Plaid vs Llais - y darlun ystadegol

Gweld sylw yn nhudalen sylwadau'r blogiad isod oedd yn rhoi canlyniad etholiad Bryncrug wnaeth i mi fynd at Excel yn gynharach heddiw. Ailadrodd canfyddiad sy'n un eithaf cyffredinol oedd y sylw - bod Llais Gwynedd yn gwneud yn dda yn erbyn Plaid Cymru mewn etholiadau lle mai dau ymgeisydd yn unig a geir. Yr awgrym sydd ymhlyg yn hyn ydi bod pobl sy'n wrthwynebus i'r Blaid yn tueddu i hel at ei gilydd o dan faner Llais Gwynedd mewn rasus dau geffyl.

Er bod y canfyddiad yn un cyffredin 'dydi o ddim yn wir. Mewn etholiadau dau geffyl rhwng Llais Gwynedd a'r Blaid cafodd y Blaid 5788 pleidlais i 4628 Llais Gwynedd. Mae hyn yn gymhareb o tua 56/44. Mewn etholiadau lle'r oedd tri neu fwy o ymgeiswyr cafodd y Blaid 2268 pleidlais i 2214 Llais Gwynedd - cymhareb o tua 51/49. Efallai ei bod werth nodi nad oes tystiolaeth bod pleidleiswyr y pleidiau unoliaethol yn aros adref mewn etholiadau lle nad oes ymgeiswyr yn sefyll trostynt - mae cyfraddau pleidleisio yn uchel mewn etholiadau llywodraeth leol yng Ngwynedd - yn wir maent yn uwch nag ydynt yn etholiadau'r Cynulliad mewn llawer o wardiau - yn arbennig rhai gwledig, lle mae Llais Gwynedd yn tueddu i sefyll.

Rwan mae sawl dehongliad posibl i hyn - ond yr un mwyaf amlwg ydi bod mwy o bleidleisio tactegol yn erbyn Llais Gwynedd na sydd yn gwneud hynny yn erbyn y Blaid.

Is etholiad Bryncrug a hen batrwm yn dod yn ol

Prif arwyddocad yr is etholiad ym Mryncrug mae'n debyg ydi'r ffaith nad oes gan y Blaid fwyafrif llwyr ar Gyngor Gwynedd o ganlyniad i beidio a'i hennill - nid bod hynny'n gwneud gwahaniaeth mawr - byddai'r dealltwriaeth efo Llafur wedi goroesi beth bynnag. Yn wir prin ei bod yn yn syndod na ddaeth y Blaid yn gyntaf - er bod gennym ymgeisydd da, ac er i'r ymgyrch fod yn digon effeithiol, dydi hwn ddim yn dir naturiol i ni - dydan ni erioed wedi ennill sedd yno.

Yr hyn sy'n fwy diddorol i'r sawl sy'n dilyn gwleidyddiaeth Gwynedd ydi perfformiad hynod o wan yr ymgeisydd Llais Gwynedd - dyn sy'n digwydd bod yn wr i gynghorydd LlG sydd a phroffeil uchel iawn, sef Louise Hughes.

Mae'r canlyniad yn cadarnhau patrwm rhanbarthol a sefydlwyd yn etholiadau mis Mai eleni pan berfformiodd Llais Gwynedd yn gadarn iawn yn Nwyfor, yn siomedig yn Arfon ac yn drychinebus ym Meirion. Roedd ganddynt bedair sedd ym Meirion ar gychwyn tymor y cyngor diwethaf, un sydd ganddynt bellach - un Louise yn Llangelynin.

Efallai ei bod werth atgoffa ein hunain o'r canlyniadau ym Meirion ym mis Mai i ddeall yn iawn pa mor drychinebus oeddynt i Lais Gwynedd mewn gwirionedd.

Llangelynin:

LlG 493
Ann 235

Brithdir:

PC 527
LlG 121

Diffwys a Maenofferen:

PC 309
LlG 92

Harlech:

PC 471
LlG 187

Llanbedr:

PC 261
LlG 184

Penrhyndeudraeth:

PC 655
LlG 258

Rwan mi fyddwn mae'n debyg yn gor symleiddio i awgrymu y byddai Llais Llyn ac Eifionydd yn enw mwy addas i Lais Gwynedd na'r un swyddogol - mae ganddynt ddeg (neu unarddeg erbyn meddwl o ganlyniad i un o'r cynghorwyr annibynnol yn newid ochr) o aelodau yn Nwyfor, un ym Meirion a dau yn Arfon - ond mae gwirionedd yn y gor symleiddiad hwnnw.

Mae'r patrwm rhanbarthol wedi mynd yn gliriach yn ddiweddar, roedd gan Lais Gwynedd bedwar aelod ym Meirion yn 2008 o gymharu a'r un sydd ganddynt heddiw, ac maent wedi colli pedair is etholiad o'r bron yno hefyd. Mae ganddynt broblem ychwanegol yn Arfon - sef nad ydynt yn gallu dod o hyd i ymgeiswyr i'r dwyrain o Gaernarfon - ardal boblog sy'n cael ei chynrychioli gan lawer o gynghorwyr.

Yn rhyfedd iawn, mae'r patrwm yma yn adlais o batrwm nid anhebyg oedd yn bodoli yn y dyddiau cyn ad drefnu llywodraeth leol yn 1996. Bryd hynny roedd Plaid Cymru yn gwneud yn llawer gwell ar lefel llywodraeth leol ym Meirion ac Arfon nag oedd yn gwneud yn Nwyfor - er bod y gwrthwyneb yn aml yn wir mewn etholiadau San Steffan. Nid oedd y Blaid yn ennill mwyafrif llwyr yn y ddau ranbarth fel mae'n ei wneud heddiw, ond roedd yn gwneud yn dda - yn llawer gwell nag oedd yn ei wneud yn Nwyfor. Doedd Llais Gwynedd ddim yn bodoli bryd hynny wrth gwrs, annibynwyr o gwahanol fath oedd yn cael eu hethol yn Nwyfor bryd hynny - ond mae'n ddiddorol fel mae hen batrymau etholiadol yn dod yn ol i'r wyneb.

Pwy sy'n cael trafferth recriwtio?

Mae ymdriniaeth digon diddorol yn Golwg ddoe o'r etholiadau lleol yng Nghaerdydd, Gwynedd, Caerfyrddin, Ceredigion a Phowys. Mae ymdriniaeth cymharol fanwl o'r fath yn rhywbeth i'w ganmol i'r graddau ei fod yn anarferol yng nghyd destun y cyfryngau Cymreig. Mae'r Bib wrth gwrs yn rhy brysur yn canolbwyntio ar geisio creu brwdfrydedd tros y frenhiniaeth i roi llawer o sylw i'r broses ddemocrataidd yng Nghymru, ond dydi'r cyfryngau eraill fawr gwell chwaith.

Beth bynnag mae eu hymdriniaeth o'r etholiadau yma yng Ngwynedd ychydig yn anghytbwys i'r graddau bod yr ornest yn cael ei phortreadu fel un rhwng Llais Gwynedd a Phlaid Cymru, er bod mwy o ymgeiswyr gan y grwp Annibynnol na sydd gan Llais Gwynedd, a'i bod yn debygol y bydd y grwp Annibynnol yn fwy nag un Llais ar ol yr etholiad - yn union fel y bu tros y bedair mlynedd ddiwethaf.

Yr hyn ddaeth a gwen i fy wyneb yn arbennig oedd sylwadau un o arweinwyr Llais, Alwyn Gruffydd ynglyn ag ymgeiswyr y Blaid. Dyfynnaf:

Mae gweld cyn-gynghorwyr Plaid Cymru yn ceisio ad ennill eu seddau ar Gyngor Gwynedd yn awgrymu fod y Blaid yn cael trafferth recriwtio gwaed newydd.

Rwan yn ol fy nghyfri i mae yna ymgeisydd yn sefyll ar ran Plaid Cymru nad oedd yn gwneud hynny yn 2008 yn y wardiau canlynol:

Glyder, Llanllyfni, Llanwnda, Penisarwaun, Seiont, Talysarn, Tregarth, Waunfawr, Y Bontnewydd, Y Groeslon, Menai - Bangor (2 sedd), Abererch, Llanaelhaearn, Llanystumdwy, Clynnog, Nefyn, Dwyrain Porthmadog, Tudweiliog, Llanengan, Abermaw, Bowydd a Rhiw, Diffwys a Maenofferen, Llanbedr, Llanuwchllyn, Penrhyndeudraeth, Cricieth.

Mae hyn yn rhoi cyfanswm o 27 ymgeisydd 'newydd'.  29 o ymgeiswyr - hen neu newydd - sy'n sefyll tros Lais Gwynedd.

Dwi'n gwybod bod rhai o'r ymgeiswyr yn ymladd y seddi yn enw'r Blaid y tro hwn, tra eu bod yn eu hymladd ar ran rhywun arall yn 2008, a dwi hefyd yn gwybod i un neu ddau sefyll ar ran y Blaid ymhellach yn ol yn y gorffennol nag yn 2008. 

Dwi hefyd yn gwybod ei bod yn amser etholiad a bod gwleidyddion yn gyffredinol yn troelli ac yn gor ddweud ar amser felly.  Mae hynny'n ddigon dealladwy.  Ond bobol bach, mae hon yn gryn droelliad. 

Llais Gwynedd a thref Caernarfon

A finnau mor bell o lygad y ffynnon mae newyddion yn fy nghyraedd o Gaernarfon bod Llais Gwynedd yn ofnadwy o flin bod Cangen Caernarfon o Blaid Cymru wedi cyfeirio mewn pamffled at eu cynlluniau ar gyfer hyd at 700 o swyddi yng Nghyngor Gwynedd.

Yn wir roeddynt mor flin nes mynd ati i blagio'r Caernarfon & Denbigh Herald i redeg stori yn dweud fod y Blaid yn dweud celwydd am Lais Gwynedd. Ni redwyd y stori gan yr Herald oherwydd bod y sylwadau yn y pamffled yn digwydd bod yn wir.

'Dydi'r Blaid yng Nghaernarfon nag yn unman arall ddim yn gwneud honiadau nad ydynt yn wir. Rhag bod yna unrhyw amheuaeth, dyfynnaf y sail i'r sylwadau:

 
Llythyr Daily Post, 13 Ionawr 2012 sylwadau gan Owain Williams, 'we would look to restructure the staffing levels at the council's top end - employing around 700 upper and middle management is a luxury we can't afford.'
 
Golwg 360 (gwefan), 20  Ionawr 2012, teitl 'Llais Gwynedd v Plaid Cymru: ffrae swyddi' Owain Williams yn dweud: Yn ôl y Cynghorydd Owain William mae lle i “chwynnu” ar y nifer o bobol sy’n gweithio yn reolwyr ar rannau’r cyngor. “Mae 600 o middle-management i gael yng Nghyngor Gwynedd,” meddai Owain Williams, “fyddai hynny byth yn digwydd yn y sector preifat.”

Mr Williams wrth gwrs ydi arweinydd Llais Gwynedd.

Rwan mae unrhyw un sy'n gwybod unrhyw beth am strwythur staffio'r Cyngor yn gwybod y byddai mynd ar ol 700 o swyddi yn debygol o effeithio ar lawer o bobl sydd mewn swyddi digon cyffredin, ond hanfodol i weinyddiaeth effeithiol y Cyngor.

Mae llawer o'r swyddi hyn yn ardal Caernarfon, a byddai toriad sylweddol yn hoelen go fawr yn arch economi'r ardal - ardal sydd yn digwydd bod yn ardal Gymreiciaf Cymru o ran iaith.

Mae'r syniad yn rhan o batrwm ehangach gan Lais Gwynedd o ymddwyn mewn ffordd sy'n uniongyrchol groes i fuddiannau tref Caernarfon. Rydym wedi edrych ar hyn yn y gorffennol - gwrthwynebu grant i helpu Ysgol Syr Hugh Owen ddod tros broblemau ariannol tymor byr, gwrthwynebu'r datblygiad yn Ysgol yr Hendre - buddsoddiad o £10m yn un o wardiau mwyaf difreintiedig y Gogledd ac ati. Gellir cael y manylion yma.

Mae'r wers yn eithaf clir i etholwyr Caernarfon yn etholiadau mis Mai - 'Os ydych chi'n pleidleisio i Lais Gwynedd, rydych yn pleidleisio i grwp sydd a record cyson o wrthwynebu datblygiadau llesol i'r dref'.

Llais Gwynedd yng Nghaernarfon

O graffu ar y 'runners & riders' yn etholiadau Cyngor Gwynedd mae'n ddiddorol nodi bod tri ymgeisydd gan Llais Gwynedd yng Nghaernarfon. Mae hyn yn ddiddorol.


Mae'r canfyddiad (ffug fel mae'n digwydd) bod gormod o bres cyhoeddus yn cael ei wario ar lannau'r Fenai yn greiddiol i ddealltwriaeth Llais Gwynedd o'r Byd a'i bethau. A bod yn deg efo'r Llais, mae ganddynt pob hawl i gred o'r fath ac maent wedi gweithredu mewn modd cyson a'r camargraff hwn ers eu ffurfio. Maent o ganlyniad wedi gweithredu yn gyson mewn modd sy'n groes i fuddiannau Caernarfon.

Rydym wedi nodi yn ddiweddar y byddai eu cynllun i 'ail edrych' ar tua 700 o swyddi'r cyngor yn gallu bod yn hynod niweidiol i economi'r dref a'r cylch o'i gwmpas. Ond mae nifer o achosion eraill o weithredu'n groes i fuddiannau'r dref hefyd - rhedeg at y papurau newydd pan gafodd Ysgol Syr Hugh Owen grant arbennig gan yr Awdurdod Addysg i'w cynorthwyo i ddod tros problemau ariannol, troi trwyn ar y cynllun i godi adeilad newydd ar gyfer Ysgol yr Hendre, mynegi'r farn mai trefi 'mawr' fel Caernarfon ddylai gynnig lloches i'r cwbl o'r di gartref, gwrthwynebu gwerthu adeilad y Goleuad, gwrthwynebu'r camau a arweiniodd at ddatblygu ardal Doc Fictoria, ac ati.

Bydd yn ddiddorol gweld sut mae eu hymgeiswyr yn egluro hyn oll i'w darpar etholwyr.

Gethin Williams i sefyll tros y Blaid yn y Bermo

Byddwch yn cofio i'r blog yma redeg stori ar ymddiswyddiad Gethin Williams o Lais Gwynedd yn ddiweddar. 'Dwi'n meddwl mai'r blog yma oedd yr unig gyfrwng i adrodd ar y stori.

Beth bynnag 'dwi'n deall bod y stori wedi datblygu. Bwriad gwreiddiol Gethin oedd peidio a sefyll eto. Ymddengys ei fod bellach wedi newid ei feddwl am hynny a bydd yn sefyll yn enw Plaid Cymru yn ward Abermaw, sy'n cyfochri a'i ward bresenol yn Mrithdir / Llanfachreth.

Ymddiswyddiad Gethin Williams - cywiriad

Yn y blogiad ar ymddiswyddiad Gethin Williams o Lais Gwynedd mae'n ymddangos i mi gael un rhan o'r stori yn anghywir.

Mae'n wir i Gethin ymddiswyddo o Lais Gwynedd, ond a barnu o wefan Cyngor Gwynedd, mae bellach yn aelod unigol ac nid yn aelod o'r Grwp Annibynnol. 

Ymddiheuriadau am y camddaealltwriaeth.

Ymddiswyddiad Gethin Williams o Lais Gwynedd

'Dwi'n deall bod Y Cynghorydd Gethin Williams, Bontddu bellach wedi ymddiswyddo o Lais Gwynedd. Bydd yn diweddu ei dymor fel cynghorydd yn aelod o'r grwp annibynnol, ac nid yw'n bwriadu sefyll yn etholiad Mis Mai.

Os ydi fy syms i yn gywir, etholwyd deuddeg o gynghorwyr Llais Gwynedd ym mis Mai 2008, ac etholwyd tri arall mewn is etholiadau yn dilyn hynny. Golyga hyn bod pymtheg o gynghorwyr wedi eu hethol yn enw'r grwp ers 2008. Mae pump, neu un o bob tri ohonynt bellach wedi ymddiswyddo. Mae hyn yn record rhyfeddol o ran colli aelodau. Go brin bod unrhyw grwp ar unrhyw gyngor yng Nghymru wedi llwyddo i golli traean o'u haelodau mewn cyfnod mor fyr mewn blynyddoedd diweddar.

Mwy o newyddion drwg i Lais Gwynedd?

Dyna'r son beth bynnag.

Os gwir y gair, mae un arall o gynghorwyr Llais Gwynedd ar fin gadael y gorlan.

Y BBC ac ymddiswyddiad Chris Hughes o Lais Gwynedd

Ag ystyried cymaint wnaeth ystafell newyddion y Bib o'r ffaith i Chris Hughes guro Dafydd Iwan yn etholiadau Cyngor Sir Gwynedd yn 2008, mi fyddai rhywun yn rhyw feddwl y byddai ymadawiad Chris a Llais Gwynedd am Blaid Cymru o rhywfaint o ddiddordeb iddynt - yn arbennig cyd mai Chris ydi'r pedwerydd cynghorydd Ll G i ymddiswyddo ers 2008. 

Ond mi fyddai rhywun yn meddwl yn anghywir.  A barnu oddi wrth wefan y Bib a Wales Today 'dydi'r mater o ddim diddordeb o gwbl - a pha ryfedd pan mae yna straeon go iawn fel, yr un am rali'r Ceidwadwyr ddiwedd mis nesaf neu'r un sy'n dweud  rhywbeth neu'i gilydd am ffenestri i son amdanynt.

Datganiad i'r wasg ynglyn a'r Cynghorydd Chris Hughes

Datganiad i’r Wasg / Press Release (Gan Blaid Cymru)



28 Chwefror 2012

Cynghorydd yn ymuno â Phlaid Cymru


Mae Plaid Cymru yng Ngwynedd wedi croesawu aelod newydd i’w plith sef y Cynghorydd Chris Hughes, yr aelod sy’n cynrychioli Bontnewydd ger Caernarfon.


Etholwyd y Cynghorydd Hughes fel Cynghorydd Llais Gwynedd yn yr etholiad diwethaf ond bydd nawr yn ymuno â Phlaid Cymru. Bydd yn sefyll fel ymgeisydd Plaid ar gyfer Bontnewydd yn etholiadau lleol Cyngor Gwynedd ar Fai’r 3ydd.  

"Mae fy nheulu a minnau wastad wedi bod yn gefnogwyr brwd i’r Blaid yn genedlaethol,” esboniodd y Cynghorydd Hughes. ''Roedd amgylchiadau penodol yn yr etholiad diwethaf – sef y sefyllfa o ran ad-drefnu ysgolion cynradd - lle roeddwn yn teimlo ei bod yn bwysig i wneud safiad. Mae'r amgylchiadau bellach wedi newid.


“Gyda phrofiad o bedair blynedd ar Gyngor Gwynedd, a chyda phenderfyniadau ariannol anodd wedi eu gwneud a mwy i ddod, dwi’n credu’n gryf y bydd fy agwedd bwyllog a’m gonestrwydd tuag at wleidyddiaeth leol, yn fodd i mi wrth gynorthwyo i lywio Plaid Cymru, ein prif blaid genedlaethol, yn ei blaen er lles pobl Gwynedd.”


Ychwanegodd y Cynghorydd Hughes: ''Rydym mewn cyfnod heriol, cyfnod sy’n galw am arweinyddiaeth a gweledigaeth gan fod yn uchelgeisiol er mwyn cyflawni ar ran pobl Gwynedd. Dwi’n hapus y gallaf wneud y cyfraniad hwn orau gyda Phlaid Cymru yng Ngwynedd."

Wrth groesawu Chris Hughes i Grŵp y Blaid, dywedodd Arweinydd Plaid Cymru yng Ngwynedd Y Cynghorydd Dyfed Edwards: "Rwyf wedi cydnabod droeon bod Chris yn gynghorydd aeddfed a meddylgar sydd wedi rhoi o’i orau dros bobl Bontnewydd dros y bedair blynedd ddiwethaf. Gwn ei fod wedi ystyried yn ddwys cyn troi i fod yn aelod o Blaid Cymru ac rwy’n parchu'r ffordd y mae wedi gwneud y penderfyniad hwn. Gwn y bydd yn gwneud cyfraniad rhagorol i grŵp Plaid ar Gyngor Gwynedd ac y bydd yn cydweithio fel rhan o Dîm Gwynedd. Mae Tîm Gwynedd Plaid Cymru yn uchelgeisiol ac yn flaengar, a’n prif flaenoriaeth yw cynrychioli ein trigolion hyd eithaf ein gallu o fewn y sir arbennig hon."


Dywedodd Cadeirydd Cangen Plaid Cymru Bontnewydd Dafydd Iwan: "Rwy’n hynod o falch o weld Chris yn ymuno â Phlaid Cymru. Rydym wedi gweithio gyda’n gilydd yn Bontnewydd dros y blynyddoedd diwethaf, ac mae hi wedi dod yn amlwg, serch digwyddiadau 2008, ein bod wedi gweithio’n llwyddiannus law yn llaw wrth ymwneud â materion Cyngor Cymuned a chreu gŵyl 'Hwyl y Bont’."


Yn ôl Cynghorydd Cymuned Iwan: "Mae wedi cael cefnogaeth aelodau Plaid Cymru yn Bontnewydd ac rydym yn edrych ymlaen at ymgyrchu gydag ef yn yr etholiad lleol.”


- diwedd –

Mwy o swyddi yn cael eu colli yng Nghaernarfon

Mae Ffred yn gwbl gywir i nodi bod cau swyddfa Tinopolis yn Nghaernarfon yn slap i'r dref gyfan yn ogystal ag i'r unigolion anffodus sydd wedi colli eu gwaith.

Yn draddodiadol mae economi'r dref hynod Gymreig yma wedi bod yn ddibynol i raddau ar ei statws fel canolfan gyfreithiol, canolfan llywodraeth leol a chanolfan siopa. Mewn blynyddoedd diweddar daeth y diwydiant teledu yn bwysig hefyd.

Mae pob un o'r pileri hyn i economi'r ardal wedi cael slap yn ddiweddar. Mae'r toriadau syfrdanol i gyllideb S4C yn ogystal a thranc Barcud wedi tanseilio'r diwydiant teledu, mae penderfyniad y llywodraeth Llafur blaenorol yn Llundain i beidio ag agor carchar yn yr ardal wedi bod yn golled sylweddol, mae'r grymoedd sydd wedi cau siopa ar hyd a lled y DU wedi effeithio ar y dref hefyd, ac mae toriadau yng nghyllideb Cyngor Gwynedd hefyd wedi cael effaith negyddol.

Ond 'dydi hyn oll yn ddim wrth ymyl cynlluniau Llais Gwynedd i ddifa 600 o swyddi llywodraeth leol. Os byth y caiff y meicrogrwp eu dwylo ar rym yng Ngwynedd bydd yn fwy o drychineb i economi tref Gymreiciaf Cymru na'r datblygiadau uchod nag yn wir unrhyw beth arall sydd erioed wedi digwydd yn ei hanes - wel ers dyddiau Glyndwr beth bynnag.

Cynlluniau Llais Gwynedd ar gyfer gweithwyr sector cyhoeddus yng Ngwynedd

Mae'r blog hwn wedi nodi ar sawl achlysur i 2011 fod yn flwyddyn wirioneddol erchyll i'r meicro grwp gwleidyddol o Wynedd - Llais Gwynedd.

Pan fydd y rhan fwyaf ohonom - yn unigol neu'n gorfforaethol - yn cael blwyddyn giami, byddwn (os ydym yn ddoeth) yn ymateb trwy ddysgu gwers neu ddwy o'r profiad, gweithredu ar y gwersi hynny a symud ymlaen. Nid felly Llais Gwynedd. Eu hymateb nhw ydi ceisio sicrhau bod rhywun arall yn cael blwyddyn erchyll yn 2012, neu a bod yn fanwl gywir bod 600 o deuluoedd yng Ngwynedd yn cael blwyddyn hynod anodd. Son ydw i wrth gwrs am eu cynlluniau cynhyrfus i sacio 600 o weithwyr Cyngor Gwynedd.

Rwan, mae sawl peth i'w ddweud am hyn. Yn gyntaf, mae Cyngor Gwynedd eisoes wedi mynd trwy broses o raglennu toriadau am gyfnod o bedair blynedd. Mae rhywbeth yn wyrdroedig braidd am ganmol toriadau, ond mae'r broses wedi mynd rhagddi mewn modd cyfrifol, cynhwysol a threfnus. Canlyniad hynny ydi rhaglen fanwl sydd am sicrhau y bydd y toriadau anorfod yn digwydd mewn cyd fframwaith sydd wedi ei reoli a'i gynllunio. At ei gilydd mae aelodau Llais Gwynedd wedi chwarae rhan adeiladol yn hyn oll. Ar y pwynt yma efallai ei bod werth nodi i swyddi gael eu dileu ar gychwyn y broses rhai blynyddoedd yn ol pan aeth swydd cyfarwyddwr corfforaethol a phenaethiaid gwasanaeth.

Ag etholiadau ar y gorwel, fodd bynnag ymddengys bod Llais Gwynedd wedi penderfynu mai eu strategaeth orau ydi apelio at holl ddarllenwyr Daily Mail y sir. Bydd y sawl ohonoch sy'n dod ar draws y cyhoeddiad adain dde o bryd i'w gilydd yn ymwybodol mai un o'i amrywiol obsesiynau ydi 'biwrocratiaid'. Ym myd bach y Mail mae'r rheiny yn bobl hynod ddrwg a diwerth y dylid eu sacio mewn niferoedd mor fawr phosibl, cyn gynted a phosibl. Felly - os ydw i'n deall pethau yn iawn, mae'r rhaglen strythuredig wedi ei gollwng, ac mae Llais Gwynedd wedi neidio ar wagen bopiwlistaidd - os niwrotig - y Mail.

Mae'n bosibl wrth gwrs bod yna swyddi na ellir eu cyfiawnhau yn y cyngor - mae hynny'n wir am pob endid corfforaethol mawr, ond mae'n rhyfeddol o hawdd edrych ar swydd rhywun arall o hirbell ac amau ei gwerth. Fel 'dwi'n 'sgwennu y pwt yma 'dwi'n edrych ar farbwr mewn siop dorri gwallt tros y ffordd - mae o wedi treulio tri chwarter awr yn eistedd yn ei siop wag yn edrych ar y teledu. Ond 'dydi hynny ddim yr un peth a dod i gasgliadau gwrthrychol ynglyn ag effeithlionrwydd darpariaeth cyngor, a lle a phwrpas swyddi unigol o fewn y ddarpariaeth yna.

Gan fod Llais Gwynedd mor fanwl ynglyn a faint o swyddi maent am eu dileu, byddai dyn yn cymryd eu bod wedi gwneud ymchwil go fanwl i effeithlionrwydd Cyngor Gwynedd, a lle swyddi unigol o fewn y ddarpariaeth. Mae ganddynt gyfle i ddod a'u cynlluniau ger bron y Cyngor yn mis Mawrth a chyflwyno unrhyw waith ymchwil maent wedi ei wneud bryd hynny. Gallant wedyn egluro pa swyddi fydd yn cael eu dileu a pham, a gwneud cynnig yn unol a hynny. Ond fydd hynny ddim yn digwydd wrth gwrs - dydi popiwlistiaeth hysteraidd y tabloids adain dde Seisnig ag ymchwil gwrthrychol ddim yn cyd fyw yn rhwydd iawn.

Ac wrth gwrs mi fyddai yna gost sylweddol i Gyngor Gwynedd ac i'r economi ehangach o sacio'r 600. Mae 600 o swyddi yn nifer anferth yng nghyd destun Gwynedd. Byddai dod o hyd i'r arian diswyddo yn glec o £14m i'r sir. Byddai £16m a mwy yn cael ei dynnu allan o'r economi yn flynyddol. A bod yn blwyfol am funud, byddai hyn yn farwol i'r sector breifat yn nhref Caernarfon a'r pentrefi o'i chwmpas - ardal boblog sydd yn Gymreiciach o ran iaith na'r unman arall yng Nghymru. Byddai llai - llawer llai - yn cael ei wario ym mhob siop, tafarn, ty bwyta ac yn wir siop sglodion yn yr ardal. Mae'r un peth yn wir i raddau llai am ganolfannau gweinyddol eraill y sir, sydd wedi eu lleoli yn rhai o'r prif drefi. Mae unrhyw ymysodiad ar y sector cyhoeddus hefyd yn ymysodiad ar y sector preifat mewn ardal lle mae canran uchel o'r boblogaeth yn ddibynol ar wariant cyhoeddus am eu bywoliaeth.

Mae gweithwyr sector cyhoeddus o dan warchae yng nghyd destun y Deyrnas Unedig - ystyriaethau syniadaethol clymblaid adain dde yn Llundain dy'n rhannol gyfrifol am hynny. Mae Llais Gwynedd eisiau cefnogi'r agenda honno yn lleol, tra bod y Blaid Lafur yn llugoer o ran eu cefnogaeth i'r undebau. Dim ond un plaid yng Nghymru sydd wedi bod yn ddi amwys o ran ei chefnogaeth i weithwyr sector cyhoeddus a'u teuluoedd, a Phlaid Cymru ydi'r blaid honno. Mae'n bwysig i'r Blaid wneud hynny yn gwbl glir yn ystod y misoedd nesaf.

Y tirwedd etholiadol yng Ngwynedd ym mis Mai

Mae datganiad diweddar arweinydd Cyngor Gwynedd, Dyfed Edwards i'r Daily Post yn ddiddorol i'r graddau ei fod yn rhoi cip i ni ar y tirwedd y bydd etholiadau Cyngor Gwynedd eleni yn cael eu hymladd.

Yn 2008 ar un olwg roedd dau etholiad yn digwydd yng Ngwynedd, neu o leiaf roedd yna ddau gyd destun gwahanol i'r etholiad.  Roedd yr hen gynllun ail strwythuro ysgolion yn dominyddu'r cyfryngau lleol tra bod llif cryf yn erbyn Llafur tros Gymru.  Adlewyrchwyd y ddau batrwm yng Ngwynedd gyda Llais Gwynedd yn ennill tir yn ardaloedd gwledig y gorllewin a'r de, ond hefyd gyda Phlaid Cymru yn perfformio'n gryf  ar draul Llafur yn y rhannau mwy trefol yn y gogledd a'r dwyrain.

Mi fydd yr etholiad yma'n wahanol - 'does yna ddim cynllun ail strwythuro cynhwysfawr sydd wedi dominyddu'r newyddion am fisoedd.  Mae rhannau o'r sir yn agored i'r gogwydd cenedlaethol tuag at Lafur - ond 'does yna ddim arwydd wedi bod o'r gogwydd hwnnw yng Ngwynedd - cafodd Llafur gweir yn etholiadau'r Cynulliad yng Ngwynedd y llynedd, a chawsant gweir hefyd yn y ddau is etholiad cyngor maent wedi sefyll ynddynt.

Yr hyn ddylai fod yn bwysig yn yr hinsawdd sydd ohoni ydi llywodraethiant cyfrifol a chyson mewn amgylchiadau cyllidol anodd iawn.  Adlewyrchiad o hyn a geir yn natganiad Dyfed.  Yr her o safbwynt y Blaid fydd ceisio ymladd yr etholiad ar y tirwedd yma, a'r her i Lais Gwynedd yn benodol fydd ceisio dod o hyd i dir arall credadwy i ymladd yr etholiad arno.

Annus horribilis Llais Gwynedd yn mynd o ddrwg i waeth, i waeth fyth

'Dydi hi heb fod yn flwyddyn dda i'r grwp cwynfanus mae gen i ofn.

• Methu a chynnig ymgeisydd yn Arfon, nag ar y rhestrau yn etholiadau'r Cynulliad.
•  Cael canlyniad trychinebus yn etholiad y Cynulliad ym Meirion Dwyfor er iddynt ganolbwyntio eu holl adnoddau ac ymdrechion ar yr etholaeth..
• Methu a chael ymgeisydd ar gyfer is etholiad Arllechwedd.
• Methu a chael ymgeisydd ar gyfer is etholiad Glyder.
• Un o'u cynghorwyr yn ymddiswyddo.
• Colli eu proffeil unigryw fel grwp sy'n gwrthwynebu cau ysgolion pan bleidleisiodd nifer o'u cynghorwyr o blaid yn union hynny yn ardal Dolgellau.
• Colli eu sedd yn Niffwys a Maenofferen i Blaid Cymru.
• Methu ag ennill sedd yn erbyn y Blaid ym Mhenrhyndeudraeth, a gweld eu pleidlais yn syrthio'n sylweddol.
• Un o'u cynghorwyr yn cael ei ddisgyblu can y cyngor oherwydd iddo wneud honiadau di sail am gynghorwydd arall.  

Fel rydym wedi nodi eisoes mae llwyddiant etholiadol cyson yn hynod bwysig i grwp sydd heb syniadaeth gref yn sail iddi.  Mae methiant etholiadol cyson yn hynod niweidiol i grwp felly.  Creu canfyddiad o bosibilrwydd o lwyddiant etholiadol ydi'r unig beth y gallant ei gynnig i ddenu darpar ymgeiswyr, ac mae methu, methu a methu eto yn etholiadol yn farwol i'r canfyddiad hwnnw.

Is etholiad Diffwys a Maenofferen

Catrin Elin Roberts, Llais Gwynedd - 153
Mandy Williams Davies, Plaid Cymru - 210

Is etholiad Penrhyndeudraeth

Rhian Jones, Llais Gwynedd - 219 (neu 233 - dwy stori).
Dafydd Thomas, Annibynnol - 90
Gareth Thomas, Plaid Cymru - 515

Goblygiadau is etholiadau Diffwys a Maenofferen a Phenrhyndeudraeth

Rydym eisoes wedi edrych yn frysiog ar yr is etholiadau yn Niffwys a Maenofferen a Phenrhyndeudraeth sydd i'w cynnal ar ddydd Iau olaf y mis isod.  'Dwi wedi darparu gwybodaeth am yr ymgeiswyr Plaid Cymru ac Annibynnol yma, tra bod Golwg360 wedi cynhyrchu darn ar yr ymgeiswyr Llais Gwynedd yma

Rwan, mae'r etholiadau hyn - rhai olaf y flwyddyn yn ol pob tebyg - yn arwyddocaol i Lais Gwynedd a Phlaid Cymru am wahanol resymau.  Tra bod 2011 wedi bod yn un gweddol wael i'r Blaid tros Gymru yn gyffredinol, mae pethau wedi bod yn well o lawer yng Ngwynedd.  Er i'r bleidlais syrthio ym Meirion Dwyfor yn etholiadau'r Cynulliad, roedd y fuddugoliaeth yn un sylweddol iawn beth bynnag.  Cynyddodd canran pleidlais y Blaid yn Arfon yn yr un etholiadau.  Ar lefel lleol, cafwyd tair is etholiad yn y sir ac enillwyd y dair.

Ar y llaw arall - fel rydym wedi nodi eisoes - bu'r flwyddyn yn un hynod wael i Lais Gwynedd.  Er iddynt ganolbwyntio eu holl ymdrechion ar Feirion Dwyfor yn etholiadau'r Cynulliad, trydydd gwael y tu ol i'r Toriaid oedd eu hymgeisydd.  Collwyd is etholiad ym Mlaenau Ffestiniog, ac ni lwyddwyd hyd yn oed i gael ymgeiswyr ar gyfer yr is etholiadau eraill. 

Felly mae'r etholiadau yn bwysig i'r ddwy blaid.  O ennill y ddwy gallai Plaid Cymru yng Ngwynedd edrych yn ol ar flwyddyn digon llwyddiannus, ac edrych ymlaen gyda chryn obaith at etholiadau lleol 2012.  Mae'r Blaid o fewn trwch blewyn i fwyafrif llethol fel mae pethau.  Byddai colli'r ddwy yn siomedig, ond byddai'n digwydd yng nghyd destun blwyddyn digon boddhaol. 

O ran Llais Gwynedd byddai ennill y ddwy - neu un hyd yn oed yn mynd rhyw fymryn o'r ffordd tuag at achub blwyddyn drychinebus.  Byddai colli'r ddwy yn ergyd drom iawn i foral y grwp - gyda phob dim maent wedi ei gyffwrdd o safbwynt etholiadol eleni wedi troi'n llwch.  Byddai goblygiadau pell gyrhaeddol i grwp megis Llais Gwynedd sydd heb syniadaeth ganolog petaent yn cael eu cysylltu gyda methiant etholiadol parhaus.

Ar hyn o bryd maent yn denu ymgeiswyr trwy ddwyn perswad ar bobl o safbwyntiau gwleidyddol amrywiol iawn i sefyll yn eu henw.  Tra bod y gwynt etholiadol yn eu hwyliau roedd ganddynt rhywbeth i'w gynnig i ddarpar ymgeiswyr - mantais peth o'r gwynt hwnnw.  Ond os oes canfyddiad bod sefyll tros Lais Gwynedd o anfantais etholiadol, bydd yn anodd iddynt berswadio pobl i sefyll trostynt - bydd eu hymgeiswyr potensial yn sefyll yn annibynnol, neu yn enw'r pleidiau prif lif. 

Mae llwyddiant yn yr etholiadau yn bwysig i'r Blaid - ond mae'n hanfodol i Lais Gwynedd. 

Is etholiadau Penrhyndeudraeth a Diffwys a Maenofferen

Mi fydd darllenwyr Golwg360 yn debygol o fod o dan yr argraff mai ymgeiswyr Llais Gwynedd yn unig sydd yn sefyll yn is etholiadau Penrhyndeudraeth a Diffwys a Maenofferen ddiwedd y mis.  Gan nad ydi eu hadroddiad yn trafferthu son am unrhyw ymgeiswyr ag eithrio rhai'r meicro grwp - Rhian Jones a Catrin Elin Roberts - mae'n debyg bod rhaid i Flogmenai geisio dod a rhyw fath o gydbwysedd i'r darlun.  Gallwch ddarllen am ymgeiswyr Llais Gwynedd yn y linc  'dwi wedi ei darparu uchod.

Un ymgeisydd arall sy'n sefyll yn Diffwys a Maenofferen, Mandy Williams - Davies, 45, ac mae'n sefyll ar ran Plaid Cymru.  Mae Mandy wedi ei geni a'i magu yn y Blaenau, mae'n aelod o'r cyngor tref, mae wedi sefydlu busnes lleol ac mae'n aelod o'r siambr fasnach.  Mae hefyd yn fam i ddau o blant sy'n mynychu Ysgol Maenofferen.

Ceir dau ymgeisydd ym Mhenrhyndeudraeth.  Dafydd Thomas, neu Dafydd Morfa ydi'r ymgeisydd annibynnol.  Fedra i ddim dod o hyd i lun o Dafydd yn anffodus, ond mae'n ymgeisydd profiadol sydd wedi cael ei ethol ar ran Plaid Cymru a'r grwp Annibynnol yn y gorffennol - ac wedi cael llwyddiant yn erbyn ambell i ymgeisydd adnabyddus iawn.  Mae gan Dafydd ddwy broblem fodd bynnag - mae'n sefyll yn gymharol bell o'i ward ei hun. ac nid yw wedi bod yn arbennig o lwyddiannus mewn etholiadau diweddar yn ei ward ei hun.  Mae'n wynebu talcen go galed.

Gareth Thomas, 53 ydi ymgeisydd Plaid Cymru.  Fel Donna, cafodd Gareth ei eni a'i fagu yn lleol, ac mae'n aelod cyfredol o'r cyngor plwyf.  Bu'n ynad heddwch yn y gorffennol, mae'n gadeirydd rhaglen Ewropiaidd yng Ngwynedd, ac mae'n is gadeirydd Fforwm Gwledig Cymru.  Bu'n gweithio am ugain mlynedd yng ngorsawf bwer Trawsfynydd cyn mynd ati i sefydlu cwmni TJP Cymru, cwmni sy'n cefnogi elysennau a grwpiau cymunedol.  Mae ganddo dri o blant.

Mae'r Blaid wedi profi cryn lwyddiant mewn is etholiadau lleol yn ddiweddar yng Ngwynedd a thu hwnt - a hynny er gwaethaf nad ydi'r cyd destun ehangach wedi bod yn arbennig o ffafriol.  Y prif reswm am hyn ydi'r ffaith ein bod wedi llwyddo i gyflwyno ymgeiswyr o ansawdd uchel sy'n gweddu eu cymdogaethau yn dda ger bron yr etholwyr. Mae'n galonogol nodi y byddwn mewn sefyllfa i wneud hynny ym Mhenrhyn a'r Blaenau ar Fedi 28 hefyd. 

Annus horribilis Llais Gwynedd yn mynd o ddrwg i waeth

Mae'r  blog yma wedi nodi yn ddiweddar nad ydi eleni wedi bod yn arbennig o garedig efo Llais Gwynedd - gyda'u perfformiad trychinebus yn etholiadau'r Cynulliad, eu methiant i gael unrhywun i sefyll trostynt mewn dau is etholiad ac ymddiswyddiad trydydd cynghorydd ers etholiadau 2007. 

'Dydi'r wythnos diwethaf heb fod ddim gwell iddynt.  Yn gyntaf ymddangosodd y newyddion yn y wasg am y tro cyntaf i sylfaenydd y grwp gael ei ddyfarnu yn euog o gyflwyno gwybodaeth di sail gan Peter Tyndall, Ombwdsman Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru.

Ac yn ail, ac o bosibl yn bwysicach, pleidleisiodd rhai o'u cynghorwyr o blaid cau nifer o ysgolion cynradd yn ardal Dolgellau mewn cyfarfod o Gyngor Sir Gwynedd ddoe.  Mae ganddyn nhw pob hawl i wneud hynny wrth gwrs, ac mae'r eglurhad eu bod yn pleidleisio yn unol a dymuniadau lleol yn ddigon rhesymol.

Serch hynny gallai'r penderfyniad gael effaith hir dymor ar ffawd etholiadol y grwp.  Mae pob grwp neu blaid wleidyddol angen nodweddion penodol i'w ddiffinio ac i'w wahaniaethu oddi wrth pleidiau a grwpiau eraill.  Nodweddion unigryw Llais Gwynedd ydi ei wrthwynebiad i gau ysgolion gwledig a'i ddrwg deimlad tuag at Blaid Cymru.  Mae digwyddiadau ddoe yn gwanio'r proffeil unigryw yma.