltiedig a'r Ymerodraeth Brydeinig. Roedd cenedlaetholdeb Gwyddelig yn tynnu yn sylweddol ar syniadaethau'r Chwyldro Ffrengig erbyn canol y bedwaredd ganrif ar bymtheg, tra bod llawer o'r syniadaethau oedd yn gysylltiedig a'r Ymerodraeth wedi eu gwreiddio mewn cyfnodau cynharach - rhai oedd yn syniadaethol gyntefig.

Mewn geiriau eraill roedd yn anodd i'r sefydliad gwleidyddol Prydeinig ymgodymu yn rhesymol efo cenedlaetholdeb Gwyddelig oherwydd bod cenedlaetholwyr Gwyddelig wedi eu harfogi'n well ar lefel deallusol gan bod cyd destun eu gwleidyddiaeth yn fwy soffistigedig a chyfoes. Yr unig ateb oedd syrthio'n ol ar y stereoteip o'r Gwyddel fel mwnci di ddeall. Roedd yn ffordd o gau ac anwybyddu dadleuon na ellid eu hennill na hyd yn oed eu hateb - wedi'r cwbl faint haws ydi dyn a cheisio rhesymu efo mwnci?

Yn y cyd destun hwnnw - un o dlodi syniadaethol sylfaenol na all arfogi dyn i ddadlau'n effeithiol na hyd yn oed yn synhwyrol gyda gwrthwynebwyr y dylid cymryd lluniau mwncis a thestun gogleisiol o amherthnasol a simplistaidd blogiad Gwilym.

Nia - eto

Mi fydd y blog yma yn cael ei feirniadu'n aml (wel yn aml gan Alwyn o leiaf) oherwydd bod ei dueddiad i feirniadu gwleidyddion a phleidiau unoliaethol yn blentynaidd. Mae'r feirniadath wedi fy mrifo i'r byw a dweud y gwir, a 'dwi wedi gwneud adduned blwyddyn newydd hwyr i geisio bod yn ffeindiach efo'r unoliaethwyr eleni. Wedi'r cwbl mae bywyd yn rhy fyr i ffraeo.

Yn ysbryd yr adduned hwnnw 'dwi am gynhyrchu blogiad neu ddau yn tynnu sylw at gryfderau rhai o'r cyfryw wleidyddion. Beth am gychwyn efo Nia Griffiths, aelod seneddol hynod weithgar Llanelli. Rydym eisoes wedi son amdani unwaith - pan roedd yn canmol y rhyfel yn Afghanistan oherwydd bod y cyfryw ryfel yn atal heroin rhag fflydio dinasoedd Prydain - er bod yr heroin yn ganlyniad uniongyrchol o ymyraeth y Gorllewin ym materion mewnol y wlad honno. Sori, mae'r busnes bod yn neis 'ma'n sobor o anodd. Mi dria i eto.

Un o'r pethau rhyfedd am y sgandal treuliau aelodau seneddol ydi'r holl bethau cadarnhaol sydd wedi dod i'r amlwg o'u herwydd. Er enghraifft, mae'n amlwg o rai Nia ei bod yn aelod cydwybodol iawn sy'n cymryd y drafferth i fynychu digwyddiadau lleol - fel mae'r dderbyneb isod sy'n hawlio £15 am dorch o flodau ar gyfer digwyddiad i goffau diffoddwyr tan yn ei ddangos.


Peth arall sy'n amlwg o'r treuliau ydi ei bod yn ddarllenwraig fawr sy'n paratoi ei hun yn llawn ar gyfer ei gwaith Mae'r anfoneb yma o Waterstones am ddau lyfr cyfreithiol swmpus - Immigration & Asylum Law, Gina Clayton a Planning Law and Procedure, Telling a Duxbury. Fel y byddech yn disgwyl o lyfrau academaidd, mae'r ddau lyfr yn ddiawledig o ddrud.

Mae braidd yn anffodus i Waterstones wneud camgymeriad hyll braidd a son am ddisgownt i fyfyrwyr ar yr anfoneb. Gallai'r naif neu'r drwgdybus gael y cam argraff llwyr bod Nia yn honni ei bod yn stiwdant - rhywbeth a fyddai'n groes i Ddeddf Twyll 2006 - deddf a grewyd gan ei phlaid ei hun.

Diolch byth nad oes yna lawer o bobl felly yng Nghymru.

Clirio'r Ucheldiroedd a gwleidyddiaeth Gwynedd

Yn ol blogiad diweddaraf Gwilym Euros mae'r Cynulliad (a thrwy hynny Plaid Cymru wrth gwrs) yn dilyn yr union bolisïau arweiniodd at wacáu ucheldiroedd yr Alban 150 o flynyddoedd yn ôl.

Hmm - clirio'r Ucheldiroedd - neu o leiaf ail don y gwagio mawr. Mi fyddwch yn gwybod bod y gwagio yn ail hanner y bedwaredd ganrif ar bymtheg yn ymgais gan landlordiaid mawr i gael gwared o'u tenantiaid er mwyn gwneud lle i geirw coch, er mwyn i gyfoethogion o Loegr a De'r Alban gael mynd i'w hela. Roedd hynny'n fwy proffidiol na chymryd rhenti tenantiaid mae'n debyg.

Felly aethwyd ati i droi tenantiaid tlawd o'u man ffermydd a gorfodi iddynt symud i ffwrdd neu fyw gorau y gallent yn yr awyr agored. Os oeddynt yn gwrthod byddai eu tai yn cael eu llosgi, a chafodd nifer eu llofruddio. Yn aml byddai pob ty mewn pentref yn cael ei losgi i'r llawr gan adael y trigolion yn gwbl ddi ymgeledd. Weithiau byddant yn gwneud ymdrech dreuenus i ail godi eu cartrefi, cyn gweld y rheiny'n cael eu chwalu yn eu tro. Mynd ar longau i America, Canada neu Awstralia oedd ffawd llawer o'r treueniaid hyn - ond roedd llawer yn marw ar y ffordd o golera. Bu'n rhaid i ddegau lawer o filoedd symud o dan yr amgylchiadau hyn.



Er nad oedd y dioddefaint yn yr Alban ar yr un raddfa na'r hyn oedd yn digwydd yn yr Iwerddon ar yr un pryd, roedd amgylchiadau erlid man denantiaid yr Alban yn erchyll - megis y deg a phedwar ugain o bobl a gafodd eu hel o'u bythynod yn Swydd Ross a gorfod byw yn yr awyr agored mewn mynwent gyfagos. Neu drigolion Barra a De Uist a gafodd eu dwylo a'u traed wedi eu clymu a'u taflu fel defaid ar longau i'w cludo i America gyda dim ond carpiau pathetig yr oeddynt yn eu gwisgo. Neu'r ugain o ferched o Ross a gafodd eu curo'n anymwybodol gan yr heddlu a'u carcharu am wrthod derbyn gwis i adael eu cartrefi.

Mae'r disgrifiadau cyfoes hyn yn rhoi blas i ni o erchylldra'r cyfnod:

The scene of wretchedness which we witnessed as we entered on the estate of Col. Gordon was deplorable, nay heart‑rendering. On the beach the whole population of the country seemed to be met, gathering the precious cockles (shellfish).... I never witnessed such countenances ‑ starvation on many faces ‑ the children with their melancholy looks, big looking knees, shrivelled legs, hollow eyes, swollen like bellies ‑ God help them, I never did witness such wretchedness.

Many a thing, O Mary Mother of the black sorrow! I have seen the townships swept, and the big holdings being made of them, the people being driven out of the countryside to the streets of Glasgow and to the wilds of Canada, such of them as did not die of hunger and plague and smallpox while going across the ocean. I have seen the women putting the children in the carts which were being sent from Benbecula and the Iochdar to Loch Boisdale, while their husbands lay bound in the pen and were weeping beside them, without power to give them a helping hand, though the women themselves were crying aloud and their little children wailing like to break their hearts. I have seen the big strong men, the champions of the countryside, the stalwarts of the world, being bound on Loch Boisdale quay and cast into the ship as would be done to a batch of horses or cattle in the boat, the bailiffs and the ground‑officers and the constables and the policemen gathered behind them in pursuit of them. The God of life and He only knows all the loathsome work of men on that day.

Mae gor ddweud er mwyn gwneud pwynt gwleidyddol yn rhan o wleidydda. Weithiau mae'n dderbyniol, ac weithiau mae'n anerbyniol. Mae'r enghraifft yma yn syrthio i'r ail gategori mae gen i ofn - mae'n cymryd dioddefaint enbyd degau o filoedd - canoedd o filoedd efallai - o dlodion treuenus yn ysgafn. Dydi'r ffaith bod eu heneidiau wedi eu colli yn niwloedd hanes ddim yn gwneud mymryn o wahaniaeth.

Mae'r gymhariaeth yn iselhau'r sawl sy'n ei gwneud yn annad dim arall.

Unrhyw beth yn y gwynt?

Mae nifer o flogiau - megis hwn - yn cyfeirio at stori a ymddangosodd yn y Standard heddiw sy'n awgrymu bod symudiad eto fyth yn y Blaid Lafur i gael gwared o'u harweinydd.

Efallai bod rhywbeth yn y stori, ond mae'n fwy tebygol mai ychydig o nonsens dechrau'r flwyddyn sydd yma.

Ionawr 26 amdani ta?

Mae'r blogiad yma gan Betsan yn awgrymu y bydd symudiad arwyddocaol tuag at refferendwm ym Mae Caerdydd erbyn diwedd y mis.

Eisoes mae Vaughan wedi nodi bod busnes y Cynulliad yn denau iawn ar Ionawr 26 - bron iawn fel petai bwlch wedi ei adael yn fwriadol ar gyfer rhywbeth neu'i gilydd.

Acenion

Mae yna erthygl ddiddorol iawn yn Sunday Times heddiw ynglyn a rhyw waith ymchwil neu'i gilydd am acenion (Seisnig yn bennaf). Y prif bwynt sy'n cael ei wneud ydi bod acenion dinasoedd mawr Lloegr yn dal eu tir yn ddigon di drafferth, er gwaethaf y darogan a fu y byddai pawb yn mynd i siarad yn fwy tebyg i'w gilydd. Y rheswm (amlwg am wn i) a gynigir ydi bod pobl yn awyddus i gynnal eu hunaniaeth, a bod acenion rhanbarthol yn rhan pwysig o'r hunaniaeth hwnnw. Sylw ychwanegol sy'n cael ei wneud ydi bod acenion lleol iawn - trefi bychain ac ati yn tueddu i fynd yn fwy tebyg i un y ddinas fawr agosaf.

Mi wnaeth yr erthygl i mi feddwl am fy mhrofiad uniongyrchol diweddar i o acenion, ac un neu ddau o bethau 'dwi wedi sylwi arnynt yn ddiweddar.

Yn gyntaf mae'n ymddangos i mi bod acen (Gymraeg) Caernarfon ac un y pentrefi o'i gwmpas yn Nyffryn Nantlle ac ardal Llanberis yn fwy tebyg i'w gilydd nag oeddynt chwarter canrif yn ol. 'Dydi o ddim cymaint bod Cofis y wlad wedi troi at acen Cofis y dre cymaint a bod ddwy acen wedi symud tuag at ei gilydd.

Yn ail mae'r Mrs ychydig yn anarferol i'r graddau ei bod yn siarad y Gymraeg efo acen Ogleddol, tra ei bod yn siarad Saesneg efo acen Caerdydd gref iawn - canlyniad i fod wedi symud yn ifanc i ardal lle nad oedd yn gorfod siarad Saesneg llawer. Mae un o'r hogiau yn canlyn hogan o Ogledd Caerdydd ar hyn o bryd ac mae dylanwad Wenglish y Cymoedd yn gryf iawn ar ei Saesneg hi (dydi hi ddim yn rhugl ei Chymraeg). Mae ei hacen hi ac un y Mrs yn wahanol iawn (o orllewin y ddinas y daw Nacw, ac mae genhedlaeth yn hyn wrth gwrs). Yn draddodiadol roedd yr acen yn newid o dafodiaeth Caerdydd i un y Cymoedd ymhellach i'r gogledd. Tybed os ydi acen y Cymoedd yn dechrau ymwthio i mewn i Gaerdydd?

'Dwi wedi bod yn mynd i Wrecsam yn lled aml yn ddiweddar oherwydd bod un o'r plant eraill yn y coleg yno. Mae ymddangos i mi bod acen Wrecsam yn dra gwahanol i un arfordir y Gogledd Ddwyrain - mae'n fwy Cymreig o lawer - weithiau mae'n swnio bod yna dinc o acen De Cymru yno - i mi beth bynnag.

Mi fyddai o ddiddordeb i mi os oes rhywun efo unrhyw sylwadau pellach ynglyn ag acenion rhanbarthol Cymru, ac yn arbennig am y sylwadau 'dwi wedi eu gwneud uchod am gylchoedd C'narfon, Wrecsam a Chaerdydd.

Mwy o ddarogan gwleidyddol

Gan Alwyn y tro hwn.

Ymddengys bod yr arfer mor heintus a ffliw yn yr hydref.

Gwesteion Betsan

Fydda i ddim yn ymweld yn aml iawn a blog Betsan - nid bod yna unrhyw beth o'i le arno. I'r gwrthwyneb, mae wedi ei 'sgwennu'n dda, ac mae gan Betsan fwy o gysylltiadau, ac felly mwy o straeon na'r rhan fwyaf ohonom. Mater o ormod o flogiau a rhy ychydig o amser i'w dilyn nhw i gyd ydi'r broblem am wn i.

Beth bynnag, un o nodweddion anarferol blog Betsan ydi'r criw bach o wrth Gymrigwyr rhonc sy'n gadael eu sylwadau ar dudalennau sylwadau nifer o'r blogiadau. Mae hwn yn un esiampl ymysg nifer. Fel y gwelwch (os oes gennych yr amynedd i ddarllen y stwff) mae'r hogiau yn honni bod cysylltiad rhwng Plaid Cymru ag ymgyrch fomio'r chwedegau, mai ymgais ar buro ethnig ydi cyfundrefnau addysg Gwynedd, Ceredigion a Mon, na ddylid pleidleisio i bobl efo enwau Cymreig, mai cyfundrefn addysg ar gyfer y ddeunawfed ganrif a geir yng Nghymru, na all gwleidyddion Cymreig lwyddo, bod datganoli yn gwneud pobl yn gwynfanus a chegog, nad ydi Cymru'n atebol o gymryd penderfyniadau trosti ei hun, nad oes yna fawr o neb yn siarad Cymraeg, bod y Gymraeg yn cael ei gorfodi ar bawb, bod rhaid gallu siarad yr iaith cyn cael dysgu, mai ymgais i helpu Hitler oedd llosgi'r ysgol fomio, na all ysgolion lwyddo mewn arolygiad ESTYN oni bai bod yr athrawon yn siarad Cymraeg, bod yna gynllwyn rhwng yr holl bleidiau i orfodi pob enaid byw yng Nghymru i ddysgu Cymraeg ac ati, ac ati, ac ati.

Rwan, 'dydi'r agweddau yma ddim yn arbennig o gyffredin yn y Gymru sydd ohoni, ond maent yn bodoli - ac mae gan y criw bach yma o hunan gasawyr bwynt pan maent yn honni nad ydi'r cyfryngau Cymreig yn adlewyrchu eu safbwntiau. Mae gan y cyfryngau Cymreig gonsensws cul iawn sy'n anwybyddu eu safbwynt nhw - yn ogystal a safbwyntiau llawer o bobl eraill (gan gynnwys pobl sydd eisiau annibyniaeth i Gymru, ond stori arall ydi honno).

Mae agweddau'r hunan gasawyr yn rhyw fath o embaras cenedlaethol. Mae pawb yn gwybod am rhywun neu'i gilydd sy'n arddel y syniadau gwrth Gymreig sy'n dominyddu tudalennau sylwadau blog Betsan, ond yn osgoi siarad amdanynt fel petaent yn rhyw berthynas gwallgo. Mae'n eironig mai prif (er nad unig) fforwm y creaduriaid trist yma ydi blog sy'n cael ei gynnal gan y Bib - y rhan mwyaf confensiynol, di gic a sefydliadol o'r holl gyfryngau Cymreig.

Bydd y cwestiwn yn cael ei godi weithiau ar y dudalen sylwadau os ydi'n addas i'r Bib gyhoeddi rhai o'r datganiadau mwyaf eithafol o wrth Gymreig. I ateb y cwestiwn hwnnw mi fyddwn yn cyfeirio at un o straeon byrion nawdd sant hunan gasineb Cymreig, y llenor Caradoc Evans. Mae bron i'r cyfan o'r gwaith a gynhyrchwyd gan Caradoc (yn negawdau cynnar y ganrif ddiwethaf) yn ymgais i wneud i'w bobl ei hun edrych mor anifeilaidd a phosibl i gynulleidfa Seisnig. Dydi'r ffaith bod gan Caradoc ddawn 'sgwennu, a bod y ddwy gyfrol gyntaf (My People a My Neighbours) yn gelfydd iawn, ddim yn cyfiawnhau'r llyfdra moesol sydd ynghlwm a dyn yn ceisio cael ei dderbyn gan eraill fel rhywbeth nad yw, trwy fychanu a sarhau'r hyn ydyw.



Yn un o'r straeon ('dwi ddim yn cofio pa un) mae tad yn cloi merch sy'n dioddef o salwch meddwl yn nho ei dy rhag i neb wybod am ei bodolaeth, ond yn mynd a hi allan wedi iddi nosi wedi ei chlymu fel anifael tra'n ei chwipio a bloeddio arni o bryd i'w gilydd. Efallai bod blog Betsan yn chwarae rol y tad di gariad yn stori Caradoc, pan mae'n mynd a'r hogan druan am dro - rhoi tipyn o awyr iach a lle i'n hunan gasawyr gicio, strancio a gwehyru y tu hwnt i olwg y rhan fwyaf o bobl. Mae yna rhywbeth hyfryd o addas bod prif hyrwyddwyr neis neisrwydd gwleidyddol Cymreig yn darparu un o'u blogiau ar gyfer y pwrpas pwysig hwn

Ystadegau'r flwyddyn

Wedi darogan ar ddiwrnod diwethaf y mis diwethaf y byddai'r ffigyrau ymweld yn isel y mis yma oherwydd bod pobl gall yn osgoi gwleidyddiaeth tros y gwyliau, ymddengys fy mod wedi cael pethau'n gyfangwbl anghywir - cafwyd mwy o ddarllenwyr (efo chwech awr o'r flwyddyn i fynd) y mis yma nag erioed o'r blaen.

Wedi dweud hynny, roeddwn yn rhannol gywir - bu pethau'n ddistaw iawn am ddeg diwrnod olaf y flwyddyn, ond roeddem yn ofnadwy o brysur am ychydig ddyddiau yn gynharach yn ystod y mis - pan sylweddolodd Mohammad Asghar, ei fod yn Dori ac yn unoliaethwr ac nid yn genedlaetholwr a Phleidiwr. Felly - diolch o galon Oscar.

Diolch hefyd i bawb sydd wedi ymweld yn ystod y flwyddyn a phawb sydd wedi gadael sylwadau. 'Dwi'n gobeithio bod y rhan fwyaf ohonoch wedi cytuno efo'r rhan fwyaf o'r hyn 'dwi wedi ei ddweud, ac heb boeni gormod os nad ydym ar yr un donfedd ambell waith.

Gair arbennig ar ddiwedd blwyddyn fel hyn i'r un neu ddau yn eich plith sydd wedi eich pechu, eich gwylltio neu'ch cynddeiriogi gan rai o'r sylwadau yr ydych wedi dod ar eich traws yma ac wedi bod yn cwyno'n groch wrth pawb sy'n fodlon gwrando - tyff.

Ffigyrau misol:



Ffigyrau chwarterol:

Graffiau a 'ballu

Dau graff wedi eu dwyn oddi wrth y wefan arbennig honno politicalbetting.com ydi'r isod. Mae'r ddau yn rhoi cip bach rhyfedd i ni ar wleidyddiaeth etholiadol Prydeinig.

Graff sy'n dangos y berthynas rhwng pris petrol a'r gefnogaeth i'r Blaid Lafur ydi'r cyntaf:

'Dydw i ddim yn meddwl bod neb yn meddwl bod yna rhyw berthynas uniongyrchol rhwng y bwlch rhwng y ddwy brif blaid unoliaethol a phris tanwydd - ond siawns bod yna rhywfaint o berthynas rhwng y ddau beth - ac mae'r graff yn tynnu sylw at hynny.

Mae'r ail graff yn troi'r wireb wleidyddol bod cyfraddau pleidleisio uchel yn llesol i'r Toriaid, tra bod cyfradd isel yn dda i Lafur, ar ei phen:

Yr hyn mae'r graff yma yn ei awgrymu ydi bod dwy frwydr yn digwydd ym mhob etholiad cyffredinol, y naill ar y Dde a'r llall ar y Chwith. Brwydr rhwng y Toriaid a thueddiad i beidio a phleidleisio sy'n mynd rhagddi ar y Dde, tra mai brwydr rhwng i Lib Dems a Llafur a geir ar y Chwith. 'Does yna ddim llawer o newid tros amser yn y bleidlais Toriaid + Ddim yn fotio nag yn y bleidlais Llafur + Lib Dems - dim ond y dosbarthiad oddi mewn i'r patrwm sy'n newid.

'Dwi ddim yn rhy siwr beth i'w ddweud am hwn - mae'r patrwm yn rhyfeddol o gyson ac mae llinellau Llafur / Lib Dems a'r Toriaid / Ddim yn Pleidleisio yn adlewyrchiadau drych o'i gilydd. Mae'n mynd yn groes i'r hyn y bydd polau piniwn yn ddweud wrthym yn aml - sef bod symud arwyddocaol rhwng y Dde a'r Chwith mewn rhai etholiadau - ond mae cysondeb y llinellau yn dal llygaid dyn.

Beth bynnag mae'n lle i rhywun feddwl.

Darogan etholiadol yr Hogyn o Rachub

'Does yna neb yng Nghymru - yn flogwyr na'n sylwebyddion sy'n gweithio i'r cyfryngau prif lif yn cynhyrchu dadansoddiadau mwy trylwyr a gwybodus o etholaethau seneddol Cymru na'r cyfaill o Gaerdydd / Rachub.

'Dwi eisoes wedi eich cyfeirio at yr hyn sydd ganddo i'w ddweud am Arfon, Aberconwy, Brycheiniog a Maesyfed, Gorllewin Caerdydd, Preseli Penfro a'r Rhondda.

Ers hynny mae wedi cynhyrchu dau ddadansoddiad arall - un yn ymwneud a Phen y Bont a'r llall a Llanelli.

Os ydych yn bwriadu betio, neu os oes gennych ddiddordeb yn y math yma o beth, 'dwi'n awgrymu'n gryf eich bod yn mynd am dro i'w flog.

Gallwch hefyd edrych yma a'u gweld nhw i gyd efo'i gilydd.

Hwyl Fawr John Selwyn Gummer

Mi fydd Ty'r Cyffredin yn San Steffan yn edrych yn lle digon rhyfedd wedi etholiadau'r flwyddyn nesaf, gyda chanran uchel iawn o'r aelodau yn rhai newydd. Mi fydd hyn hefyd yn wir am yr aelodau Cymreig yn ol pob tebyg.

Mae John Selwyn Gummer yn un o'r ychydig aelodau oedd ar ol sy'n ein cysylltu fel rhyw linyn arian efo oesoedd aur llywodraethau Heath (roedd yn is gadeirydd ei blaid) Thatcher (bu'n gadeirydd y blaid) a'r uchafbwynt - llywodraeth John Major (cafodd wahanol swyddi llywodraethol gan John). 'Dwi ddim yn meddwl bod yna unrhyw aelod seneddol ar ol sydd wedi dal rhyw swydd neu gilydd o dan y tri prif weinidog Toriaidd diwethaf.

Beth bynnag, fel y gweinidog amaeth yn llywodraeth Major mae'r rhan fwyaf ohonom (sydd ddigon hen) yn ei gofio. Byddwch yn cofio iddo orfodi ei ferch, Cordelia yn 1990 i fwyta byrgar o flaen y camerau er mwyn 'profi' bod cig eidion yn ddiogel - clefyd y gwarthed gwallgo oedd y panic ffasiynol ar y pryd. Roedd John Selwyn wedi gwrthod gwahardd rhai mathau o gig eidion a ystyrid yn beryglus y flwyddyn cynt, a bu'n rhaid i Cordelia fwyta'r byrgar oherwydd y stwr a gododd yn sgil hynny (a'r ffaith bod cath newydd farw o rhywbeth oedd yn edrych fel BSE - roedd hyn yn gryn stwmp ar bawb ar y pryd).

'Does yna ddim llawer o bobl yn gwybod i John Selwyn orfod wynebu cryn dristwch yn ddiweddarach yn ei fywyd - cafodd ei blagio'n ddi drugaredd gan anifeiliaid gwyllt ar ei stad sylweddol yn Suffolk. Mae'n ymddangos bod pryfaid, tyrchod daear a jac dos wedi bod yn cynllwynio yn ei erbyn am flynyddoedd. Ni fyddem wedi cael y cyfle i gydymdeimlo efo John oni bai iddo hawlio arian gan y trethdalwr am ladd yr anifeiliaid anymunol. Roedd ei gostau lladd tyrchod yn unig yn dod i £100 y flwyddyn. Mae'n beth lwcus bod y trethdalwr yn fodlon talu iddo fynd i'r afael efo'r problemau ofnadwy yma.



Ar nodyn mymryn yn hapusach, mae ganddo ardd gwerth chweil - roedd yn hawlio hyd at £9,000 y flwyddyn er mwyn ei chynnal. Mae hefyd yn ddyn anarferol o lan (fel Nick Bourne) - roedd yn hawlio hyd at £2,000 y flwyddyn tuag at ei gostau glanhau. Mae hefyd wedi ei fendithio yn ei fab Dominic - y person gorau oedd gan y Toriaid i sefyll yn Ipswich, sedd sydd yn ffinio ag un ei hen go yn Suffolk Central. Mae ganddo gyfle da iawn i gael ei ethol, felly gallwn edrych ymlaen i flynyddoedd maith yn ychwaneg o gyfraniad y teulu Gummer i fywyd gwleidyddol a chyhoeddus.

Iris Robinson i adael gwleidyddiaeth

Mae'n drist bod gwraig Gweinidog Cyntaf Gogledd Iwerddon, Iris Robinson i adael gwleidyddiaeth oherwydd 'iselder ysbryd'. Fel ei gwr mae Iris yn Aelod Seneddol San Steffan ac yn Aelod Seneddol yng Nghynulliad Gogledd Iwerddon. Felly mi fydd yna dipyn o gwymp yn yr incwm teuluol - er 'dwi'n rhyw deimlo na fydd rhaid i'r Robinsons fynd allan ar y stryd i gardota. Wedi'r cwbl mi hawliodd hi a'i gwr ganoedd o filoedd gan swyddfa ffioedd San Steffan, heb son am yr holl gyflogau. Busnes teuluol ydi gwleidyddiaeth ei phlaid - y DUP, yn aml iawn.

Beth bynnag am hynny, mae yna gryn dipyn o gydymdeimlad yn cael ei gyfeirio tuag at Iris ar hyn o bryd oherwydd ei salwch - a da o beth ydi hynny. Yn anffodus dydi Iris erioed wedi bod yn un fawr am ddangos goddefgarwch tuag at eraill, fel mae'r sylw yma sydd wedi ei gymryd o Hansard yn rhyw awgrymu - There can be no viler act, apart from homosexuality and sodomy, than sexually abusing innocent children.

Mae'n galonogol bod llawer mwy o gydymdeimlad yn cael ei ddangos tuag ati hi yn ei sefyllfa drist bresenol nag mae hi wedi ei ddangos at eraill yn y gorffennol.

Llanelli, Castell Nedd a Cheredigion

Mae yna ychydig o drafodaeth wedi bod ynglyn ag etholaethau Llanelli, Castell Nedd a Cheredigion ar dudalen olaf fy mlog ar yr ods betio, gydag un neu ddau yn gweld yr ods hynny yn rhyfedd.

Mae Hogyn o Rachub yn nodi nad ydi'r bwcis yn anghywir yn aml. Mi fyddwn i'n tueddu i anghytuno - yn arbennig rai misoedd cyn etholiad. Yn aml does yna ddim llawer o bres wedi ei fetio bryd hynny, a mympwy'r bwci sy'n gyrru prisiau ar y cychwyn. Fel mae'r etholiad yn dynesu bydd mwy o bres yn cael ei fetio - a phan mae hynny'n digwydd, mae'r ods yn mynd yn fwy 'cywir' wedyn. Neu mewn geiriau eraill, os ydych eisiau gwneud pres yn betio, betiwch yn gynnar.

Reit, mi gawn ni olwg frysiog iawn ar y dair etholaeth.

Castell Nedd:

Mae'r 4/1 ar Blaid Cymru yn ymddangos yn ddigon crintachlyd ag ystyried bod gan Peter Hain 12,700 (35.5%) o fwyafrif a bod Llafur wedi gwneud yn gymharol dda yn yr etholiadau lleol yn yr ardal, ac hefyd wedi dod yn gyntaf ar lefel Cynulliad ac Ewrop. Adlewyrchiad o'r ffaith bod Peter Hain wedi colli blots mawr o inc ar ei lyfr llawysgrifen ydi hynny mae gen i ofn. Bu mewn perygl o fod o flaen ei well wedi'r smonach efo'i ymgyrch drychinebus am is arweinyddiaeth ei blaid. Wnaeth ei ymgais i hawliau treuliau ar ddau dy fawr o les iddo chwaith, ac mae yna nifer o ddigwyddiadau bach eraill, fel hwn er enghraifft, wedi codi yn ddiweddar. Go brin y bydd Hain yn colli, ond dwi'n mawr obeithio y bydd Alun Llywelyn yn rhoi ychydig o fraw iddo - ac yn gosod ei hun mewn safle da i gymryd y sedd yn etholiadau'r Cynulliad yn 2011.

'Dwi yn meddwl bod ods y bwcis ychydig allan ohoni yn achos Ceredigion. Rydym eisoes wedi edrych sut mae'r etholaeth wedi dechrau ymdebygu i un o tribal head counts Gogledd Iwerddon. Serch hynny mae'n ymddangos i mi bod y ffaith i'r Blaid guro'r Lib Dems yn eithaf hawdd dair gwaith ers 2005 (Cynulliad, Ewrop ac etholiadau lleol) a'r ffaith bod pleidlais Elin yn 2007 yn uwch nag un Simon yn 2005 yn awgrymu mai'r Blaid sydd ar y blaen. Byddwn hefyd yn ychwanegu hyn - roedd yn gryn gamp i'r Lib Dems gornelu cymaint o'r bleidlais gwrth Plaid Cymru yn 2005 a 2007, a dydi hi ddim yn amhosibl iddynt wneud hynny eto. Ond mi fydd yn fwy anodd yn wyneb symudiad Prydain gyfan tuag at y Toriaid. Mi fydd hon yn agos, ond mi fyddwn i'n hapusach o lawer yn betio ar y Blaid ar 5/6 na'r Lib Dems.

Mae'r Blaid hefyd wedi curo Llafur dair gwaith ers 2005 yn Llanelli. Serch hynny mae Llafur yn ffefrynnau clir yn ol y bwcis (1/2 i 6/4). Ag ystyried bod bwlch o 7,000 a bod y Blaid angen gogwydd o tros i 10% mae hyn yn ymddangos yn weddol rhesymol. Ond mi fyddwn i'n ychwanegu un pwynt bach, mi ddaru Llafur yn well yn Llanelli yn 2005 nag a wnaeth mewn nifer o'r etholaethau o'u cwmpas - wna i ddim cweit galw'r peth yn blip, ond mae yna elfen o hynny. Mae pob dim wedi mynd a'i ben iddi iddynt yn yr etholaeth ers hynny. Mi fydd yna ogwydd sylweddol tuag at y Blaid y flwyddyn nesaf yn Llanelli, ac mae'n ddigon posibl y bydd yn agos at 10%. Etholwyd Cynnog Dafis yng Ngheredigion yn sgil mwy o ogwydd o lawer yn 92.

Ydych chi eisiau bet?

Un o bleserau bach etholiadau ydi betio ar ganlyniadau.

Ar wahan i hynny, mae'r marchnadoedd betio yn rhoi syniad go lew i ni pa ffordd mae'r chwythu. Wedi'r cwbl maent yn cael eu gyrru gan yr arian sy'n cael ei fetio ar ganlyniadau, a mae pobl yn tueddu i fod yn weddol ofalus cyn rhoi eu pres yn nwylo'r bwci. Y betio mwyaf diddorol efallai ydi'r betio ar etholaethau unigol. Y ddau brif gwmni sy'n cynnig y math yma o fetio ar hyn o bryd ydi Ladbrokes a'r cwmni Gwyddelig, Paddy Power.

I sbario'r drafferth i chi o weithio eich ffordd trwy'r holl fets unigol, dwi wedi dod a'r rhai Cymreig at ei gilydd a cheisio ystyried beth maent yn ei ddweud wrthym am yr hyn sy'n debygol o ddigwydd mewn nifer o etholaethau Cymreig.

Mi gychwynwn ni efo'r Gogledd Orllewin. Yn ol y bwcis Plaid Cymru sy'n debygol o ennill yn Ynys Mon ac Arfon, tra bod y Toriaid yn debygol o ennill yn Aberconwy.


Aberconwy:

Conservatives	2/7
Plaid Cymru	7/2
Labour	8/1
Liberal Democrats	25/1

Arfon:

Plaid Cymru	1/10
Labour	6/1
Conservatives	14/1
Liberal Democrats	100/1

Ynys Mon:

Plaid Cymru	1/3
Labour	9/4
Conservatives	16/1 12/1
Liberal Democrats	100/1

Ychydig iawn o obaith a roir i'r Lib Dems - rhywbeth y byddai unrhyw un sy'n adnabod yr ardal yn gwybod. Mae'r ffigyrau yn awgrymu bod Plaid Cymru yn saff yn Arfon, ac mai cystadleuaeth rhwng Plaid Cymru a Llafur ydi hi ar Ynys Mon, a rhwng y Toriaid a Phlaid Cymru yn Aberconwy.

Mae gan y Lib Dems dair sedd yn y canolbarth, ond mae'r marchnadoedd betio yn awgrymu bod y cwbl ohonynt mewn perygl.

Brycheiniog a Maesyfed:

Liberal Democrats	8/11 5/6
Conservatives	evens 5/6
Labour	100/1 80/1
Plaid Cymru	100/1

Ceredigion:

Plaid Cymru	5/6
Liberal Democrats	5/6
Conservatives	25/1
Labour	100/1

Maldwyn:

Liberal Democrats	2/5 1/4
Conservatives	7/4 9/4
Labour	100/1
Plaid Cymru	100/1

Mae Llafur allan o bethau'n llwyr yn y dair, ac felly hefyd Plaid Cymru yn y ddwy sedd ym Mhowys. Mae Ceredigion a Brycheiniog a Maesyfed yn gystadleuol iawn, ac mae Maldwyn hefyd yn gystadleuol, ond i raddau llai.

Mae'r Lib Dems allan ohoni'n llwyr yn y De Orllewin, ond mae dwy o seddi Llafur o dan fygythiad - Llanelli a Gorllewin Caerfyrddin / De Penfro. Fedra i ddim dod o hyd i ffigyrau am yr ail sy'n anffodus, mae'n sedd ddiddorol.

Llanelli:

Labour	1/2
Plaid Cymru	6/4
Conservatives	50/1 33/1
Liberal Democrats	100/1

Mae nifer o seddi dinesig Llafur o dan fygythiad hefyd.

Gogledd Caerdydd:

Toriaid - 1-5
Llafur 3 - 1
Lib Dems - 33 - 1
Plaid Cymru 80 - 1

Canol Caerdydd:

Lib Dems - 2/7
Llafur - 11/4
Toriaid - 10/1
Plaid Cymru 66/1

Dwyrain Casnewydd:

Labour	1/2 4/9
Liberal Democrats	9/4 3/1
Conservatives	6/1 9/2
Plaid Cymru	100/1

Gorllewin Casnewydd:

Labour	5/6
Conservatives	5/6
Liberal Democrats	50/1
Plaid Cymru	100/1

Gorllewin Abertawe:

Liberal Democrats	10/11 evens
Labour	10/11 8/11
Conservatives	10/1
Plaid Cymru	100/1

Plaid Cymru sydd ddim ynddi yma, mae Gogledd Caerdydd yn debygol iawn o syrthio i'r Toriaid. Mae'r Toriaid hefyd yn fygythiad yng Ngorllewin Casnewydd, tra bod y Lib Dems yn anadlu i lawr cefn Llafur yng Ngorllewin Abertawe a Dwyrain Casnewydd. 'Does yna ddim ffigyrau am De Caerdydd na Gorllewin Caerdydd - sydd eto'n anffodus. Er fy mod yn disgwyl i Lafur ddal y ddwy, gallai pethau fod yn agos iawn. Dwyrain Abertawe ydi'r unig sedd ddinesig cwbl saff i Lafur bellach. Mae hefyd yn ddiddorol bod posibilrwydd y bydd y Lib Dems yn colli eu seddi gwledig, ond yn gwneud iawn am hynny trwy ennill mewn rhai dinesig.

Mae ambell un o'r seddi eraill yn ddigon diddorol.

Castell Nedd:

Labour	1/7
Plaid Cymru	4/1
Conservatives	100/1
Liberal Democrats	100/1

Blaenau Gwent:

Dai Davies	8/11
Labour	evens
Conservatives	100/1
Liberal Democrats	100/1
Plaid Cymru	100/1

Mynwy:

Conservatives	1/100
Labour	16/1
Liberal Democrats	100/1
Plaid Cymru	100/1

Wrecsam:

Labour	1/2
Conservatives	7/2
Liberal Democrats	4/1
Plaid Cymru	50/1

Pethau'n agos iawn ym Mlaenau Gwent felly, a'r farchnad hefyd yn ystyried Castell Nedd yn fwy cystadleuol nag Arfon - sydd eto'n ddiddorol. Er bod Llafur ar y blaen yn Wrecsam, digon simsan ydi eu gafael mewn gwirionedd.

Ymddiheuriadau am yr holl Saesneg - cut & paste mae gen i ofn.

'Dolig Llawen

Gair brysiog i ddymuno 'Dolig llawen i chi i gyd - y rhai yn eich plith sy'n dod yma bron yn ddyddiol, y rhai sy'n dod o bryd i'w gilydd a'r rhai sydd ond yn galw heibio'n achlysurol iawn - gwrthwynebwyr gwleidyddol, pobl sy'n cytuno efo'r rhan fwyaf o beth sy'n cael ei ddweud a'r rhai ohonoch sydd rhywle yn y canol, y rhai yn eich plith sydd yn fy 'nabod yn iawn, a'r rhai nad ydwyf erioed wedi cyfarfod a nhw - 'Dolig dedwydd i chi i gyd, fel eich gilydd.

Murlun o eicon ar wal Haggia Sophia yn Istanbul ydi'r ddeledd - i'r sawl sydd a diddordeb.

Mae sawl ffordd o gael Phil i'w wely

Mae yna drafodaeth wedi bod ynghynt yn yr wythnos ar y blog hwn sydd yn anuniongyrchol yn ymwneud y phleidleisio tactegol, ac mae'r ddadl wedi ei datblygu yn ffau'r Hen Rech Flin. Wna i ddim ailadrodd yn fanwl sylwadau Alwyn, na fy ymateb i - gallwch edrych yma os oes gennych ddiddordeb.



Ers ymateb i Alwyn fodd bynnag 'dwi wedi bod yn rhyw g'noi cil ar y mater tra'n gwneud fy siopa 'Dolig munud diwethaf. Prif bwynt Alwyn ydi y byddai'n rheitiach ymosod ar Lafur mewn sedd fel Aberconwy nag ar y Toriaid. 'Rwan mae'n rhaid i mi gyfaddef bod Alwyn gyda llawer mwy o brofiad na fi o wleidydda mewn etholaeth lle mae pleidleisio tactegol yn bwysig. Serch hynny mi fyddwn yn gofyn os ydi'r syniad y dylai'r blaid sydd yn ail neu'n gyntaf dreulio gormod o amser yn ymosod ar y blaid sy'n bedwerydd neu'n drydydd, yn syniad da?

Fel 'dwi'n sgwennu hyn mae gen i bamffled etholiadol o etholaeth Canol Caerdydd o fy mlaen sy'n perthyn i'r Lib Dems - pencampwyr y bleidlais dactegol. Y Lib Dems sy'n dal y sedd gyda thua hanner y bleidlais gyda Llafur yn ail gyda thraean. Mae Plaid Cymru a'r Toriaid yn is na 10%. Mae'n amlwg bod rhan o'r bleidlais Lib Dem yn hen un Doriaidd - nhw sydd wedi dal yr etholaeth am gyfran helaeth o'i hanes. Yn y pamffled ceir ymysodiadau ar Lafur, brolio'r Lib Dems a dim gair am y Toriaid ag eithrio'r graffiau arferol, ods bwcis a chanlyniadau lleol i 'brofi' nad oes ganddynt obaith mul o ennill.

Y strategaeth yma yn amlwg ydi peidio ag ypsetio pobl sy'n gogwyddo tuag at y Toriaid trwy ymosod arnynt - dim ond eu hanwybyddu a honni nad oes ganddynt obaith ac mai'r unig ffordd o gadw Llafur allan ydi trwy roi fot i'r Lib Dems. Mae'r lled Bleidwyr a'r lled Doriaid yn siwr o fwynhau'r ymysodiadau ar Lafur yn fawr iawn.

Ydi hyn yn cyfieithu i sefyllfa fel un Aberconwy - hynny yw ymosod ar y Toriaid, ond dweud dim am Lafur a'r Lib Dems ag eithrio nad oes ganddynt obaith? A dweud y gwir 'dwi ddim yn gwybod yr ateb i'r cwestiwn hwnnw - ond mae barnu'r math yma o beth yn gywir yn aml yn gallu gwneud y gwahaniaeth rhwng ennill a cholli etholiad.

Nid dweud bod Alwyn yn anghywir ydw i - dim ond codi'r cwestiwn.

Problem Glyn

Tra bydd Glyn Davies, cyn aelod Cynulliad tros Ganolbarth a Gorllewin Cymru, yn c'noi ei dwrci y 'Dolig hwn mi fydd rhan o leiaf o'i feddwl ar yr etholiad cyffredinol ym Maldwyn, a'i obeithion o ddiorseddu'r Lib Dem ecsentrig, Lembit Opik. Chwi gofiwch i Glyn ddatgan ei fwriad i sefyll i fynd i San Steffan yn fuan wedi colli ei sedd Cynulliad.

Ar yr olwg, 'does gan Glyn ddim gobaith o gwbl. Unwaith yn unig ers oes yr arth a'r blaidd mae'r Rhydfrydwyr wedi colli'r sedd, ac maent wedi llwyddo i'w dal ar adegau pan nad oeddynt yn gallu dal fawr ddim arall ar hyd y DU. Mae mwyafrif y Lib Dems yn uchel - 24% bron. Er bod y polau 'cenedlaethol' yn awgrymu bod gogwydd oddi wrth y Lib Dems i'r Toriaid, mae'n llawer llai na'r 12% a fyddai ei angen. Ar ben hynny, mae'r Lib Dems yn draddodiadol yn hynod effeithiol am ddal seddi wedi iddynt eu hennill, hyd yn oed pan mae gogwydd cyffredinol yn eu herbyn. Serch hynny, mae yna gryn son wedi bod y gallai Glyn ennill - gan Glyn ei hun ymysg eraill.

Mae'r optimistiaeth hwn wedi ei seilio i raddau helaeth ar y ffaith bod Lembit wedi bod yn treulio cyfran go lew o'r bedair mlynedd a hanner diwethaf yn ymddwyn fel - wel, lembo. Mae yna bethau eraill hefyd- fel mae Glyn yn nodi ei hun, perfformiad cryf y Toriaid yn yr etholaeth mewn etholiadau diweddar, y ffaith bod persona cyhoeddus (o leiaf) Glyn yn fwy atyniadol i'r rhan fwyaf o bobl nag un Lembit, llyfr Sian Lloyd ac mae'r ods mae'r bwcis yn eu rhoi iddo (7/2) yn ddigon rhesymol.

Fodd bynnag, os ydi Glyn am ennill bydd rhaid iddo neidio tros ben un clwyd go fawr. Mae Lembit a Mick Bates yn ennill yn hawdd yn Nhrefaldwyn oherwydd eu bod yn dda am berswadio pobl sy'n gogwyddo tuag at Blaid Cymru neu Lafur i bleidleisio trostyn nhw er mwyn cadw'r Toriaid allan.

Dyma ydi arbenigedd y Lib Dems - cael pobl i fotio iddynt nid am eu bod yn arbennig o hoff ohonynt, ond oherwydd eu bod yn drwg licio rhywun arall mwy. Gallant wneud hyn mewn amrediad o etholaethau gwahanol - maent yn cymryd pleidleisiau oddi wrth Lafur a'r Toriaid yng Ngheredigion ar y sail nad nhw ydi Plaid Cymru, oddi wrth Plaid Cymru a Llafur ym Maldwyn ar y sail nad Toriaid ydynt, ac oddi wrth y Toriaid yng Nghanol Caerdydd am nad ydynt yn Llafurwyr. Rydym wedi edrych sawl gwaith yn y gorffennol ar gam ddefnydd di gywilydd y Lib Dems o graffiau ac ystadegau. Maent yn ddibynol yn aml ar y math yma o beth oherwydd mai eu prif apel ydi'r ffaith nad ydynt yn rhywun arall.

'Rwan, os ydi Glyn i ennill mae'n rhaid iddo droi'r patrwm yma ar ei ben - hynny yw mae'n debyg y bydd rhaid iddo berswadio pobl sy'n gogwyddo tuag at Plaid Cymru a Llafur i bleidleisio'n dactegol tros y Toriaid yn erbyn y Lib Dems. Byddai gwneud hyn yn gryn gamp - un nad oes neb wedi llwyddo i'w chyflawni o'r blaen. Mae'n ymddangos i mi yn llawer mwy tebygol y byddai lled Lafurwyr a lled Bleidwyr sydd methu stumogi Lembit yn mynd yn ol adref at eu pleidiau naturiol.

Os ydi hyn yn digwydd, mae'n dal yn bosibl i Glyn ennill - ond byddai angen gogwydd cryn dipyn yn uwch na 12% oddi wrth y Lib Dems - mae hyn yn bosibl wrth gwrs, ond dydi symudiadau felly ddim yn digwydd yn aml iawn. Mae'n wir bod Maldwyn yn wledig ac yn geidwadol yn ystyr c fach ceidwadiaeth, ond mae hyd yn oed llefydd felly yn llai piwritanaidd heddiw nag y buont. Ac hefyd wrth gwrs, os oes mewath o wirionedd yn y dywediad Saesneg, all publicity is good publicity, mi fydd Lembit yn cael ei ail ethol - er gwaethaf pawb a phopeth - a fo'i hun.