Sarhau'r etholwyr

Diolch i politicalbetting.com am am ddod a gwen i'r wyneb trwy dynnu ein sylw at y stori fach yma.

Ymddengys bod cyn aelod seneddol Norfolk North wedi sarhau ei etholwyr trwy awgrymu bod ganddynt dueddiadau llosgachol. Dyfynaf o'r Telegraph.

“For years, country folk in Norfolk have been the butt of jokes suggesting that incest is rampant in the county. Now, one of its MPs has caused uproar by stating publicly that people in Norfolk are inbred…

Dr Ian Gibson, the Norwich North MP and former chairman of the Commons science and technology committee, proposed inbreeding as a reason for the high incidence of diabetes among children in the area.

“I would imagine it is linked to the fact that people in Norfolk are quite inbred, with many not leaving the county,” he told the Eastern Daily Press this week. “It is something that needs to be looked at as a priority, especially as many cases are linked to obesity, too.”

Dr Gibson knew at the time that he was playing with fire. When asked if he thought people would be offended by his comments, he replied: “Probably, but they are inbred. If you look at the names in Norfolk, there’s a lot that are the same.”

Roedd y stori'n gwneud i mi feddwl am ein Ian Gibson ni - Rhys Williams, cyn ddarpar ymgeisydd y Blaid Lafur yn Nwyrain Caerfyrddin / Dinefwr. Chwi gofiwch iddo frolio yn Barn ei fod yn casau'r Cymry Cymraeg. Mae tua dau o phob tri o etholwyr Dwyrain Caerfyrddin / Dinefwr yn siarad Cymraeg.

Yn bersonol fyddwn i ddim yn dweud bod y naill achos na'r llall - cyhuddiad penodol o dueddiadau llosgachol y Dr Gibson, neu gyhuddiad mwy cyffredinol o ddrygioni mwy anelwig Mr Williams mor sarhaus a thueddiad y Lib Dems i drin yr etholwyr fel petaent yn idiotiaid o'r radd flaenaf.

Brysia i wella Rhys

'Dwi'n deall bod yr ymgeisydd Llafur gwrth Gymreig tros Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, Rhys Williams wedi rhoi'r gorau i'w ymgeisyddiaeth oherwydd stress.



Rydym eisoes wedi trafod anturiaethau Rhys sawl gwaith ar y blog hwn. Yma er enghraifft.

'Dwi'n siwr y bydd darllenwyr blogmenai yn ymuno efo mi i ddymuno gwellad buan iddo. 'Dwi'n siwr y bydd darllenwyr y blog hefyd yn gobeithio y bydd bellach yn cael yr hamdden i ddechrau mynd i'r afael efo'r problemau hynny sy'n ei yrru i'r tir afresymegol a hysteraidd o gasau grwpiau mawr o bobl yn eu cyfanrwydd, fel Mr Eugine Terra Blanche.

Cymru Morgan = Rwsia Putin?

Bu cryn dipyn o drafodaeth ynglyn a sylwadau ymfflamychol a wnaed gan ddau wleidydd Llafur Cymreig yn ddiweddar, sef Rhys Williams a Ramesh Patel.

Rydym eisoes wedi trafod rant gweddol ddi resymeg Rhys - yr hyn sy'n nodweddu'r darn am wn i yw ei fod yn cwmpasu nifer o stereoteipiau Seisnig ynglyn a natur y Gymru Gymraeg.

Disgrifio'r broses ail strwythuro ysgolion cynradd yng Ngorllewin Caerdydd yn nhermau 'puro ethnig' wnaeth Ramesh. Mae'r ysgol mae plant Ramesh yn ei mynychu - Ysgol Landsdowne - yn debygol o gael ei chau, neu ei symud er mwyn ymateb i'r galw sylweddol sydd yna am addysg Gymraeg yn y rhan yma o'r ddinas.

Mae yna wahaniaeth yn natur y sylwadau wrth gwrs - cafodd Rhys gyfle i bendroni ynglyn a'i erthygl, ac o wneud hynny cynhyrchodd ddarn gwirioneddol anymunol a fyddai'n ymylu ar fod yn hiliol petai wedi ei gyfeirio at leiafrif ethnig yn hytrach nag at grwp ieithyddol a daearyddol.

Roedd sylw Ramesh yn ymfflamychol, ond mae ganddo'r esgys mai yng ngwres y funud - mewn cyfarfod cyhoeddus i amddiffyn Landsdowne - y gwnaed y sylwadau. Mae wedi rhyw hanner ymddiheuro. Serch hynny, dydi'r math yma o iaith ddim yn dderbyniol. Meddyliwch beth fyddai'n digwydd petai rhywun fel Seimon Glyn yn disgrifio mewnfudiad i'r Gymru Gymraeg fel 'puro ethnig'.

Ymateb y wasg, ac yn arbennig felly'r BBC sydd o ddiddordeb i mi yn y blog hwn. Mae Prysor wedi 'sgwennu darn sy'n dehongli ymateb rhyfedd y BBC yn nhermau llyfdra eangach y cyfryngau Cymreig. Yn sicr roedd ymateb y Bib yn un rhyfedd - roedd eu hadroddiadau ynglyn ag erthygl Rhys yn gwneud i'r erthygl edrych yn llawer llai anymunol a hysteraidd nag oedd mewn gwirionedd, a phan y cafodd Rhys ei holi gan y Bib ni wnaed unrhyw ymdrech i wneud iddo gyfiawnhau ei sylwadau.

Adlewyrchir yr agwedd blase yma ym mlog Vaughan Roderick - ac mae sylwadau eithaf ffyrnig gan ambell un, gyda Vaughan yn cael ei gyhuddo o fod yn Llafurwr.

'Rwan dydi Vaughan ddim yn Llafurwr wrth gwrs. Wnaiff o ddim diolch i mi am ddweud hyn (ac yntau yn y swydd mae ynddi), ond mae Vaughan yn genedlaetholwr at flaenau'i fysedd. Ond mae'r ffaith yna ynddo'i ei hun yn codi cwestiwn diddorol - pam na wnaeth Vaughan (fel y Bib yn gyffredinol) fwy o'r peth?

Mae'r ateb yn eithaf syml yn y bon 'dwi'n meddwl. Pan rydym yn gwneud rhywbeth yn broffesiynol (a dyna mae Vaughan yn ei wneud pan mae'n blogio - yn gwahanol i'r mwyafrif llethol ohonom) - rydym yn rhesymu oddi mewn i ffiniau sydd wedi eu gosod gan ddiwylliant ein proffesiwn. Pan mae Vaughan yn blogio, neu'n darlledu, mae'n gwneud hynny oddi fewn i gyd destun arbennig - hive mentality y BBC. 'Does yna ddim yn anarferol yn hynny wrth gwrs - pan y byddaf i yn gweithredu'n broffesiynol, 'dwi'n gwneud hynny oddi mewn i gyfyngiadau tebyg.

Y ffaith syml amdani ydi mai'r Blaid Lafur Gymreig ydi'r sefydliad gwleidyddol yng Nghymru, a BBC Cymru ydi'r sefydliad cyfryngol, ac mae'r naill ochr a'r llall yn gwbl ymwybodol o hynny. Yn gyffredinol mae strwythurau sefydliadol yn hoff o strwythurau sefydliadol eraill, maent yn sefyll gyda'i gilydd, ac mae perygl iddynt syrthio efo'i gilydd.

O ganlyniad mae ymateb y BBC i gwahanol storiau yn ymddangos yn un ochrog - ac maent yn un ochrog. Mae nifer wedi tynnu sylw at y cyferbyniad rhwng ymateb y Bib i sylwadau cymharol sobr a phwyllog Seimon ynglyn ag effaith mewnfudo ar y Gymru Gymraeg, a'u hymateb i bregeth casineb Rhys a ieithwedd Paysliaidd Ramesh. Gwir bod amserau'n gwahanol, ac nad ydi'r agenda newyddiadurol yng Nghymru yn cael ei lywio gan ymgyrch gasineb y Welsh Mirror bellach, ond mae sylwedd i'r canfyddiad bod safonau deublyg ar waith. Mae'r sylwadau ynglyn a phwysigrwydd cymharol sylwadau sarhaus Jeremy Clarkson am Gordon Brown a rhai Rhys Williams am Gymry Cymraeg hefyd yn berthnasol.

Mae agwedd y Bib tuag at Llais Gwynedd yn rhan o'r patrwm yma. Bydd pob math o storiau ynglyn a Llais Gwynedd yn fynych ar newyddion y Bib - rhai ohonynt yn wirioneddol ddi ddim. Bydd rhai o'u haelodau yn cael gwahoddiad i gymryd rhan mewn gwahanol raglenni radio ac ati. Mae hynny'n ddigon teg - mae'n bwysig bod y Bib yn adlewyrchu pob barn yng Nghymru. Ond lle mae'r Llais y Bobl eraill? - yr un yng Ngwent. Mae'r mudiad hwnnw yn fwy o lawer na Llais Gwynedd - mae ganddynt aelod seneddol, aelod cynulliad, maent yn rheoli cyngor i bob pwrpas ac mae eu dylanwad yn ymestyn y tu allan i'r sir maent wedi cychwyn ynddi. Mewn hanner un sir mae Llais Gwynedd yn ddylanwadol.

Eto mae'r ateb yn weddol syml - draenen yn ystlys y Blaid Lafur ydi Llais y Bobl. Draenen yn ystlys Plaid Cymru ydi Llais Gwynedd. Dydi Plaid Cymru ddim yn golofn sefydliadol Gymreig - dyna'n union ydi'r Blaid Lafur - fel BBC Cymru.

Neu cymerer y ffordd yr oedd y Bib yn delio efo canlyniadau'r etholiadau lleol y llynedd. Dyma'r etholiadau mwyaf llwyddiannus yn hanes Plaid Cymru, a'r rhai mwyaf trychinebus i Lafur ers degawdau cynnar y ganrif diwethaf. Prif ffocws y Bib oedd y ffaith i Lais Gwynedd gipio dwsin o seddi ar un cyngor - un allan o'r dau ar hugain.

Ni fyddai'r tueddiad cyfundrefnol yma i wyro tuag at Lafur mor bwysig petai'r cyfryngau eraill yng Nghymru o farn gwleidyddol arall - neu o leiaf yn ddi duedd. Ond nid felly mae pethau wrth gwrs - Trinity Mirror sydd ag hegemoni ar wasg brint yng Nghymru - yn lleol ac yn genedlaethol. Mae'r grwp yma'n driw iawn i Lafur ar raddfa Cymreig a Phrydeinig. Felly mae bron i pob cyfrwng newyddion Cymreig yn edrych ar wleidyddiaeth yn yr un ffordd - ac mae'r ffordd honno yn ffafriol i Lafur ac yn anffarfiol i bawb arall. Gor ddweud fyddai honni bod Cymru Rhodri Morgan yn ymdebygu i Rwsia Putin yn unffurfiaeth gwleidyddol y ffynonellau newyddion- ond mae yna wirionedd mewn gor ddweud weithiau.

ON - Pan 'dwi'n son am y Bib, BBC ac ati, son am BBC Cymru ydw i. Mae'r ddadl ychydig yn gwahanol mewn cyd destun Prydeinig.

ONN - O edrych yn ol 'dwi'n ofni fy mod braidd yn llawdrwm ar Vaughan. Mae llais newyddiadurol Vaughan yn fwy Cymreig a Chymraeg nag un nemor neb arall sy'n gweithio i'r Bib - diwylliant mewnol y Bib ydi'r broblem, nid Vaughan.

Rhys Williams eto

Pur anaml y byddaf yn dychwelyd at union yr un pwnc - ac yn arbennig felly oddi mewn i ddiwrnod. Serch hynny mae sylwadau Prysor ynglyn ag erthygl ryfedd Rhys Williams wedi peri i mi gnoi cil rhyw ychydig. Fel pob dim y bydd Prys yn ei 'sgwennu mae'r blog yn ddifir ac yn werth ei ddarllen.

Gellir gweld yr erthygl wreiddiol Rhys Williams yma gyda llaw.

'Dwi ddim am fynd ar ol pob dim - 'dwi'n cytuno efo fwy neu lai pob dim mae Prys yn ei ddweud. Serch hynny mae dau bwynt hoffwn edrych arnynt - ac mae'r ddau yn ymwneud gyda natur personoliaeth Rhys.

Yn gyntaf mae Prys yn awgrymu bod Rhys yn berson anarferol o ansylwgar. Mae hyn yn hollol wir. Ymddengys ei fod yn llafurio o dan y cam argraff ein bod yn byw yn y chwe degau pan oedd y Gymru wledig, orllewinol yn syml o safbwyntiau cymdeithasegol, ieithyddol, ethnig a diwylliannol. Bu newidiadau anferthol ers hynny - yn arbennig yn Sir Geredigion lle mae Rhys wedi ymgartrefu ers chwarter canrif.

Bellach y llefydd sydd yn syml ydi'r cymdogaethau trefol a bwrdeisdrefol hynny sy'n draddodiadol Gymraeg eu hiaith - llefydd tebyg i'r mannau lle mae Prysor a minnau'n byw. Un ward wledig yn unig sydd a mwy nag 80% yn siarad Cymraeg. Wardiau trefol ydi'r pedwar ar bymtheg arall. Yn Sir Geredigion 60% neu lai sy'n siarad Cymraeg yn y rhan fwyaf o'r wardiau gwledig - mae'n agos at hanner trigolion llawer o'r rhain wedi eu geni y tu allan i Gymru. Mae'r Saesneg yn llawer, llawer cryfach na'r Gymraeg tros y rhan fwyaf o'r Sir Geredigion wledig. 'Dydi Rhys, rhywsut, rhywfodd heb sylwi ar hyn.

Yn ail, mae Rhys yn snob ar raddfa epig - mae'n edrych i lawr ei drwyn ar ei holl gymdogion a'i holl gydnabod. Mae cyd destun i hyn wrth gwrs - mae'n hen draddodiad i bobl nad ydynt yn ffitio i mewn gyda'u cymunedau lleol i uniaethu gyda diwylliant Seisnig, ac edrych i lawr ar y diwylliant brodorol gan arddel rhagfarnau a stereoteipio Seisnig.

Yn wir mae llenyddiaeth Eingl Gymreig modern wedi ei seilio ar y tueddiad hwn i raddau helaeth. Caradog Evans ydi taid llenyddiaeth Eingl Gymreig ac er mor grefftus a darllenadwy oedd ei storiau byrion, ymdrech ydynt i ddilorni ei ddiwylliant ei hun a'r traddodiad Rhyddfrydol Cymreig yr oedd wedi ei eni iddo ac i uniaethu ei hun gyda Thoriaid Seisnig.

Y gwahaniaeth efo Rhys ydi ei fod yn dilorni'r gymdeithas ddychmygol wledig Gymreig, mae wedi byw ynddi ers chwarter canrif ac yn uniaethu ei hun efo'r gymdeithas lofaol y bu'n byw ynddi fel plentyn. Mae'r gymdeithas oleuedig, gynhwysol yma hefyd yn gynyrch dychymyg Rhys wrth gwrs. Mae cymunedau'r hen faes glo yn llawer mwy unffurf yn gymdeithaegol na chymunedau'r Gymru wledig, ac o ganlyniad maent yn fwy tebygol o lawer o fod yn unffurf a chul o ran agweddau. Yn sicr mae gwrth Seisnigrwydd di feddwl rhai o drigolion y Cymoedd yr ydw i yn eu hadnabod yn mynd a fy ngwynt o bryd i'w gilydd.

Mae rhywbeth trist ond gogleisiol mewn rhai ffyrdd meddwl am Rhys yn codi yn y bore, mynd i'r siop ar y ffordd i'w waith ac edrych i lawr ei drwyn ar y creadur sy'n gwerthu'r papur iddo oherwydd ei fod yn gul a rhagfarnllyd. Wedi cyrraedd yr ysgol mae'n edrych i lawr ar ei gyd weithwyr a'i ddisgyblion am yr un rheswm. Ar y ffordd adref efallai ei fod yn aros mewn tafarn am beint cyn cael ei de ac yn edrych i lawr ei drwyn ar ei gyd yfwyr oherwydd eu bod hwythau yn hics gwledig tra ei fod ef wedi ei fendithio a soffistigedigiaeth Ynys y Bwl. Mae'n nodio ar hwn a'r llall ar y ffordd adref - ac yn edrych i lawr arnynt. Efallai ei fod yn wir yn edrych i lawr ar ei deulu ei hun.

Mae'n ystyried ei hun yn well na phawb mae'n dod i gysylltiad a nhw - ac hynny ar sail dealltwriaeth ddiffygiol o'r gymdeithas y maent hwy ac yntau yn byw ynddi, a dealltwriaeth ddiffygiol o'r gymdeithas mae'n ceisio uniaethu a hi.

'Does dim yn fwy trist na snob sy'n seilio ei snobyddiaeth ar ganfyddiad chwerthinllyd o aruchel o'i le ei hun yn y gymdeithas mae'n byw ynddi. Erbyn meddwl efallai bod ei ddiffyg sylwgarwch rhyfeddol yn deillio o'r ffaith nad yw'n trafferthu cyfathrebu gydag unrhyw un yn ei gymdogaeth oherwydd ei lefel anarferol o uchel o snobyddiaeth.

Ydi Llafur yn eich casau chi?

'Dwi'n hanner difaru 'sgwennu nad oes fawr ddim yn fy ngwylltio yn Barn y dyddiau hyn - gyda erthygl anwybodus Arwel Ellis Owen ynglyn a'r ffilm Hunger yn y rhifyn diwethaf ac erthygl gwirioneddol ffuantus ac idiotaidd gan ddarpar ymgeisydd y Blaid Lafur yn Nwyrain Caerfyrddin a Dinefwr - Rhys Williams yn y rhifyn diweddaraf.

Mae'n anodd cyfleu pam mor amddifad o resymeg sylfaenol ydi gwead ei ddadl - ond mi wnaf fy ngorau i gyfleu ychydig o idiotrwydd ei ddarn.

Byrdwn dadl Rhys ydi ei fod yn casau'r Cymry Cymraeg yn dorfol, yn arbennig rhai sy'n byw mewn ardaloedd gwledig, ond ei fod yn eu caru'n unigol (yn bersonol 'dwi ddim yn awyddus iawn i fod yn wrthrych serch Rhys - mae'n well gen i gael fy nghasau unigol yn ogystal na fel rhan o grwp torfol ganddo).

Y rheswm tros y casineb torfol bisar yma ydi bod Rhys yn credu bod 'llawer o bobl bach pwysig ein cymunedau Cymraeg' yn defnyddio'r iaith i gadw eraill allan neu i'w rhoi yn eu lle. A dweud y gwir mae Rhys yn mynd cyn belled a chredu bod sawr y Seiri Rhyddion ar y Gymru Gymraeg. Mae hefyd yn son am achos Stephen Lawrence a hiliaeth sefydliadol yr heddlu'n Llundain. Nid yw'n ceisio esbonio beth sydd a wnelo hynny a'i ddadl, ond yr hyn mae'n geisio ei awgrymu am wn i ydi bod y Gymru Gymraeg yn sefydliadol hiliol. Wnawn ni ddim aros gyda'r anhawsterau rhesymegol mae awgrymu bod rhywbeth nad yw'n sefydliad yn sefydliadol hiliol yn ei greu.

Nid bod Rhys yn hollol siwr ynglyn a hyn hyd yn ddiweddar cofiwch - o na - roedd yn meddwl ei fod yn cyfeiliorni am hir - ond cafodd brawf 'gwrthrychol' bod ei ganfyddiadau yn gywir - darllen dau lyfr tros dair neu bedair blynedd a chlywed cyfweliad ar y teledu.

Y llyfr cyntaf sydd wedi ei argyhoeddi bod ei ragfarnau yn gywir ydi hunangofiant Cynog Dafis, Mab y Pregethwr. Mae'n cyfeirio at ddau sylw gan Cynog ynglyn a chydnabod Cymraeg eu hiaith iddo oedd wedi magu eu plant yn ddi Gymraeg. O ran goslef mae'r sylwadau yn weddol niwtral - er nad yw'n cymryd athrylith i ganfod nad yw Cynog yn cymeradwyo'r arfer o beidio a throsglwyddo'r iaith i'r genhedlaeth nesaf. Mae Rhys yn ystyried y sylwadau yn hunan dosturiol a rhagrithiol.

Yr ail lyfr sy'n cefnogi rhagfarnau Rhys ydi cofiant Gwynfor Evans gan Rhys Evans. Ymddengys bod Rhys (Williams) yn ei chael yn ddigri i Gwyn Humphries - Jones wrthod cyfathrebu gyda'r Gwynfor Evans ifanc (cloff ei Gymraeg) yn y Gymraeg oherwydd nad oedd ganddo'r amynedd i wneud hynny. A dweud y gwir mae Rhys yn cael hyn yn fater i'w edmygu - chware teg i'r hogyn di flewyn ar dafod o'r Bala..

Byddai rhywun nad yw wedi ei ddallu gan gasineb yn tybio mai esiampl o'r hyn mae Rhys yn honni ei fod yn ei gasau - 'defnyddio'r iaith i dorri pobl allan' - oedd agwedd o'r fath.

Cyfweliad teledu gyda Keith Davies ydi'r trydydd peth sydd wedi argyhoeddi Rhys o ddilysrwydd ei ragfarnau. Yr hyn sy'n gwneud Keith yn un o'r bobl hynny sydd yn defnyddio'r iaith i gau pobl allan ac i'w gwneud yn ddinasyddion eilradd ydi iddo nodi bod rhai o rieni'r Gwendraeth yn defnyddio'r Saesneg gyda'u plant.

Felly mae Rhys wedi ei argyhoeddi bod ei 'ganfyddiad' bod y Gymru Gymraeg yn defnyddio'r iaith i greu dinasyddion eilradd ac i gau pobl allan gan sylwadau gan Keith Davies am bobl nad ydynt yn trosglwyddo'r iaith i'w plant, sylwadau gan Cynog am bobl nad oeddynt yn trosglwyddo'r Gymraeg gyda'u plant a stori yn llyfr Rhys Evans am rhywun (mae Rhys Williams yn ei edmygu) yn gwrthod cyfathrebu yn y Gymraeg gyda Gwynfor Evans.

Felly 'prawf' Rhys o falais sefydliadol y Gymru Gymraeg ydi storiau am Gymry Cymraeg adnabyddus yn poeni nad yw'r iaith yn cael ei throsglwyddo o un genhedlaeth i'r nesaf a stori am siom Gwynfor Evans nad oedd un o'i gyd fyfyrwyr yn Aberystwyth yn fodlon siarad Cymraeg efo fo. Trosglwyddiad iaith o un genhedlaeth i'r llall, a defnydd mynych o'r iaith rhwng pobl o'r un genhedlaeth ydi'r llinynau pwysicaf yn y gwead o gwahanol ffactorau sy'n ffurfio'r amodau sy'n caniatau i iaith oroesi. I Rhys mae mynegi gofid ynglyn a'r materion hyn yn dystiolaeth o hiliaeth a malais sefydliadol.

Mae'r erthygl yn codi nifer o gwestiynau - rhai ohonynt ynglyn a Rhys ei hun - a wna i ddim aros gyda'r rheiny. Ond ystyriwch mewn difri bod Rhys yn sefyll tros blaid, a phlaid prif lif - yn wir plaid sydd mewn llywodraeth yng Nghaerdydd a Llundain. Mae'n sefyll mewn etholaeth sydd yn Gymreig iawn - mae tua dau o bob tri o drigolion Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr yn siarad Cymraeg. Nid yw'n cael problem dweud ei fod yn casau'r gymdeithas mae'r rhan fwyaf o ddarpar etholwyr yn rhan ohoni.

Meddyliwch am ymgeisydd ar ran unrhyw blaid arall yn cyfaddef ei fod yn casau cymdeithas ei ddarpar ymgeiswyr. Meddyliwch mewn difri calon beth fyddai'n digwydd petai darpar ymgeisydd ar ran Plaid Cymru yn dweud ei fod yn casau Saeson, ond ei fod yn caru pob Cyril, Herbert a Sophie, neu petai Tori yn dweud ei fod yn casau Pacistanis ond ei fod yn caru pob Javed, Asif ac Iqbal. Mi fyddai'r ddau wedi colli eu hymgeisyddiaeth erbyn diwedd yr wythnos.

Mae'n adrodd cyfrolau am ddiwylliant mewnol y Blaid Lafur bod Rhys yn meddwl bod ei sylwadau yn dderbyniol, ac yn wir ei fod yn meddwl eu bod nhw'n rhesymegol. Mae'n dweud mwy bod Llafur yn fodlon dewis eithafwyr gwrth Gymreig fel Rhys fel ymgeiswyr seneddol. Mi fyddai'r BNP yn meddwl dwywaith am ddewis pobl o'r fath.