Thursday, October 23, 2014

Taeru du'n wyn - rhan 1

Roeddwn yn digwydd darllen y stori yma yn yr Independent yn gynharach heddiw.   Ymddengys bod un o aelodau seneddol y Toriaid - Philip Davies - o'r farn mai addysg rhyw mewn ysgolion sy'n gyfrifol am y 'cynnydd' yn y gyfradd beichiogrwydd ymysg merched yn eu harddegau.  Petai wedi cymryd tua tri munud i wneud mymryn o waith ymchwil byddai wedi gweld nad oes cynnydd wedi mewn beichiogrwydd o'r fath - yn wir mae beichiogrwydd ymysg merched yn eu harddegau yn is nad yw wedi bod ers 1969.

Dyma sylwadau Mr Davies ac oddi tan y sylwadau mae'r realiti.  


We have been having sex education in our schools for more than 40 years, and it was supposedly going to solve things such as teenage pregnancies and unwanted pregnancies.
Most of my constituents would probably conclude that the more sex education we have had since the early 1970s, the more teenage pregnancies and unwanted pregnancies we have had.
“Members do not want to hear this, but they might want to look at the evidence and then they might think that perhaps we should try less sex education in schools - or perhaps, even better, no sex education at all. That might be a better tactic.



Mae'r tueddiad i baldaruo rhagfarnau hyd yn oed os ydi"r rhagfarnau hynny yn tynnu'n gwbl groes i realaeth yn un o nodweddion amlycaf y wasg Gymreig wrth gwrs.  Mi fyddwn ni'n cael cip bach o bryd i'w gilydd ar stwff o'r fath yn y dyfodol - o Gymru a thu hwnt.  

Tuesday, October 21, 2014

Yr ymgyrch yn erbyn y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru

Does gen i ddim llawer o gydymdeimlad efo'r Blaid Lafur Gymreig yn wyneb yr holl ymysodiadau hysteraidd sydd wedi eu cyfeirio at  eu gofalaeth o'r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru maent yn eu derbyn o gyfeiriad y cyfryngau Seisnig.  Wedi'r cwbl does yna neb mwy parod i geisio dychryn pobl i bleidleisio trostynt na'r Blaid Lafur Gymreig.  Ac  roedd Carwyn Jones yn fwy na pharod i ymgyrchu ochr yn ochr efo'r Toriaid a'r Daily Mail i amddifadu pobl yr Alban o'r cyfle i adeiladu cymdeithas decach yn eu gwlad nhw.  

Ond mae gen i gryn dipyn o gydymdeimlad efo gweithwyr y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru.  Un o sgil effeithiadau troi'r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru yn bel droed wleidyddol ydi bod y 72,000 o bobl sydd yn gweithio i'r Gwasanaeth Iechyd yn cael eu pardduo.  Sgil effaith arall ydi bod beirniadaeth rhesymol o'r ffordd mae'r Blaid Lafur yn rhedeg y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru yn cael ei lesteirio. Mae'n hawdd i Mark Drakeford ateb pob beirniadaeth trwy honni mai hysteria etholiadol sydd ar waith.

Dwi ddim yn amau am funud y bydd ymgyrch y Toriaid a'r Daily Mail yn llwyddiannus yn Lloegr - ond gallai niweidio'r Toriaid yng Nghymru.  Mae agwedd y cyhoedd yng Nghymru tuag at y Gwasanaeth Iechyd yn fwy cadarnhaol nag ydyw yn Lloegr, a'r Gwasanaeth Iechyd ydi prif gyflogwr y wlad.  Mae bron pawb sy'n byw yng Nghymru yn gwybod bod eu Gwasanaeth Iechyd a'i gweithwyr yn ofalgar ac eithaf effeithiol.  Dydi'r darlun o wasanaeth sydd yn methu'n llwyr ddim am daro deuddeg - mae gan bron i bawb brofiad o'r Gwasanaeth Iechyd - a phrofiad cadarnhaol ydi hwnnw yn amlach na pheidio.

Dwi ddim mor siwr bod deilydd sedd ymylol Bro Morgannwg tros y Toriaid yn ddoeth iawn i eistedd wrth ymyl Jeremy Hunt yn nodio pan oedd hwnnw'n mynd trwy'i bethau heddiw - a dydw i ddim yn siwr bod brwdfrydedd y Toriaid Cymreig i gysylltu eu hunain efo ymgyrch hysteraidd y Daily Mail yn syniad rhy wych chwaith.

Sunday, October 19, 2014

Blas o'r hyn sydd o flaen Llafur Cymru tros y misoedd nesaf

Dydi Cymru a'i phroblemau byth, byth, byth ymysg y meysydd sy'n derbyn sylw mewn etholiadau San Steffan.  Mi fydd Etholiad Cyffredinol 2015 yn wahanol.  Rydym eisoes wedi cael straeon sy'n portreadu Cymru fel gweriniaeth fanana yn y Mail, y Telegraph a'r Express ac mi fydd yna lawer mwy o hynny tros y misoedd nesaf.  Wele dudalen flaen Daily Mail 'fory.

Does gan y cyfryngau print Toriaidd ddim y mymryn lleiaf o ddiddordeb yng Nghymru wrth gwrs.  Y rheswm rydym yn cael y sylw ydi mai dim ond yng Nghymru mae yna weinyddiaeth Lafur yn y DU, ac mi gaiff y weinyddiaeth honno ei beirniadu yn ddi drugaredd am fisoedd yn null unigryw a hysteraidd y papurau Seisnig Toriaidd.  Y wers ar ddiwedd pob stori ydi y bydd Miliband - o gael y cyfle - yn gwneud yr un peth i'r DU a mae Carwyn Jones wedi ei wneud i Gymru.  

Dydi'r Blaid Lafur Gymreig ddim wedi arfer derbyn beirniadaeth cyfryngol gan bod y cyfryngau Cymreig yn ei phoced, ac mae Carwyn yn ymddwyn fel petai rhyw drosedd yn erbyn trefn naturiol y Bydysawd wedi ei gyflawni pan mae'n derbyn beirniadaeth gan wleidyddion y gwrthbleidiau ym Mae Caerdydd.   Bydd yn ddiddorol gweld sut mae Llafur Cymru yn ymateb i'r amgylchiadau anghyfarwydd sydd o'i blaen tros y misoedd nesaf.  

Saturday, October 18, 2014

Is setiau Albanaidd y polau Prydeinig

Mae dod i gasgliadau o is setiau polau Prydeinig yn beth eithaf perygl i'w wneud - mae is setiau yn fach sy'n golygu bod y pol yn llai cywir na pholau o 1,000 a does yna ddim sicrwydd bod cydbwysedd cymdeithasegol y sampl yn gywir chwaith.

Ond wedi dweud hynny mae is setiau Albanaidd y polau Prydeinig sydd wedi eu cymryd ers y refferendwm yn hynod gyson eu canfyddiadau.  Maent yn awgrymu bod pleidlais y Lib Dems a Llafur yn chwalu tra bod pleidlais yr SNP yn cynyddu'n sylweddol.  Yn wir mae rhai ohonynt yn awgrymu bod cefnogaeth yr SNP wedi dwblu tra bod pleidlais y Lib Dems a Llafur wedi haneru.  Mae is setiau'r ddau bol diweddaraf yn awgrymu bod Llafur yn drydydd y tu ol i'r Toriaid.  

Mae is set Albanaidd diweddaraf Populus yn rhoi 35% i'r SNP, 24% i'r Toriaid, 21% i Lafur a 10% i'r Lib Dems, tra bod is set Albanaidd diweddaraf YouGov yn rhoi 41% i'r SNP, 20% i'r Toriaid, 19% i Lafur a 9% i'r Lib Dems.  Y canlyniad yn etholiad San Steffan 2010 oedd Llafur 42%, SNP 20%, Lib Dems 17% a'r Toriaid 19%.  

Petai pleidlais y Lib Dems a Llafur yn haneru, un yr SNP yn dwblu a'r Toriaid yn cynyddu eu pleidlais rhyw fymryn mi fyddai etholiad 2015 yn gyflafan.  Os ydi fy syms i yn gywir - ac maen nhw'n amlach na pheidio - byddai gan y Toriaid 5 sedd, Llafur tair, y Lib Dems 2 a'r SNP 49. 

Rwan mae yna amser cyn etholiad 2015, gallwn fentro y bydd y cyfryngau torfol yn gwneud eu gorau fel arfer i droi'r etholiad yn un Brydeinig, gallai Llafur yr Alban wella eu proffeil trwy gael gwell arweinydd na'r greadures di glem sy'n eu harwain ar hyn o bryd.  Gallai pob math o bethau eraill ddigwydd.  

Ond petawn i yn gyfrifol am ymgyrch  Blaid Lafur neu'r Lib Dems Albanaidd, byddwn yn cael cryn drafferth i gysgu'r nos.

Thursday, October 16, 2014

Cyngor Penfro yn gwneud smonach - eto fyth

Blogiad Gwilym Owenaidd sydd gen i heddiw mae gen i ofn - blogiad sy'n cwyno am ymddygiad cyngor lleol - er go brin y bydd Gwil yn cwyno am Gyngor Penfro gan nad ydi hwnnw yn cael ei arwain gan Blaid Cymru.

Beth bynnag, mae penderfyniad y cyngor  heddiw i roi pecyn diswyddo gwerth £330,000 i'w prif weithredwr yn rhyfeddol. Bryn Parry Jones. Daethwyd i'r penderfyniad y tu ol i ddrysau caedig.   

Ystyriwch y sefyllfa mewn dirfi calon.  Mae cyflog blynyddol Mr Jones yn £195,000 - mwy na'r un prif weithredwr arall yng Nghymru.  Mae'n ymddangos bod rhedeg ymerodraeth Penfro yn teilyngu mwy o gyflog - o lawer - na Carwyn Jones, David Cameron nag Alex Salmond.  Mae tua miliwn o weithwyr llywodraeth leol tros y DU yn ennill llai na £22,000 y flwyddyn.  Petai Penfro yn gyngor effeithiol efallai y byddai'r cyflog grotesg o uchel yma'n werth ei dalu.  Ond dydi o ddim - newydd ddod allan o fesurau arbennig mae'r cyngor.

Daeth Swyddfa Archwilydd Cymru i'r casgliad bod rhai o drefniadau pensiwn Mr Jones yn anghyfreithlon, er i'r heddlu fethu a dod o hyd i dystiolaeth bod gweithred anghyfreithlon wedi ei chyflawni.  Mae'r cyngor wedi pasio pleidlais o ddiffyg hyder ynddo yn ddiweddar.  Ac eto mae'n derbyn pecyn diswyddo a fyddai'n cymryd pymtheg mlynedd o waith i lawer o weithwyr y cyngor ei ennill.  

Mae yna fwy i benderfyniad fel hyn na gwastraffu arian cyhoeddus - mae'n tanseilio moral  gweithwyr llywodraeth leol.  Mae'r argyfwng ariannol wedi arwain at doriadau mewn llywodraeth leol, ac mae hynny yn ei dro wedi arwain at i lawer o weithwyr orfod ysgwyddo cynnydd sylweddol yn eu dyletswyddau ar yr union amser pan mae eu cyflog wedi aros yn yr unfan a phan mae eu safon byw wedi syrthio.  Mi fydd Cyngor Penfro yn gofyn am fwy o aberth gan y sawl sy'n gweithio iddo a'r sawl mae'n ei wasanaethu tros y blynyddoedd nesaf - a mwy, a mwy a mwy.  Ac mi fyddan nhw'n gwneud hynny o dan gysgod y penderfyniad yma.

Mae'n anodd gweld pam goblyn y dylai gweithwyr cyngor sy'n gwobreuo methiant yn hael i bobl sydd ar ben y domen, deimlo unrhyw angen o gwbl i roi o'u gorau i'w swyddi a'u cyflogwr.


Tuesday, October 14, 2014

Datganoli - pel droed etholiadol.

Ni ddylai neb synnu gormod bod yr addewid enwog i ddatganoli pwerau sylweddol i'r Alban bellach wedi troi yn fater o ffraeo rhwng y Toriaid a Llafur.  Mae gen i ofn mai felly y bydd San Steffan yn gweithio - yr etholiad nesaf ydi'r peth pwysicaf yn y lle hwnnw - a'r agosaf ydi'r etholiad hwnnw y mwyaf ydi'r tueddiad i droi pob diferyn o ddwr trwy rhyw felin etholiadol neu'i gilydd.

Cyn refferendwm Medi 18 y digwyddiad hwnnw oedd y peth pwysicaf yn y Byd i wleidyddion unoliaethol San Steffan.  Felly roedd unrhyw gelwydd yn dderbyniol cyn belled a'i fod yn etholiadol effeithiol.  Roedd hi hyd yn oed yn dderbyniol i arweinwyr y pleidiau unoliaethol sefyll ysgwydd wrth ysgwydd a dweud yr un peth - rhywbeth sydd ond yn digwydd os oes yna ymysodiad terfysgol neu ryfel.  

Ond o Fedi 19 roedd y refferendwm yn ddwr o dan y bont - a'r peth pwysig rwan ydi Etholiad Cyffredinol 2015 ac unrhyw is etholiadau sy'n dod cyn hynny.  Felly mi gaiff datganoli i'r Alban ei drafod yng nghyd destun yr etholiadau hynny a'i drin fel mater etholiadol arferol - lle mae un plaid yn ei ddefnyddio i geisio ennill mantais tros blaid arall.  

Gallwn ddisgwyl ddatganoli pwerau i'r Alban (a Chymru) barhau i gael ei drin fel pel droed gwleidyddol tan ar ol yr Etholiad Cyffredinol.

Monday, October 13, 2014

Cefnogi a chynnal y pleidiau unoliaethol

Felly ar ol eu llwyddiant yn refferendwm yr Alban mae'r prif sianelau teledu Prydeinig wedi penderfynu y byddai'n syniad da rhoi gwahoddiad i'w hoff bleidiau gwledyddol i gymryd rhan mewn cyfres o ddadleuon teledu y flwyddyn nesaf - a felly roi mantais amlwg i'r pleidiau hynny tros pob plaid arall.  Bydd y dywydedig sianelau wrth reswm yn adlewyrchu dymuniadau eu hoff bleidiau yn y ffordd y byddant yn ymdrin a'r etholiad, ac mae'n siwr bod gwthio y pleidiau eraill o'r neilltu yn cyd fynd a hynny'n iawn.

Mae gan y Blaid Werdd yr un faint o Aelodau Seneddol na sydd gan UKIP.  Mae gan Plaid Cymru a'r SNP fwy o Aelodau Seneddol nag UKIP. Mae'r un peth yn wir am y DUP, Sinn Fein a'r SDLP gyda llaw.  Mae gan yr SNP fwy o aelodau na'r Lib Dems ac UKIP.  Mae'r polau piniwn yn awgrymu bod yr SNP ymhell o flaen hoff bleidiau'r Bib, Sky Ch4 ac ITV yn yr Alban - hyd yn oed ar lefel San Steffan.  Mae'r polau a'r marchnadoedd betio hefyd yn awgrymu y bydd gan yr SNP fwy o Aelodau Seneddol nag UKIP ar ol etholiad 2015. Cafodd y Blaid Werdd fwy o bleidleisiau a mwy o seddi na'r Lib Dems yn yr etholiadau 'cenedlaethol' diwethaf - etholiadau Ewrop eleni.

Ond dydi realiti etholiadol tros y DU yn cyfri am ddim i'r sawl sy 'n edrych ar y Byd trwy lygaid Llundeinig.  Yr hyn sy'n bwysig ydi hyrwyddo canfyddiad penaethiaid sianelau teledu sy'n byw yn ardal Llundain o'r tirwedd gwleidyddol - ac mi gaiff pawb arall y canfyddiad unllygeidiog hwnnw wedi ei stwffio i lawr eu corn gyddfau - os ydynt eisiau hynny neu beidio.  

Does yna ddim byd newydd o dan yr haul.  

Sunday, October 12, 2014

UKIP 2


Mae gan Glyn Erasmus bwynt yn yr erthygl isod a ymddangosodd ar ei gyfri trydar @Erasmo y bore 'ma (cliciwch ar y ddelwedd i'w chwyddo). Mae'r syniad bod gwleidyddiaeth cadarnhaol yn fwy llwyddiannus na gwleidyddiaeth negyddol wedi gwreiddio yn ddiweddar - ond mae UKIP yn brawf y gall gwleidydda negyddol weithio yn well na gwleidydda cadarnhaol o dan rhai amgylchiadau.



Ond dwi'n meddwl bod yna fwy i dwf UKIP na chyfuniad o wleidydda negyddol a sylw di ben draw gan y cyfryngau.  

Roeddwn yn arfer meddwl mai rhywbeth tros dro oedd UKIP - cynnyrch y Glymblaid Tori / Lib Dem.  Mae'r Glymblaid wedi llusgo'r Toriaid i'r Chwith gan adael lle ar y Dde i UKIP tra'n cymryd lle'r Lib Dems fel bwced pleidleisiau protest.  Mi fyddai  diwedd y Glymblaid wrth gwrs yn dod a'r amgylchiadau hynny i ben, a byddai cefnogaeth UKIP yn cilio yn sgil hynny.

Erbyn hyn dwi ddim mor siwr bod hyn am ddigwydd.  Mae'n bosibl bod rhywbeth mwy sylfaenol wedi digwydd a bod cyfuniad o newidiadau cymdeithasol yn y DU, cwymp cyson yn safonau byw carfanau sylweddol, anghyfartaledd economaidd y DU  a siniciaeth cyffredinol tuag at y system wleidyddol wedi sigo'r hen gyfundrefn etholiadol.

O safbwynt cenedlaetholwr Cymreig gall edrych ar y twf yng nghefnogaeth UKIP fod yn brofiad digon anghyfforddus.  Ond mae yna ffordd arall o edrych ar bethau.  Mae'r grymoedd sydd wedi arwain at dwf UKIP hefyd wedi arwain at dwf yr SNP yn yr Alban, a fel y gwelwyd yn y blogiad diwethaf, twf cenedlaetholwyr a'r Chwith yn Iwerddon.  

Mae yna bethau sy'n gyffredin rhwng UKIP a'r SNP - er bod eu gwleidyddiaeth sylfaenol yn wahanol iawn.  Mae gan y ddwy blaid bolisi canolog sy'n hynod wrth sefydliadol - gadael y DU yn achos un plaid a gadael yr Undeb  Ewropiaidd yn achos y llall.   Mae hyn yn rhoi delwedd wrth sefydliadol i'r ddwy blaid - ac mae  hynny'n gweddu efo agweddau llawer o bobl yn yr oes sydd ohoni.  Dydi gwleidydda 'saff' a 'pharchus' ddim yn taro deuddeg ar hyn o bryd - ac mae hynny'n debygol o barhau  yn y dyfodol.  

Mae'n debyg gen i bod yna were i genedlaetholwyr Cymreig yn hynny.  

Saturday, October 11, 2014

Is etholiadau eraill yr wythnos ddiwethaf.

Mae'n ddigon naturiol bod cryn son wedi bod am yr is etholiadau a gynhalwyd yn Lloegr yr wythnos ddiwethaf.  Roedd yna is etholiadau eraill ddydd Gwener - yng Ngweriniaeth Iwerddon.  Cynhalwyd yr is etholiadau yn Ne Orllewin Dulyn a Roscommon De Leitrim - y naill yn etholaeth drefol a thlawd iawn a'r llall yn etholaeth wledig a cheidwadol.  

Mae'r newidiadau mewn patrymau pleidleisio ers 2007 yn syfrdanol - ond yn wahanol i 'r hyn ddigwyddodd yn Lloegr, pleidiau'r Chwith sydd wedi ennill tir i raddau syfrdanol yn Ne Orllewin Dulyn, ac annibynwyr gwrth sefydliadol (a'r Chwith i raddau llai) sydd wedi elwa yn Roscommon / De Leitrim.












Friday, October 10, 2014

UKIP 1

Cyn mai stori fawr y funud ydi llwyddiant UKIP yn is etholiad Clacton ddoe a pherfformiad cryf y blaid Adain Dde yn Rochester waeth i mi gyfrannu fy mewath cyn bod pawb arall wrthi.  

Y peth cyntaf i'w ddweud ydi bod y symudiadau hyn yn y patrymau pleidleisio yn sylweddol.

Clacton:

UKIP +60%
Toriaid -18%
Llafur -14%
Lib Dems -12%

Heywood:

UKIP +36%
Toriaid -15%
Llafur +1%
Lib Dems -18%

Yr ail beth i'w ddweud ydi bod symudiadau tebyg i'r rhain yn weddol gyffredin mewn is etholiadau Prydeinig.  Mae yna lawer iawn y gellid cyfeirio atynt, ond efallai mai'r rhai enwocaf ydi'r gyfres o bedair is etholiad yn wyth degau cynnar y ganrif ddiwethaf.  Cyd destun yr etholiadau hynny oedd ffraeo mewnol a hollt yn y Blaid Lafur a arweiniodd at ffurfio'r SDP a'r cytundeb etholiadol rhwng y blaid honno a'r Rhyddfrydwyr.


Reit ta, beth ddigwyddodd bryd hynny?

Croydon
Rhyddfrydwyr +29.5%
Toriaid -18.9%
Llafur -14.1%

Crosby 
SDP +43.8% (o gymharu a phleidlais y Rhyddfrydwyr)
Toriaid -17.1%
Llafur -15.2%

Bermondsey 
Rhyddfrydwyr +50.9%
Llafur -37.5%
Toriaid -19.4%

Glasgow Hill Head
SDP +19%  (o gymharu a phleidlais y Rhyddfrydwyr)
Toriaid -14.4%
Llafur -8.5%

Roedd y symudiadau yn sylweddol.  Ond wnaethon nhw ddim arwain at newid anferth yn yr etholiad canlynol yn 1983.  Er i bleidlais y Rhyddfrydwyr a'r SDP rhyngddynt godi o 14.4% y Rhyddfrydwyr yn 79 i bleidlais gyfunol o 25.4%, wnaeth hynny ddim arwain at lawer iawn o seddi i'r glymblaid newydd - ond arweiniodd at gynnydd sylweddol yn y nifer o seddi a gafodd y Toriaid trwy hollti pleidlais y Chwith.

Toriaid - 42.4% a 397 sedd
Llafur - 27.6% a 209 sedd
Rhyddfrydwyr / SDP - 25.4% a 23 sedd.

Y Dde sydd wedi hollti y tro hwn wrth gwrs, a gellid dadlau y gallai rhywbeth tebyg ddigwydd yn 2015 gyda llawer o seddi Toriaidd yn cwympo i Lafur oherwydd bod pleidlais y Dde ar chwal.  Mae hynny'n sicr yn bosibl - ac mae yna gryn dystiolaeth o'r polau - a rhywfaint o etholiadau neithiwr (er i bawb waedu pleidleisiau i UKIP yn Clacton) - bod UKIP yn cymryd mwy o bleidleisiau gan y Toriaid na Llafur.  Serch hynny mae pethau wedi dod yn eu blaen ers 1983 a bydd UKIP yn gwybod sut i dargedu seddau yn well nag oedd y Glymblaid bryd hynny - ond mi fyddwn i'n fodlon betio y bydd yna fwy o aelodau seneddol o'r SNP yn San Steffan ar ol etholiad 2015 na fydd yna o rai UKIP, beth bynnag ddigwyddodd neithiwr.

Thursday, October 09, 2014

Britain First ac UKIP yn ffrindiau unwaith eto

Mae'n dda gweld bod Britain First yn cefnogi UKIP yn is etholiadau heddiw.  Am wybodaeth pellach am y blaid bach ddymunol hon gweler yma.


Tuesday, October 07, 2014

Carwyn Jones yn cael ei wobr

Felly er gwaetha'r holl lyfu a llempian yn ystod ymgyrch refferendwm yr Alban gan Blaid Lafur Cymru yn gyffredinol a Carwyn Jones yn benodol, dydi Cameron ddim yn cynnig unrhyw beth i Gymru ag eithrio'r peth diwethaf yn y Byd mae o a'i blaid ei eisiau - pwerau tros dreth incwm.

Mi gofiwch i res o Aelodau Seneddol Llafur wneud eu ffordd i Glasgow i ddweud wrth yr Albanwyr y dylent aros yn y DU, ac i Carwyn fod i fyny ac i lawr fel io io yn bygwth defnyddio ei feto dychmygol i atal yr Alban gael defnyddio'r bunt.  

Os oedd Carwyn yn gobeithio cael diolch gan Cameron, cafodd ei siomi.  Ond ddylai hyn ddim bod yn syndod wrth gwrs - mae bod yn wrthnysig yn ffordd gwell o lawer o gael canlyniadau nag ydi bod yn ufudd.  Mae'r Alban newydd fygwth torri'n rhydd oddi wrth y DU, dydi llywodraethau Prydeinig ddim eisiau i hynny ddigwydd.  O ganlyniad bydd Barnett - sy'n ffafrio'r Alban ar draul Cymru - yn aros.  

Mae Carwyn newydd dreulio amser yn gwneud sioe fawr o'i ufudd-dod - ac o ganlyniad dydi llywodraeth y DU ddim ei ofn o na Chymru.  Ac o ganlyniad y cwbl fydd Cymru yn ei gael ydi'r hyn fydd eraill yn teimlo fel ei roi iddi.  

Wneith pethau ddim newid hyd bod Cymru 'n ethol llywodraeth efo tipyn o asgwrn cefn mae gen i ofn.  

Monday, October 06, 2014

Synau cefnogol a gwneud dim - Llafur a'r Gymraeg

Dydi o ddim yn gwbl glir i mi pam bod Cymdeithas yr Iaith yn synnu nad ydi'r iaith Gymraeg yn ymddangos o gwbl ym Mesur Cynllunio Carl Sargeant.  Mae'r Gymdeithas wedi ypsetio cymaint maen nhw wedi gwylltio'n gacwn efo'r gweinidog sydd i fod yn gyfrifol am y Gymraeg, Carwyn Jones ac am iddo ymddiswyddo.  

Y gwir amdani ydi nad ydi Carwyn wedi gwneud unrhyw beth o gwbl i gynnal na hybu'r Gymraeg ers iddo ychwanegu cyfrifoldeb tros yr iaith at ei gyfrifoldebau eraill yn sgil ymadawiad disymwth ond byr hoedlog Leighton Andrews o'r cabinet. 

Pan roedd aelod o Blaid Cymru yn gyfrifol am yr iaith Gymraeg yn y Cynulliad cafwyd Mesur Iaith newydd a Choleg Ffederal Cymraeg.

Ers i Carwyn Jones fod yn gyfrifol am yr iaith cafwyd synau cefnogol yn gymysg ag ymarferiad estynedig a phenderfynol o din droi a sefyll yn yr unfan.  Mae yna hen, hen hanes gan weiynddiaethau Llafur ar pob lefel o ddal y gannwyll parthed y Gymraeg - dyna ydi ymateb default Llafur i faterion sy'n ymwneud a'r Gymraeg. Mae'n rhan o ddiwylliant mewnol y blaid yng Nghymru.  Yn wir mae hyd yn oed y Toriaid efo gwell record o gynnal y Gymraeg na Llafur.  

Roedd diffyg ymddangosiad y Gymraeg ym Mesur Carl Sargeant yn gwbl ragweladwy. 

Sunday, October 05, 2014

Datganoli ac annibyniaeth yn yr Alban

Dwi'n dyfynnu'r isod o ddatganiad i'r wasg gan yr SNP.  
Findings from the Panelbase poll, carried out between 29 September and 1 October and commissioned by the SNP, found that 71 per cent of people support control over all tax raised in Scotland, 75 per cent support control over all welfare and benefits – while 65 per cent support control of policy on the state pension, 66 per cent support control over all areas of government policy except foreign affairs and defence, 68 per cent support control of oil and gas revenue generated in Scottish waters, and 54 per cent support control over broadcasting.
Mae'n ymddangos bod mwyafrif clir - weithiau clir iawn - o blaid datganoli bron iawn i pob pwer o San Steffan i Gaeredin.  Yn wir mae'n debyg bod y rhan fwyaf o Albanwyr eisiau i pob grym ag eithrio materion tramor ac amddiffyn fod yn Holyrood.  
Mae yna rhywbeth yn ddigon rhyfedd am y canfyddiad yma.  Mae Trident yn amhoblogaidd yn yr Alban, mae rhyfeloedd tramor di ddiwedd y DU yn amhoblogaidd yn yr Alban ac mae agwedd llywodraeth y DU tuag at yr Undeb Ewropiaidd yn a,hoblogaidd hefyd.  Mewn geiriau eraill mae yna agweddau eang iawn ar bolisiau tramor ac amddiffyn y DU sydd yn amhoblogaidd yn yr Alban.  
Sut mae egluro'r anghysonndeb ymddangosiadol yma?  Wel mae'n anodd - ond un ffordd o edrych ar bethau ydi fel hyn.  Mae mwyafrif clir o bobl yr Alban yn derbyn mai Holyrood ydi'r lle priodol i wneud penderfyniadau am fywyd cenedlaethol y wlad, ond bod rhai ymhlith y mwyafrif yna yn ystyried bod cymryd y cam olaf a thorri'n rhydd yn llwyr yn gam seicolegol nad ydynt yn barod amdani eto.  
Ond dydi hynny ddim yn golygu na fyddant byth yn barod i gymryd y cam hwnnw.  Os bydd pwerau sylweddol yn cael eu datganoli tros y blynyddoedd nesaf gan adael nesaf peth i ddim ar ol ag eithrio amddiffyn a materion tramor, bydd materion tramor ac amddiffyn yn troi i fod yn faterion fydd yn diffinio'r hyn ydi'r Undeb i lawer o Albanwyr - ac os digwydd hynny daw annibyniaeth yn eithaf cyflym i ddilyn.

Thursday, October 02, 2014

Gwers fach i Gwilym Owen ynglyn a phropoganda gwleidyddol

Mae gan Gwilym Owen pob hawl i'w farn wrth gwrs, ac mae ganddo hefyd pob hawl i ddatgan ei farn yn y golofn bropoganda mae Golwg wedi bod mor garedig a'i rhoi iddo. Serch hynny mi fyddai'r golofn bropoganda tipyn yn well petai'n cymryd mymryn o drafferth i sicrhau ei bod yn ffeithiol gywir.  Yn anffodus anaml y bydd Gwilym yn trafferthu i wneud hynny, dydi'r wythnos yma ddim yn eithriad.

Cyferbynu sefyllfa'r Blaid ag un yr SNP ydi byrdwn y truth y tro hwn.  Ymddengys bod pob dim yn hardd yng ngardd y blaid genedlaetholgar Albanaidd tra bod gardd y cenedlaetholwyr Cymreig wedi ei gorchuddio gan ddrain ac ysgall.  Yn anffodus mae'r ddadl wedi ei hadeiladu yn rhannol ar ffeithiau ffug.  

Er enghraifft efallai bod Gwil yn meddwl bod yr SNP yn ymddangos yn 'gwbl unfryd a chadarn ei pholisiau', ond y rheswm mae'n meddwl hynny ydi oherwydd nad yw'n dilyn gwleidyddiaeth yr Alban.  Mae yna ffraeo cyson oddi mewn i'r SNP, ac mae hynny wedi bod yn wir erioed.  Ers etholiad Holyrood yn 2011 mae tri o Aelodau Senedd yr Alban yr SNP wedi gadael y blaid, un ohonyn nhw yr wythnos diwethaf.  Yn wir oherwydd yr ymadawiadau tennau iawn ydi mwyafrif yr SNP yn Holyrood ar hyn o bryd.  Gwrthwynebiad i bolisi'r SNP i aelodaeth o NATO ydi asgwrn y gynnen.  Dwi ddim yn meddwl i'r Blaid golli cymaint ag un aelod cyffredin heb son am aelod etholedig yn sgil y 'glamp o broblem' mae Gwil yn honni sydd gan Leanne yng Ngwynedd - yr anghydfod ynglyn  a'r drefn cynllunio newydd.

Mae'n wir y byddai unrhyw blaid wleidyddol yn rhoi ei chil ddannedd i gael treblu eu haelodaeth mewn deg diwrnod fel y gwnaeth yr SNP yn ddiweddar - yn arbennig felly plaid Gwilym sydd wedi gweld ei haelodaeth yn syrthio trwy'r llawr ers naw degau'r ganrif ddiwethaf.  Ond dydi hi ddim yn wir nad ydi'r Blaid wedi gweld cynnydd o ran aelodau newydd - yn wir cafwyd cynnydd  digon parchus yn sgil refferendwm yr Alban.  

Mae Gwil hefyd yn awyddus iawn i ddyfynu'r pol hwnnw oedd wedi canfod mai 3% yn unig o etholwyr Cymru sydd o blaid annibyniaeth, ond wnaeth o ddim trafferthu son bol piniwn a gyhoeddwyd tua'r un pryd oedd yn rhoi'r gefnogaeth chwe gwaith hynny.  Fel y Bib o'i flaen wnaeth o ddim son am ganfyddiadau trawiadol eraill y pol chwaith - gwendid etholiadol y Blaid Lafur Gymreig a'r ffaith bod mwyafrif clir o etholwyr eisiau mwy o bwerau o lawer i'r Cynulliad Cenedlaethol.  Methiant plaid Gwilym i fynd i'r afael a'i anghytuno mewnol ei hun sy'n gyfrifol am y ffaith bod y Cynulliad efo cyn lleied o bwerau ar hyn o bryd. 

Ac wedyn mae Gwil o'r farn bod twf UKIP yng Nghymru yn gur pen i'r Blaid, ond nad yw hyn yn broblem i'r SNP.   Wel, mae'n wir bod gan UKIP fwy o gefnogaeth yng Nghymru na 'r Alban ond mi gostiodd twf UKIP yn yr Alban sedd i'r SNP yn etholiad Ewrop, tra ei bod yn debyg i lwyddiant UKIP mewn ardaloedd fel Merthyr a Chaerffili fod o gymorth i'r Blaid gadw ei sedd Ewropiaidd.  Ond o edrych i 2015 a 2016 mae'r dealltwriaeth mwyaf elfennol o natur cymdeithasegol a daearyddol cefnogaeth UKIP yn dangos yn gwbl glir nad Plaid Cymru sydd a'r mwyaf i'w ofni gan UKIP - o bell, bell ffordd.  

Mi soniais i ar y cychwyn mai colofn bropoganda ydi'r hyn mae Gwil yn ei gynhyrchu yn Golwg bellach, ond fel rhywun sy'n cadw blog sy'n ymarfer propoganda mae gen i bwt o gyngor i Gwil.  Mae propoganda yn gweithio'n well pan mae'r propogandydd yn cael ei ffeithiau'n gywir ac yn gochel rhag defnyddio ffeithiau ffug.  Hygrededd ydi prif arf y propogandydd. 



Wednesday, October 01, 2014

Gair o gyngor i Paul Flynn

Felly mae blog Paul Flynn wedi dod ar draws y marchnadoedd betio gwleidyddol - ac mae o wrth ei fodd bod y marchnadoedd hynny yn awgrymu bod Albert Owen am gadw Ynys Mon i Lafur.  Wel, y marchnadoedd ydi'r marchnadoedd, maen nhw'n gywir weithiau ac yn anghywir dro arall - neu fyddai neb yn trafferthu betio.  Ond tybed os ydi 'r sawl sydd wedi rhoi eu pres ar Lafur ym Mon wedi edrych ar hanes etholiadol diweddar yr etholaeth yn fanwl?

Yn is etholiad y Cynulliad Cenedlaethol y llynedd cawsant lai nag 16% o'r bleidlais.  Yn yr etholiadau cyngor a gynhalwyd ynghynt yn y flwyddyn cawsant 17% a thair sedd.  Yn etholiadau Ewrop eleni cawsant ganran digon tebyg o'r bleidlais.  Dydi hyn ddim yn sail cadarn i adeiladu at etholiad cyffredinol.

Yn bwysicach fyth efallai mae Ynys Mon yn etholaeth anarferol - ychydig iawn, iawn o bleidleisiau Lib Dem sydd ar gael yno.  Mae'r Dib Lems yn wanach ar Ynys Mon nag yn unman arall yng Nghymru bron a bod.  Mae hyn yn bwysig oherwydd mai i gyn bleidleiswyr Lib Dem mae'r diolch bod Llafur ar y blaen yn y polau 'cenedlaethol' ar hyn o bryd.  Mae Llafur yn colli pleidleisiau i UKIP, ond yn ennill mwy gan gyn Lib Dems tros y DU.  Does yna ddim amheuaeth bod Llafur yn colli pleidleisiau i UKIP yn Ynys Mon - ond does yna ddim pleidleisiau Lib Dem i 'w digolledu.  Does dim ffynhonell pleidleisiau newydd i Lafur ym Mon.

Felly gair o gyngor sydd gen i Paul - mae'n bosibl y bydd Llafur yn cadw Ynys Mon - ond fyddwn i ddim yn cyffwrdd pris fel 1/4 efo polyn.  Mi fyddai'n gas gen i ei weld yn colli pres.


Sunday, September 28, 2014

Golwg360 yn dal un o afiechydon y Bib

Ymddengys bod y stori hon wedi arwain arlwy newyddio Golwg360 am gyfnod go lew o'r penwythnos yma - bod UKIP yn sefydlu cangen yn y Rhondda.

Rwan, peidiwch a cham ddeall - dwi'n hoff o Golwg360, a fel rheol mae'n llwyddo i gynnig gwasanaeth sy'n wahanol ddarpariaeth Brydeinllyd arferol y cyfryngau newyddion Cymreig eraill. Ond wir Dduw, dydi sefydlu cangen gan blaid wleidyddol ddim yn stori.  Mae straeon am drefniadaeth mewnol pleidiau Cymreig yn weddol anarferol ar y gorau - ac mae yna rhywbeth gwirioneddol bisar am roi'r fath sylw i addasiad bychan iawn mewn trefniadaeth mewnol plaid wleidyddol.  Mae'n fater cyffredin i ganghenau o bleidiau gwleidyddol gael eu ffurfio, eu huno neu'i diddymu.  Fedra i ddim cofio i stori am ffurfio cangen hyd yn oed wneud y newyddion yn y gorffennol.

Rwan, mae rhywun yn deall bod UKIP yn dominyddu'r newyddion Prydeinig ar hyn o bryd, ond mae hyn yn swnio fel ymdrech wirioneddol bisar i wneud i'r newyddion Cymreig adlewyrchu'r newyddion Prydeinig - un o brif wendidau'r cyfryngau newyddion Cymreig.  Dylai Golwg360, y Bib ac ati ar pob cyfri adael i ni wybod am lwyddiannau etholiadol i UKIP yng Ngymru, twf yn eu haelodaeth, newidiadau polisi sydd a goblygiadau i Gymru ac ati.  Ond dydan ni ddim angen gwybod os ydyn nhw'n ffurfio un cangen diolch yn fawr iawn.  

Friday, September 26, 2014

Aelodaeth y Blaid Lafur yng Nghymru

Cyn ein bod wedi trafod rhifau aelodaeth yr SNP tros y dyddiau diwethaf, efallai ei bod werth cael cip ar rhywbeth cyffelyb sydd yn nes adref - aelodaeth y Blaid Lafur Gymreig. Rydym yn gwybod yn fanwl beth oedd yr aelodaeth yn 2010 oherwydd i'r blaid gyhoeddi canlyniadau yr etholiad am yr arweinyddiaeth etholaeth wrth etholaeth.

11,118 o aelodau oedd ganddynt bryd hynny - ac maent wedi eu dosbarthu tros y wlad fel a ganlyn:



Aberafon.      325

Aberconwy 155
Arfon 154
Alyn a G Dyfrdwy 305
Blaenau Gwent 310
Pen y Bont 288
Caerffili 315
Canol C/dydd 324
Gog C/dydd 408
De C/dydd 375
Gorll C/dydd 454
Dwyrain C/fyrddin 203
Gorll C/fyrddin 207
Ceredigion 146
De Clwyd 252
Gorll Clwyd 161
Cwm Cynon 309
D/for / Meirion 89
Llanelli 276
Merthyr 317
Trefaldwyn 86
Castell Nedd 391
Dwyrain Casnewydd 250
Gorll Casnewydd 346
Islwyn 275
Pontypridd 333
Preseli / Penfro 201
Rhondda 404
Dwyr Abertawe 212
Gorll Abertawe 325
Torfaen 359
Bro Morgannwg 373
Wrecsam 209
Ynys Mon  160
Gwyr 383
Delyn 269
Brych a Maesyfed 220
Mynwy 329
Ogwr 359
Dyffryn Clwyd 261
Rwan, tra'n cydnabod bod gan y Blaid Lafur Gymreig fwy o aelodau na'r un blaid arall yng Nghymru, dydi 11,000 ddim yn llawer o bobl.  Meddyliwch am y peth am funud.  Mae'r blaid yma yn dominyddu bywyd cyhoeddus yng Nghymru, yn dominyddu grym gwleidyddol yng Nghymru, yn cymryd mantais o'i gafael ar rym gwleidyddol i enwebu ei phobl ei hun i 'wasanaethu' ar gyrff cyhoeddus o Fon i Fynwy.

Ac eto does ganddyn nhw ddim llawer mwy o aelodau na sydd yna bobl yn byw yng Nghaernarfon, neu faint o bobl sy'n mynd i Barc y Sgarlets i weld gem ddarbi efo'r Gweilch.  Mae'n anodd gen i feddwl bod prin unrhyw wlad ddemocrataidd arall efo criw mor fach o bobl yn tra arglwyddiaethu tros fywyd cyhoeddus yn ei gyfanrwydd na sy'n digwydd yng Nghymru. Mae yna fwy o seiri rhyddion yng Nghymru nag aelodau o'r Blaid Lafur - sy'n beth rhyfedd braidd ag ystyried mai pobl sydd ar ol grym a dylanwad nad ydynt yn ei haeddu ydi'r mesyns yn amlach na pheidio. Byddai ymuno efo'r Blaid Lafur yn llawer gwell ffordd o ennill dylanwad anheg yn y Gymru sydd ohoni na mynd i lawr i'r loj i gymryd rhan mewn ymarferiad mymbo jymbo.

Ffigyrau wedi ei cymryd o'r fan hyn.  Amcangyfrif gen i ydi'r rhifau am y ddwy etholaeth gyntaf - am resymau amlwg. 

Wednesday, September 24, 2014

Y pol Cymreig diweddaraf - y neges bwysig

Mae'n ddiddorol bod y Bib a Golwg360 fel ei gilydd wedi dotio ar y gyfradd isel iawn o gefnogaeth i annibyniaeth (3%) a gofnodwyd yn y polBBC / ICM a gyhoeddwyd heddiw.  Roedd yna bol arall yr wythnos diwethaf oedd yn priodoli cefnogaeth llawer uwch i annibyniaeth yng Nghymru (17%), ond chafodd hynny ddim cymaint o sylw am rhyw reswm neu'i gilydd.

Ta waeth, nid dyna fy mhrif bwynt.  Mae'r canolbwyntio ar annibyniaeth yn peri i'r cyfryngau golli patrwm pwysicach o lawer.  Yn 2012 roedd Llafur yn polio mwy na 52% yng Nghymru, erbyn 2013 roedd hynny i lawr i 48%, ac eleni mae'n 42% - efo'r tri pol diwethaf yn eu rhoi ar 38%.  Dydi hyn ddim llawer uwch na'r hyn gawsant yn etholiad cyffredinol 2010 (36%).  Os bydd y cwymp yn eu cefnogaeth yn parhau byddant yn perfformio'n salach na wnaethant yn 2010 - ac roedd y perfformiad hwnnw ymysg y gwaethaf yn eu hanes yng Nghymru.  

Mae'n debyg bod tri pheth yn gyrru'r cwymp cyson yma yng Nghymru - perfformiad sal llywodraeth Carwyn Jones, ymysodiadau gan y wasg Doriaidd yn Lloegr ar lywodraeth Cymru a thwf UKIP.  Does yna'r un o'r sefyllfaoedd yna'n debygol o newid cyn mis Mai.  Bydd ymysodiadau'r Mail a'r Express yn mynd yn fwyfwy hysteraidd fel y bydd yr etholiad yn nesau - bydd llywodraeth Carwyn Jones yn cael ei ddefnyddio fel esiampl o'r 'erchyllderau' sy'n aros pawb yn y DU os etholir Miliband.  Mae UKIP wedi bod yn perfformio'n gryf mewn blynyddoedd diweddar ymysg y dosbarthiadau cymdeithasegol D ac E - grwpiau sydd yn cefnogi Llafur gan amlaf.

Mae'r blog yma wedi nodi yn aml mai un o'r patrymau mwyaf cyson yn hanes etholiadol Cymru ydi gallu'r Blaid Lafur i adeiladu cefnogaeth yn gyflym  a'i gadw pan mae'r Toriaid mewn grym yn San Steffan.  Mae'n ymddangos bod y patrwm hwnnw am gael ei dorri y flwyddyn nesaf.  Dyna ydi'r neges fwyaf arwyddocaol o'r pol yma. 

Tuesday, September 23, 2014

Y diweddaraf am aelodaeth yr SNP

Mae aelodaeth yr SNP wedi parhau i gynyddu ar gyflymder rhyfeddol ers fy mlogiad diwethaf - 51,284 ydi'r cyfanswm diweddaraf.  Mae ganddynt bellach fwy o aelodau na dwy o'r pleidiau Prydain gyfan -UKIP  a'r Lib Dems.  

Petaent yn blaid Prydain gyfan, a phetai ganddynt yr un graddfa o aelodaeth tros y DU byddai ganddynt 624,000 o aelodau - 200,000 mwy o aelodau na'r pleidiau eraill efo'i gilydd.  

Sunday, September 21, 2014

Llif o aelodau newydd i'r SNP

Un o ganlyniadau anisgwyl refferendwm ddydd Iau ydi cynnydd anferth yn aelodaeth yr SNP ers dydd Gwener.  Mae'n debyg y bydd y cynnydd hwnnw yn cyrraedd 10,000 tros yr oriau nesaf - gan fynd a chyfanswm aelodaeth y blaid o 25,000 i 35,000.  Yng nghyd destun gwleidyddiaeth gyfoes mae'r ffigwr hwn yn anferth.  

Petai plaid unoliaethol efo'r un gyfradd o aelodaeth tros y DU, byddai ganddi 420,000 o aelodau.  Dydi pob plaid unoliaethol efo'i gilydd ddim yn cyrraedd y cyfanswm yma.  Amcangyfrifir mai 187,000 o aelodau sydd gan y Blaid Lafur (gyda chanran uchel ohonynt yn byw yn Ne Ddwyrain Lloegr), 134,000 o aelodau sydd gan y Toriaid, 37,000 sydd gan UKIP a 44,000 aelod sydd gan y Lib Dems.  

Dwy o'r pleidiau unoliaethol fydd yn talu am yr hyn ddigwyddodd ddydd Iau - y Blaid Lafur a'r Lib Dems.  Bydd Llafur yn colli seddi yn yr Alban y flwyddyn nesaf, a byddant yn cael eu hunain ymhell y tu ol i'r SNP yn etholiad Holyrood yn 2016.  Ond bydd pethau'n waeth ar y Lib Dems.  Rhywbeth sydd heb gael llawer o sylw yn y cyfryngau ydi bod canran uwch o bleidleiswyr Lib Dem wedi fotio Ia na phleidleiswyr Llafur.  Bydd y Lib Dems yn cael eu sgubo o dir mawr yr Alban y flwyddyn nesaf.

Gyda llaw, mae'r Gwyrddion a'r SSP wedi ennill niferoedd sylweddol o aelodau tros y dyddiau diwethaf - ac mae yna hyd yn oed son i'r Blaid ennill rhai aelodau newydd hefyd.




Saturday, September 20, 2014

Y dyfodol i'r Alban

Dwi'n meddwl bod y tabl yma sydd wedi ei gymryd o bol ol refferendwm Ashcroft yn dangos beth sydd am ddigwydd yn yr Alban yn y dyfodol.  Noder bod y grwp 16-24 yn cynnwys degau o filoedd o fyfyrwyr o Loegr.  


Ai Llafur fydd yn dioddef fwyaf o ganlyniad i ddydd Iau?

Mae'n ddiddorol bod aelodaeth yr SNP wedi cynyddu'n sylweddol ers dydd Iau.  Ymddengys bod rhan o'r cynnydd hwnnw yn dod yn uniongyrchol o aelodaeth y Blaid Lafur. Rydym eisoes wedi son am yr is set o bol YouGov sy'n awgrymu bod Llafur bellach y tu ol i'r SNP - hyd yn oed ar lefel San Steffan.  

Mi'r ydan ni'n gwybod i 37% o bleidleiswyr Llafur bleidleisio Ia, a rydan ni hefyd yn gwybod i ugeiniau o filoedd o bobl gymryd rhan yn y broses ddemocrataidd yn sgil y refferendwm.  Mae yna gryn dipyn o ddrwg deimlad go iawn ar lawr gwlad yn yr Alban ar hyn o bryd, ac os llwyddith yr SNP i harnaesu hwnnw gallai eu cefnogaeth gynyddu yn sylweddol.  

Ar ben hynny - fel rydym eisoes wedi trafod - byddai etholiad cyffredinol yn Lloegr sydd wedi ei ymladd ar y cwestiwn o hawliau Lloegr mewn cyfundrefn newydd yn un a fyddai'n anodd iawn i Lafur ei hennill.  Mae'n fwy na phosibl bod Darling, Brown, Murphy ac ati wedi sicrhau y bydd Llafur ar y cyrion gwleidyddol yn y DU am ddeg neu bymtheg mlynedd.  

Friday, September 19, 2014

Rydan ni'n troedio tirwedd newydd

Gwirioneddol dor calonus.  

Y pedwar awdurdod efo'r mwyaf o dlodi, a'r mwyaf o amddifadedd yn yr Alban yn pleidleisio Ia yn y gobaith o symud i drefn gallach o lywodraethu - trefn sydd ddim yn creu'r lefelau rhyfeddol o uchel o anghyfartaledd a thlodi a greir gan y wladwriaeth Brydeinig.  Trefn sy'n deg a phawb.  Cafodd y gobaith hwnnw ei chwalu gan  o bobl gyfoethog  - yn wleidyddion, uwch reolwyr banciau ac arch farchnadoedd, perchnogion papurau newydd, gohebwyr y Bib, ser pop, perchnogion busnesau mawr - yn bwlio, gweniaethu, bygwth a chrafu pob yn ail.  Maent wedi gwneud yr hyn maent pob amser yn llwyddo i'w wneud - amddiffyn eu buddiannau eu hunain ar draul pawb arall.

Y bobl sydd am fod yn byw yn yr Alban am chwe deg neu saith deg neu wyth deg o flynyddoedd eto'n pleidleisio'n drwm tros ddyfodol gwell, a'u neiniau a'u teidiau yn pleidleisio'n drwm yn erbyn - ac yn colli cyfle unwaith mewn bywyd i adael y etifeddiaeth fwyaf gwerthfawr y gallant fod wedi ei adael i'w wyrion a'u wyresau - y cyfle i weithio efo'u gilydd i greu gwlad gyfoethog, goddefgar a chyfartal. Rhywbeth na chawsant yn ystod eu bywydau eu hunain Mae'r etifeddiaeth honno wedi ei thaflu i'r pedwar gwynt erbyn heno. Tor calonus.

A rwan rydan ni'n lle ydan ni - a dydi'r fan honno ddim yn lle da o safbwynt Cymru.  Yn y panig gwyllt i gadw olew Mor y Gogledd a'r canolfannau WMDs addawyd mwy a mwy  o bwerau i'r Alban oddi mewn i wladwriaeth Brydeinig, ac o ganlyniad mae holl wrthdaro mewnol y setliad presennol wedi ei ddinoethi'n llwyr.  Mae mwy o rym i'r Alban am arwain at fwy o rym i Loegr.  Mi fydd y broses o wireddu hynny yn ail lunio'r tirwedd gwleidyddol - ac yn ol pob tebyg y tirwedd etholiadol hefyd.  

Bydd yr Etholiad Cyffredinol nesaf yn cael ei ddominyddu gan gwestiynau cyfansoddiadol - a llawer o'r rheiny yn ymwneud a hawliau Saeson yn y wladwriaeth Brydeinig newydd  Mae'r project datganoli wedi colli ei gydbwysedd yn llwyr.  Dydi Llafur ddim am ennill etholiad sy'n cael ei hymladd yn y tirwedd hwnnw - y Toriaid sydd am wneud - efo UKIP hefyd yn elwa ac yn eu llusgo i'r Dde.  Ni fydd perfformiad trychinebus Ed Milliband ar ei ymweliadau a'r Alban wedi helpu chwaith.

Mi fydd pwy bynnag fydd yn arwain yr SNP (Sturgeon 99% sicr), Peter Robinson, Martin McGuiness, Carwyn Jones a Cameron yn llunio'r wladwriaeth newydd.  Byddwn yn cael ein cynrychioli gan ddoli glwt o ddyn sy'n meddwl mai ufudd-dod i'w feistri yn Llundain ydi'r rhinwedd gwleidyddol mwyaf, a bydd ynghanol pobl wrthnysig, penderfynol a chaled.  Yr hyn y byddwn i yn ei gael ydi'r hyn fydd pobl eraill yn caniatau i ni ei gael.  Byddwn yn cael unrhyw frywsion sy'n digwydd syrthio oddi ar y bwrdd.  






Thursday, September 18, 2014

Beth ddigwyddith heno?

Mae Blogmenai yn darogan etholiadau fel rheol, ond dwi'n cael hon yn uffernol o anodd.  Mi fydd pawb sy'n darllen Blogmenai yn rheolaidd yn gwybod fy mod efo gwendid bach am fetio gwleidyddol.

Mi'r oeddwn yn betio ar bethau eraill fel rygbi ers talwm, ond mi'r oeddwn yn anobeithiol o wael an wneud hynny - felly mi roddais y gorau iddi.  Ond ar wleidyddiaeth y byddaf yn betio y dyddiau hyn. Dwi wedi cael ychydig mwy o lwyddiant efo betio gwleidyddol, ond mae yna resymau am hynny.

Y peth i'w gofio efo betio ydi eich bod yn betio yn erbyn betwyr eraill yn y bon - felly os oes gennych well gwybodaeth na'r rhan fwyaf o bobl, mi fyddwch - at ei gilydd - yn ennill.  Y tair bet wleidyddol fwyaf proffidiol i mi oedd un ar Leanne Wood i ennill arweinyddiaeth y Blaid, un ar i Lyn Boylan ddod ar ben y pol yn etholiad Ewrop yn Nulyn eleni, ac un ar gynnydd ym mhleidlais y Blaid yn etholiad Cynulliad 2007.  

Roeddwn mewn sefyllfa llawer cryfach na'r rhan fwyaf o fetwyr yn etholiad Leanne - dwi'n'nabod llawer iawn o Bleidwyr Arfon.  Mae mwy o aelodau gan y Blaid yn Arfon na'r unman arall, ac mae Arfon ymhell iawn o'r Rhondda.  Roedd y ffaith bod tua hanner aelodau'r Blaid roeddwn yn eu hadnabod yn Arfon yn bwriadu pleidleisio i Leanne yn ei gwneud yn weddol sicr ei bod am ennill. 

Yn achos etholiad 2007 roedd gen i fynediad i'r fanylion y ganfas yn Arfon, ac roedd yn well na chanfas 2003.  Doedd honno ddim mor saff a'r bet ar Leanne - efallai bod rhywbeth rhyfedd yn digwydd yn Arfon - ond roedd yn rhoi syniad go lew o'r hyn oedd am ddigwydd.

Doedd gen i ddim gwybodaeth mewnol yn etholiad Euro 2014 yn Nulyn, ond roedd gen i ychydig o wybodaeth hanesyddol.  Roedd y polau yn rhoi ymgeisydd Fine Gael, Brian Hayes yn gyntaf a Boylan yn ail.  Roedd hi'n bell y tu ol i Hayes, ond roedd yn ail clir.  Mae gan Fine Gael hen hanes o dan berfformio yn Nulyn, ac mae gan y polau hanes o amcangyfrif gormod o gefnogaeth i wleidyddion adain Dde, dyfeisgar yn y ddinas.  Doedd hon ddim yn fet saff o bell ffordd - ond mae 4/1 yn bris da.

Daw hyn a ni at refferendwm heddiw.  Mae yna dri rheswm gweddol gryf i feddwl mai Na fydd yr ateb - y polau, y marchnadoedd betio a'r ffaith bod y cyfryngau yn unfrydol elyniaethus i annibyniaeth i'r Alban - o'r Bib i Sky. O'r Guardian i'r Mail.  Mi gymerwn ni nhw un fesul un.  

Mae yna rai sy 'n dweud bod edrych ar brisiau betio'n ffordd cystal a'r un i ddarogan etholiadau.  Mae'r marchnadoedd yn awgrymu'n gryfach na'r polau mai Na fydd yn mynd a hi. Adlewyrchu faint o bres sy'n cael ei fetio (a barn y bwci i raddau) mae prisiau marchnadoedd betio.  Mae yna fetio trwm wedi bod ar Na - ond yn Lloegr.  Mae'r rhan fwyaf o'r betio yn yr Alban wedi bod ar Ia.  Mae pobl sy'n betio yn Lloegr yn cael eu gwybodaeth i gyd bron o'r cyfryngau prif lif Seisnig.  Mae'r bobl sy'n betio yn yr Alban hefyd yn cael y cyfryngau prif lif - ond mae'n nhw'n cael gwybodaeth o'r ymgyrch llawr gwlad a gwefannau cymdeithasol.  O ganlyniad mae eu canfyddiad o'r hyn sy'n digwydd yn wahanol. Dydi'r marchnadoedd betio ddim yn arbennig o ddibynadwy yn yr amgylchiadau sydd ohonynt.

Mae'r polau bron i gyd yn dweud mai Na fydd y canlyniad - er bod pethau'n weddol agos erbyn hyn.  Dwi wedi trafod eisoes pam bod lle cryf i beidio rhoi gormod o goel ar y polau y tro hwn.  Mae yna amheuaeth am addasrwydd y fethedoleg - ac mae yna hanes o pob pol yn cael pethau'n anghywir yn y gorffennol - 1992 ydi'r esiampl enwocaf.  Yn fwy perthnasol mi dan gyfrifodd pob pol - fwy neu lai - bleidlais yr SNP yn etholiadau Hollyrood yn 2011 - a than gyfrifo o lawer iawn yn yr etholiadau rhanbarthol.  Mae tan gyfrifiad bach am wneud y gwahaniaeth yma.

Ceir cred bod y sawl sy'n dweud nad ydynt yn gwybod yn fwy tebygol o gadw at y status quo ar ddiwrnod pleidleisio - ac efallai bod gwirionedd yn hynny.  Ond mae yna ddadl mai pobl sydd eisiau cael eu perswadio i bleidleisio Ia ydi'r bobl hyn yn yr achos yma - ac mae yna fymryn o dystiolaeth anecdotaidd i gefnogi hynny - Andy Murray heddiw, Newsnight neithiwr - yn ogystal a phatrwm tros yr wythnos neu ddwy diwethaf o symudiad at Ia gan y sawl nad oeddynt yn siwr.

Ac wedyn dyna 'ni 'r ymdriniaeth gyfryngol.  Mae'n anodd gwadu bod llifeiriant di baid o bropoganda yn rhywbeth anodd iawn i fynd i'r afael efo fo - a go brin i unrhyw etholiad gael ei hennill yn wyneb pwysau felly yn y gorffennol.  Ond mae dau ffactor yn milwrio o blaid Ia y tro hwn - yr ymgyrch llawr gwlad enfawr sydd wedi mynd ati yn systematig i berswadio pobl a'u darparu efo ffeithiau a gwefannau cymdeithasol - mae'r ochr Ia wedi dominyddu yn y fan honno.  Yn wir mae celwydd ar y teledu a'r radio yn aml yn cael ei gywiro ar y We o fewn eiliadau i gael ei wyntyllu.  Dydi hyn ddim yn unioni'r anghydbwysedd - ond mae'n helpu.

Ychwanegwch at hynny drefn etholiadol yr SNP, yr ynni rhyfeddol sydd wedi ei ryddhau ar lawr gwlad a'r fyddin o weithwyr sydd gan yr ochr Ia - ac mae pethau'n edrych yn bosibl.  Yn fwy na phosibl efallai.

Dwi heb fod yn ddigon hyderus i fetio'n drwm y tro hwn ddim o bell ffordd - ond  mae gen i fet fach neu ddwy yn agored.  Mi gefais fet wythnosau'n ol ar i Ia gael mwy na 43% - honno ydi fy met fwyaf.  Mae gen i fet hefyd ar i Glasgow bleidleisio Ia - wedi ei gwneud ar sail ymweliad a'r ddinas honno.  Dwi hefyd wedi rhoi bet ar yr ochr Ia i ennill, ac un fach iawn ar yr ochr Ia i gael mwy na 55%. 

Betio efo'r galon yn bennaf efallai - ond dwi 'n meddwl bod yna rhywfaint o sail rhesymegol hefyd.


Pwy sydd yn fotio Na?

Os ydi pol STV neithiwr yn gywir pobl sydd ddim yn rhentu eu ty, pobl sydd tros 55 oed, y sawl sydd heb blant yn byw yn y ty a'r sawl sydd wedi ymddeol.  Mae mwyafrif pobl pob sector arall o'r boblogaeth yn pleidleisio Ia.  

Tuesday, September 16, 2014

Greenock heno

Tair mil o bobl dwi'n deall.

Tri pol yn dweud yn union yr un peth

Mae yna dri pol heno yn rhoi Na ar y blaen 52/48.

Diddorol de - ond nid anisgwyl.  Mae polau yn aml yn dod at ei gilydd at ddiwedd ymgyrch etholiadol - ond dydi hynny ddim yn golygu eu bod nhw'n mynd yn gywirach - rhywbeth arall sydd ar waith.

Dydi hi ddim yn beth da i gwmni polio wneud smonach o bol - bod yn wahanol i bawb arall a bod yn anghywir.  Does yna ddim gwell ffordd o golli busnes.  Felly maent yn tueddu i gopio methedoleg ei gilydd fel mae'r ymgyrch yn mynd rhagddi.  Pen draw hyn ydi polau sy'n dweud fwy neu lai yr un peth erbyn diwedd ymgyrch - dwi'n credu mai herding ydi'r term Americanaidd am y patrwm yma.   

George Square Glasgow heno




Pam y gallai'r polau fod yn gwbl anghywir

Ian James Johnson soniodd y diwrnod o'r blaen ar ol y rali yng Nghaerdydd ei fod o'r farn y gallai'r polau fod yn anghywir ac ei bod yn fwy na phosibl bod y naill ochr neu'r llall am ennill yn rhwydd.  Dwi'n tueddu i gytuno - dydi joban y polwyr ddim yn un i'w chwenych y tro hwn.

Mae yna nifer o resymau i gredu bod y polau ymhell ohoni:

1). Mae methodoleg polio fel rheol wedi ei fireinio trwy gymharu perfformiad efo etholiadau go iawn.  Does yna ddim refferendwm ar annibyniaeth i'r Alban wedi bod o'r blaen.  
2).  Mae'r rhan fwyaf o gwmniau polio yn addasu eu canfyddiadau yn ol eu barn o debygrwydd pobl i bleidleisio.  Mae addasiadau felly yn amhosibl y tro hwn oherwydd bod y gyfran sy'n pleidleisio am fod mor uchel.
3).  Mae mwyafrif y cwmniau polio yn gwneud hynny ar y We.  Mae pobl yn gwirfoddoli i gymryd rhan yn yr ymarferiadau hyn.  Mae'n fwy na phosibl bod yr un pobl yn gwirfoddoli i sawl cwmni.  Os felly yr un pobl sy 'n cael eu polio i raddau helaeth - mae hynny'n gwneud camgymeriadau polio yn llawer, llawer mwy tebygol.
4).  Mae yna ugeiniau lawer o filoedd o bobl wedi cofrestru i bleidleisio yn ystod yr wythnosau diwethaf.  Mae'n debygol na fydd mwyafrif llethol y rhain yn cael eu polio.
5).  Mae yna hanes o gam bolio mewn refferenda.  Ceir refferenda yn aml yn yr Iwerddon gan na ellir addasu'r cyfansoddiad heb gynnal un.  Mae'n gyffredin i'r polau wneud smonach o bethau.
6).  Dydi polio ffon ddim yn dda am ddal dynion ifanc - mae'r grwp yma yn llai tebygol o ateb cwestiynau canfaswyr na neb arall.  Dydi hyn ddim yn gwneud gwahaniaeth mawr gan amlaf am nad ydyn nhw'n deueddol o fotio chwaith.  Ond mae'n debyg y byddant yn fotio mewn niferoedd mawr yn y refferendwm yma.
7).  Dydi polio ffon ddim yn cysylltu efo pobl sydd ond efo ffon symudol fel arfer.  Eto dydi pobl sydd heb linell yn mynd i 'r ty ddim yn tueddu i fotio fel arfer - ond byddant y tro hwn.
8).  Mae cefnogaeth mewn refferenda yn llai sefydlog na chefnogaeth pleidiol.  Mae'r rhan fwyaf o bobl mewn etholiad yn y diwedd yn pleidleisio i'r sawl wnaethon nhw bleidleisio trosto o'r blaen.  Does yna ddim. 'o'r blaen' i gyfeirio'n ol ato'r tro hwn.  Gallai pethau symud yn gyflym iawn ar y diwedd.

Mae'n fwy na phosibl y bydd yr hyn ddigwyddodd yn Etholiad Cyffredinol 1992 yn digwydd eto, ac y bydd y polau oll yn anghywir.

Monday, September 15, 2014

Lluniau o Lundain y tro hwn

Gan fy mod wedi postio lluniau o gynulliadau mawr yr ochr Ia, byddai'n well i mi bostio lluniau o gynulliad mawr o blaid yr ochr Na o amgylch symbol imperialaidd enwog yng nghanol dinas Llundain.  Fyswn i ddim eisiau i neb feddwl fy mod mor unllygeidiog a'r Bib. 

Dwi'n siwr y byddwch yn cytuno y bydd y delweddau hyn yn dwyn perswad pwerus ar drigolion Govan a Kelvinside i fotio Na.  








Sunday, September 14, 2014

Pam bod y Bib wedi ei cholli hi

Mae'n hen gwyn gan Flogmenai bod y Bib yn strwythurol - anymwybodol bron - yn gefnogol i'r sefydliad Prydeinig a chenedlaetholdeb Prydeinig ac yn elyniaethys i genedlaetholdeb Celtaidd.

Mae honna wedi ffrwydro i'r wyneb yn yr Alban yr wythnos diwethaf ac wedi arwain at o bosibl bum mil o bobl yn hel o gwmpas pencadlys BBC Scotland ar lannau'r Afon Clyd i brotestio heddiw.  Pedwar peth o'r gorffennol agos sydd wedi dod a phethau i hyn.  

Y cyntaf ydi penderfyniad dw lali Nick Robinson i ddweud celwydd noeth ar y newyddion ddydd Mawrth.  Roedd wedi gofyn cwestiwn i Alex Salmond mewn cynhadledd i'r newyddion ddydd Mawrth, ac roedd hwnnw wedi mynd ati i roi ateb llawn, cyn mynd  ymosod ar y Bib.  Wnaeth Robinson ddim cymryd hyn yn dda. Honodd  na chafodd ateb i'w gwestiwn, er i 100,000 weld y fideo ar y We  cyn Newyddion 6  ac i filiynnau weld yr ateb yn fyw.  

Yr ail ydi'r ffaith i'r Bib neidio i ddilyn naratif Cameron wedi i hwnnw fwlio'r archfarchnadoedd i honni - i gyd ar yr un pryd - y byddai prisiau yn codi yn sgil annibyniaeth.  Tyllwyd hen straeon i fyny gan y Gorfforaeth o'r gorffennol cymharol bell i bwrpas atgyfnerthu'r naratif.  Ni ofynwyd y cwestiynau amlwg - Pam bod nifer o archfarchnadoedd yn dweud yr un peth ar yr un pryd, a pham ddiawl y byddai codi prisiau uwch yn fater o ofid i archfarchnad?  Dydi'r ffaith iddi ddod yn amlwg i benaethiad yr archfarchnadoedd gael eu galw i Stryd Downing i gael eu bwlio heb fod o gymorth.

Mae'r trydydd yn gysylltiedig a'r ail.  Mae lle i gredu bod Stryd Downing wedi bod yn rhyddhau gwybodaeth masnachol sensetif i Robinson i bwrpas ei helpu efo'i naratif gwrth annibyniaeth.

Ac yn bedwerydd mae'r Bib wedi bod yn cynrychioli raliau anferthol o blaid annibyniaeth yng nghanol dinasoedd mawr yr Alban efo lluniau o chwech neu saith o bobl sydd wedi eu tynnu o'r dorf.

Rwan dydi hyn ddim yn newydd - cafwyd protest y tu allan i bencadlys y Bib yn Glasgow yn erbyn celwydd a phropoganda'r Bib tua mis yn ol.  Roedd pawb yn dal cerdyn evo rhif arno i fyny.  Y rhif uchaf oedd tua 1,200.  Cyfeiriodd y Bib yn frysiog at y digwyddiad gan honni mai 400 o bobl oedd yn bresenol.

Ond yr hyn sy'n wahanol ar hyn o bryd ydi bod y Bib o dan bwysau - mae yna bosibilrwydd gwirioneddol bod eu hannwyl Deyrnas Unedig yn syrthio'n ddarnau o dan bwysau'r anghyfiawnder cymdeithasol sydd wedi ei adeiladau i mewn i'r wladwriaeth ei hun.  O dan amgylchiadau felly mae rhagfarnau yn torri i'r wyneb go iawn - ac mae'r Bib wedi gadael iddi'i hun ymddwyn fel Pravda ar steroids.  


Ac ychydig o luniau o rali Caerdydd ddoe

Ychydig o luniau o'r Bae ddoe - ac erbyn meddwl y tro cyntaf i lun o awdur Blogmenai ymddangos ar y blog - ar ol ymhell tros 2,000 blogiad.










Peidiwch a disgwyl gweld hwn ar y Bib chwaith

Protest yn  Glasgow i brotestio yn erbyn ymdriniaeth unochrog y Bib o'r refferendwm.











Y polau eraill

Efo'r holl bolau refferendwm yma o'r Alban, mae'n hawdd anghofio bod polio arferol yn mynd rhagddo fel arfer - ac mae hwnnw'n awgrymu bod agwedd y Blaid Lafur at annibynniaeth i'r Alban yn gwneud niwed sylweddol iawn i'r Blaid honno.  Mae'n hawdd anghofio bod yr SNP yn gwneud yn llawer gwell yn etholiadau Senedd yr Alban na rhai San Steffan.  Ond dyma mae is set o bolio diweddaraf YouGov yn ei awgrymu.


@UKELECTIONS2015: YOUGOV

Scottish voting intentions

SNP 34%
LAB 31%
CON 17%
GREEN PARTY 6%
UKIP 5%
LIBDEMS 5%

A dyma oedd canlyniadau'r Alban yn 2010.  

FULL SCOTLAND SCOREBOARD


PartySeatsGainLossNetVotes%+/-%
Labour410001,035,52842.0+2.5
Liberal Democrat11000465,47118.9-3.7
Scottish National Party6000491,38619.9+2.3
Conservative1000412,85516.7+0.9
UK Independence Party000017,2230.7+0.3
Green000016,8270.7-0.3
British National Party00008,9100.4+0.3
Trade Unionist and Socialist Coalition00003,5300.1
Scottish Socialist Party00003,1570.1-1.7
Christian Party00008350.0
Others000010,0000.4-0.6

Petai'r bleidlais ddydd Iau yn 'Na' a phetai'r SNP yn gallu hoelio'r bai am hynny ar y Blaid Lafur, gallai'r goblygiadau i Lafur fod yn ddifrifol iawn.