Saturday, November 22, 2014

Rali SNP yn yr Hydro heddiw

Tair mil ar ddeg o bobl yn yr Hydro heddiw mae'n ymddangos.  I'r sawl sydd ddim yn gyfarwydd a daearyddiaeth Glasgow mae'r anghenfil o adeilad yma  yn wynebu Pencadlys y Bib o'r ochr arall i'r Afon Clyd.  Mae yna lawer o ser adloniant sydd wedi methu llenwi'r lle.

Tybed pryd oedd y tro diwethaf i blaid wleidyddol drefnu rali mor fawr yn y DU?






Plaid pobl fawr, ddinesig

Roedd yr hyn wnaeth Emily Thornberry trwy ymddangos i edrych i lawr ei thrwyn ar Sais, gwlatgarol  dosbarth gweithiol yn drychinebus o safbwynt etholiadol.  Y rheswm am hynny ydi bod yr agwedd roedd yn ei ddangos yn datgelu'n glir yr hyn ydi'r Blaid Lafur erbyn hyn - plaid sy'n cael ei rheoli gan snobs cefnog, dinesig sydd a gwerthoedd cwbl wahanol i'w cefnogwyr traddodiadol.  Dyna pam bod pobl fel Ms Thornberry - sydd  o gefndir breintiedig iawn ei hun - yn meddwl ei bod yn iawn i edrych i lawr eu trwynau ar Saeson gwlatgarol cyffredin fel Dan Ware.  A dyna pam bod pobl fel Mr Ware yn troi oddi wrth y Blaid Lafur yn eu degau o filoedd.
Mae'r tueddiad yma wedi bod yn y Blaid Lafur ers degawdau, ond yng nghyfnod Tony Blair aeth pethau i'r diawl go iawn - dyna pryd aethwyd ati i droi cefn ar gefnogaeth draddodiadol Llafur.  Daw hyn a ni at y brawd Chris Bryant.  Fo oedd y boi a gafodd fynd ar y bocs i feirniadu Ms Thornberry.  
I think the first rule of politics is you respect the voters and by Emily's own admission her tweet clearly didn't do that.
Ond y broblem ydi bod gwerthoedd Chris Bryant yn debyg iawn i werthoedd Emily Thornberry.  Mae yntau yn edrych i lawr ei drwyn ar bobl wlatgarol - fel mae'r geiriau yma o'i eiddo yn ei ddangos.  

All of which makes me realise that I'm no nationalist. I detest the exaggerated belief in one's own cultural heritage, the puffed-up, arbitrary and unmerited self-confidence, the swift denunciation of all that is alien or foreign, the desperate desire to support anyone from the home team, however lazy or hideous. Nationalism is a nasty creed and the path from well-meaning nationalism to xenophobia and racism is slippier than the luge track in the Winter Olympics.

A barnu oddi wrth y geiriau yna mae'n ymddangos bod Chris Bryant yn edrych i lawr ei drwyn ar Mr Ward mwy na hyd yn oed Emily Thornberry.

Thursday, November 20, 2014

Etholiad syml yn y bon

Cyn cychwyn ymddiheuriadau am y blogio ysgafn diweddar - mae pethau'n brysur iawn o safbwynt proffesiynol ar hyn o bryd, a does gen i ddim llawer o amser.

Beth bynnag,  mae'n ddiddorol - os nad anisgwyl - bod David Cameron eisiau cadw fformiwla Barnett am byth bythoedd am wn i.  Mi fydd y sawl sy'n dilyn y pethau yma yn gwybod bod y fformiwla  yn tan gyllido Cymru o £1.2bn o gymharu a'r Alban, a hynny er bod yr Alban yn llawer cyfoethocach na Chymru.  Mi fyddant hefyd yn ymwybodol i'r fformiwla gael ei dyfeisio yn 1978 fel dull dros dro o ariannu gwledydd llai y DU.  Felly os caiff Cameron ei ail ethol ym mis Mai y flwyddyn nesaf gallwn ddisgwyl mwy a mwy o doriadau mewn gwariant cyhoeddus.  

Ac os caiff Llafur ei hethol mi fedrwn ddisgwyl yr un peth - beth bynnag maen nhw'n ei ddweud ar hyn o bryd.  Cawsant dair mlynedd ar ddeg hir i ddiwigio'r ffordd mae Cymru'n cael ei chyllido - ond ni wnaed hynny.  Does yna ddim rheswm i feddwl y bydd pethau'n wahanol y tro hwn.  

Felly os ydych eisiau i Gymru gael ei chyllido'n briodol - rhywbeth fyddai'n dod a'r toriadau enbyd sy'n cael eu gweithredu ar hyn o bryd mae yna ffordd syml o wneud hynny - bwrw pleidlais tros Blaid Cymru a gobeithio am etholiad agos tros y DU - un digon agos i'r Blaid fod mewn sefyllfa i fargeinio ynddi.  Mae'n etholiad syml yn y bon - os ydych yn byw yng Nghymru.

Sunday, November 16, 2014

Araith Leanne yn Perth dros y Sul.



Os ydych yn defnyddio ipad gallwch weld yr araith yma

Hanes Glyn Davies yn ymddangos ar dudalen flaen y Sunday Times

Mae'n debyg y dylai Blogmenai longyfarch aelod seneddol Maldwyn, Glyn Davies.  Nid yn aml y bydd aelod seneddol mainc gefn o Gymru yn llwyddo i gael ei hun ar dudalen flaen y Sunday Times, ond mae Glyn wedi llwyddo i wneud hynny - ac am reswm clodwiw iawn hefyd, sef peidio a chanfasio i'r Toriaid yn Rochester.

I dorri stori hir yn fyr ymddengys bod y chwipiaid Toriaidd yn disgwyl i pob un o aelodau seneddol y blaid fynd i Rochester i ymgyrchu ar gyfer yr is etholiad o leiaf dair gwaith.  Yn anffodus 'dydi Glyn ddim yn gwneud y stwff canfasio 'ma oherwydd bod ei gefn yn brifo, ond aeth, serch hynny,  i westy yng nghyffiniau  Rochester efo'i wraig i chwarae golff tra bod ei gyd aelodau seneddol yn ymgyrchu saith milltir i fyny'r lon yn Rochester.

Mae'n anodd barnu pa ran o'r stori sydd fwyaf anhygoel a dweud y gwir.  

Fel cyd ddioddefwr poen cefn achlysurol dwi'n cydymdeimlo efo Glyn.  Ond pan mae gen i broblemau cefn mae cerdded yn weddol hawdd - tra bod chwaraeon yn hynod anodd.  Mae'n rhaid gen i bod Glyn yn dioddef o rhyw anhwylder cefn hynod anarferol.  

Ac wedyn mae gennym y Blaid Doriaidd druan - gwta chwe mis o etholiad cyffredinol - mor brin o actifyddion nes peri i Michael Gove fwlio aelodau seneddol y blaid i fynd i droedio lonydd Rochester yn crefu ar drigolion anffodus y dref honno am bleidleisiau. 

Ta waeth, llongyfarchiadau i Glyn ar ei gamp a gobeithio y bydd ei gefn wedi gwella cyn mis Mai.  Mi fyddai'n bechod petai Maldwyn fyddai'r unig sedd i'r Lib Dems ei chipio trwy'r DU y flwyddyn nesaf.  Neu efallai bod y problemau mae Glyn yn ei gael efo'i gefn yn rhoi cyfle i Gwynfor.  Pwy a wyr?

Rhagrith Toriaidd o Rochester

Hmm, felly mae'r Toriaid yn Rochester yn ymosod ar Reckless am fod a gradd Rhydychen mewn gwleidyddiaeth - sy'n un o'r pynciau a astudiodd David Cameron ar gyfer ei radd tra yn Rhydychen.

Rhyfedd o fyd. 

Friday, November 14, 2014

Awgrym arall o senedd grog

Delwedd ydi'r isod o farchnad Sporting Index ar y nifer o seddi mae pleidiau gwahanol am eu hennill yn etholiad San Steffan y flwyddyn nesaf.  Mae'n awgrymu'n gryf bod pethau am fod yn hynod o agos rhwng y ddwy brif blaid unoliaethol ac mai senedd grog sy'n ein haros.  

Fel rydym wedi son eisoes mae canfyddiad cyffredinol mai senedd grog fydd hi yn cynnig cyfle gwych i'r pleidiau llai lunio naratif oddi amgylch yr hyn maent am ofyn amdano yn ystod unrhyw fargeinio ol etholiad.  Mae'n gyfle gwych i wneud argraff go iawn.


Tuesday, November 11, 2014

Bargeinio i gael y gorau i Gymru

Mae'r graffiau isod wedi eu cymryd o Politicalbetting.com.  Maent yn adlewyrchu'r llif arian ar gyfnewidfa betio Betfair ar fwyafrif llwyr i'r Toriaid a Llafur yn etholiadau'r flwyddyn nesaf.  Mae'n gwbl glir nad yw'r marchnadoedd betio yn ystyried bod gan y naill blaid unoliaethol na'r llall  gyfle cryf i ennill mwyafrif llwyr - ac yn anhygoel maent yn dangos  bod y tebygrwydd o hynny yn syrthio i'r Toriaid a Llafur ar yr un pryd.  Go brin i hynny erioed ddigwydd o'r blaen.

Mae gan hyn oblygiadau pell gyrhaeddol i natur etholiad y flwyddyn nesaf.  Yn hytrach na'r gystadleuaeth arferol am oruwchafiaeth rhwng y ddwy brif blaid unoliaethol, bydd yn gystadleuaeth lle mae cyfle i bob plaid gael eu hunain mewn sefyllfa o allu dylanwadu ar gyfeiriad polisi y llywodraeth nesaf.  

Oddi tan amgylchiadau felly dydi pleidleisio i'r pleidiau unoliaethol yng Nghymru ddim yn ddefnydd effeithiol o bleidlais os mai cael y fargen orau i Gymru ydi bwriad y sawl sy'n pleidleisio.  Dim ond un blaid sydd am fargeinio i gael y gorau i Gymru yn annad dim arall.  Bargeinio i gael y gorau iddyn nhw eu hunain fydd y pleidiau unoliaethol.  Bargeinio i gael y gorau i Gymru fydd Plaid Cymru.





Monday, November 10, 2014

Y Bib a'r stori Pontio

Mae'n ddiddorol i'r BBC yr wythnos ddiwethaf ddewis disgrifio Alun Pugh fel 'cyn weinidog diwylliant' yn hytrach nag ymgeisydd Llafur ar gyfer etholiad San Steffan pan alwodd am ymchwiliad i'r oedi cyn agor Canolfan Pontio ym Mangor.

 Cafodd Alun Pugh ei benodi'n weinidog diwylliant yn 2003 - unarddeg mlynedd yn ol, ac arhosodd yn weinidog nes iddo golli ei sedd yn 2007. Rwan dydi hi ddim yn briodol i farnu Alun Pugh am wneud sylwadau ynglyn a'r mater - mae o'n wleidydd sydd yn ymgeisio am sedd ac mae gwleidyddion mewn sefyllfa felly yn mynd i gael eu temptio i wneud sylwadau am faterion lleol sy'n dod a chyhoeddusrwydd yn eu sgil. Fodd bynnag mae'r ffaith ei fod yn ymgeisydd seneddol yn fwy perthnasol i'r stori ar hyn o bryd na'i fod yn gyn weinidog - ac mae'n anodd gweld pam nad aeth y Bib ati i ddweud  hynny wrthym.

Chawsom ni ddim  gwybod dim am gyfnod diddorol Alun fel gweinidog celfyddydau chwaith.  Roedd  yn gyfnod digon bywiog.  Ei weithred mwyaf enwog oedd gwrthod ail benodi Geraint Talfan Davies i'w swydd fel cadeirydd Cyngor y Celfyddydau. Roedd hyn yn rhan o ymgais ehangach i ddiwygio'r ffordd roedd y celfyddydau yng Nghymru yn cael eu hariannu mewn modd a fyddai wedi canoli llawer o rym tros y celfyddydau yn y Cynulliad. Arweiniodd hyn yn ei dro at feirniadaeth sylweddol gan sefydliadau celfyddydol, y gwrthbleidiau a'r cyhoedd. Ni welodd yr argymhelliad olau dydd oherwydd maint y gwrthwynebiad iddynt.

Fel y dywedais, roedd y cyfnod yn un lliwgar.



Sunday, November 09, 2014

Pam nad ydi trydar yn hwyr yn y nos pob amser yn syniad da

Mae trydar yn hwyr yn y nos yn gallu bod yn ddadlennol - ac yn rhywbeth digon peryglus i'w wneud.  Dwi ddim yn meddwl bod angen rhoi sylwebaeth ar sylwadau pwy bynnag sy'n cadw cyfri trydar Antoinette Sandbach ynglyn a'r helynt Lidl.  

Gellir gweld pethau'n gliriach ar @ASandbachAM






Wednesday, November 05, 2014

Plaid Saesneg Cymru

Mae'n gryn syndod i mi nodi bod rhai o fy nghyfeillion bach Llafur yn beirniadu Aelodau Cynulliad y Blaid - o bawb - am beidio a gwneud digon o ddefnydd o'r Gymraeg ym Mae Caerdydd.

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi cyhoeddi ffigyrau am y defnydd o'r Gymraeg yn y Cynulliad (ar gyfer y llynedd) a fydd hi ddim yn syndod i neb mai aelodau Plaid Cymru sy'n gwneud y mwyaf o ddefnydd o'r iaith yno o ddigon.  Ar wahan i Keith Davies does yna ddim un o aelodau'r pleidiau unoliaethol gwneud cymaint a 50% o'i gyfraniadau trwy gyfrwng y Gymraeg.  19% ydi ffigwr Carwyn Jones (yr ail Lafurwr) -  dyn sy'n siarad y Gymraeg fel mamiaith - ac mae'r rhan fwyaf o'r ffigwr hwnnw oherwydd ei fod yn gorfod ateb cwestiynau sydd wedi eu gofyn yn y Gymraeg gan aelodau Plaid Cymru trwy gyfrwng yr iaith honno.

Petai Plaid Cymru ddim yn bodoli yn y Cynulliad byddai'r sefydliad mor Seisnig a'r holl gynghorau Llafur hynny ar hyd a lled y wlad.  Y gwir ydi wrth gwrs mai plaid Saesneg iawn ydi'r Blaid Lafur 'Gymreig'.  Does yna ddim cyfieithu yn eu cynhadledd - felly mae bron pob dim yn Saesneg.  Mae eu gweinyddiaeth fewnol yn Saesneg.  Does yna ddim offer cyfieithu yn eu Pwyllgor Gwaith, felly mae hwnnw yn uniaith Saesneg, mae eu pwyllgorau cenedlaethol  yn uniaith Saesneg a bron i pob un - os nad y cyfan o'u pwyllgorau lleol -  yn wir i bob pwrpas ymarferol mae'r Blaid Lafur 'Gymreig' mor Seisnig a'r Blaid Geidwadol neu UKIP.

I weld y ddelwedd yn gliriach gweler yma



Monday, November 03, 2014

Cwymp y ddwy 'brif' blaid







Mwy o newyddion drwg i Lafur

Gyda newyddion trychinebus i Lafur yn dod o'r Alban ac o'r polau 'cenedlaethol' mae'n ddiddorol nodi i Alwyn Humphreys - ymgeisydd Llafur ym Meirion Dwyfor benderfynu gadael y Blaid Lafur ac ymuno a Phlaid Cymru.  Dewiswyd Alwyn gan Lafur Arfon hefyd i ymladd etholiad Cynulliad 2011, ond penderfynodd beidio sefyll trostynt yn y diwedd.  Er bod Alwyn yn byw yn Rhosllanerchrugog, Wrecsam ar hyn o bryd cafodd ei eni a'i fagu yn Nyffryn Nantlle, Arfon.

Yn ol Alwyn y rheswm ei fod wedi gadael y blaid adain Dde, unoliaethol ydi ei fod bellach o'r farn mai dim ond Plaid Cymru sy'n amddiffyn gwerthoedd traddodiadol y Blaid Lafur - sefyll tros hawliau pobl gyffredin a gofalu am y llai ffodus mewn cymdeithas.  Mae o'r farn bod y Blaid Lafur yn fwyfwy gefnogol o bolisiau Toriaidd. Amen i hynny. 




Alwyn ar y chwith ac ymgeisydd Plaid Cymru yn Ne Clwyd, Mabon ap Gwynfor ar y dde.

Saturday, November 01, 2014

Sut i beidio ag ymddwyn ar Hawl i Holi

Joan Burton ydi'r feinwen - arweinydd presenol y Blaid Lafur Gwyddelig.

Os ydych yn defnyddio ipad, gweler yma


Mewnfudwyr - mynd ar ol y gelynion anghywir

Reit, gair neu ddau ynglyn a mewnfudo i'r DU ac UKIP - cyn bod hwnnw'n fater gwleidyddol. mor obsesiynol  Yn y lle cyntaf gallaf gydymdeimlo efo pobl - Saeson yn bennaf - sy'n gweld eu cymdogaethau yn newid yn sylweddol mewn cyfnod byr o amser.  Mae pobl yn hoffi sicrwydd a theimlad o barhad yn eu bywydau - ac mae newidiadau cymdeithasegol mawr a chyflym yn tanseilio hynny.  Mi'r ydan ni sy'n byw yn y Gymru Gymraeg yn deall hynny'n iawn.  Ond dydi'r rhan fwyaf o gymdogaethau yn Lloegr ddim wedi gweld lefelau uchel o fewnfudo, a dydi llawer o'r ardaloedd lle mae UKIP yn gryf ddim wedi profi hynny chwaith.  Mae 95% o drigolion Clacton yn disgrifio eu hunain fel White British.

Ar y llaw arall mae ardaloedd sydd wedi derbyn niferoedd uchel o fewnfudwyr yn aml iawn yn rhai lle nad ydi UKIP yn gwneud yn arbennig o dda.  Mae Llundain yn esiampl nodedig.    Mewn geiriau eraill mae llawer o'r sawl sy'n cwyno am fewnfudo (ac yn fotio ar sail hynny) yn cwyno am rhywbeth sydd ddim yn effeithio yn uniongyrchol arnynt.  Y cwestiwn diddorol ydi Pam?

Cyn ateb y cwestiwn hwnnw efallai y byddai'n syniad edrych ar effaith economaidd mewnfudo.  Does yna ddim llawer o amheuaeth bod mewnfudo i'r DU yn llesol o'r safbwynt hwnnw.  Mae poblogaeth y DU yn gymharol hen, sy'n golygu bod llawer o'r boblogaeth y tu hwnt i'r farchnad waith.  Mae mewnfudwyr yn tueddu i fod yn ifanc, felly maent yn newid y cydbwysedd gweithwyr / pensiynwyr er gwell.  Pe na byddai unrhyw fewnfudo ni fyddai yna ffordd o lenwi llawer o fylchau yn y gweithle.  

Bu cynnydd sylweddol mewn mewnfudo diweddar (roedd yna fewnfudo net o 243,000 y llynedd - cynnydd o 40% ar y flwyddyn flaenorol), ac mae tua hanner hwnnw'n dod o'r Undeb Ewropeaidd.  Mae yna rymoedd economaidd mawr yn gyrru'r symudiadau poblogaeth yma - yn 2013 roedd GDP y DU yn €29,600 y person.  Y ffigwr cyfatebol ar gyfer Bwlgaria oedd €5,500.  Mae gwahaniaeth o'r maint yma'n rhwym o greu symudiadau poblogaeth mawr lle nad oes cyfreithiau yn atal hynny - a does yna ddim cyfreithiau felly oddi mewn i'r Undeb Ewropiaidd.  

Os ydych yn un o selegion y Daily Mail, neu'r Express mae'n debyg eich bod yn credu bod y bobl hyn yn dod yma i gael budd daliadau.  Dydi'r data ddim yn cefnogi'r farn honno.  Ers 1999 mae mewnfudwyr wedi talu £25bn yn fwy mewn trethi na maent wedi ei gymryd mewn budd daliadau.  Mae mewnfudwyr yn 45% llai tebygol na brodorion y DU i dderbyn budd daliadau neu gredydau treth.   

Serch hynny mae mewnfudo yn fater llawer pwysicach yn wleidyddol yn y DU heddiw nag yw wedi bod ers talwm iawn - neu yn wir erioed.  Ac cheir canfyddiad cyffredinol bron bod mewnfudo yn niweidiol i economi'r DU.  Mae cefnogaeth UKIP wedi tyfu yn gyflym yn yr amgylchiadau hyn.  Ar wahan i gam arwain arferol y papurau newydd adain Dde mae'n debyg bod dau reswm cysylltiedig am hyn.  Mae mewnfudo wedi cynyddu yn sylweddol tros y blynyddoedd diwethaf ar union yr un pryd a mae'r rhan fwyaf o bobl wedi profi cwymp yn eu safon byw.  Mewn amgylchiadau felly mae'n hawdd argyhoeddi pobl bod un sefyllfa wedi arwain at y llall - ond dydi hynny ddim yn wir.

Yr hyn sydd wedi arwain at gwymp mewn safon byw carfannau mawr o'r boblogaeth ydi'r mesurau sydd wedi eu cymryd gan lywodraethau i fynd i'r afael a'r argyfwng  a achoswyd gan benderfyniadau a gymerwyd i arbed cyfres o fanciau  ar ddiwedd y ddegawd diwethaf, ynghyd a'r tynhau rhyfeddol yn y marchnadoedd benthyg arian. Mae'r sefyllfa yn cael ei chymhlethu gan y ffaith bod Prydain yn economi cyflogau isel beth bynnag - mae'r ail strwythuro  economaidd a ddigwyddodd yn 80au a 90au y ganrif ddiwethaf wedi sicrhau hynny.  

Neo ryddfrydiaeth sy'n dod a hyn oll at ei gilydd.  Mae'r set yma o gredoau ynglyn a sut y dylid rheoleiddio'r economi wedi dominyddu gwleidyddiaeth ym Mhrydain a thu hwnt ers deg mlynedd ar hugain a mwy.  Dyma oedd wrth wraidd ail strwythuro economi Prydain, a neo ryddfrydiaeth oedd hefyd wrth wraidd y swigan gredit a achoswyd gan fanciau nad oedd yn cael eu rheoleiddio'n briodol yn ystod y ddegawd diwethaf.  Mae egwyddorion neo ryddfrydiaeth hefyd yn gyson a'r ymgais i dorri gwariant cyhoeddus i'r bon yn ystod y blynyddoedd diwethaf - ac yn wir mae'r Undeb Ewropeaidd  yn gyson ag egwyddorion neo ryddfrydiaeth wrth ganiatau symudiadau di lyffethair mewn cyfalaf a llafur oddi mewn i'w ffiniau.  

Ond mae'r anfodlonrwydd sydd wedi tyfu yn sgil y cwymp mewn safonau byw wedi ei sianelu i un deilliant yn unig o lywodraethiant neo ryddfrydig - mewnfudwyr o wledydd tramor - ac nid ar y gyfundrefn ehangach.  Mae hyn wedi ei lywio gan y cyfryngau newyddion wrth gwrs.  

A daw hyn a ni at etholiad y flwyddyn nesaf a'r cyfryngau torfol.  Ar hyn o bryd bwriad y sianelau teledu ydi ceisio cyfyngu'r drafodaeth i un rhwng arweinwyr y pedair brif blaid unoliaethol - pedwar miliwnydd sydd i wahanol raddau yn derbyn y consensws neo ryddfrydig - er gwaethaf popeth sydd wedi digwydd yn ei sgil.  Petai'r Blaid Werdd, Plaid Cymru a'r SNP yn  cymryd rhan yn y dadleuon cyhoeddus, yna mi fyddai agweddau ar y consensws sydd wedi'n cael ni yn y twll rydym ynddo ar hyn o bryd yn cael ei herio - ac mae yna lawer o bobl sydd mewn safleuoedd o rym sydd ddim am i hynny ddigwydd tros eu crogi.  Does yna'r un system yn well am wneud y cyfoethog yn fwy cyfoethog.



Thursday, October 30, 2014

Y gwersi o ddatblygiadau diweddaraf yn yr Alban

Dydi pol piniwn bum mis cyn etholiad ddim yn ffordd o wybod beth fydd canlyniad yr etholiad yna.  Ond mae'n ffordd dda o wybod beth ydi'r teimladau ar lawr gwlad ar hyn o bryd - ac mae yna gysylltiad rhwng hynny ag etholiad sydd i'w chynnal yn y dyfodol canolig.



Mae pol Albanaidd STV heddiw yn syfrdanol - a byddai'n anodd ei gredu oni bai bod is setiau polau Prydeinig yn dweud stori debyg.  Mae edrych ar is setiau'r pol STV hefyd yn hynod ddadlennol - mae pobl sy'n byw mewn tai cymdeithasol yn llawer mwy tebygol na phobl eraill i bleidleisio i'r SNP - a felly hefyd pobl efo plant yn byw adref (hy pobl ieuengach).  Petai ffigyrau heddiw yn cael eu hailadrodd ym Mis Mai byddai'r SNP yn ennill 54 sedd, byddai Llafur yn ennill 4 a'r Lib Dems 1.  Gallai bargen rhwng yr SNP a'r Gwyrddion arwain at golli bron i pob un sedd unoliaethol.

Fel yr awgrymais ar y dechrau, dydi canfyddiad heddiw ddim yn golygu y bydd Llafur yn colli deugain a mwy o seddi fis Mai - ond mae yn awgrymu y bydd nifer dda o seddi yn syrthio.  Mae hyn yn gadael Miliband mewn twll.  Mae ei strategaeth etholiadol wedi ei seilio ar ennill 35% o'r bleidlais.  Byddai hynny'n ddigon i Lafur gael mwyafrif llwyr.  Ond os ydi Llafur yn colli dau ddwsin neu fwy o seddi yn yr Alban yna maent angen mwy o bleidleisiau - 37% neu 38% o bosibl.  Dydi hynny ddim am ddigwydd. 

Dydi'r SNP ddim am gefnogi llywodraeth Doriaidd, felly mae'n edrych yn fwyfwy tebygol y bydd Miliband yn  brif weinidog ar ol mis Mai, ond y bydd ei weinyddiaeth yn gwbl ddibynol ar gefnogaeth yr SNP.  Mi fyddant yn rhoi cefnogaeth i Lafur ar yr amod eu bod hwythau yn dawnsio i gerddoriaeth bagpeip yr SNP - a bydd hynny yn golygu pwerau i'r Alban, triniaeth ffafriol i'r Alban, parch i'r Alban.  

Os nad ydi Cymru mewn sefyllfa gref i fargeinio yna mi fyddwn yn cael ein gadael ar ol - eto fyth.  Nid rhoi grym i Owen Smith ydi'r ffordd orau o gael Cymru mewn sefyllfa gref i fargeinio.  Yn wir, dyna'r ffordd leiaf effeithiol dan haul o wneud hynny.  Blaenoriaeth Owen a'i blaid ydi cael y fargen orau i weinyddiaeth Lafur newydd.  Mi gaiff buddiannau Cymru eu rhoi o'r neilltu fel arfer.  

Yn yr amgylchiadau newydd sydd ohonynt mae'n bwysig bod gan Cymru lais cryf ym mis Mai - a fydd ganddi hi ddim os ydym yn dychweld llwyth o Lafurwyr - rydym wedi pleidleisio i bobl felly ym mhob etholiad ers 1918 a rydan ni'n dal yn dlawd, yn dal yng nghefn pob ciw, yn dal i gael ein hanwybyddu.  

Mae'n bwysicach nag erioed bod cymaint a phosibl o aelodau seneddol Plaid Cymru yn cael eu dychwelyd ym Mis Mai - mae'r amgylchiadau newydd yn mynnu hynny.

Wednesday, October 29, 2014

Plaid Lafur Arfon yn mynd i ryfel

Ddim ar gael ar ipad mae gen i ofn.  Felly edrychwch yma os ydych yn defnyddio'r teclynnau hynny.


Monday, October 27, 2014

Gwersi i'w cymryd o ddigwyddiadau diweddar yn yr Alban

Mae'r hyn a ddywedwyd gan Andy Kerr - cyn weinidog cyllid yr Alban - wrth rhaglen Radio Scotland Crossfire ddoe yn dangos yn glir ffyrnigrwydd y rhyfel cartref sy'n difa'r Blaid Lafur yn yr Alban ar hyn o bryd.  Ond mae yna hefyd wers i Gymru: 

If I was a dinosaur I’d be quite offended to be compared to some of these [Scottish Labour] MPs. Dinosaurs left the planet and there was some hope for life afterwards. These people are not going to leave any hope for life in the Scottish Labour Party. [Their] line is to gloss this over and elect someone quickly. But if you don’t sort out the problem of who runs the party in Scotland, we’re not going to get anywhere. My campaign [for the Scottish Labour leadership] was very forceful on the powers of the leader of the Scottish Labour Party – not unsurprisingly, when you put that kind of pitch to MPs, you don’t get elected, and that’s what happened to me. I believe the SNP finance minister got a better deal out of the Labour government than I did. Scottish Labour created the Scottish Parliament and since then has tried to strangle it.

Mi aralleiriaf y ddau ran pwysicaf.  Ymddengys bod gweinidog cyllid SNP yn gallu cael ei ffordd gan lywodraeth Llafur tra nad oedd gweinidog cyllid Llafur yn gallu gwneud hynny.  Y rheswm am hynny ydi bod gweinidog SNP yn chwilio am y fargen orau i'r Alban.  Blaenoriaeth gweinidog Llafur ydi dangos ei ufudd-dod i'r Blaid Lafur Brydeinig.  Dydi llywodraeth San Steffan ddim am roi bargen dda i'r sawl sy'n ufudd - a does yna neb sy'n fwy ufudd na Carwyn Jones a'i weinyddiaeth.  Pa ryfedd bod Cymru ymysg gwledydd tlotaf Ewrop er i ni bleidleisio tros Lafur yn ddi baid ers 1918.

Ac mae yna ail wers.  Mae'n amlwg bellach bod y Blaid Lafur Albanaidd yn cael ei rhedeg o Lundain - a bod y syniad o Blaid Lafur Albanaidd yn rhith mewn gwirionedd.  Mae'n amhosibl dychmygu bod y Blaid Lafur Gymreig yn fwy annibynnol nag ydi un yr Alban - felly rhith ydi hithau hefyd.  Yn wir mae'r gwrthwyneb yn debygol o fod yn wir - mae pob dim rydym yn ei wybod am y Blaid Lafur Gymreig yn awgrymu ei bod yn ystyried bod yn  lleddf ac ufudd yn gryn rinwedd.  Mae'n debyg bod Carwyn Jones yn cael ei fwlio gan y Blaid Lafur yn Llundain yn union fel roedd yr anffodus Jonah Lamont hithau yn cael ei bwlio - ond efallai ei fod wedi ei ddofi i'r fath raddau nad yw'n sylweddoli hynny.  Os mai swyddfa cangen ydi'r Blaid Lafur Albanaidd, is swyddfa cangen ydi'r Blaid Lafur Gymreig.  

Ac mae yna drydydd gwers sy'n dod a'r ddwy arall at ei gilydd.  Gwastraff pleidlais ydi pleidlais i'r Blaid Lafur yng Nghymru - pleidlais tros is gangen o'r Blaid Lafur Brydeinig sydd ddim yn cael unrhyw barch gan hyd yn oed y Blaid Lafur - heb son am y pleidiau eraill.  Yr unig ffordd o ddefnyddio pleidlais yn effeithiol ydi trwy ei bwrw tros blaid sydd yn fodlon sefyll tros Gymru - ac mi'r ydan ni i gyd yn gwybod beth mae hynny'n ei olygu

A pha wleidydd sy'n credu bod Barnett yn deg _ _ _

_ _ _ cyn belled mai llywodraeth Llafur sydd yn Llundain?


Sunday, October 26, 2014

Pwy sydd eisiau arwyddo bomiau?

Newydd ddod ar draws y ddelwedd fach yma o anghytundeb trydar rhwng Cynghorydd Llafur Bethel, Sion Jones, fi, Alaw Jones a rhywun arall di enw.  A dweud y gwir roeddwn wedi anghofio am y digwyddiad - a dwi'n deall bod Sion bellach wedi dileu rhai o'i sylwadau o'r trydarfyd.

Serch hynny mae'n ddiddorol bod un o bedwar cynghorydd Llafur Gwynedd, a pherson sy'n meddwl mai fo ydi'r person priodol i gynrychioli Arfon ym Mae Caerdydd yn teimlo y byddai'n hoffi arwyddo bomiau sy'n cael eu gollwng o uchder mawr i chwythu pobl i abergofiant.  Mae'r ffaith bod y Blaid Lafur yng Nghymru yn denu pobl sy'n arddel y math yma o ddyheuadau yn dweud pob dim sydd angen ei ddweud am yr hyn ydi'r blaid honno bellach.

Friday, October 24, 2014

Is etholiad Oban

Doedd yna ddim etholiad wedi bod yn yr Alban ers y refferendwm tan neithiwr, ond rydym wedi son sawl gwaith bod yna arwyddion bod pethau yn symud i gyfeiriad yr SNP - y twf anferthol yn ei  haelodaeth ac is setiau Albanaidd y polau Prydeinig er enghraifft.

Beth bynnag mae'r etholiad cyntaf ers y refferendwm - is etholiad cyngor yn ardal Oban yn Ucheldiroedd yr Alban - yn awgrymu bod yr arwyddion hynny yn rhai sydd a sylwedd iddynt gyda chynnydd o tros 16% yn y ganran o'r bleidlais a gafodd yr SNP.   Cafodd y blaid fwy o bleidleisiau cyntaf na'r ddwy brif blaid unoliaethol efo'i gilydd a methodd y Lib Dems ddod o hyd i ymgeisydd - er bod Oban wedi ei leoli mewn etholaeth a gynrychiolir ganddi ar lefel San Steffan.


Thursday, October 23, 2014

Taeru du'n wyn - rhan 1

Roeddwn yn digwydd darllen y stori yma yn yr Independent yn gynharach heddiw.   Ymddengys bod un o aelodau seneddol y Toriaid - Philip Davies - o'r farn mai addysg rhyw mewn ysgolion sy'n gyfrifol am y 'cynnydd' yn y gyfradd beichiogrwydd ymysg merched yn eu harddegau.  Petai wedi cymryd tua tri munud i wneud mymryn o waith ymchwil byddai wedi gweld nad oes cynnydd wedi mewn beichiogrwydd o'r fath - yn wir mae beichiogrwydd ymysg merched yn eu harddegau yn is nad yw wedi bod ers 1969.

Dyma sylwadau Mr Davies ac oddi tan y sylwadau mae'r realiti.  


We have been having sex education in our schools for more than 40 years, and it was supposedly going to solve things such as teenage pregnancies and unwanted pregnancies.
Most of my constituents would probably conclude that the more sex education we have had since the early 1970s, the more teenage pregnancies and unwanted pregnancies we have had.
“Members do not want to hear this, but they might want to look at the evidence and then they might think that perhaps we should try less sex education in schools - or perhaps, even better, no sex education at all. That might be a better tactic.



Mae'r tueddiad i baldaruo rhagfarnau hyd yn oed os ydi"r rhagfarnau hynny yn tynnu'n gwbl groes i realaeth yn un o nodweddion amlycaf y wasg Gymreig wrth gwrs.  Mi fyddwn ni'n cael cip bach o bryd i'w gilydd ar stwff o'r fath yn y dyfodol - o Gymru a thu hwnt.  

Tuesday, October 21, 2014

Yr ymgyrch yn erbyn y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru

Does gen i ddim llawer o gydymdeimlad efo'r Blaid Lafur Gymreig yn wyneb yr holl ymysodiadau hysteraidd sydd wedi eu cyfeirio at  eu gofalaeth o'r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru maent yn eu derbyn o gyfeiriad y cyfryngau Seisnig.  Wedi'r cwbl does yna neb mwy parod i geisio dychryn pobl i bleidleisio trostynt na'r Blaid Lafur Gymreig.  Ac  roedd Carwyn Jones yn fwy na pharod i ymgyrchu ochr yn ochr efo'r Toriaid a'r Daily Mail i amddifadu pobl yr Alban o'r cyfle i adeiladu cymdeithas decach yn eu gwlad nhw.  

Ond mae gen i gryn dipyn o gydymdeimlad efo gweithwyr y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru.  Un o sgil effeithiadau troi'r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru yn bel droed wleidyddol ydi bod y 72,000 o bobl sydd yn gweithio i'r Gwasanaeth Iechyd yn cael eu pardduo.  Sgil effaith arall ydi bod beirniadaeth rhesymol o'r ffordd mae'r Blaid Lafur yn rhedeg y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru yn cael ei lesteirio. Mae'n hawdd i Mark Drakeford ateb pob beirniadaeth trwy honni mai hysteria etholiadol sydd ar waith.

Dwi ddim yn amau am funud y bydd ymgyrch y Toriaid a'r Daily Mail yn llwyddiannus yn Lloegr - ond gallai niweidio'r Toriaid yng Nghymru.  Mae agwedd y cyhoedd yng Nghymru tuag at y Gwasanaeth Iechyd yn fwy cadarnhaol nag ydyw yn Lloegr, a'r Gwasanaeth Iechyd ydi prif gyflogwr y wlad.  Mae bron pawb sy'n byw yng Nghymru yn gwybod bod eu Gwasanaeth Iechyd a'i gweithwyr yn ofalgar ac eithaf effeithiol.  Dydi'r darlun o wasanaeth sydd yn methu'n llwyr ddim am daro deuddeg - mae gan bron i bawb brofiad o'r Gwasanaeth Iechyd - a phrofiad cadarnhaol ydi hwnnw yn amlach na pheidio.

Dwi ddim mor siwr bod deilydd sedd ymylol Bro Morgannwg tros y Toriaid yn ddoeth iawn i eistedd wrth ymyl Jeremy Hunt yn nodio pan oedd hwnnw'n mynd trwy'i bethau heddiw - a dydw i ddim yn siwr bod brwdfrydedd y Toriaid Cymreig i gysylltu eu hunain efo ymgyrch hysteraidd y Daily Mail yn syniad rhy wych chwaith.

Sunday, October 19, 2014

Blas o'r hyn sydd o flaen Llafur Cymru tros y misoedd nesaf

Dydi Cymru a'i phroblemau byth, byth, byth ymysg y meysydd sy'n derbyn sylw mewn etholiadau San Steffan.  Mi fydd Etholiad Cyffredinol 2015 yn wahanol.  Rydym eisoes wedi cael straeon sy'n portreadu Cymru fel gweriniaeth fanana yn y Mail, y Telegraph a'r Express ac mi fydd yna lawer mwy o hynny tros y misoedd nesaf.  Wele dudalen flaen Daily Mail 'fory.

Does gan y cyfryngau print Toriaidd ddim y mymryn lleiaf o ddiddordeb yng Nghymru wrth gwrs.  Y rheswm rydym yn cael y sylw ydi mai dim ond yng Nghymru mae yna weinyddiaeth Lafur yn y DU, ac mi gaiff y weinyddiaeth honno ei beirniadu yn ddi drugaredd am fisoedd yn null unigryw a hysteraidd y papurau Seisnig Toriaidd.  Y wers ar ddiwedd pob stori ydi y bydd Miliband - o gael y cyfle - yn gwneud yr un peth i'r DU a mae Carwyn Jones wedi ei wneud i Gymru.  

Dydi'r Blaid Lafur Gymreig ddim wedi arfer derbyn beirniadaeth cyfryngol gan bod y cyfryngau Cymreig yn ei phoced, ac mae Carwyn yn ymddwyn fel petai rhyw drosedd yn erbyn trefn naturiol y Bydysawd wedi ei gyflawni pan mae'n derbyn beirniadaeth gan wleidyddion y gwrthbleidiau ym Mae Caerdydd.   Bydd yn ddiddorol gweld sut mae Llafur Cymru yn ymateb i'r amgylchiadau anghyfarwydd sydd o'i blaen tros y misoedd nesaf.  

Saturday, October 18, 2014

Is setiau Albanaidd y polau Prydeinig

Mae dod i gasgliadau o is setiau polau Prydeinig yn beth eithaf perygl i'w wneud - mae is setiau yn fach sy'n golygu bod y pol yn llai cywir na pholau o 1,000 a does yna ddim sicrwydd bod cydbwysedd cymdeithasegol y sampl yn gywir chwaith.

Ond wedi dweud hynny mae is setiau Albanaidd y polau Prydeinig sydd wedi eu cymryd ers y refferendwm yn hynod gyson eu canfyddiadau.  Maent yn awgrymu bod pleidlais y Lib Dems a Llafur yn chwalu tra bod pleidlais yr SNP yn cynyddu'n sylweddol.  Yn wir mae rhai ohonynt yn awgrymu bod cefnogaeth yr SNP wedi dwblu tra bod pleidlais y Lib Dems a Llafur wedi haneru.  Mae is setiau'r ddau bol diweddaraf yn awgrymu bod Llafur yn drydydd y tu ol i'r Toriaid.  

Mae is set Albanaidd diweddaraf Populus yn rhoi 35% i'r SNP, 24% i'r Toriaid, 21% i Lafur a 10% i'r Lib Dems, tra bod is set Albanaidd diweddaraf YouGov yn rhoi 41% i'r SNP, 20% i'r Toriaid, 19% i Lafur a 9% i'r Lib Dems.  Y canlyniad yn etholiad San Steffan 2010 oedd Llafur 42%, SNP 20%, Lib Dems 17% a'r Toriaid 19%.  

Petai pleidlais y Lib Dems a Llafur yn haneru, un yr SNP yn dwblu a'r Toriaid yn cynyddu eu pleidlais rhyw fymryn mi fyddai etholiad 2015 yn gyflafan.  Os ydi fy syms i yn gywir - ac maen nhw'n amlach na pheidio - byddai gan y Toriaid 5 sedd, Llafur tair, y Lib Dems 2 a'r SNP 49. 

Rwan mae yna amser cyn etholiad 2015, gallwn fentro y bydd y cyfryngau torfol yn gwneud eu gorau fel arfer i droi'r etholiad yn un Brydeinig, gallai Llafur yr Alban wella eu proffeil trwy gael gwell arweinydd na'r greadures di glem sy'n eu harwain ar hyn o bryd.  Gallai pob math o bethau eraill ddigwydd.  

Ond petawn i yn gyfrifol am ymgyrch  Blaid Lafur neu'r Lib Dems Albanaidd, byddwn yn cael cryn drafferth i gysgu'r nos.

Thursday, October 16, 2014

Cyngor Penfro yn gwneud smonach - eto fyth

Blogiad Gwilym Owenaidd sydd gen i heddiw mae gen i ofn - blogiad sy'n cwyno am ymddygiad cyngor lleol - er go brin y bydd Gwil yn cwyno am Gyngor Penfro gan nad ydi hwnnw yn cael ei arwain gan Blaid Cymru.

Beth bynnag, mae penderfyniad y cyngor  heddiw i roi pecyn diswyddo gwerth £330,000 i'w prif weithredwr yn rhyfeddol. Bryn Parry Jones. Daethwyd i'r penderfyniad y tu ol i ddrysau caedig.   

Ystyriwch y sefyllfa mewn dirfi calon.  Mae cyflog blynyddol Mr Jones yn £195,000 - mwy na'r un prif weithredwr arall yng Nghymru.  Mae'n ymddangos bod rhedeg ymerodraeth Penfro yn teilyngu mwy o gyflog - o lawer - na Carwyn Jones, David Cameron nag Alex Salmond.  Mae tua miliwn o weithwyr llywodraeth leol tros y DU yn ennill llai na £22,000 y flwyddyn.  Petai Penfro yn gyngor effeithiol efallai y byddai'r cyflog grotesg o uchel yma'n werth ei dalu.  Ond dydi o ddim - newydd ddod allan o fesurau arbennig mae'r cyngor.

Daeth Swyddfa Archwilydd Cymru i'r casgliad bod rhai o drefniadau pensiwn Mr Jones yn anghyfreithlon, er i'r heddlu fethu a dod o hyd i dystiolaeth bod gweithred anghyfreithlon wedi ei chyflawni.  Mae'r cyngor wedi pasio pleidlais o ddiffyg hyder ynddo yn ddiweddar.  Ac eto mae'n derbyn pecyn diswyddo a fyddai'n cymryd pymtheg mlynedd o waith i lawer o weithwyr y cyngor ei ennill.  

Mae yna fwy i benderfyniad fel hyn na gwastraffu arian cyhoeddus - mae'n tanseilio moral  gweithwyr llywodraeth leol.  Mae'r argyfwng ariannol wedi arwain at doriadau mewn llywodraeth leol, ac mae hynny yn ei dro wedi arwain at i lawer o weithwyr orfod ysgwyddo cynnydd sylweddol yn eu dyletswyddau ar yr union amser pan mae eu cyflog wedi aros yn yr unfan a phan mae eu safon byw wedi syrthio.  Mi fydd Cyngor Penfro yn gofyn am fwy o aberth gan y sawl sy'n gweithio iddo a'r sawl mae'n ei wasanaethu tros y blynyddoedd nesaf - a mwy, a mwy a mwy.  Ac mi fyddan nhw'n gwneud hynny o dan gysgod y penderfyniad yma.

Mae'n anodd gweld pam goblyn y dylai gweithwyr cyngor sy'n gwobreuo methiant yn hael i bobl sydd ar ben y domen, deimlo unrhyw angen o gwbl i roi o'u gorau i'w swyddi a'u cyflogwr.


Tuesday, October 14, 2014

Datganoli - pel droed etholiadol.

Ni ddylai neb synnu gormod bod yr addewid enwog i ddatganoli pwerau sylweddol i'r Alban bellach wedi troi yn fater o ffraeo rhwng y Toriaid a Llafur.  Mae gen i ofn mai felly y bydd San Steffan yn gweithio - yr etholiad nesaf ydi'r peth pwysicaf yn y lle hwnnw - a'r agosaf ydi'r etholiad hwnnw y mwyaf ydi'r tueddiad i droi pob diferyn o ddwr trwy rhyw felin etholiadol neu'i gilydd.

Cyn refferendwm Medi 18 y digwyddiad hwnnw oedd y peth pwysicaf yn y Byd i wleidyddion unoliaethol San Steffan.  Felly roedd unrhyw gelwydd yn dderbyniol cyn belled a'i fod yn etholiadol effeithiol.  Roedd hi hyd yn oed yn dderbyniol i arweinwyr y pleidiau unoliaethol sefyll ysgwydd wrth ysgwydd a dweud yr un peth - rhywbeth sydd ond yn digwydd os oes yna ymysodiad terfysgol neu ryfel.  

Ond o Fedi 19 roedd y refferendwm yn ddwr o dan y bont - a'r peth pwysig rwan ydi Etholiad Cyffredinol 2015 ac unrhyw is etholiadau sy'n dod cyn hynny.  Felly mi gaiff datganoli i'r Alban ei drafod yng nghyd destun yr etholiadau hynny a'i drin fel mater etholiadol arferol - lle mae un plaid yn ei ddefnyddio i geisio ennill mantais tros blaid arall.  

Gallwn ddisgwyl ddatganoli pwerau i'r Alban (a Chymru) barhau i gael ei drin fel pel droed gwleidyddol tan ar ol yr Etholiad Cyffredinol.

Monday, October 13, 2014

Cefnogi a chynnal y pleidiau unoliaethol

Felly ar ol eu llwyddiant yn refferendwm yr Alban mae'r prif sianelau teledu Prydeinig wedi penderfynu y byddai'n syniad da rhoi gwahoddiad i'w hoff bleidiau gwledyddol i gymryd rhan mewn cyfres o ddadleuon teledu y flwyddyn nesaf - a felly roi mantais amlwg i'r pleidiau hynny tros pob plaid arall.  Bydd y dywydedig sianelau wrth reswm yn adlewyrchu dymuniadau eu hoff bleidiau yn y ffordd y byddant yn ymdrin a'r etholiad, ac mae'n siwr bod gwthio y pleidiau eraill o'r neilltu yn cyd fynd a hynny'n iawn.

Mae gan y Blaid Werdd yr un faint o Aelodau Seneddol na sydd gan UKIP.  Mae gan Plaid Cymru a'r SNP fwy o Aelodau Seneddol nag UKIP. Mae'r un peth yn wir am y DUP, Sinn Fein a'r SDLP gyda llaw.  Mae gan yr SNP fwy o aelodau na'r Lib Dems ac UKIP.  Mae'r polau piniwn yn awgrymu bod yr SNP ymhell o flaen hoff bleidiau'r Bib, Sky Ch4 ac ITV yn yr Alban - hyd yn oed ar lefel San Steffan.  Mae'r polau a'r marchnadoedd betio hefyd yn awgrymu y bydd gan yr SNP fwy o Aelodau Seneddol nag UKIP ar ol etholiad 2015. Cafodd y Blaid Werdd fwy o bleidleisiau a mwy o seddi na'r Lib Dems yn yr etholiadau 'cenedlaethol' diwethaf - etholiadau Ewrop eleni.

Ond dydi realiti etholiadol tros y DU yn cyfri am ddim i'r sawl sy 'n edrych ar y Byd trwy lygaid Llundeinig.  Yr hyn sy'n bwysig ydi hyrwyddo canfyddiad penaethiaid sianelau teledu sy'n byw yn ardal Llundain o'r tirwedd gwleidyddol - ac mi gaiff pawb arall y canfyddiad unllygeidiog hwnnw wedi ei stwffio i lawr eu corn gyddfau - os ydynt eisiau hynny neu beidio.  

Does yna ddim byd newydd o dan yr haul.  

Sunday, October 12, 2014

UKIP 2


Mae gan Glyn Erasmus bwynt yn yr erthygl isod a ymddangosodd ar ei gyfri trydar @Erasmo y bore 'ma (cliciwch ar y ddelwedd i'w chwyddo). Mae'r syniad bod gwleidyddiaeth cadarnhaol yn fwy llwyddiannus na gwleidyddiaeth negyddol wedi gwreiddio yn ddiweddar - ond mae UKIP yn brawf y gall gwleidydda negyddol weithio yn well na gwleidydda cadarnhaol o dan rhai amgylchiadau.



Ond dwi'n meddwl bod yna fwy i dwf UKIP na chyfuniad o wleidydda negyddol a sylw di ben draw gan y cyfryngau.  

Roeddwn yn arfer meddwl mai rhywbeth tros dro oedd UKIP - cynnyrch y Glymblaid Tori / Lib Dem.  Mae'r Glymblaid wedi llusgo'r Toriaid i'r Chwith gan adael lle ar y Dde i UKIP tra'n cymryd lle'r Lib Dems fel bwced pleidleisiau protest.  Mi fyddai  diwedd y Glymblaid wrth gwrs yn dod a'r amgylchiadau hynny i ben, a byddai cefnogaeth UKIP yn cilio yn sgil hynny.

Erbyn hyn dwi ddim mor siwr bod hyn am ddigwydd.  Mae'n bosibl bod rhywbeth mwy sylfaenol wedi digwydd a bod cyfuniad o newidiadau cymdeithasol yn y DU, cwymp cyson yn safonau byw carfanau sylweddol, anghyfartaledd economaidd y DU  a siniciaeth cyffredinol tuag at y system wleidyddol wedi sigo'r hen gyfundrefn etholiadol.

O safbwynt cenedlaetholwr Cymreig gall edrych ar y twf yng nghefnogaeth UKIP fod yn brofiad digon anghyfforddus.  Ond mae yna ffordd arall o edrych ar bethau.  Mae'r grymoedd sydd wedi arwain at dwf UKIP hefyd wedi arwain at dwf yr SNP yn yr Alban, a fel y gwelwyd yn y blogiad diwethaf, twf cenedlaetholwyr a'r Chwith yn Iwerddon.  

Mae yna bethau sy'n gyffredin rhwng UKIP a'r SNP - er bod eu gwleidyddiaeth sylfaenol yn wahanol iawn.  Mae gan y ddwy blaid bolisi canolog sy'n hynod wrth sefydliadol - gadael y DU yn achos un plaid a gadael yr Undeb  Ewropiaidd yn achos y llall.   Mae hyn yn rhoi delwedd wrth sefydliadol i'r ddwy blaid - ac mae  hynny'n gweddu efo agweddau llawer o bobl yn yr oes sydd ohoni.  Dydi gwleidydda 'saff' a 'pharchus' ddim yn taro deuddeg ar hyn o bryd - ac mae hynny'n debygol o barhau  yn y dyfodol.  

Mae'n debyg gen i bod yna were i genedlaetholwyr Cymreig yn hynny.  

Saturday, October 11, 2014

Is etholiadau eraill yr wythnos ddiwethaf.

Mae'n ddigon naturiol bod cryn son wedi bod am yr is etholiadau a gynhalwyd yn Lloegr yr wythnos ddiwethaf.  Roedd yna is etholiadau eraill ddydd Gwener - yng Ngweriniaeth Iwerddon.  Cynhalwyd yr is etholiadau yn Ne Orllewin Dulyn a Roscommon De Leitrim - y naill yn etholaeth drefol a thlawd iawn a'r llall yn etholaeth wledig a cheidwadol.  

Mae'r newidiadau mewn patrymau pleidleisio ers 2007 yn syfrdanol - ond yn wahanol i 'r hyn ddigwyddodd yn Lloegr, pleidiau'r Chwith sydd wedi ennill tir i raddau syfrdanol yn Ne Orllewin Dulyn, ac annibynwyr gwrth sefydliadol (a'r Chwith i raddau llai) sydd wedi elwa yn Roscommon / De Leitrim.












Friday, October 10, 2014

UKIP 1

Cyn mai stori fawr y funud ydi llwyddiant UKIP yn is etholiad Clacton ddoe a pherfformiad cryf y blaid Adain Dde yn Rochester waeth i mi gyfrannu fy mewath cyn bod pawb arall wrthi.  

Y peth cyntaf i'w ddweud ydi bod y symudiadau hyn yn y patrymau pleidleisio yn sylweddol.

Clacton:

UKIP +60%
Toriaid -18%
Llafur -14%
Lib Dems -12%

Heywood:

UKIP +36%
Toriaid -15%
Llafur +1%
Lib Dems -18%

Yr ail beth i'w ddweud ydi bod symudiadau tebyg i'r rhain yn weddol gyffredin mewn is etholiadau Prydeinig.  Mae yna lawer iawn y gellid cyfeirio atynt, ond efallai mai'r rhai enwocaf ydi'r gyfres o bedair is etholiad yn wyth degau cynnar y ganrif ddiwethaf.  Cyd destun yr etholiadau hynny oedd ffraeo mewnol a hollt yn y Blaid Lafur a arweiniodd at ffurfio'r SDP a'r cytundeb etholiadol rhwng y blaid honno a'r Rhyddfrydwyr.


Reit ta, beth ddigwyddodd bryd hynny?

Croydon
Rhyddfrydwyr +29.5%
Toriaid -18.9%
Llafur -14.1%

Crosby 
SDP +43.8% (o gymharu a phleidlais y Rhyddfrydwyr)
Toriaid -17.1%
Llafur -15.2%

Bermondsey 
Rhyddfrydwyr +50.9%
Llafur -37.5%
Toriaid -19.4%

Glasgow Hill Head
SDP +19%  (o gymharu a phleidlais y Rhyddfrydwyr)
Toriaid -14.4%
Llafur -8.5%

Roedd y symudiadau yn sylweddol.  Ond wnaethon nhw ddim arwain at newid anferth yn yr etholiad canlynol yn 1983.  Er i bleidlais y Rhyddfrydwyr a'r SDP rhyngddynt godi o 14.4% y Rhyddfrydwyr yn 79 i bleidlais gyfunol o 25.4%, wnaeth hynny ddim arwain at lawer iawn o seddi i'r glymblaid newydd - ond arweiniodd at gynnydd sylweddol yn y nifer o seddi a gafodd y Toriaid trwy hollti pleidlais y Chwith.

Toriaid - 42.4% a 397 sedd
Llafur - 27.6% a 209 sedd
Rhyddfrydwyr / SDP - 25.4% a 23 sedd.

Y Dde sydd wedi hollti y tro hwn wrth gwrs, a gellid dadlau y gallai rhywbeth tebyg ddigwydd yn 2015 gyda llawer o seddi Toriaidd yn cwympo i Lafur oherwydd bod pleidlais y Dde ar chwal.  Mae hynny'n sicr yn bosibl - ac mae yna gryn dystiolaeth o'r polau - a rhywfaint o etholiadau neithiwr (er i bawb waedu pleidleisiau i UKIP yn Clacton) - bod UKIP yn cymryd mwy o bleidleisiau gan y Toriaid na Llafur.  Serch hynny mae pethau wedi dod yn eu blaen ers 1983 a bydd UKIP yn gwybod sut i dargedu seddau yn well nag oedd y Glymblaid bryd hynny - ond mi fyddwn i'n fodlon betio y bydd yna fwy o aelodau seneddol o'r SNP yn San Steffan ar ol etholiad 2015 na fydd yna o rai UKIP, beth bynnag ddigwyddodd neithiwr.

Thursday, October 09, 2014

Britain First ac UKIP yn ffrindiau unwaith eto

Mae'n dda gweld bod Britain First yn cefnogi UKIP yn is etholiadau heddiw.  Am wybodaeth pellach am y blaid bach ddymunol hon gweler yma.


Tuesday, October 07, 2014

Carwyn Jones yn cael ei wobr

Felly er gwaetha'r holl lyfu a llempian yn ystod ymgyrch refferendwm yr Alban gan Blaid Lafur Cymru yn gyffredinol a Carwyn Jones yn benodol, dydi Cameron ddim yn cynnig unrhyw beth i Gymru ag eithrio'r peth diwethaf yn y Byd mae o a'i blaid ei eisiau - pwerau tros dreth incwm.

Mi gofiwch i res o Aelodau Seneddol Llafur wneud eu ffordd i Glasgow i ddweud wrth yr Albanwyr y dylent aros yn y DU, ac i Carwyn fod i fyny ac i lawr fel io io yn bygwth defnyddio ei feto dychmygol i atal yr Alban gael defnyddio'r bunt.  

Os oedd Carwyn yn gobeithio cael diolch gan Cameron, cafodd ei siomi.  Ond ddylai hyn ddim bod yn syndod wrth gwrs - mae bod yn wrthnysig yn ffordd gwell o lawer o gael canlyniadau nag ydi bod yn ufudd.  Mae'r Alban newydd fygwth torri'n rhydd oddi wrth y DU, dydi llywodraethau Prydeinig ddim eisiau i hynny ddigwydd.  O ganlyniad bydd Barnett - sy'n ffafrio'r Alban ar draul Cymru - yn aros.  

Mae Carwyn newydd dreulio amser yn gwneud sioe fawr o'i ufudd-dod - ac o ganlyniad dydi llywodraeth y DU ddim ei ofn o na Chymru.  Ac o ganlyniad y cwbl fydd Cymru yn ei gael ydi'r hyn fydd eraill yn teimlo fel ei roi iddi.  

Wneith pethau ddim newid hyd bod Cymru 'n ethol llywodraeth efo tipyn o asgwrn cefn mae gen i ofn.  

Sunday, October 05, 2014

Datganoli ac annibyniaeth yn yr Alban

Dwi'n dyfynnu'r isod o ddatganiad i'r wasg gan yr SNP.  
Findings from the Panelbase poll, carried out between 29 September and 1 October and commissioned by the SNP, found that 71 per cent of people support control over all tax raised in Scotland, 75 per cent support control over all welfare and benefits – while 65 per cent support control of policy on the state pension, 66 per cent support control over all areas of government policy except foreign affairs and defence, 68 per cent support control of oil and gas revenue generated in Scottish waters, and 54 per cent support control over broadcasting.
Mae'n ymddangos bod mwyafrif clir - weithiau clir iawn - o blaid datganoli bron iawn i pob pwer o San Steffan i Gaeredin.  Yn wir mae'n debyg bod y rhan fwyaf o Albanwyr eisiau i pob grym ag eithrio materion tramor ac amddiffyn fod yn Holyrood.  
Mae yna rhywbeth yn ddigon rhyfedd am y canfyddiad yma.  Mae Trident yn amhoblogaidd yn yr Alban, mae rhyfeloedd tramor di ddiwedd y DU yn amhoblogaidd yn yr Alban ac mae agwedd llywodraeth y DU tuag at yr Undeb Ewropiaidd yn a,hoblogaidd hefyd.  Mewn geiriau eraill mae yna agweddau eang iawn ar bolisiau tramor ac amddiffyn y DU sydd yn amhoblogaidd yn yr Alban.  
Sut mae egluro'r anghysonndeb ymddangosiadol yma?  Wel mae'n anodd - ond un ffordd o edrych ar bethau ydi fel hyn.  Mae mwyafrif clir o bobl yr Alban yn derbyn mai Holyrood ydi'r lle priodol i wneud penderfyniadau am fywyd cenedlaethol y wlad, ond bod rhai ymhlith y mwyafrif yna yn ystyried bod cymryd y cam olaf a thorri'n rhydd yn llwyr yn gam seicolegol nad ydynt yn barod amdani eto.  
Ond dydi hynny ddim yn golygu na fyddant byth yn barod i gymryd y cam hwnnw.  Os bydd pwerau sylweddol yn cael eu datganoli tros y blynyddoedd nesaf gan adael nesaf peth i ddim ar ol ag eithrio amddiffyn a materion tramor, bydd materion tramor ac amddiffyn yn troi i fod yn faterion fydd yn diffinio'r hyn ydi'r Undeb i lawer o Albanwyr - ac os digwydd hynny daw annibyniaeth yn eithaf cyflym i ddilyn.

Thursday, October 02, 2014

Gwers fach i Gwilym Owen ynglyn a phropoganda gwleidyddol

Mae gan Gwilym Owen pob hawl i'w farn wrth gwrs, ac mae ganddo hefyd pob hawl i ddatgan ei farn yn y golofn bropoganda mae Golwg wedi bod mor garedig a'i rhoi iddo. Serch hynny mi fyddai'r golofn bropoganda tipyn yn well petai'n cymryd mymryn o drafferth i sicrhau ei bod yn ffeithiol gywir.  Yn anffodus anaml y bydd Gwilym yn trafferthu i wneud hynny, dydi'r wythnos yma ddim yn eithriad.

Cyferbynu sefyllfa'r Blaid ag un yr SNP ydi byrdwn y truth y tro hwn.  Ymddengys bod pob dim yn hardd yng ngardd y blaid genedlaetholgar Albanaidd tra bod gardd y cenedlaetholwyr Cymreig wedi ei gorchuddio gan ddrain ac ysgall.  Yn anffodus mae'r ddadl wedi ei hadeiladu yn rhannol ar ffeithiau ffug.  

Er enghraifft efallai bod Gwil yn meddwl bod yr SNP yn ymddangos yn 'gwbl unfryd a chadarn ei pholisiau', ond y rheswm mae'n meddwl hynny ydi oherwydd nad yw'n dilyn gwleidyddiaeth yr Alban.  Mae yna ffraeo cyson oddi mewn i'r SNP, ac mae hynny wedi bod yn wir erioed.  Ers etholiad Holyrood yn 2011 mae tri o Aelodau Senedd yr Alban yr SNP wedi gadael y blaid, un ohonyn nhw yr wythnos diwethaf.  Yn wir oherwydd yr ymadawiadau tennau iawn ydi mwyafrif yr SNP yn Holyrood ar hyn o bryd.  Gwrthwynebiad i bolisi'r SNP i aelodaeth o NATO ydi asgwrn y gynnen.  Dwi ddim yn meddwl i'r Blaid golli cymaint ag un aelod cyffredin heb son am aelod etholedig yn sgil y 'glamp o broblem' mae Gwil yn honni sydd gan Leanne yng Ngwynedd - yr anghydfod ynglyn  a'r drefn cynllunio newydd.

Mae'n wir y byddai unrhyw blaid wleidyddol yn rhoi ei chil ddannedd i gael treblu eu haelodaeth mewn deg diwrnod fel y gwnaeth yr SNP yn ddiweddar - yn arbennig felly plaid Gwilym sydd wedi gweld ei haelodaeth yn syrthio trwy'r llawr ers naw degau'r ganrif ddiwethaf.  Ond dydi hi ddim yn wir nad ydi'r Blaid wedi gweld cynnydd o ran aelodau newydd - yn wir cafwyd cynnydd  digon parchus yn sgil refferendwm yr Alban.  

Mae Gwil hefyd yn awyddus iawn i ddyfynu'r pol hwnnw oedd wedi canfod mai 3% yn unig o etholwyr Cymru sydd o blaid annibyniaeth, ond wnaeth o ddim trafferthu son bol piniwn a gyhoeddwyd tua'r un pryd oedd yn rhoi'r gefnogaeth chwe gwaith hynny.  Fel y Bib o'i flaen wnaeth o ddim son am ganfyddiadau trawiadol eraill y pol chwaith - gwendid etholiadol y Blaid Lafur Gymreig a'r ffaith bod mwyafrif clir o etholwyr eisiau mwy o bwerau o lawer i'r Cynulliad Cenedlaethol.  Methiant plaid Gwilym i fynd i'r afael a'i anghytuno mewnol ei hun sy'n gyfrifol am y ffaith bod y Cynulliad efo cyn lleied o bwerau ar hyn o bryd. 

Ac wedyn mae Gwil o'r farn bod twf UKIP yng Nghymru yn gur pen i'r Blaid, ond nad yw hyn yn broblem i'r SNP.   Wel, mae'n wir bod gan UKIP fwy o gefnogaeth yng Nghymru na 'r Alban ond mi gostiodd twf UKIP yn yr Alban sedd i'r SNP yn etholiad Ewrop, tra ei bod yn debyg i lwyddiant UKIP mewn ardaloedd fel Merthyr a Chaerffili fod o gymorth i'r Blaid gadw ei sedd Ewropiaidd.  Ond o edrych i 2015 a 2016 mae'r dealltwriaeth mwyaf elfennol o natur cymdeithasegol a daearyddol cefnogaeth UKIP yn dangos yn gwbl glir nad Plaid Cymru sydd a'r mwyaf i'w ofni gan UKIP - o bell, bell ffordd.  

Mi soniais i ar y cychwyn mai colofn bropoganda ydi'r hyn mae Gwil yn ei gynhyrchu yn Golwg bellach, ond fel rhywun sy'n cadw blog sy'n ymarfer propoganda mae gen i bwt o gyngor i Gwil.  Mae propoganda yn gweithio'n well pan mae'r propogandydd yn cael ei ffeithiau'n gywir ac yn gochel rhag defnyddio ffeithiau ffug.  Hygrededd ydi prif arf y propogandydd. 



Wednesday, October 01, 2014

Gair o gyngor i Paul Flynn

Felly mae blog Paul Flynn wedi dod ar draws y marchnadoedd betio gwleidyddol - ac mae o wrth ei fodd bod y marchnadoedd hynny yn awgrymu bod Albert Owen am gadw Ynys Mon i Lafur.  Wel, y marchnadoedd ydi'r marchnadoedd, maen nhw'n gywir weithiau ac yn anghywir dro arall - neu fyddai neb yn trafferthu betio.  Ond tybed os ydi 'r sawl sydd wedi rhoi eu pres ar Lafur ym Mon wedi edrych ar hanes etholiadol diweddar yr etholaeth yn fanwl?

Yn is etholiad y Cynulliad Cenedlaethol y llynedd cawsant lai nag 16% o'r bleidlais.  Yn yr etholiadau cyngor a gynhalwyd ynghynt yn y flwyddyn cawsant 17% a thair sedd.  Yn etholiadau Ewrop eleni cawsant ganran digon tebyg o'r bleidlais.  Dydi hyn ddim yn sail cadarn i adeiladu at etholiad cyffredinol.

Yn bwysicach fyth efallai mae Ynys Mon yn etholaeth anarferol - ychydig iawn, iawn o bleidleisiau Lib Dem sydd ar gael yno.  Mae'r Dib Lems yn wanach ar Ynys Mon nag yn unman arall yng Nghymru bron a bod.  Mae hyn yn bwysig oherwydd mai i gyn bleidleiswyr Lib Dem mae'r diolch bod Llafur ar y blaen yn y polau 'cenedlaethol' ar hyn o bryd.  Mae Llafur yn colli pleidleisiau i UKIP, ond yn ennill mwy gan gyn Lib Dems tros y DU.  Does yna ddim amheuaeth bod Llafur yn colli pleidleisiau i UKIP yn Ynys Mon - ond does yna ddim pleidleisiau Lib Dem i 'w digolledu.  Does dim ffynhonell pleidleisiau newydd i Lafur ym Mon.

Felly gair o gyngor sydd gen i Paul - mae'n bosibl y bydd Llafur yn cadw Ynys Mon - ond fyddwn i ddim yn cyffwrdd pris fel 1/4 efo polyn.  Mi fyddai'n gas gen i ei weld yn colli pres.


Sunday, September 28, 2014

Golwg360 yn dal un o afiechydon y Bib

Ymddengys bod y stori hon wedi arwain arlwy newyddio Golwg360 am gyfnod go lew o'r penwythnos yma - bod UKIP yn sefydlu cangen yn y Rhondda.

Rwan, peidiwch a cham ddeall - dwi'n hoff o Golwg360, a fel rheol mae'n llwyddo i gynnig gwasanaeth sy'n wahanol ddarpariaeth Brydeinllyd arferol y cyfryngau newyddion Cymreig eraill. Ond wir Dduw, dydi sefydlu cangen gan blaid wleidyddol ddim yn stori.  Mae straeon am drefniadaeth mewnol pleidiau Cymreig yn weddol anarferol ar y gorau - ac mae yna rhywbeth gwirioneddol bisar am roi'r fath sylw i addasiad bychan iawn mewn trefniadaeth mewnol plaid wleidyddol.  Mae'n fater cyffredin i ganghenau o bleidiau gwleidyddol gael eu ffurfio, eu huno neu'i diddymu.  Fedra i ddim cofio i stori am ffurfio cangen hyd yn oed wneud y newyddion yn y gorffennol.

Rwan, mae rhywun yn deall bod UKIP yn dominyddu'r newyddion Prydeinig ar hyn o bryd, ond mae hyn yn swnio fel ymdrech wirioneddol bisar i wneud i'r newyddion Cymreig adlewyrchu'r newyddion Prydeinig - un o brif wendidau'r cyfryngau newyddion Cymreig.  Dylai Golwg360, y Bib ac ati ar pob cyfri adael i ni wybod am lwyddiannau etholiadol i UKIP yng Ngymru, twf yn eu haelodaeth, newidiadau polisi sydd a goblygiadau i Gymru ac ati.  Ond dydan ni ddim angen gwybod os ydyn nhw'n ffurfio un cangen diolch yn fawr iawn.  

Friday, September 26, 2014

Aelodaeth y Blaid Lafur yng Nghymru

Cyn ein bod wedi trafod rhifau aelodaeth yr SNP tros y dyddiau diwethaf, efallai ei bod werth cael cip ar rhywbeth cyffelyb sydd yn nes adref - aelodaeth y Blaid Lafur Gymreig. Rydym yn gwybod yn fanwl beth oedd yr aelodaeth yn 2010 oherwydd i'r blaid gyhoeddi canlyniadau yr etholiad am yr arweinyddiaeth etholaeth wrth etholaeth.

11,118 o aelodau oedd ganddynt bryd hynny - ac maent wedi eu dosbarthu tros y wlad fel a ganlyn:



Aberafon.      325

Aberconwy 155
Arfon 154
Alyn a G Dyfrdwy 305
Blaenau Gwent 310
Pen y Bont 288
Caerffili 315
Canol C/dydd 324
Gog C/dydd 408
De C/dydd 375
Gorll C/dydd 454
Dwyrain C/fyrddin 203
Gorll C/fyrddin 207
Ceredigion 146
De Clwyd 252
Gorll Clwyd 161
Cwm Cynon 309
D/for / Meirion 89
Llanelli 276
Merthyr 317
Trefaldwyn 86
Castell Nedd 391
Dwyrain Casnewydd 250
Gorll Casnewydd 346
Islwyn 275
Pontypridd 333
Preseli / Penfro 201
Rhondda 404
Dwyr Abertawe 212
Gorll Abertawe 325
Torfaen 359
Bro Morgannwg 373
Wrecsam 209
Ynys Mon  160
Gwyr 383
Delyn 269
Brych a Maesyfed 220
Mynwy 329
Ogwr 359
Dyffryn Clwyd 261
Rwan, tra'n cydnabod bod gan y Blaid Lafur Gymreig fwy o aelodau na'r un blaid arall yng Nghymru, dydi 11,000 ddim yn llawer o bobl.  Meddyliwch am y peth am funud.  Mae'r blaid yma yn dominyddu bywyd cyhoeddus yng Nghymru, yn dominyddu grym gwleidyddol yng Nghymru, yn cymryd mantais o'i gafael ar rym gwleidyddol i enwebu ei phobl ei hun i 'wasanaethu' ar gyrff cyhoeddus o Fon i Fynwy.

Ac eto does ganddyn nhw ddim llawer mwy o aelodau na sydd yna bobl yn byw yng Nghaernarfon, neu faint o bobl sy'n mynd i Barc y Sgarlets i weld gem ddarbi efo'r Gweilch.  Mae'n anodd gen i feddwl bod prin unrhyw wlad ddemocrataidd arall efo criw mor fach o bobl yn tra arglwyddiaethu tros fywyd cyhoeddus yn ei gyfanrwydd na sy'n digwydd yng Nghymru. Mae yna fwy o seiri rhyddion yng Nghymru nag aelodau o'r Blaid Lafur - sy'n beth rhyfedd braidd ag ystyried mai pobl sydd ar ol grym a dylanwad nad ydynt yn ei haeddu ydi'r mesyns yn amlach na pheidio. Byddai ymuno efo'r Blaid Lafur yn llawer gwell ffordd o ennill dylanwad anheg yn y Gymru sydd ohoni na mynd i lawr i'r loj i gymryd rhan mewn ymarferiad mymbo jymbo.

Ffigyrau wedi ei cymryd o'r fan hyn.  Amcangyfrif gen i ydi'r rhifau am y ddwy etholaeth gyntaf - am resymau amlwg.