Sunday, July 24, 2016

Gogledd Gwynedd a'r Gymraeg

Os oes gennych ddiddordeb yn hynt a helynt yr iaith Gymraeg, ac mewn ystadegau mae'n debyg nad oes yna fawr o wefannau mwy addas i chi na statiaith - mae'n dtysorfa o wybodaeth ystadegol am yr iaith Gymraeg.  

Un gymhariaeth ddiddorol i ddod o'r wefan ydi un rhwng map arferol o Wynedd sy 'n dangos dosbarthiad siaradwyr Cymraeg yn ol canran, a chartogram sy'n dangos y dosbarthiad yn ol canran a niferoedd.  Mae'r ddau fap yn rhai tra gwahanol.   Mae Gogledd y sir yn llawer, llawer mwy yn y cartogram nag ydyw yn y map cyffredin.




Roedd yna amser pan roedd yn cael ei derbyn yn gyffredinol bron bod dwysedd siaradwyr Cymraeg mewn cymuned yn llawer pwysicach na'r niferoedd.  Mae'n debyg bod llawer yn parhau i gredu hynny - ac mae yna sylwedd i'r gred.  Ond mae iddi hefyd ei chyfyngiadau.  O gymharu Caerdydd a Cheredigion, dydi niferoedd y siaradwyr Cymraeg ddim yn anhebyg, ac yn ddi amau mae yna fwy o siaradwyr rhugl yng Ngheredigion na sydd yng Nghaerdydd.  Mae'r ganran sy'n siarad y Gymraeg hefyd yn llawer uwch yng Ngheredigion.  Ond dwi'n meddwl y byddai'r rhan fwyaf o bobl yn derbyn bod yr iaith yn fwy bregus yn Sir Geredigion nag yw yng Nghaerdydd.

Mae'r rheswm am hynny'n eithaf syml mewn gwirionedd - mae siaradwyr Cymraeg Caerdydd yn byw yn agos at ei gilydd, tra bod siaradwyr Cymraeg Ceredigion wedi eu gwasgaru tros ardal llawer ehangach.  Mae felly'n haws o lawer sefydlu rhwydweithiau o siaradwyr Cymraeg yng Nghaerdydd nag yw mewn ardaloedd gwledig yng Ngheredigion.  Mae cymunedau isel eu poblogaeth hefyd mwy ar drugaredd mewnfudo hefyd wrth gwrs.  

Mae Gogledd  Gwynedd - ac yn arbennig y cymdogaethau sydd yn agos at Afon Menai gyda'r ddwy nodwedd - canrannau uchel iawn o siaradwyr Cymraeg yn ogystal a niferoedd cymharol uchel o siaradwyr hefyd.  

Dydw i ddim yn un am wahaniaethu rhwng siaradwyr Cymraeg mewn gwahanol rannau o Gymru - mae pob siaradwr Cymraeg yn gyfwerth.  Ond mae'r ardal yma o Ogledd Gwynedd yn bwysig iawn i ddyfodol y Gymraeg yn ehangach - a dylai'r rhai ohonom sy 'n ddigon ffodus i fyw yn yr ardal gymryd amser i fod yn ddiolchgar weithiau.  Mae'n hawdd cymryd pethau'n ganiataol weithiau.





Gogledd Gwynedd a'r Gymraeg

Os oes gennych ddiddordeb yn hynt a helynt yr iaith Gymraeg, ac mewn ystadegau mae'n debyg nad oes yna fawr o wefannau mwy addas i chi na statiaith - mae'n dtysorfa o wybodaeth ystadegol am yr iaith Gymraeg.  

Un gymhariaeth ddiddorol i ddod o'r wefan ydi un rhwng map arferol o Wynedd sy 'n dangos dosbarthiad siaradwyr Cymraeg yn ol canran, a chartogram sy'n dangos y dosbarthiad yn ol canran a niferoedd.  Mae'r ddau fap yn rhai tra gwahanol.   Mae Gogledd y sir yn llawer, llawer mwy yn y cartogram nag ydyw yn y map cyffredin.




Roedd yna amser pan roedd yn cael ei derbyn yn gyffredinol bron bod dwysedd siaradwyr Cymraeg mewn cymuned yn llawer pwysicach na'r niferoedd.  Mae'n debyg bod llawer yn parhau i gredu hynny - ac mae yna sylwedd i'r gred.  Ond mae iddi hefyd ei chyfyngiadau.  O gymharu Caerdydd a Cheredigion, dydi niferoedd y siaradwyr Cymraeg ddim yn anhebyg, ac yn ddi amau mae yna fwy o siaradwyr rhugl yng Ngheredigion na sydd yng Nghaerdydd.  Mae'r ganran sy'n siarad y Gymraeg hefyd yn llawer uwch yng Ngheredigion.  Ond dwi'n meddwl y byddai'r rhan fwyaf o bobl yn derbyn bod yr iaith yn fwy bregus yn Sir Geredigion nag yw yng Nghaerdydd.

Mae'r rheswm am hynny'n eithaf syml mewn gwirionedd - mae siaradwyr Cymraeg Caerdydd yn byw yn agos at ei gilydd, tra bod siaradwyr Cymraeg Ceredigion wedi eu gwasgaru tros ardal llawer ehangach.  Mae felly'n haws o lawer sefydlu rhwydweithiau o siaradwyr Cymraeg yng Nghaerdydd nag yw mewn ardaloedd gwledig yng Ngheredigion.  Mae cymunedau isel eu poblogaeth hefyd mwy ar drugaredd mewnfudo hefyd wrth gwrs.  

Mae Gogledd  Gwynedd - ac yn arbennig y cymdogaethau sydd yn agos at Afon Menai gyda'r ddwy nodwedd - canrannau uchel iawn o siaradwyr Cymraeg yn ogystal a niferoedd cymharol uchel o siaradwyr hefyd.  

Dydw i ddim yn un am wahaniaethu rhwng siaradwyr Cymraeg mewn gwahanol rannau o Gymru - mae pob siaradwr Cymraeg yn gyfwerth.  Ond mae'r ardal yma o Ogledd Gwynedd yn bwysig iawn i ddyfodol y Gymraeg yn ehangach - a dylai'r rhai ohonom sy 'n ddigon ffodus i fyw yn yr ardal gymryd amser i fod yn ddiolchgar weithiau.  Mae'n hawdd cymryd pethau'n ganiataol weithiau.





Saturday, July 23, 2016

Mynediad i safleoedd hanesyddol


Bryngaed tua dwy erw o faint yn Llanddeiniolen, Arfon ydi Dinas Dinorwig a cafodd ei chodi - fel gweddill y bryngeiri sydd i 'w gweld yma ac acw ar hyd gorllewin Ynysoedd Prydain - yn ystod Oes yr Haearn.  Mae 'n debyg mai ei phrif nodweddion sydd o ddiddordeb heddiw ydi ei maint - mae 'n fwy na'r rhan fwyaf o geiri tebyg a'r ffaith bod y muriau a'r ffosydd amddiffynol o'i chwmpas yn anisgwyl o eglur, cywrain a chyflawn.  

Fel mae'n digwydd dwi'n 'nabod y safle yn dda iawn oherwydd i mi gael fy magu o fewn rhyw filltir a hanner iddi, ac arferem fynd yno i chwarae pan oeddym yn blant.  I'r rhai ohonoch sydd heb fod i'r gaer, gellir cael syniad o sut safle ydi hi trwy edrych ar y fideo arbennig yma mae Gareth Roberts wedi ei wneud o'r safle.


Nid gwefan sy'n ymwneud a llefydd hanesyddol ydi Blogmenai, a'r rheswm dwi'n son am y lle ydi oherwydd i rhywun gysylltu a mi'r diwrnod o'r blaen i ddweud nad oedd perchenog y tir yn caniatau mynediad iddo i'r safle.  Rwan mae'n rhaid i mi ddweud yma fy mod wedi bod i'r safle gyda chaniatad rai blynyddoedd yn ol.  Yn amlwg, fel plant doeddem ni ddim yn trafferthu chwilio am ganiatad.  Mae hefyd yn deg nodi ei bod yn rhesymol bod deiliaid tir eisiau edrych ar ol eu heiddo.

Ond wedi dweud hynny, mae'n drist bod llawer o safleoedd hanesyddol yng Nghymru - sydd yn etifeddiaeth i ni oll - y tu hwnt i gyrraedd y rhan fwyaf o'r cyhoedd.  Mae yna ddwy safle arall o fewn ychydig filltiroedd i Ddinas Dinorwig yn y sefyllfa yma.  

Mae yna lawer o safleoedd yng Nghymru o dan ofal Cadw neu'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol - ac mae'r rheiny ar gael i bawb.  Mae yna lawer o safleoedd eraill nad ydynt ar gael oherwydd nad ydi'r perchnogion tir yn fodlon caniatau mynediant iddynt.  Nid oes angen iddynt boeni.  Dydi ceiri Oes Haearn ddim yn debygol o ddenu miloedd y bobl - mae ymweld a llefydd fel hyn yn ddiddordeb eithaf anarferol.  Mae safleoedd enwog iawn megis Dun Aengus ar Inis Mor neu Dre'r Ceiri ar gopa'r Eifl yn llefydd distaw iawn hyd yn oed yng nghanol haf.

Un o'r camau y gallai Adran Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth y Senedd ei gymryd i wella'r ddarpariaeth sydd ar gael ydi gweithio efo perchnogion tir i'w hannog i agor eu safleoedd hanesyddol am rannau o'r flwyddyn o leiaf - ac ystyried y posibilrwydd o dalu'r perchnogion unrhyw gostau sy'n deillio o wneud hynny - a rhoi cydnabyddiaeth ariannol bychan yn ychwanegol i hynny bosibl.  

Wednesday, July 20, 2016

Os ydych chi'n byw yn y Waunfawr _ _

_ _ cofiwch fotio.


Tudalen flaen y diwrnod

Perlau Felix - rhan 2

Ac mae hon yn berl hefyd.


Ymddengys bod Nicola Sturgeon yn geg fawr.

Bydd gwylwyr cyson Pawb a'i Farn S4C yn gyfarwydd a Felix wrth gwrs.  Pan gaiff ei hun ar y panel bydd yn bloeddio ei atebion mewn llediaith - ond llediaith digon dealladwy.  Pan mae'r panelwyr eraill yn ceisio ateb eu cwestiynau nhw, mae'n aml yn sgrechian ar eu traws mewn llediaith rhannol ddealladwy - sy'n ei gwneud yn anodd, ac weithiau'n amhosibl deall beth maent yn geisio ei ddweud.  Pan mae'n rhan o'r gynulleidfa yn hytrach na'n rhan o'r panel bydd yn sgrechian ar draws y panelwyr mewn llediaith cwbl anealladwy.  Bydd felly yn difetha'r rhaglenni i'r panelwyr eraill, ac yn bwysicach i'r gwylwyr.  Duw yn unig a wyr pam bod y Bib yn dioddef yr ymddygiad gwrth gymdeithasol, ail adroddus yma.  

Mae Felix ei hun yn ymgorfforiaddi lychwyn geg fawr.  Beth ydi'r term Cymraeg am self awareness dywedwch?



Tuesday, July 19, 2016

Ynglyn a Thrident

Dod ar draws rhywun dwi'n ei adnabod wnes i neithiwr mewn tafarn neithiwr.  Roedd yn darllen rhyw bapur newydd neu'i gilydd, ac roedd yn awyddus i rannu yr hyn roedd wedi ei ddysgu am fanylion technegol y system Trident newydd mae cymaint o'n haelodau seneddol eisiau  'buddsoddi' ynddi.  Fydd o ddim yn gwbl anisgwyl i ddarllenwyr Blogmenai am wn i, ond dywedais bod yr holl beth yn wastraff arian llwyr.  Doedd o ddim yn cytuno - roedd angen y taflegrau 'i'n cadw ni'n saff'.  Holais oddi wrth pwy oedd angen ein hamddiffyn - a chael mai Putin oedd yr ateb - ymddengys bod hwnnw'n ddyn drwg iawn.  Wnes i ddim holi pam y byddai 'r dywydedig Putin eisiau cynnal ymysodiad niwclear ar wlad yr ochr arall i Ewrop (sy'n perthyn i NATO, ac a fyddai felly'n gwahodd ymysodiad niwclear gan yr UDA beth bynnag), a wnes i ddim holi pam nad ydi cymdogion agos Rwsia yn dangos unrhyw ddiddordeb mewn ymuno efo'r clwb o 9 sydd yn cadw'r WMDs yma chwaith.

Ta waeth - un neu ddwy o ffeithiau.  

1). Naw gwlad sydd a systemau niwclear - er bod un neu ddwy o rai eraill wedi ceisio datblygu rhai.  Gwaddol y Rhyfel Oer ydi systemau, China, Rwsia, yr UDA, Prydain a Ffrainc.  Adlewyrchiad o elyniaeth ffyrnig rhwng y ddwy wlad ydi systemau Pacistan ac India, y ffaith eu bod ar dermau sobor o wael efo'u holl gymdogion sy'n gyfrifol am system Israel, a does yna fawr o bwynt ceisio egluro pam bod Gogledd Corea eisiau taflegrau niwclear.


2). Piso dryw yn y mor ydi'r hyn sydd gan y DU - a'r hyn fydd gan y DU - tua 1.3% o'r job lot.  A dweud y gwir mae o'n llai na mae'r ffigyrau moel yn awgrymu - yn wahanol i'r gwledydd eraill mae taflegrau'r DU yn cael eu cadw mewn llongau tanfor - a dydi'r rheiny byth o dan y dwr ac yn barod i danio efo'i gilydd.  Maen nhw'n ddigon pwerus i wneud niwed i rhywun neu 'i gilydd - Rwsia er enghraifft - ond mae 8,000 taflegr Rwsia yn fwy o fygythiad o lawer i wlad lle mae pawb yn byw ar ben ei gilydd nag ydi  225 taflegr yn fygythiad i'r wlad fwyaf - ac ymysg yr isaf o ran dwysedd ei phoblogaeth - yn y Byd.  Mae'r gymhariaeth yn ogleisiol o anghyfartal.

3). Mae'r DU yn perthyn i NATO. Does gan 25 o 28 aelod y gynghrair honno ddim arfau niwclear - ond maent yn gwybod bod ymysodiad arnynt yn ymosodiad ar y cwbl - gan gynnwys America - gwlad sydd ag arfau niwclear yn dod allan o'i chlustiau.

4). Yn hanesyddol mae'r DU yn llawer mwy tebygol o ymosod ar wledydd eraill nag ydi'r gwledydd hynny o ymosod arni hi.  Mae'r DU (neu Loegr cyn creu'r DU) wedi ymosod rhywbryd neu'i gilydd ar tua 90% o'r gwledydd sy'n bodoli ar hyn o bryd.  Mae Iran i fod yn fygythiad sylweddol i ni - dydi'r wlad honno heb ymosod ar wlad arall am ddwy ganrif.  Petai rhesymeg yn unrhyw beth i wneud efo'r ffordd mae'r pethau 'ma'n gweithio, byddai rhai o'r gwledydd mae'r DU wedi ymosod arnyn nhw yn y gorffennol yn gwneud pob dim o fewn eu gallu i gael arfau niwclear er mwyn bod yn 'saff rhag y DU.

Beth bynnag, mae'r criw isod yn anghytuno ac maen nhw wedi pleidleisio ddoe i barhau a'r cynllun dw lali.  Mae'r rhan fwyaf ohonyn nhw hefyd wedi pleidleisio tros lymder.


Perlau Felix - rhan 1

Rydan ni wedi rhedeg ambell i stori ar ddatganiadau, doethinebu a thrydar ein cyfaill Felix Aubel.  Ond efallai y byddai'n syniad cael cyfres fach fel sydd gennym ar Gwilym Owen.  Mae'r gyntaf yn berl fach.  


Yma mae Felix yn dangos nifer o'i nodweddion mwy anymunol a chredoau rhyfedd ar yr un pryd - mewn pymtheg gair cwta mae'n llwyddo i ddangos dirmyg at y deddfwrfeydd datganoledig, ei dueddiadau Little Englander, ei ddiffyg cwrteisi, a'i eilyn addoliaeth naif o wleidyddion adain Dde Seisnig - i gyd ar yr un pryd. 

Dechrau da i ymgyrch Owen Smith

Hmm, 15% o aelodau'r Blaid Lafur yn ei nodi fel dewis cyntaf yn ol YouGov.  

Addawol iawn.


Monday, July 18, 2016

O diar

Delfrydol ar gyfer y job

Un o brif rinweddau gweinidog llywodraethol llwyddiannus ydi ei fox yn gwneud y joban yn effeithiol, yn mynd ymlaen efo pethau'n ddistaw, yn canolbwyntio ar ei ddyletswyddau ac yn osgoi hunan hyrwyddo.  Mae hynny'n arbennig o wir os yw'n un o'r gweinidogion pwysicaf, ac os yw ei swydd yn un sensitif.

Rhoddaf i chi Boris Johnson.


























Sunday, July 17, 2016

Y gwledydd mae'r Ysgrifennydd Tramor wedi eu pechu



A diolch i Chris Bryant _ _

_ _ am egluro i ni beth oedd y rheswm am y coup yn Nhwrci.  Ar ymgyrchwyr Brexit mae'r bai!

Roedd Mr Bryant yn Arweinydd Cysgodol Ty'r Cyffredin hyd ei ymddiswyddiad diweddar.


Ym myd rhyfedd Chris mae swyddogion byddin Twrci yn dilyn ymgyrch refferendwm Ewrop yn glos, yn clywed sylwadau gwrth Dwrcaidd, yn gwylltio'n gacwn, ac yn gwylltio i'r fath raddau nes penderfynu cynnal coup i gael gwared o llywodraeth eu gwlad eu hunain.

Diolch byth nad oes gan Chris swydd gyfrifol na dim byd felly.

Diolch i Paul Flynn _ _

_ _ _ am egluro pam nad oedd Aelodau Seneddol y Blaid Lafur wedi trafferthu mynychu'r ddadl ar Fesur Cymru y diwrnod o'r blaen.  Roeddynt yn bwyta neu'n mynychu cyfarfodydd pwysicach.  



Rwan, dwi 'n deall y bydd mwyafrif llethol darllenwyr Blogmenai ar eu cefnau yn chwerthin wrth ddarllen esgys mor dila a diwerth.  Ond o dan yr amgylchiadau sydd ohonynt 'dwi'n meddwl ei bod yn bwysig dangos ychydig gydymdeimlad.

Mae'r rhan fwyaf o Aelodau Seneddol Llafur Cymru yn treulio eu hamser yn cynllwynio yn erbyn bos Paul Flynn, Jeremy Corbyn.  Yn amlwg mae'r holl gynllwynio a bradychu yn cymryd cryn dipyn o drafod - ac felly mae'n rhaid wrth gyfarfodydd yng nghorneli tywyll San Steffan - ac mae gwaith fel hyn yn waith caled a gall wneud y cynllwynwyr yn llwglyd iawn.  

Felly mae'n naturiol  ddigon nad ydynt yn talu sylw i faterion sy'n isel iawn ar eu rhestr blaenoriaethau - megis Cymru, pan mae ganddynt faterion pwysig megis cynllwynio yn erbyn eu harweinydd a bwyta i fynd i'r afael a nhw.



Saturday, July 16, 2016

Caerfyrddin heddiw

Tra bod y Blaid Lafur yn treulio eu hamser yn cynllwynio yn erbyn ei gilydd yn sgil Brexit, mae Plaid Cymru yn dod at ei gilydd i fapio'r ffordd ymlaen - ac yn cofio is etholiad hanesyddol a ddigwyddodd hanner can mlynedd i ddydd Iau diwethaf.

Cawsom gyfle i ddathlu'r hanner can mlwyddiant yng Ngwynedd efo is etholiad bach arall wrth gwrs!





Wednesday, July 13, 2016

Os ydych yn byw yn y Felinheli _ _

_ _ cofiowch bleidleisio i Gareth Griffiths yn is etholiad Cyngor Gwynedd 'fory.  

Galwyd yr is etholiad wedi i Sian Gwenllian ymddiswyddo ar ol cael ei hethol i 'r Cynulliad.  


Embaras braidd

Ysgrifennydd gwladol - mae hyn am fod yn embaras braidd.





Mae blwyddyn yn amser hir mewn gwleidyddiaeth


Tuesday, July 12, 2016

Ynglyn a smonach Llafur

Pwt bach ynglyn a smonach Llafur - wedi ei 'sgwennu cyn bod penderfyniad Pwyllgor Gwaith Cenedlaethol y blaid am ymgeisyddiaeth Llafur wedi ei gyhoeddi.

Mae problem Llafur yn y pen draw yn un strwythurol - mae aelodaeth ac arweinydd y blaid i'r Chwith o bleidlais graidd Llafur, tra bod y rhan fwyaf o'r aelodau etholedig i 'r Dde iddi.  Mae'r aelodaeth wedi bod ar y Chwith erioed.  Er bod yr aelodau etholedig wedi bod i'r Dde i'r aelodaeth gyffredin erioed hefyd, gwaddol Blair a'r gred oedd ynghlwm a Blairiaith bod rhaid ymgyraedd ymhell i'r Dde o'r bleidlais graidd ydi'r sefyllfa sydd ohoni.

Canlyniad hyn ydi plaid sy'n cynnwys  adain wirfoddol ac adain etholedig sydd a gwerthoedd sylfaenol wahanol - dwy blaid oddi mewn i un plaid mewn gwirionedd.  Mae'n bosibl i sefyllfa felly ddal yn y byr dymor, ond dydi hi ddim yn debygol o oroesi yn yr hir dymor.  Mae'n debyg y bydd dwy blaid yn ymddangos pan fydd yr anhrefn presenol yn dod i ben.  Does yna ddim llawer o bethau a allai ddigwydd mewn gwirionedd.

Gallai Corbyn gael ei orfodi i beidio ag ail sefyll am arweinyddiaeth ei blaid.  Os digwydd hynny bydd y penderfyniad yn cael ei wneud yn y llysoedd barn yn y pen draw, a bydd nifer fach o aelodau'r Blaid Lafur a barnwyr yn yr Uchel Lys wedi amddifadu trwch aelodaeth y blaid o'u hawl i ddewis arweinydd.  Mae'n anodd gweld y cannoedd o filoedd o aelodau a chefnogwyr a bleidleisiodd i Corbyn y llynedd yn aros mewn plaid sydd ag Angela Eagle neu Owen Smith yn ei harwain mewn amgylchiadau felly.  Mae'n debyg mai plaid newydd asgell Chwith fyddai'r canlyniad.

Os bydd Corbyn yn cael sefyll, mae'n debygol o guro Eagle neu Smith yn weddol hawdd ac ni fydd yn bosibl i'r Aelodau Seneddol sydd wedi ceisio ei ddisodli ddad wneud yr hyn maent wedi ei ddweud, na dad ddweud yr hyn maent wedi ei ddweud.  Mae'n debyg mai plaid newydd canol y ffordd fyddai canlyniad hynny.  Os mai hyn fydd yn digwydd bydd yn ddiddorol gweld beth fydd yn digwydd i'r pleidiau Llafur Cymreig ac Albanaidd - mynd efo Corbyn, mynd efo'r blaid newydd 'ta torri eu cwys eu hunain i rhyw raddau neu'i gilydd?

Y trydydd peth a allai ddigwydd ydi bod Corbyn yn cael sefyll, ond ei fod yn colli.  Dydi hyn ddim yn debygol, ond dyma'r unig ffordd y gallai'r blaid aros at ei gilydd mewn gwirionedd - a hyd yn oed os digwydd hynny, bydd pethau yn anodd iawn yn fewnol am hir iawn.

Mae'n union beth sydd yn digwydd yn bwysig.  Os mai criw Corbyn fydd yn gadael, bydd criw Eagle/ Smith ac ati yn etifeddu brand Llafur - a bydd hynny werth llawer o bleidleisiau - pleidleiswyr sy'n pleidleisio heb feddwl i Lafur.   Os mai criw Eagle / Smith fydd yn gadael, Corbyn fydd yn etifeddu'r brand a'r pleidleisiau.  Ond bydd cyfanswm pleidleisiau'r ddwy blaid newydd yn is na phleidlais yr un blaid bresenol.

Diolch i Dduw mai smonach rhywun arall ydi hon.


Sunday, July 10, 2016

Gwilym Owen - rhif 101

Doeddwn i heb fwriadu gwneud sylw ar erthygl idiotaidd a phlentynaidd Gwilym Owen yn y rhifyn cyfredol o Golwg, ond mae gen i ugain munud bach ar fy nwylo.   Go brin bod yna unrhyw ymateb mor gwbl fyfiol ac egotistaidd i'r hyn ddigwyddodd fis diwethaf nag ymdrech Gwilym.

Yn y bon mae'n rhestru'r Cymry hynny sydd - yn ol ei dystiolaeth ei hun - wedi ei feirniadu fo yn bersonol oherwydd ei safbwynt gwrth Ewropiaidd, yn clochdar bod poblogaeth Cymru wedi cefnogi ei safbwynt o yn hytrach nag un 'gwleidyddion y Cynulliad a'r dosbarth canol sy'n ei swcro'.  Ymddengys ei bod yn anarferol i Gwilym fod ar yr ochr fwyafrifol mewn pleidlais o'r fath - sy'n newyddion diddorol. Mae hefyd yn rhoi ei resymau pam ei fod mor wrth Ewropiaidd - biwrocratiaeth, gwrth ddemocratiaeth a'r ffaith ei fod yn credu y dylai'r arian strwythurol sydd wedi dod i Gymru o Ewrop gael ei roi i'r bybl hwnnw ym Mae Caerdydd sy'n cael ei swcro gan y dosbarth canol.

Wnawn ni ddim trafferthu son mwy am yr ystumio myfiol, ond efallai y dylid ymateb i'r 'rhesymau' mae Gwilym yn eu defnyddio tros wrthwynebu Ewrop - wedi'r cwbl ni lwyddodd yr ymgyrch Aros i wneud fawr o joban arni.

Y ffeithiau am fiwrocratiaeth Ewropiaidd ydi'r rhain.  Mae'r Undeb Ewropiaidd yn cyflogi 33,000 o firocratiaid, gyda 12,000 o'r rheiny wedi eu lleoli ym Mrwsel.  Mae hyn yn swnio'n nifer fawr o bobl - ond dydi o ddim.  Mae 'r Deyrnas Unedig yn cyflogi 80,000 o weision sifil i hel trethi yn unig.  Mae llywodraeth ffederal yr Unol Daleithiau yn cyflogi 1.8 miliwn o fiwrocratiaid, mae llywodraeth ffederal yr Almaen yn cyflogi 335,000 o fiwrocratiaid.  Mae yna fwy o bobl yn byw yn yr UE nag yn y DU, yr Almaen ac UDA efo'i gilydd.

Mae Gwilym yn honni bod yr holl ddeddfu yn nwylo criw bach o bobl sydd wedi ei henwebu yn hytrach na'u hethol.  Rwan - dydi hyn jyst ddim yn wir.  Mae'r ffordd mae'r Undeb yn cael ei rheoli yn gymhleth, ond dydi o ddim yn anemocrataidd.  

Mae Senedd Ewrop yn cael ei ethol mewn etholiadau sy'n defnyddio dulliau cyfrannol ym mhob gwlad yn Ewrop.  Mae pob aelod wedi ei ethol yn ddemocrataidd.  Mae yna 751 aelod efo 73 o'r rheiny yn dod o'r DU.  Mae'r Senedd yn ethol ei Arlywydd, 14 is Arlywydd a 5 quaestor, a'r rheiny sy'n ffurfio'r corff sy'n llywio'r Senedd.

Mae Arlywydd Cyngor Ewrop yn cael ei ethol gan y 28 llywodraeth sy'n cynrychioli gwledydd yr UE.  Mae pob un o'r rheiny wedi eu hethol yn ddemocrataidd.  Mae gan pob gwlad yn yr UE sedd ar Gyngor Ewrop.  

Mae Arlywydd y Comisiwn Ewropiaidd yn cael ei ethol gan Gyngor Ewrop, ond mae'n rhaid i'r rheiny gymryd i ystyriaeth ganlyniad yr etholiadau Ewrop blaenorol wrth wneud hynny.  Mae'n rhaid i Senedd Ewrop wedyn gytuno i 'r Arlywyddiaeth.  Jean-Claude Juncker ydi'r Arlywydd cyfredol, a'i blaid (EPP) ydi'r blaid fwyaf yn Senedd Ewrop.  Mae'r 27 aelod arall yn cynrychioli pob un o wledydd y DU, ac yn cael eu dewis gan Gyngor Ewrop - mewn cytundeb efo'r Arlywydd.

Cymhleth - ond cwbl ddemocrataidd.  

Bydd llawer o bwerau Ewrop mewn perthynas a Phrydain bellach yn dychwelyd i San Steffan.  Mae yna lywodraeth fwyafrifol yn San Steffan sydd wedi ennill 36.9% o'r bleidlais, ac mae yna Dy'r Arglwyddi sydd a bron i 800 o aelodau - does yna'r un o'r rheiny wedi cael eu hethol gan neb, ac mae yna nifer ohonynt yn eistedd ar y seddi coch am eu bod yn perthyn i eglwys arbennig - hynny ydi am resymau secteraidd.  Ac mae'r wladwriaeth wrth gwrs yn cael ei harwain gan ddynas na chafodd erioed bleidlais gan neb.  

Ac wedyn dyna i ni'r pres Ewropiaidd mae Gwilym yn meddwl sydd ar y ffordd i'w annwyl fybl.  Mae yna gwyno ymysg Toriaid bod Cymru yn cael ei gor ariannu o drysorlys y DU.  Mae gwariant y pen yng Nghymru ymhell tros £1k y pen yn uwch yng Nghymru nag yn Lloegr.  Mae'n anodd gweld pam y byddai llywodraeth asgell Dde sydd a thrwch ei chefnogaeth etholiadol yn Lloegr yn teimlo'r angen i gyfeirio mwy o bres i Fae Caerdydd ac ychwanegu at yr anghyfartaledd.  

Mae Gwilym yn cwyno ar gychwyn ei erthygl bod Rhys Mwyn yn ei alw'n wleidyddol anllythrennog.  Os ydi Rhys wedi gwneud y sylw hwnnw, mae'n gwbl gywir.  


Saturday, July 09, 2016

Symud ymlaen

Roedd yn ddiddorol bod y cyfarfod efo Leanne Wood yn y Galeri, Caernarfon yn orlawn - yn llythrennol.  Pwrpas y cyfarfod oedd trafod y map mae'r Blaid yn ei llunio iddi ei hun, ac i Gymru tros yr ychydig flynyddoedd nesaf yn sgil yr hyn ddigwyddodd yn refferendwm Ewrop.  Mae'n un o gyfres o ddigwyddiadau tebyg mewn gwahanol rannau o Gymru, a byddant yn dod i ben gyda chynhadledd arbennig yng Nghaerfyrddin, ddydd Sadwrn nesaf i drafod y ffordd ymlaen.  

Mae peth gwaith manwl wedi ei wneud ar y map - ac mae llawer mwy eto i'w wneud.  Ond mae'r cyferbyniad rhwng ymateb Plaid Cymru a Llafur yn boenus o glir.  Mae'r naill blaid wedi ymateb yn gyflym gan hawlio'r agenda, tra bod y llall ar lefel Prydeinig wedi troi arni hi ei hun, ac ar lefel Cymreig wedi gwthio ei phen yn dwfn, dwfn i mewn i'r tywod, melyn, meddal cyfforddus.  




Wednesday, July 06, 2016

Tudalen flaen y diwrnod

Y Cymry sydd a chyfrifoldeb am ryfel Irac

Does yna ddim cytundeb ynglyn a faint o Iraciaid fu farw o ganlyniad i ryfer Irac, mae'r amcangyfrifon yn amrywio o 150,000 i dros i filiwn.  Mae'n debyg bod y gwir rif rhywle yn y canol.  Mae'r Dwyrain Canol wedi ei ansefydlogi'n llwyr o ganlyniad i'r rhyfel, ac mae eithafiaeth Mwslemaidd yn rhemp ar hyd y rhanbarth, a thu hwnt.  Mae Irac wedi ei hollti i lawr y canol ar sail secteraidd.  Mae hygrededd y sefydliadau gwleidyddol wedi eu niweidio'n sylweddol.

Bu farw milwyr o'r gwledydd oedd yn ymosod ar Irac hefyd - tua 4,500 o Americaniaid a 318 o wledydd eraill - y rhan fwyaf ohonyn nhw o'r Deyrnas Gyfunol.  Bu farw tua 4,500 o adeiladwyr a 136 o ohebwyr. 

Mae bron i pob canlyniad o'r ymysodiad ar Irac wedi bod yn gwbl negyddol - a doedd yna ddim cyfiawnhad o gwbl am y rhyfel hwnnw.  

Roedd gan Gymru fach ei rhan yn yr idiotrwydd yma, gyda nifer o'i Haelodau Seneddol yn pleidleisio tros y gorffwylldra.  Mae rhai ohonyn nhw'n dal i ddoethinebu heddiw - gyda Kim Howells ond ddoe diwethaf yn tantro yn erbyn y syniad o fwy o ddatganoli i Gymru a Wayne David yn egluro i ni bod arweinyddiaeth Corbyn - a bleidleisiodd yn erbyn y rhyfel wrth gwrs - yn drychineb llwyr.

Beth bynnag - dyma nhw - gydag ymddiheuriadau os 'dwi wedi gadael rhywun allan.

Nick Ainger - Llafur
Chris Bryant - Llafur
Ann Clwyd - Llafur
Wayne David - Llafur
Peter Hain - Llafur
Alan Howarth - Llafur
Kim Howells - Llafur
Huw Irranca Davies - Llafur
Jackie Lawrence - Llafur
Alun Michael - Llafur
Chris Ruane - Llafur
Don Touhig - Llafur
Donald Anderson - Llafur
David Hanson - Llafur
Paul Murphy - Llafur
Mark Tami - Llafur
Gareth Thomas - Llafur

Tudalen flaen y diwrnod

Monday, July 04, 2016

Pol heddiw - You Gov i ITV a Phrifysgol Caerdydd

San Steffan:


Annibyniaeth:


Cynulliad - etholaethau:

Cynulliad - rhestrau.

Seddi Cynulliad: