I edrych ar bethau o safbwynt y Toriaid am eiliad

Go brin y bydd darllenwyr rheolaidd y blog hwn yn synnu deall fy mod yn croesawu argymhelliad pwyllgor Gerry Holtham i ganiatau i'r Cynulliad amrywio'r dreth incwm a rhai trethi eraill yng Nghymru.

'Dydi o ddim yn syndod mawr chwaith deall nad ydi David Davies eisiau gweld y Cynulliad yn cael y pwerau hyn rhag ofn iddo orfod talu mwy o drethi. 'Rwan mae'n hawdd deall na fyddai Tori cyfoethog am dalu mwy o drethi nag oes rhaid. Chwi gofiwch i Brynle Williams AC ddod a'r DU i stop ar gost o ganoedd o filiynau o bunoedd i'r trysorlys oherwydd nad oedd eisiau talu'r dreth ar danwydd - er erbyn meddwl, fel ffermwr mae'n debyg ei fod yn talu llai o dreth ar ei ddisl na bron i neb arall yn y DU. Ta waeth, 'dwi'n crwydro.

Byddwn hefyd yn disgwyl i David Davies fod yn erbyn unrhyw beth sy'n cryfhau'r Cynulliad oherwydd ei fod yn wrthwynebus i'r cysyniad o ddatganoli grym o Lundain. Ond beth petai David yn meddwl am fuddiannau ei blaid am ennyd yn hytrach nag am ei boced a'i ragfarnau? Petai'n gwneud hynny 'dwi'n rhyw deimlo y byddai'n dod i gasgliadau gwahanol ynglyn ag argymhelliad Holtham.

Mae i wleidyddiaeth diweddar Cymru batrwm hanesyddol eithaf syml, cylch o ddomiwnyddiaeth etholiadol gan y Blaid Lafur yn cael ei ddilyn gan gyfnod o rhywbeth llai na domiwnyddiaeth pan mae yna lywodraeth Lafur amhoblogaidd yn Llundain, yna y ddomiwnyddiaeth yn cael ei hail adeiladu wedi i Llafur golli grym yn Llundain. Y tro diwethaf i Lafur fod allan o rym yn San Steffan am gyfnod maith, aeth y broses mor bell ag i sicrhau bod y Toriaid yn colli pob un o'u seddau Cymreig - gan gynnwys yr un mae David bellach yn ei chynrychioli.

'Dydi o ddim yn cymryd athrylith i esbonio pam bod hyn yn digwydd. Mae'r rhan fwyaf o bobl Cymru yn ddibynnol mewn rhyw ffordd neu'i gilydd ar bres cyhoeddus. Felly pan mae Llafur allan o rym ac yn dadlau tros fwy o wariant cyhoeddus yng Nghymru mae'r neges yn atyniadol i'r rhan fwyaf o bobl Cymru. Mae hyn yn arbennig o wir pan mae yna lywodraeth Doriaidd Lundeinig yn torri yn sylweddol ar yr arian cyhoeddus sydd ar gael yng Nghymru.

Gan y byddai unrhyw gynnydd mewn gwariant cyhoeddus yng Nghymru yn dod allan o drethiant cyffredinol y DU 'dydi pobl Cymru byth yn gorfod talu yn uniongyrchol am y cynnydd mewn gwariant cyhoeddus mae Llafur yn galw amdano, ac yn wir yn ei weithredu pan mae ganddynt y grym i wneud hynny. Hynny yw prif apel etholiadol Llafur yng Nghymru ydi eu bod yn cynnig cinio am ddim i ni i gyd - mwy o wariant cyhoeddus nad ydym yn gorfod talu amdano. I lawer o bobl mae fotio i Lafur yn no brainer a chymryd benthyg idiom Eingl Americanaidd. I'r graddau yma mae gwleidyddiaeth Cymru yn sylfaenol anaeddfed - nid trefn etholiadol soffistigedig ydi un sy'n gwobreuo'r sawl sydd mewn sefyllfa i addo mwy a mwy a mwy o wariant cyhoeddus, heb bod yna gost ynghlwm a hynny.

'Rwan petai yna berthynas uniongyrchol rhwng gwariant a threthiant byddai'r cylch yma'n cael ei dorri, a byddai natur gwleidyddiaeth Cymru yn newid yn sylfaenol ac yn aeddfedu. Ydi'r newid yma'n debygol o ddigwydd? Wel efallai, ond mae yna rhywbeth yn dweud wrthyf bod greddf unoliaethol y Blaid Doriaidd yn gryfach nag unrhyw reddf arall sydd ganddi - hyd yn oed y reddf o edrych ar ol eu buddiannau eu hunain.

Y polau piniwn diweddaraf a naratif etholiadol y Blaid

Dyna ni ddau arall heno - YouGov a Com Res - mae'r ddau yn rhoi y Toriaid ar y blaen o ran nifer pleidleisiau, ond mi fyddai Llafur ar y blaen mewn seddi petai Com Res yn gywir. Llafur fyddai hefyd ar y blaen o ran seddi petai'r pol YouGov a gyhoddwyd tros y penwythnos yn gywir, yn wir byddant o fewn pedair neu bump sedd i fwyafrif llwyr.

Beth bynnag, senedd grog fyddai'r canlyniad yn y tri achos. Mae'n dechrau edrych mai senedd grog ydi'r canlyniad mwyaf tebygol. Fel mae'r blog yma wedi dadlau sawl gwaith mae'r sefyllfa yma'n cynnig cyfle unigryw i'r Blaid i greu naratif etholiadol hynod effeithiol - fotiwch i ni a'n pris am gefnogi llywodraeth fydd ariannu Cymru'n deg.

Byddai ariannu teg yn caniatau i Gymru osgoi'r toriadau enbyd mewn gwariant cyhoeddus sy'n ymddangos tros y gorwel yn ddyddiol. Mae'r sefyllfa yma'n gyfle unigryw i'r Blaid apelio at bobl trwy gyflwyno neges sy'n cynnig lles ariannol tymor byr i ganolig iddynt am eu pleidlais. Y ddwy blaid unoliaethol fawr sydd mewn sefyllfa i wneud hyn fel rheol. Mae'n gyfle rhy dda i'w golli.

Senedd grog yn edrych yn fwyfwy posibl

ComRes sy'n awgrymu hynny y tro hwn:

Toris 38% (38)
Llaf 31% (29)
Lib Dems 19% (19)

'Dydi 7% o fwyafrif ddim yn ddigon i sicrhau mwyafrif llwyr i'r Toriaid. Mae rhai polau eraill wedi rhoi neges debyg tros yr wythnosau diwethaf.

Rho'r sefyllfa gyfle prin iawn i bleidiau megis Plaid Cymru i adeiladu naratif o'r hyn y byddant yn gofyn amdano cyn y byddant yn fodlon cefnogi'r naill blaid fawr Brydeinig neu'r llall. Mae'r blog yma wedi dadlau yn y gorffennol y dylai naratif y Blaid fod wedi ei ganoli ar ddiwigio'r ffordd mae Cymru'n cael ei hariannu. Dyma sut y gellid macsimeiddio cefnogaeth y Blaid - mae'n gyfle bron yn unigryw i'r Blaid fynd i etholiad gyda naratif bod pleidlais i'r Blaid yn bleidlais tros hunan les ariannol byr dymor.

Byddai colli'r cyfle yn drasedi.

Senedd grog, Holtham a chyfle heb ei ail i'r Blaid

Bydd gwleidyddion yn ymateb i ganfyddiadau sal gan y cwmniau polio yn aml trwy ddweud mai dim ond etholiadau go iawn sy'n bwysig. Rwan, mae yna etholiadau go iawn yn cael eu cynnal bron i bob dydd Iau trwy'r flwyddyn. Is etholiadau y cynghorau lleol ydi'r rhan fwyaf ohonynt. I'r sawl sydd a diddordeb gellir gweld y rhan fwyaf o'r canlyniadau wythnosol yma. Y Lib Dems sy'n cynnal y safle gyda llaw - sy'n profi nad ydi hyd yn oed y blaid honno yn gwbl ddi bwrpas.

O edrych ar ganlyniadau'r ychydig fisoedd diwethaf yr hyn sy'n amlwg ydi mor sal ydi perfformiad y Toriaid ar lefel lleol. Mae'r mater wedi derbyn ychydig o sylw ar flog y Tori, Iain Dale, ac ar ConservativeHome. Cymerer canlyniadau nos Iau diwethaf er enghraifft. Symudiadau canrannol y Toriaid oedd -14%, -11%, +2%, -30%, -10%, -3%, -13% a -8%. Collwyd tair sedd, dwy i Lafur ac un i'r Lib Dems. Mae'r canlyniadau yma'n eithaf erchyll - ond dydyn nhw ddim llawer gwaeth na beth sydd wedi bod yn digwydd pob nos Iau am rai misoedd.

Mae'n rhaid pwysleisio mai cwymp yng nghanran eu pleidleisiau oddi ar etholiadau lleol ar ol 2005 ydi'r canlyniadau hyn - a gwnath y Toriaid yn dda yn y rhan fwyaf o'r rheiny. Mae'r Toriaid hefyd yn rheoli llawer o gynghorau ar hyn o bryd, a dydi'r sawl sy'n rheoli cynghorau ddim yn boblogaidd mewn aml i ardal ar hyn o bryd. oherwydd nad ydi'r hinsawdd economaidd yn dda ac mae pleidiau lleol yn gorfod ymateb i hynny.

Serch hynny o gymryd y patrwm gweddol gyson yma ar lefel lleol, ynghyd a pherfformiad llai na gwych y Toriaid yn y polau 'cenedlaethol' yn ddiweddar, mae'n briodol gofyn faint o wynt sydd yn hwyliau'r blaid mewn gwirionedd? Yn sicr dydi'r ffigyrau yn y polau ddim yn agos at lle'r oedd rhai Llafur yn ol yn 1996. Dydyn nhw ddim chwaith wedi perffeithio naratif gwleidyddol effeithiol na magu delwedd atyniadol sy'n hawdd ei marchnata, fel y gwnaeth Llafur ynh nghanol y nawdegau.

Mae hyn oll yn rhoi cyfle heb ei ail i Blaid Cymru yn etholiadau San Steffan. Prif thema'r etholiad hwnnw fydd yr economi, ac effaith tebygol toriadau mewn gwariant cyhoeddus. Bydd hyn yn arbennig o wir yng Nghymru, gan bod ein heconomi'n fwy dibynnol ar wariant cyhoeddus na sy'n wir yn Lloegr a'r Alban.

Os bydd canfyddiad bod posibilrwydd o senedd grog fel mae'r etholiad yn dynesu, yna bydd hynny'n cynnig cyfle go iawn i'r Blaid. Mantra Llafur yng Nghymru fydd - fotiwch i ni neu mi gewch chi doriadau Toriaidd (mae toriadau Toriaidd yn waeth na rhai Llafur dach chi'n gweld). Ymateb y Blaid ddylai fod - ein pris ni am gefnogi llywodraeth yn San Steffan ydi gweithredu argymhellion Holtham yn llawn ac ar unwaith.



Mi fyddwch yn gwybod mai adroddiad gan Gerald Holtham ar y ffordd mae Cymru'n cael ei hariannu ydi Adroddiad Holtham. Comisiynwyd yr adroddiad yn sgil cytundeb Cymru'n Un. Mi fyddwch hefyd yn gwybod mai un o brif gasgliadau Gerald Holtham yw nad yw Cymru'n cael yr adnoddau sy'n briodol iddi. Byddai gweithredu'r argymhellion yn golygu y byddai Cymru'n elwa o rhwng £5 biliwn ac £8 biliwn tros y ddegawd nesaf o gymharu a'r drefn bresenol.

'Dwi'n hollol argyhoeddiedig mai dyma'r ffordd fwyaf effeithiol o facsimeiddio cefnogaeth y Blaid mewn etholiad cyffredinol fel un 2010 - etholiad fydd yn cael ei hymladd mewn tirwedd lle mai'r bygythiad i wariant cyhoeddus fydd y prif bwnc.

Am y tro cyntaf erioed efallai mewn etholiad cyffredinol byddwn yn gallu dadlau'n ddifrifol mai pleidlais i'r Blaid ydi'r ffordd orau i bobl sicrhau eu budd economaidd nhw eu hunain yn y tymor byr a'r tymor canolig. Yn y gorffennol dydan ni ddim wedi gallu gwireddu'n potensial mewn etholiadau oherwydd mai pleidiau Prydeinig oedd yn gallu cynnig addewid o ddyfodol economaidd gwell i bobl.

O fod yn lwcus, ac o chwarae'n cardiau'n iawn, gallwn droi'r sefyllfa ar ei ben y tro hwn.