Mae hi'n drybeulig o anodd darogan canlyniadau etholiadau lleol o ddata polio - yn llawer mwy anodd nag ydi hi i ddarogan canlyniadau etholiadau San Steffan neu rai'r Cynulliad. Yr erfyn mwyaf defnyddiol mewn cyd destun Prydeinig mae'n debyg ydi cyfrifau Collin Rallings. Mae'r cyfrifiadau hyn yn awgrymu y bydd canran Llafur ym Mhrydain yn cynyddu 13%, un y Toriaid yn gostwng 9% a chanran y Lib Dems yn gostwng 5%.
Mae'r newid yma yn sylweddol iawn, ac o'i wireddu byddai'n arwain at ganoedd lawer o seddi yn newid dwylo tros y DU. Er ei bod yn anodd trosglwyddo'r ymarferiad i gyd destun Cymru gan fod Plaid Cymru yn blaid gref ar lefel llywodraeth leol yma, byddai patrwm tebyg i hyn yng Nghymru yn arwain at newid arwyddocaol. Fel enghraifft o hyn 'dwi am edrych yn frysiog ar Gyngor Caerdydd. Os ydych yn cymryd bod pleidlais y Blaid yn aros yn statig, a bod pleidlais y pleidiau unoliaethol yn newid yn unol a darogan Rallings, byddai cydbwysedd y cyngor yn cael ei drawsnewid yn llwyr.
Y sefyllfa ar hyn o bryd ar Gyngor Caerdydd ydi:
Lib Dems 34
Toriaid 17
Llafur 14
Plaid Cymru 6
Eraill 4
Y sefyllfa newydd fyddai:
Llafur 43
Lib Dems 19
Plaid Cymru 4
Toriaid 5
Annibynnol 4
Felly ar noswaith pryd bydd Llafur yn debygol o golli yn drwm yn nwy brif ddinas arall tir mawr Prydain, mae'n bosibl y byddant yn cael eu sgubo yn ol i rym yn ninas Caerdydd.
Rwan fel dwi wedi awgrymu eisoes, mae'n bosibl y bydd presenoldeb y Blaid yn arwain at sefyllfa wahanol yng Nghymru. Dydan ni ddim yn gwybod faint o effaith y bydd y newid yn arweinyddiaeth a chyfeiriad y Blaid yn ei gael. Mae'r etholiad am yr arweinyddiaeth hefyd wedi rhoi mwy o sylw i'r Blaid o lawer na mae'n arfer ei gael.
Ond petai'r oruwchafiaeth Lafur yn cael ei hatgyfodi mor fuan wedi i Lafur golli grym yn San Steffan - a hynny er gwaetha eu amhoblogrwydd enbyd, gwta ddwy flynedd yn ol - byddai'n adlewyrchiad hynod o wael ar ein diwylliant gwleidyddol. Er gwaetha'r faith bod Cymru wedi pleidleisio i Lafur ym mhob math o etholiad, bron yn ddi eithriad ers 1918, rydan ni'n dal yn dlotach na'r unman arall yn y DU. Er gwaetha'r ffaith bod llawer yn gweld trwy Lafur pan maent mewn grym yn San Steffan, rydym yn pleidleisio iddynt mewn modd Paflofaidd cyn gynted ag y bo'r Toriaid yn ennill grym yn Llundain.
Byddai hefyd yn dysteb i fethiant hanesyddol ar ran y Blaid i ffurfio naratif sy'n cynnig cyfeiriad arall, a sy'n rhyddhau pobl o'r feddylfryd syml sy'n eu harwain i bleidleisio i Lafur fel modd o ddatgan gwrthwynebiad i'r Toriaid. Creu naratif felly ddylai fod prif flaenoriaeth arweinyddiaeth newydd y Blaid tros y flwyddyn neu ddwy nesaf.
Showing posts with label Caerdydd. Show all posts
Showing posts with label Caerdydd. Show all posts
Thursday, April 19, 2012
Tuesday, November 22, 2011
Y celwydd diweddaraf o Cathedral Road
Agwedd ddigri i’r ffrae ynglyn a’r dull ethol aelodau Cynulliad ydi’r mwydro cyson gan Lafur nad oes yna dystiolaeth y byddai’r dull ethol maent yn dadlau trosto yn eu ffafrio nhw mewn unrhyw ffordd o gwbl. Rydym eisoes wedi edrych ar hyn yma. Yr amrywiaeth diweddaraf ar y naratif hollol gelwyddog yma ydi dadlau nad ydi ethol dau aelod tros un etholaeth wedi ei drio eto, ac felly nid yw’n bosibl rhagweld beth fyddai goblygiadau gwneud hynny. Yr awgrym ydi y gallai'r etholaethau dau aelod ddychwelyd dau aelod o bleidiau gwahanol yn gyson - mae hyn yn hynod anhebygol o ddigwydd.
Mae’r dull wedi ei ddefnyddio dro ar ol tro ar ol tro mewn etholiadau lleol yn ardaloedd trefol Cymru, ac mae’r patrwm yn rhyfeddol o gyson – os ydi un aelod o blaid arbennig yn cael ei ethol tros ardal, yna mae’n hynod debygol y bydd pob aelod arall tros yr ardal honno yn cynrychioli’r un blaid. ‘Does ond rhaid i ni edrych ar y ddinas lle mae pencadlys y Blaid Lafur yng Nghymru wedi ei leoli ynddi i ddangos hyn yn weddol glir. ‘Dwi’n rhestru isod ganlyniadau’r etholiadau yng Nghaerdydd yn 2008 yn y wardiau aml aelod. Mae yna lond dwrn o wardiau un aelod yn y brif ddinas – ‘dwi ddim yn cynnwys y rheiny yn y tabl.
Felly o’r 70 aelod sydd wedi ei ethol mewn seddi aml aelod mae 61 (87%) yn cynrychioli wardiau lle mai aelodau o’u plaid nhw yn unig sydd wedi eu hethol. Rhywbeth tebyg i hyn ydi’r patrwm yn gyffredinol.
Mae yna reswm cwbl syml pam bod Llafur yn ffafrio’r dull hwn – mae o fantais etholiadol iddyn nhw. Llwyth o gelwydd ydi’r holl rwdlan i’r gwrthwyneb.
Mae’r dull wedi ei ddefnyddio dro ar ol tro ar ol tro mewn etholiadau lleol yn ardaloedd trefol Cymru, ac mae’r patrwm yn rhyfeddol o gyson – os ydi un aelod o blaid arbennig yn cael ei ethol tros ardal, yna mae’n hynod debygol y bydd pob aelod arall tros yr ardal honno yn cynrychioli’r un blaid. ‘Does ond rhaid i ni edrych ar y ddinas lle mae pencadlys y Blaid Lafur yng Nghymru wedi ei leoli ynddi i ddangos hyn yn weddol glir. ‘Dwi’n rhestru isod ganlyniadau’r etholiadau yng Nghaerdydd yn 2008 yn y wardiau aml aelod. Mae yna lond dwrn o wardiau un aelod yn y brif ddinas – ‘dwi ddim yn cynnwys y rheiny yn y tabl.
| Ward | Lib Dems | Llafur | Toris | Plaid | Annibynnol |
| Adamsdown | 2 | ||||
| Caerau | 2 | ||||
| Treganna | 3 | ||||
| Cathays | 4 | ||||
| Cyncoed | 3 | ||||
| Elai | 3 | ||||
| Tyllgoed | 3 | ||||
| Gabalfa | 2 | ||||
| Grange | 3 | ||||
| Heath | 1 | 2 | |||
| Llandaf | 2 | ||||
| Llandaf (Gog) | 2 | ||||
| Llanishen | 4 | ||||
| Llanrymni | 3 | ||||
| Pentwyn | 4 | ||||
| Penylan | 3 | ||||
| Plasnewydd | 4 | ||||
| Pontprennau | 2 | ||||
| Rhiwbina | 3 | ||||
| Glan yr Afon | 3 | ||||
| Rhymni | 2 | ||||
| Splott | 1 | 2 | |||
| Trowbridge | 1 | 2 | |||
| Eglwys Newydd | 4 |
Felly o’r 70 aelod sydd wedi ei ethol mewn seddi aml aelod mae 61 (87%) yn cynrychioli wardiau lle mai aelodau o’u plaid nhw yn unig sydd wedi eu hethol. Rhywbeth tebyg i hyn ydi’r patrwm yn gyffredinol.
Mae yna reswm cwbl syml pam bod Llafur yn ffafrio’r dull hwn – mae o fantais etholiadol iddyn nhw. Llwyth o gelwydd ydi’r holl rwdlan i’r gwrthwyneb.
Sunday, November 20, 2011
Caerdydd, Caerdydd
Dwi’n digwydd bod yng Nghaerdydd ar hyn o bryd – ac efallai ei bod werth ‘sgwennu pwt bach am y newid sydd wedi bod yma tros y blynyddoedd diweddar.
Yn 1978 y cefais fy hun yn y ddinas am y tro cyntaf – roeddwn newydd ddechrau canlyn y Mrs, ac mae hithau’n un o Dreganna. I rywun oedd wedi ei eni a’i fagu ochrau Caernarfon roedd y lle yn ymddangos yn rhyfeddol o Seisnig. Eithriad prin fyddai clywed rhywun yn siarad Cymraeg heb fynd i dafarn ‘benodedig Gymraeg’ – roedd y Conway a’r Half Way yn dennu Cymry Cymraeg Gorllewin Caerdydd (a'r tu hwnt) bryd hynny.
Ar y pryd roeddwn yn rhedeg mewn rasus ffordd, a byddwn yn aml yn ymarfer trwy redeg ar hyd strydoedd Gorllewin Caerdydd, ac i dorri ar yr undonedd byddwn yn chwarae gem fach – cyfri erials teledu ar ben y tai. Roedd dwy ffordd o dderbyn rhaglenni teledu yng Nghaerdydd ar y pryd – trwy gyfeirio eich erial at fast teledu’r Mendips, neu trwy ei gyfeirio at fast y Wenfo. Byddai anelu’r erial at y Mendips yn eich galluogi i osgoi rhaglenni Cymraeg, ond byddai hefyd yn eich gorfodi i dderbyn rhaglenni newyddion lleol fyddai’n son am injan dan yn achub cath oddi ar goeden yn Keynsham (‘dwi ddim yn tynnu coes) ac am hynt a helynt clwbiau rygbi Bryste a Gloucester.
Byddai rhwng 90% a 95% o’r erials wedi eu gosod fel eu bod yn cyfeirio tua’r Mendips. Roedd y rhan fwyaf o’r gweddill gyda dau erial un i'rMendips a'r llalli'r Wenfo. Roedd yna ambell un wedi ei gyfeirio at y Wenfo yn unig. Am rhyw reswm ‘dwi’n dal i gofio lleoliad nifer o’r rheiny – roedd y lle prydau parod Tseiniaidd sydd wrth ymyl y Clive Arms yn eu plith.
Roeddwn i’n meddwl am y dyddiau hynny y bore ‘ma wrth gerdded trwy John Lewis a chlywed pedwar neu bump grwp gwahanol yn siarad Cymraeg a'igilydd. Ac mi fydda i’n meddwl am y dyddiau hynny hefyd pan fyddaf yn galw mewn tafarn yn Nhreganna neu Bontcanna – mae bellach bron yn eithriad i beidio a chlywed y Gymraeg gyda’r nos ar benwythnos.
Rwan ‘dwi’n gwybod bod yna gwestiynau ynglyn a pha mor barhaol ydi’r adfywiad yng Nghaerdydd, a ‘dwi’n gwybod bod mewnfudo i’r ddinas o’r broydd Cymraeg yn rhan o’r rheswm am y newid. Ond siawns ei fod yn rhywbeth i’w ddathlu serch hynny. Mae’n bwysig i ddyfodol ieithoedd lleiafrifol nad ieithoedd sydd wedi eu cysylltu ag ardaloedd gwledig ac anghysbell ydynt. Gan fod mwyafrif llethol poblogaeth Cymru yn byw mewn ardaloedd trefol neu ddinesig, ‘dydi proffeil gwledig ddim yn un da i’r iaith ei magu. Mae yna nifer o drefi yng Nghymru lle ceir defnydd sylweddol o’r iaith, ac mae yna ddefnydd sylweddol o’r Gymraeg yng Nghaerdydd y dyddiau hyn hefyd. Mae’r datblygiad yn un hynod gadarnhaol.
Yn 1978 y cefais fy hun yn y ddinas am y tro cyntaf – roeddwn newydd ddechrau canlyn y Mrs, ac mae hithau’n un o Dreganna. I rywun oedd wedi ei eni a’i fagu ochrau Caernarfon roedd y lle yn ymddangos yn rhyfeddol o Seisnig. Eithriad prin fyddai clywed rhywun yn siarad Cymraeg heb fynd i dafarn ‘benodedig Gymraeg’ – roedd y Conway a’r Half Way yn dennu Cymry Cymraeg Gorllewin Caerdydd (a'r tu hwnt) bryd hynny.
Ar y pryd roeddwn yn rhedeg mewn rasus ffordd, a byddwn yn aml yn ymarfer trwy redeg ar hyd strydoedd Gorllewin Caerdydd, ac i dorri ar yr undonedd byddwn yn chwarae gem fach – cyfri erials teledu ar ben y tai. Roedd dwy ffordd o dderbyn rhaglenni teledu yng Nghaerdydd ar y pryd – trwy gyfeirio eich erial at fast teledu’r Mendips, neu trwy ei gyfeirio at fast y Wenfo. Byddai anelu’r erial at y Mendips yn eich galluogi i osgoi rhaglenni Cymraeg, ond byddai hefyd yn eich gorfodi i dderbyn rhaglenni newyddion lleol fyddai’n son am injan dan yn achub cath oddi ar goeden yn Keynsham (‘dwi ddim yn tynnu coes) ac am hynt a helynt clwbiau rygbi Bryste a Gloucester.
Byddai rhwng 90% a 95% o’r erials wedi eu gosod fel eu bod yn cyfeirio tua’r Mendips. Roedd y rhan fwyaf o’r gweddill gyda dau erial un i'rMendips a'r llalli'r Wenfo. Roedd yna ambell un wedi ei gyfeirio at y Wenfo yn unig. Am rhyw reswm ‘dwi’n dal i gofio lleoliad nifer o’r rheiny – roedd y lle prydau parod Tseiniaidd sydd wrth ymyl y Clive Arms yn eu plith.
Roeddwn i’n meddwl am y dyddiau hynny y bore ‘ma wrth gerdded trwy John Lewis a chlywed pedwar neu bump grwp gwahanol yn siarad Cymraeg a'igilydd. Ac mi fydda i’n meddwl am y dyddiau hynny hefyd pan fyddaf yn galw mewn tafarn yn Nhreganna neu Bontcanna – mae bellach bron yn eithriad i beidio a chlywed y Gymraeg gyda’r nos ar benwythnos.
Rwan ‘dwi’n gwybod bod yna gwestiynau ynglyn a pha mor barhaol ydi’r adfywiad yng Nghaerdydd, a ‘dwi’n gwybod bod mewnfudo i’r ddinas o’r broydd Cymraeg yn rhan o’r rheswm am y newid. Ond siawns ei fod yn rhywbeth i’w ddathlu serch hynny. Mae’n bwysig i ddyfodol ieithoedd lleiafrifol nad ieithoedd sydd wedi eu cysylltu ag ardaloedd gwledig ac anghysbell ydynt. Gan fod mwyafrif llethol poblogaeth Cymru yn byw mewn ardaloedd trefol neu ddinesig, ‘dydi proffeil gwledig ddim yn un da i’r iaith ei magu. Mae yna nifer o drefi yng Nghymru lle ceir defnydd sylweddol o’r iaith, ac mae yna ddefnydd sylweddol o’r Gymraeg yng Nghaerdydd y dyddiau hyn hefyd. Mae’r datblygiad yn un hynod gadarnhaol.
Monday, March 21, 2011
Prifddinas partion brenhinol
Anaml iawn y bydd blogmenai yn trafod materion brenhinol - ond dyma i chi ail flogiad ar y pwnc mewn ychydig oriau. Ymddengys bod ein prifddinas ymysg yr ardaloedd mwyaf parod i gynnal parti i ddathlu'r diwrnod mawr yn y DU - gyda Llundain yn unig efo mwy o bartion ar y gweill. Llongyfarchiadau hefyd i Weriniaeth Sosialaidd Rhondda Cynon Taf am ddangos cymaint o frwdfrydedd brenhinol.
Beth bynnag - dyma'r sgor hyd yn hyn o ran partion sydd wedi eu trefnu, neu sydd yn y broses o gael eu trefnu.
Data i gyd gan y BBC
Beth bynnag - dyma'r sgor hyd yn hyn o ran partion sydd wedi eu trefnu, neu sydd yn y broses o gael eu trefnu.
| SIR | Nifer Partion |
| Ynys Mon | 0 |
| Blaenau Gwent | 0 |
| Pen y Bont | 3 |
| Caerffili | 15 |
| Caerdydd | 30 |
| Caerfyrddin | 2 |
| Ceredigion | 0 |
| Gwynedd | 0 |
| Conwy | 10 |
| Dinbych | 0 |
| Fflint | 6 |
| Gwynedd | 0 |
| Merthyr | 0 |
| Mynwy | 2 |
| Castell Nedd Port Talbot | 3 |
| Casnewydd | 4 |
| Penfro | 2 |
| Powys | 3 |
| Rhondda Cynon Taf | 17 |
| Abertawe | 7 |
| Torfaen | 1 |
| Bro Morgannwg | 4 |
| Wrecsam | 5 |
Data i gyd gan y BBC
Saturday, February 12, 2011
Ramesh Patel yn erlid y Diwc eto fyth
Rydym eisoes wedi edrych ar Ramesh Patel, un o dri chynghorydd Llafur Treganna yng Nghaerdydd yng nghyd destun ei gasineb obsesiynol tuag at addysg cyfrwng Cymraeg.
Mae gan Ramesh hefyd hanes o erlid tafarnau Treganna - y Maltings, y Lansdowne, y Canton a'r Insole er enghraifft (gwrthwynebu ceisiadau am ymestyniad oriau agor, gwrthwynebu hawl cynllunio i ddatblyg'r tafarnau ac ati). 'Dydi'r dyn ddim yn hoffi tafarnau o gwbl.
Beth bynnag, mae ganddo hen hanes o erlid un tafarn yn arbennig - y Duke of Clarence ar Clive Road. Mae wrthi unwaith eto - buniau sbwriel y Diwc sydd yn ei boeni ar hyn o bryd. Rwan mae'r Diwc yn dafarn digon diddorol, mae'n dafarn poblogaidd ymysg pobl dosbarth gweithiol cynhenid Treganna (yn arbennig cefnogwyr y Blue Birds), ac mae hefyd yn cael ei ddefnyddio'n helaeth gan Gymry Cymraeg yr ardal. Mi fydd yna adloniant Cymraeg yna'n fynych, a bydd y Blaid yn gwneud defnydd o'r lle o bryd i'w gilydd. Mae bron fel petai'r sefydliad gyda rhyw gysylltiad neu'i gilydd efo pob dim sy'n atgas i Ramesh.
Gan fy mod yn digwydd bod yn Nhreganna ar hyn o bryd, 'dwi'n meddwl y byddai'n syniad mynd am dro i'r Diwc am beint.
Mae gan Ramesh hefyd hanes o erlid tafarnau Treganna - y Maltings, y Lansdowne, y Canton a'r Insole er enghraifft (gwrthwynebu ceisiadau am ymestyniad oriau agor, gwrthwynebu hawl cynllunio i ddatblyg'r tafarnau ac ati). 'Dydi'r dyn ddim yn hoffi tafarnau o gwbl.
Beth bynnag, mae ganddo hen hanes o erlid un tafarn yn arbennig - y Duke of Clarence ar Clive Road. Mae wrthi unwaith eto - buniau sbwriel y Diwc sydd yn ei boeni ar hyn o bryd. Rwan mae'r Diwc yn dafarn digon diddorol, mae'n dafarn poblogaidd ymysg pobl dosbarth gweithiol cynhenid Treganna (yn arbennig cefnogwyr y Blue Birds), ac mae hefyd yn cael ei ddefnyddio'n helaeth gan Gymry Cymraeg yr ardal. Mi fydd yna adloniant Cymraeg yna'n fynych, a bydd y Blaid yn gwneud defnydd o'r lle o bryd i'w gilydd. Mae bron fel petai'r sefydliad gyda rhyw gysylltiad neu'i gilydd efo pob dim sy'n atgas i Ramesh.
Gan fy mod yn digwydd bod yn Nhreganna ar hyn o bryd, 'dwi'n meddwl y byddai'n syniad mynd am dro i'r Diwc am beint.
Monday, June 21, 2010
Jonathan yn cymryd mantais o lyfdra Carwyn
Mae erthygl gwirioneddol warthus ar Waleshome.com gan Aelod Cynulliad Gogledd Caerdydd, Jonathan Morgan yn dangos yn eithaf clir y cyfeiriad mae penderfyniad llwfr Carwyn Jones wedi ein gyrru ni iddo. Am y tro wna i ddim mynd ar ol yr awgrym ar ddiwedd yr erthygl y dylai awdurdodau lleol geisio cynyddu'r galw am addysg cyfrwng Saesneg.
Chwi gofiwch i Carwyn benderfynu peidio a chymeradwyo cynlluniau ail strwythuro ysgolion Cyngor Caerdydd yn Nhreganna ar y sail y byddai'r cynlluniau hynny ddim yn gwella safon addysg cyfrwng Saesneg yn yr ward. Mi gofiwch hefyd mai canlyniad hyn ydi sicrhau bod camau'r Cyngor i ymateb i gyfarwyddyd y Cynulliad ei hun i ddelio a phroblem llefeydd gweigion yn ysgolion Treganna ac i'r galw cynyddol am addysg Gymraeg yno bellach yn deilchion.
Mae Simon Brooks yn mynegi'r farn ar waelod yr erthygl bod yr hyn a ddigwyddodd yng Ngorllewin Caerdydd yn creu rhagfarn sefydliadol yn erbyn pobl sydd am i'w plant dderbyn addysg Gymraeg. 'Dwi ddim yn amau bod gwirionedd yn hynny, ond ystyriaethau etholiadol oedd y prif gymhelliad y tu ol i benderfyniad Carwyn Jones, nid rhagfarnau ethnig / ieithyddol.
Gall Llafur yng Nghaerdydd deimlo yn eithaf bodlon efo eu perfformiad yn etholiadau eleni. Roeddynt wedi gweld eu canran o'r bleidlais yn y ddinas yn cwympo'n gyson ar pob lefel ers penllanw etholiadol mawr 1997, ac roeddynt wedi colli Canol Caerdydd ar lefel Cynulliad a lefel San Steffan, a Gogledd Caerdydd ar lefel Cynulliad. Roeddynt hefyd wedi colli eu rheolaeth o'r Cyngor. Erbyn etholiadau Ewrop y llynedd roedd eu pleidlais mor isel nes awgrymu bod pob un o'u tair sedd yn y ddinas mewn perygl ar lefel San Steffan. Pan ddaeth yr etholiadau San Steffan yn eu tro cadwyd y Gorllewin a'r De yn eithaf hawdd, cauwyd y bwlch rhyngddynt a'r Lib Dems yn y Canol ac er i'r Gogledd gael ei golli roedd y gogwydd yn llawer, llawer llai nag oedd neb yn meddwl - yn wir gwnaethant cystal yn y Gogledd a rhoi cyfle go iawn iddynt ad ennill y sedd ar lefel Cynulliad y flwyddyn nesaf.
Aelod Cynulliad ar ran Gogledd Caerdydd ydi Jonathan Morgan wrth gwrs, ac yng nghyd destun etholiadol dinas Caerdydd y dylid gweld ei erthygl Waleshome.com. Beth bynnag y 'rhesymu' swyddogol, ymateb i bwysau gan Lafur Caerdydd i wneud pethau'n haws iddynt wrthsefyll ymosodiad deublyg gan Blaid Cymru ar y naill llaw a'r Toriaid ar y llall y flwyddyn nesaf yng Ngorllewin y ddinas oedd Carwyn Jones pan ddaeth i'w benderfyniad ynglyn a Threganna.
Mae ardal yr Eglwys Newydd mor bwysig i'r Toriaid yng Ngogledd Caerdydd nag ydi Treganna i Lafur yn y Gorllewin ar lefel lleol a Chynulliad. Mae pethau'n glos rhwng Llafur a'r Toriaid yn ward fawr boblog yr Eglwys Newydd. Defnyddio yr union 'resymeg' a ddefnyddwyd tros beidio a chau Landsdowne gan Carwyn Jones mae Jonathan Morgan wrth ddadlau yn erbyn cau Ysgol Eglwys Newydd er mwyn ehangu'r sector cyfrwng Cymraeg. Os ydi Leighton Andrews yn bod yn gyson a 'rhesymeg' Carwyn Jones ac yn atal y cynlluniau oherwydd nad ydynt yn gwella'r ddarpariaeth Saesneg, gall Jonathan Morgan hawlio mai fo gadwodd trwyn Leighton ar y maen. Os mai'r ffordd arall y bydd pethau'n mynd gall Jonathan Morgan elwa yn etholiadol o'r penderfyniad yn ogystal a dadlau bod y weinyddiaeth ym Mae Caerdydd yn bod yn anghyson - gan weithredu un rheol i ward Llafur, ac un arall i ward Doriaidd.
A dyna ydi problem cymryd penderfyniadau sydd yn y bon yn rhai gweinyddol am resymau etholiadol - mae'r broses yn cael eu llygru mewn modd sy'n galluogi gwleidyddion plwyfol a di egwyddor fel Jonathan Morgan ddefnyddio addysg plant bach fel pel droed wleidyddol er ei les etholiadol ei hun
Sunday, June 06, 2010
Ysgol Treganna - un gair bach olaf
Mae'r blogiad yma ynglyn a helynt Ysgol Treganna gan Neil McKevoy, arweinydd y Blaid ar Gyngor Caerdydd ar Waleshome.org a'r ymateb i'r blogiad hwnnw yn rhoi syniad go glir i ni o pa mor ymfflamychol a gwenwynig ydi'r mater yma yng Nghaerdydd.
Mae Simon Brooks yn ymddangos ar dudalen sylwadau'r blog i ofyn cwestiwn diddorol - ydi hi'n bosibl i rieni gael gwared o Cerys Furlong (un o dri chynghorydd Llafur Treganna) oddi ar fwrdd llywodraethu Ysgol Treganna?
Yn ol Simon does ganddi hi ddim cefnogaeth o du'r rhieni, ac mae wedi ei gyneirddiogi ei bod yn defnyddio ei statws fel cynrychiolydd ar ran yr Awdurdod Addysg Lleol ar fwrdd llywodraethu Ysgol Treganna i geisio cysylltu ei hun a'r ysgol mae'n gwneud pob dim o fewn ei gallu i'w thanseilio.
Gan mai cynrychioli'r AALl ac nid y rhieni mae Cerys mae'n anodd gweld bod yna ffordd uniongyrchol i rieni gael gwared o'r ddynas. Serch hynny mae mwy o gynrychiolwyr rhieni yn debygol o fod ar y bwrdd llywodraethol na sydd o gynrychiolwyr AALl. Gallai un neu fwy o'r rheiny ofyn i'r clerc roi eitem sy'n ymwneud a chynnig yn mynegi diffyg hyder ar ran y bwrdd yng ngallu Cerys i gynrychioli'r ysgol yn briodol. Yn sicr byddai yna ddadl dda iawn tros gario cynnig o'r fath - wedi'r cwbl mae'n rhan o ddyletswydd llywodraethwr i gefnogi ac hyrwyddo buddiannau'r ysgol mae'n llywodraethwr arno. Cynrychioli ac hyrwyddo buddiannau etholiadol y Blaid Lafur yng Ngorllewin Caerdydd ydi prif flaenoriaeth Cerys.
Ni fyddai cario cynnig o'r fath yn gorfodi Cerys i ymddiswyddo, ond byddai yn gwneud ei sefyllfa'n anodd. Byddai'n rhaid cael cynrychiolaeth ar ran yr AALl hyd yn oed petai yn ymddiswyddo wrth gwrs, a gallai un o'r ddau gynghorydd Llafur arall yn Nhreganna, Ramesh Patel neu Richard Cook gael eu cynnig. Mae'r cyntaf o'r rhain hyd yn oed yn llai addas na Cerys i fod yn llywodraethwr yn Nhreganna, a 'dydi Richard Cook ddim mymryn gwell na Cerys. Gellid pasio pleidlais o ddiffyg ymddiriedaeth yn y ddau yma yn eu tro a gwneud cais i'r tri chynghorydd ddewis rhywun sydd heb ei faeddu gan ddigwyddiadau'r dyddiau, ac yn wir y blynyddoedd diwethaf, i gynrychioli'r AALl ar fwrdd llywodraethol Ysgol Treganna.
Thursday, May 27, 2010
Dinasyddion bach ail ddosbarth Caerdydd
Mae'n anodd gen i ddod o hyd i'r geiriau i fynegi fy niflastod o glywed am y tro trwstan diweddaraf yn hanes addysg Gymraeg yng Ngorllewin Caerdydd.
'Dwi yn y gorffennol wedi gwneud fy hun ychydig yn amhoblogaidd trwy fynegi amheuon ynglyn a'r cynllun penodol o symud Ysgol (Gymraeg) Treganna i safle Ysgol (Saesneg) Heol Landsdowne a chau'r ysgol honno. Roedd yn ymddangos i mi yn gallach i gau'r ysgol mae Treganna yn rhannu safle efo hi ar hyn o bryd, Radnor Road neu ddilyn y trywydd o godi adeilad newydd yn agos at Bont Elai. Yn y diwedd penderfynodd y cyngor fynd ati i ddilyn y trywydd o gau Landsdowne, ac a bod yn deg efo nhw roedd hyn yn dilyn ymgynghori cyflawn - llawer mwy cyflawn na sy'n statudol angenrheidiol. Gyda digwyddodd hynny roeddwn fwy neu lai yn gefnogol i'r cynllun gan ei fod beth bynnag ei wendidau, yn ateb problemau'r gyfundrefn addysg gynradd yn yr ardal - y galw anferth (sydd tu hwnt i gapasiti'r cyngor i'w ddiwallu) am addysg Gymraegl, a'r llefydd gwag cynyddol yn y sector cyfrwng Saesneg.
Rwan mae'r cynllun wedi bod ar ddesg y Gweinidog Addysg yn y Cynulliad am flwyddyn yn aros am benderfyniad. Y Prif Weinidog ddaeth i benderfyniad yn y diwedd. Mae hyd yn oed cwn ar y palmentydd yn gwybod pam bod pethau wedi cymryd cymaint o amser. Mae'r mater yn un gwleidyddol ffrwydrol mewn ardal sy'n hynod o sensetif i'r Blaid Lafur. Mae Llafur wedi colli cefnogaeth ar hyd a lled y brif ddinas ers 1997 pan enillwyd y bedair etholaeth seneddol ganddynt. Roedd hyn yn rhannol oherwydd y smonach a wnaeth Cyngor Caerdydd o dan reolaeth Llafur a'u harweinydd yn y ddinas ar y pryd, Russell Goodway. Bu tro ar fyd a pherfformiodd Llafur yn dda yn y brif ddinas yn etholiad San Steffan eleni, ac maent yn ol pob tebyg yn teimlo eu bod wedi troi cornel. Byddant yn gobeithio ad ennill Gogledd Caerdydd yn etholiad y Cynulliad yn 2011, a rhoi tolc ym mwyafrif y Lib Dems yng Nghanol Caerdydd. Byddant hefyd yn gobeithio ad ennill y ddinas yn etholiadau'r cyngor yn 2012.
Os ydynt i wneud hyn mae'n rhaid iddynt ail gysylltu efo'u cefnogwyr creiddiol. Mae'r rhan fwyaf o ddigon o blant Heol Landsdowne o gefndir dosbarth gweithiol, ac mae rhywbeth yn dynesu at hanner ohonynt o rhyw leiafrif ethnig neu'i gilydd. Mae'r grwpiau hyn yn bwysig i Lafur yng Nghaerdydd. Ymhellach, mae yna le cryf i gredu bod gwrthwynebiad Llafur i gau Heol Landsdowne yn y gorffennol wedi bod o fudd gwleidyddol iddi. Yn etholiadau'r cyngor yn 2008 cadwodd Llafur eu tair sedd yn ward Treganna er iddynt gael cweir gan Plaid Cymru mewn dwy ward gyfagos - Glan yr Afon a'r Tyllgoed - ac er bod Treganna yn edrych yn fwy anodd i Lafur ar sawl cyfri. Mewn geiriau eraill, roedd y penderfyniad a wnaethwyd heddiw yn un gwleidyddol - neu i fod yn fwy manwl yn etholiadol wleidyddol.
Mae eglurhad Carwyn Jones am ei benderfyniad yn hynod ddadlennol, ac yn egluro beth ydi'r sgor yn iawn. Er y byddai'r cynllun o fudd i addysg Gymraeg, byddai'n andwyol i addysg Saesneg. Ymddengys mai'r rheswm am hyn ydi oherwydd y byddai plant Landsdowne yn mynd i safle Ysgol Treganna / Radnor Road ar hyn o bryd - mae'r ddwy ysgol ar yr un safle. Mae Carwyn o'r farn nad yw'r safle'n addas ar gyfer trefn mynediad dau ddosbarth. Dyna sydd yno i pob pwrpas ar hyn o bryd - ond bod yna ddwy ysgol - un mor llawn nes bod plant allan ar y coridorau - ar y safle. Ond 'dydi hynny ddim yn bwysig - plant sy'n cael addysg Gymraeg sy'n cael eu haddysgu mewn coridorau, nid rhai sy'n cael addysg Saesneg. Mae yna ddinasyddion dosbarth cyntaf, a rhai ail ddosbarth yn y brif ddinas 'da chi'n gweld, ac mae'r broses o wahanu'r geirf a'r defaid yn cychwyn yn gynnar iawn.
Yn y diwedd y Blaid Lafur ydi'r Blaid Lafur. Mi allant son am bwysigrwydd delio efo llefydd gweigion mewn ysgolion, am orfodi cynghorau i asesu ac ymateb i'r galw am addysg Gymraeg, am Iaith Pawb ac ati ac ati. Ond eilradd ydi'r pethau hynny wrth ymyl buddiannau etholiadol y Blaid Lafur. Mae hynny yn dod o flaen pob dim - gan gynnwys y ffaith y bydd llawer o awdurdodau yn cymryd y peth i gyd fel nod a winc (chwadl y Sais) nad oes rhaid iddynt gymryd llefedd gweigion mewn ysgolion o ddifri ac nad oes rhaid iddynt gymryd eu dyletswydd i ymateb i alw gan rieni am addysg cyfrwng Cymraeg o ddifri.
Gan fy mod mewn hwyliau chwerw, un gair bach i Gymry Cymraeg Caerdydd. Mae'n amlwg o'r ffigyrau etholiadol bod y rhan fwyaf ohonoch yn cefnogi pleidiau unoliaethol (Llafur yn bennaf) ac yn arbennig felly mewn etholiadau San Steffan. Mae croeso i chi wneud hynny wrth gwrs, ond peidiwch a disgwyl cael unrhyw ffafr ganddynt - hyd y byddwch mewn mwyafrif. Oherwydd eich niferoedd dydych chi ddim digon pwysig iddynt, a gallwch ddisgwyl cael eich cicio o gwmpas y lle os ydi hynny'n llesol i gynlluniau etholiadol y Blaid Lafur.
Dwi wedi dwyn y ddelwedd uchod o'r blog penigamp, Syniadau. 'Dwi'n mawr obeithio nad ydi'r awdur yn meindio. Mae safle Heol Landsdowne ar dop y llun ar y chwith, ac mae Treganna / Radnor Road ar y gwaelod ar y dde.
'Dwi yn y gorffennol wedi gwneud fy hun ychydig yn amhoblogaidd trwy fynegi amheuon ynglyn a'r cynllun penodol o symud Ysgol (Gymraeg) Treganna i safle Ysgol (Saesneg) Heol Landsdowne a chau'r ysgol honno. Roedd yn ymddangos i mi yn gallach i gau'r ysgol mae Treganna yn rhannu safle efo hi ar hyn o bryd, Radnor Road neu ddilyn y trywydd o godi adeilad newydd yn agos at Bont Elai. Yn y diwedd penderfynodd y cyngor fynd ati i ddilyn y trywydd o gau Landsdowne, ac a bod yn deg efo nhw roedd hyn yn dilyn ymgynghori cyflawn - llawer mwy cyflawn na sy'n statudol angenrheidiol. Gyda digwyddodd hynny roeddwn fwy neu lai yn gefnogol i'r cynllun gan ei fod beth bynnag ei wendidau, yn ateb problemau'r gyfundrefn addysg gynradd yn yr ardal - y galw anferth (sydd tu hwnt i gapasiti'r cyngor i'w ddiwallu) am addysg Gymraegl, a'r llefydd gwag cynyddol yn y sector cyfrwng Saesneg.
Rwan mae'r cynllun wedi bod ar ddesg y Gweinidog Addysg yn y Cynulliad am flwyddyn yn aros am benderfyniad. Y Prif Weinidog ddaeth i benderfyniad yn y diwedd. Mae hyd yn oed cwn ar y palmentydd yn gwybod pam bod pethau wedi cymryd cymaint o amser. Mae'r mater yn un gwleidyddol ffrwydrol mewn ardal sy'n hynod o sensetif i'r Blaid Lafur. Mae Llafur wedi colli cefnogaeth ar hyd a lled y brif ddinas ers 1997 pan enillwyd y bedair etholaeth seneddol ganddynt. Roedd hyn yn rhannol oherwydd y smonach a wnaeth Cyngor Caerdydd o dan reolaeth Llafur a'u harweinydd yn y ddinas ar y pryd, Russell Goodway. Bu tro ar fyd a pherfformiodd Llafur yn dda yn y brif ddinas yn etholiad San Steffan eleni, ac maent yn ol pob tebyg yn teimlo eu bod wedi troi cornel. Byddant yn gobeithio ad ennill Gogledd Caerdydd yn etholiad y Cynulliad yn 2011, a rhoi tolc ym mwyafrif y Lib Dems yng Nghanol Caerdydd. Byddant hefyd yn gobeithio ad ennill y ddinas yn etholiadau'r cyngor yn 2012.
Os ydynt i wneud hyn mae'n rhaid iddynt ail gysylltu efo'u cefnogwyr creiddiol. Mae'r rhan fwyaf o ddigon o blant Heol Landsdowne o gefndir dosbarth gweithiol, ac mae rhywbeth yn dynesu at hanner ohonynt o rhyw leiafrif ethnig neu'i gilydd. Mae'r grwpiau hyn yn bwysig i Lafur yng Nghaerdydd. Ymhellach, mae yna le cryf i gredu bod gwrthwynebiad Llafur i gau Heol Landsdowne yn y gorffennol wedi bod o fudd gwleidyddol iddi. Yn etholiadau'r cyngor yn 2008 cadwodd Llafur eu tair sedd yn ward Treganna er iddynt gael cweir gan Plaid Cymru mewn dwy ward gyfagos - Glan yr Afon a'r Tyllgoed - ac er bod Treganna yn edrych yn fwy anodd i Lafur ar sawl cyfri. Mewn geiriau eraill, roedd y penderfyniad a wnaethwyd heddiw yn un gwleidyddol - neu i fod yn fwy manwl yn etholiadol wleidyddol.
Mae eglurhad Carwyn Jones am ei benderfyniad yn hynod ddadlennol, ac yn egluro beth ydi'r sgor yn iawn. Er y byddai'r cynllun o fudd i addysg Gymraeg, byddai'n andwyol i addysg Saesneg. Ymddengys mai'r rheswm am hyn ydi oherwydd y byddai plant Landsdowne yn mynd i safle Ysgol Treganna / Radnor Road ar hyn o bryd - mae'r ddwy ysgol ar yr un safle. Mae Carwyn o'r farn nad yw'r safle'n addas ar gyfer trefn mynediad dau ddosbarth. Dyna sydd yno i pob pwrpas ar hyn o bryd - ond bod yna ddwy ysgol - un mor llawn nes bod plant allan ar y coridorau - ar y safle. Ond 'dydi hynny ddim yn bwysig - plant sy'n cael addysg Gymraeg sy'n cael eu haddysgu mewn coridorau, nid rhai sy'n cael addysg Saesneg. Mae yna ddinasyddion dosbarth cyntaf, a rhai ail ddosbarth yn y brif ddinas 'da chi'n gweld, ac mae'r broses o wahanu'r geirf a'r defaid yn cychwyn yn gynnar iawn.
Yn y diwedd y Blaid Lafur ydi'r Blaid Lafur. Mi allant son am bwysigrwydd delio efo llefydd gweigion mewn ysgolion, am orfodi cynghorau i asesu ac ymateb i'r galw am addysg Gymraeg, am Iaith Pawb ac ati ac ati. Ond eilradd ydi'r pethau hynny wrth ymyl buddiannau etholiadol y Blaid Lafur. Mae hynny yn dod o flaen pob dim - gan gynnwys y ffaith y bydd llawer o awdurdodau yn cymryd y peth i gyd fel nod a winc (chwadl y Sais) nad oes rhaid iddynt gymryd llefedd gweigion mewn ysgolion o ddifri ac nad oes rhaid iddynt gymryd eu dyletswydd i ymateb i alw gan rieni am addysg cyfrwng Cymraeg o ddifri.
Gan fy mod mewn hwyliau chwerw, un gair bach i Gymry Cymraeg Caerdydd. Mae'n amlwg o'r ffigyrau etholiadol bod y rhan fwyaf ohonoch yn cefnogi pleidiau unoliaethol (Llafur yn bennaf) ac yn arbennig felly mewn etholiadau San Steffan. Mae croeso i chi wneud hynny wrth gwrs, ond peidiwch a disgwyl cael unrhyw ffafr ganddynt - hyd y byddwch mewn mwyafrif. Oherwydd eich niferoedd dydych chi ddim digon pwysig iddynt, a gallwch ddisgwyl cael eich cicio o gwmpas y lle os ydi hynny'n llesol i gynlluniau etholiadol y Blaid Lafur.
Dwi wedi dwyn y ddelwedd uchod o'r blog penigamp, Syniadau. 'Dwi'n mawr obeithio nad ydi'r awdur yn meindio. Mae safle Heol Landsdowne ar dop y llun ar y chwith, ac mae Treganna / Radnor Road ar y gwaelod ar y dde.
Friday, April 09, 2010
Ydi Llafur yn poeni eu bod am golli Gorllewin Caerdydd? ( We'll Keep the Red Flag Flying Here)
Dau lythyr a geir uchod sydd wedi eu bwriadu nid ar eich cyfer chi, ond ar gyfer aelodau Plaid Lafur Gorllewin Caerdydd. Mae’r naill wedi ei ‘sgwennu gan aelod seneddol yr etholaeth, Kevin Brennan a’r llall gan ei asiant, David Costa. Mae’r ddau lythyr yn eithaf dadlennol.
Mae, wrth gwrs ychydig yn ddigri nodi bod Kevin yn defnyddio termenoleg Hen Lafur (Dear Comerade, socialist values ac ati) wrth anerch y ffyddloniaid, tra bod gohebiaeth ar gyfer pawb yn cadw’n sobor o glir oddi wrth y fath dermenoleg. Mae hefyd yn eglur bod Kevin yn ddoeth yn ei ddewis o asiant - mae’n amlwg bod yr ymgyrch wedi ei chynllunio’n fanwl iawn.
Yn fwy diddorol, fodd bynnaf, ydi’r ymdeimlad o banic sy’n amlygu ei hun o ddarllen y ddau lythyr. Mae Kevin yn cychwyn ei lythyr efo’r frawddeg – We face the fight of our life in the General Election that has now been called. O ddarllen ymlaen mae’n amlwg mai cyfeirio at etholaeth Gorllewin Caerdydd mae Kevin, ac nid y DU yn ei chyfanrwydd.
Mae’n rhaid bod calon Kevin yn suddo at ei sodlau pan mae’n ystyried yr holl ganfasio mae David wedi ei drefnu ar ei gyfer tros yr wythnosau nesaf – tri sesiwn dyddiol yn ystod yr wythnos a dau ar y penwythnosau. Os ydi fy syms i yn gywir, golyga hyn y bydd Kevin allan wyth deg dau o weithiau tros y mis nesaf. Un ffordd o golli pwysau am wn i.
Ac nid dyna’r unig ganfasio chwaith; mae David am i pob cangen fynd allan i ganfasio bedair gwaith yr wythnos. Mae gan Lafur wyth cangen yng Ngorllewin Caerdydd, felly dyna ni dri deg dau sesiwn arall – 114 sesiwn o ganfasio i gyd mewn cyfnod o fis. Ac nid dyna’r cwbl – mae Dave hefyd eisiau i bobl fynd i beth sy’n weddill o Transport House i ffonio etholwyr anffodus Gorllewin Caerdydd.. Mae’r hogiau a’r genod am fod wrthi o chwech o’r gloch ymlaen pob nos ar y ffonau ac o ddeg o’r gloch y bore pob dydd Sadwrn. Ymddengys bod Dave hefyd yn bygwth anfon pobl i fynd o gwmpas yn crefu ar bleidleiswyr Llafur i fynd allan i fotio am ddeg diwrnod cyfan – o Ebrill 27 hyd at ddiwrnod y bleidlais.
Rwan, mi fyddai dyn wedi rhyw ddisgwyl hefyd y byddai mwyafrif sylweddol Llafur yn sicrhau y gallai Kevin gymryd pethau ychydig yn fwy hamddenol. Mae’n demtasiwn hefyd i nodi na fyddai’n rhaid iddo daflu ei hun i’r holl weithgaredd lloerig yma petai wedi bod ychydig yn fwy gweladwy yn yr etholaeth tros y blynyddoedd diwethaf. Mae Kevin yn gymeriad llawer llai amlwg yng ngorllewin y ddinas nag oedd y ddau aelod seneddol Llafur a ddaeth o’i flaen. Ond mae hynny braidd yn arwynebol. Adlewyrchiad ydi’r sefyllfa o’r graddau mae Llafur wedi colli eu cefnogaeth yn ninasoedd mawr y De yn ystod y blynyddoedd diwethaf.
Mae’r cwymp rhyfeddol yma mewn cefnogaeth i’w weld ar ei amlycaf yng nghanlyniadau’r etholiadau lleol diweddaraf, ond mae canlyniadau etholiadau Ewrop a’r Cynulliad yn tystio i’r chwalfa hefyd. Mae’n amlwg o lythyr David nad ydi Llafur yn canolbwyntio ar ennill pleidleiswyr newydd – mae holl ffocws pethau ar berswadio pleidleiswyr traddodiadol i fynd allan i bleidleisio. Gellir ddweud mai strategaeth o grefu ydi un Dave a Kevin.
Problem fawr Kevin ydi bod Llafur yng Nghaerdydd wedi gelyniaethu llawer o’u cefnogwyr naturiol (tybed os bydd Russell Goodway yn cymryd rhan yn yr holl ganfasio?). Eglura hyn pam bod yr holl ganfasio yn cychwyn ar strydoedd proletaraidd y stadau sy'n gyfochrog a Cowbridge Road West – dyma’r bobl sydd wedi bod fwyaf selog i Lafur, a dyma’r bobl mae Llafur wedi eu hanwybyddu. ‘Dwi’n rhyw dybio y bydd yr holl weithgaredd lloerig a'r holl grefu yn ddigon i gadw’r sedd i Lafur y tro hwn – ond fyddwn i ddim yn rhoi ffadan goch ar ragolygon Llafur yn etholiadau’r cynulliad y flwyddyn nesaf.
ON – mi fyddwn yn awgrymu eich bod yn cadw’n glir o’r Janata Palace (yr hen Far Pavilions a'r Royal Curry cyn hynny) am fis rhag i chi orfod gwrando ar sesiynnau briffio dolefus Dave. Ceir digon o fwytai Indiaidd blasus ar ochr y dref i
Thursday, April 08, 2010
'Dim ond ni all ennill yn _ _ _
Hmm - felly yn ogystal a bod yr unig blaid all ennill yng Nghanol Caerdydd, dim ond y Lib Dems all ennill yn y Gogledd (ar sail eu bod yn gallu cynhyrchu graff sy'n dangos faint o gynghorwyr sydd ganddynt), a dim ond y nhw all ennill yn Ne'r ddinas (ar sail graff rhyfedd sy'n 'dangos' eu bod yn tyfu ynghynt na neb arall.
Bydd rhaid iddynt fod yn hynod greadigol (hyd yn oed wrth eu safonau eu hunain) os ydynt am gynhyrchu graff sy'n dangos mai dim ond nhw all ennill yng Ngorllewin Caerdydd.
Wednesday, March 03, 2010
Ail drefnu addysg a Leighton Andrews - rhaid wrth dderyn glan i ganu
Mae Vaughan yn gwbl gywir i awgrymu fod safonau deublyg ar waith pan mae Leighton Andrews yn honni bod Awdurdodau Lleol yn tin droi ar fater ail strwythuro ysgolion tra'n cadw ffeil ail strwythuro yn ardal Treganna, Caerdydd yn barhaol ar waelod ei in tray.
Mae'r rheswm, eto fel mae Vaughan yn ei awgrymu, yn eithaf amlwg - mae ail strwythuro ysgolion yn wenwyn pur o safbwynt gwleidyddol yng Ngorllewin Caerdydd, ac mewn rhannau eraill o'r ddinas. 'Does yna ddim penderfyniad sydd yn mynd i blesio pawb parthed cynlluniau'r Awdurdod i gau Ysgol (Saesneg) Heol Lansdowne a symud Ysgol (Gymraeg) Treganna i'r safle.
Mae'r mater yn arbennig o sensitif i Lafur a Phlaid Cymru - y ddwy blaid sy'n cystadlu am oruwchafiaeth ar lefel llywodraeth leol yn Nhreganna. I'r sawl sy'n adnabod Gorllewin Caerdydd mae'n ymddangos yn rhyfedd bod Plaid Cymru'n domiwnyddu ar lefel leol yn wardiau cyfagos Glan yr Afon a'r Tyllgoed, ond yn methu gwneud hynny yn Nhreganna - ardal sydd yn ymddangos yn fwy addawol ar sawl cyfrif. Mae nifer wedi honni bod methiant ar ran y Blaid i fod yn ddigon pendant eu cefnogaeth i'r cynllun i gau Lansdowne wedi costio pleidleisiau Cymry Cymraeg iddynt. 'Dwi ddim yn gwybod os ydi hynny'n wir, ond mae'n eithaf pendant na wnaeth yr holl bennod les i'r Blaid, ac mae'n debygol hefyd i gefnogaeth Llafur (ac yn arbennig Ranesh Patel) i Lansdowne les iddynt hwythau yn yr etholiadau lleol.
Yn yr achos yma mae bwrdd Cyngor Caerdydd (sydd bellach yn cynnwys aelodau o'r Blaid) wedi dangos dewrder gwleidyddol ac wedi symud ar fater anodd a sensitif. 'Dydi o ddim yn adlewyrchu'n dda ar Leighton Andrews nad ydi o yn gallu dod o hyd i ddewrder gwleidyddol tebyg a dod a'r broses i fwcwl y naill ffordd neu'r llall.
Llyfdra gwleidyddol pur mae gen i ofn.
Monday, March 01, 2010
A thra ein bod mewn hwyliau gofyn cwestiynau _ _ _
_ _ _ un bach i Gyngor Caerdydd.
Pam - ag ystyried eich bod yn rhai mor fawr am ailgylch a 'ballu - nad ydych yn ei gwneud yn bosibl i unrhyw un o'r masnachwyr ym Marchnad Canol Caerdydd i ail gylchu cymaint a bocs, afal na photel o lucozade?
Yn wir mae'n bosibl dadlau bod gennych fwy o ddylanwad ar y farchnad na sydd gennych ar yr un sefydliad masnachol yn y ddinas - ac eto nid yw'n ail gylchu o gwbl.
Pam - ag ystyried eich bod yn rhai mor fawr am ailgylch a 'ballu - nad ydych yn ei gwneud yn bosibl i unrhyw un o'r masnachwyr ym Marchnad Canol Caerdydd i ail gylchu cymaint a bocs, afal na photel o lucozade?
Yn wir mae'n bosibl dadlau bod gennych fwy o ddylanwad ar y farchnad na sydd gennych ar yr un sefydliad masnachol yn y ddinas - ac eto nid yw'n ail gylchu o gwbl.
Saturday, October 31, 2009
Y brif ddinas
Mae’n anodd gen i gredu hynny weithiau, ond mae’n dri deg un o flynyddoedd ers i mi fynd i Gaerdydd am y tro cyntaf – roeddwn yn ddeunaw oed a newydd ddechrau canlyn y wraig, sy’n frodor o Gaerdydd. ‘Roedd yn gryn newid byd i mi – roeddwn wedi fy magu mewn cymdogaeth lle’r oedd fwy neu lai pawb yn siarad y Gymraeg yn rhugl, ac roeddwn yn ymweld ag ardal lle nad oedd fawr neb yn siarad Cymraeg – oni bai eich bod yn gwybod ymhle i chwilio. Byddai clywed rhywun yn siarad Cymraeg ar y stryd yng Nghaerdydd yn ddigwyddiad anarferol iawn bryd hynny.
Roeddwn yn rhedeg yn gystadleuol pan oeddwn yn ddeunaw – a ‘dwi wedi parhau i redeg yn rheolaidd hyd heddiw. Arferwn chwarae gem fach wrth redeg strydoedd y ddinas - cyfri aerials teledu. Roedd gennych ddewis yng Nghaerdydd i gyfeirio eich aerial at fast yn y Mendips, neu un yn y Wenfo gerllaw Caerdydd. Os oedd eich aerial yn cyfeirio at y Mendips byddech yn derbyn rhaglenni De Orllwin Lloegr, rhaglenni Cymru oedd i’w cael o’r Wenfo. Roedd tua naw o pob deg aerial wedi ei gyfeirio at y Mendips, Roedd y rhan fwyaf o’r gweddill efo dau aerial – un yn cyfeirio at y Mendips a’r llall at Wenfo. Prin iawn oedd y llefydd oedd ag un aerial yn cyfeirio at y Wenfo – y lle prydau parod Sieniaidd sydd drws nesaf i’r Clive Arms oedd un o’r enghreifftiau prin o hynny yn Nhreganna.
‘Rwan roedd derbyn rhaglenni teledu rhanbarthol o Loegr yn caniatau i bobl osgoi derbyn rhaglenni Cymraeg, ond roeddynt hefyd yn osgoi derbyn rhai Cymreig. Newyddion am gemau pel droed Bristol Rovers, nid y Bluebirds fyddai ar y newyddion rhanbarthol. Os oedd yna newyddion am rygbi o gwbl am Bath a Gloucester fyddai’r newyddion hwnnw, nid am Gaerdydd. Pan roedd yna gem rygbi lle’r oedd Cymru’n chwarae ac un lle’r oedd Lloegr yn chwarae ar yr un pryd, gem Lloegr fyddai ar gael yn y rhan fwyaf o gartrefi’r brif ddinas. Fyddai yna ddim rhaglenni materion cyfoes yn ymwneud a Chymru, a chredwch fi doedd newyddion rhanbarthol De Orllewin Lloegr yn y saith degau hwyr a’r wyth degau cynnar ddim yn ddiddorol. Mae gen i frith gof o edrych ar eitem dri munud yn ymwneud a chath yn Keynsham oedd wedi mynd yn sownd ar ben coeden ac wedi cael ei hachub gan griw injan dan.
Roeddwn yn meddwl am hyn ddydd Mawrth diwethaf. – roeddem yn aros efo teulu’r wraig yn Nhreganna. Roeddwn i’n rhyw edrych ar ganlyniadau pol YouGov (fel mae rhywun yn gwneud) pan ddaeth y wraig o’r dref a son ei bod wedi ymweld a’r llyfrgell ysblenydd sydd yng nghanol y ddinas. Roedd gwraig a thair o genod bach efo hi yn ciwio i gofrestru eu llyfrau. Roedd y bedair wedi eu gorchuddio mewn lifrai du Mwslemaidd, a llyfrau Cymraeg oedd gan pob un i’w gofrestru. Dwi’n eithaf sicr bod y stori fach am y llyfrgell yn ddadlennol i’r graddau ei bod yn arwydd o newid sydd wedi digwydd yn y brif ddinas yn ystod y cyfnod ‘dwi wedi bod yn ymweld a’r lle. Arwydd arall ydi pam mor – wel - normal ydi hi i glywed pobl yn siarad Cymraeg mewn tafarnau yn rhannau o’r ddinas bellach.
Roedd agweddau ar ffigyrau moel y pol YouGov yn cadarnhau’r argraff o newid mae dyn yn ei gael o ddwsinau o brofiadau bach uniongyrchol fel yr un a soniais amdano uchod. Mae YouGov yn ystyried Caerdydd yn rhanbarth unigol – ac maent yn cyhoeddi ffigyrau rhanbarthol. Cyn mynd ymlaen dyliwn egluro mai is setiau ydi’r ffigyrau rhanbarthol, ac is setiau sydd yn rhy fach i fod yn ddibenadwy o safbwynt ystadegol. Bydd yn ddiddorol gweld os fydd polau yn y dyfodol yn cadarnhau patrymau un yr wythnos ddiwethaf.
Y peth cyntaf sydd yn drawiadol ydi cymaint o bobl sy’n dweud eu bod yn siarad y Gymraeg yn rhugl. Mae 15% yn uwch nag unrhyw ranbarth ag eithrio’r Gorllewin a’r Canolbarth a’r Gogledd. Mae’r ddau ranbarth hynny gyda rhannau sylweddol ohonynt i’r gorllewin i hen isopleth ieithyddol sydd wedi dynodi lleoliad y Gymru Gymraeg am gyfnod. Mae Caerdydd ymhell i’r dwyrain ohoni.
Yn ail mae’r gefnogaeth i’r Cynulliad yn gryf – gyda llai yn wrthwynebus i’r sefydliad nag unrhyw ran arall o’r wlad, tra bod yr 20% oedd o blaid rhyw ffurf ar annibyniaeth yn rhoi Caerdydd ar frig rhanbarthau Cymru.
Bu arwyddion mewn etholiadau diweddar bod patrwm ‘Prydeinig’ Caerdydd o bleidleisio – patrwm sydd wedi bod yn amlwg am y rhan fwyaf o’r ganrif ddiethaf – yn dechrau gwanio. Mae’r pol yn cadarnhau hyn. Er nad ydi’r 10% mewn etholiadau San Steffan ac 16% mewn etholiadau Cynulliad sy’n dweud eu bod am bleidleisio i Blaid Cymru yn ymddangos yn uchel i gymharu a ffigyrau’r rhanbarthau Gorllewinol, mae’n arwyddocaol mai cymharol ychydig o wahaniaeth sydd rhwng Caerdydd a gweddill Canol De Cymru o ran bwriadau pleidleisio ar lefel Cynulliad. Mae gweddill y rhanbarth wedi cynnal patrymau mwy ‘Cymreig’ o bleidleisio. Mae hefyd yn arwyddocaol bod canrannau’r Blaid yn debyg i rai’r Lib Dems – plaid fwyaf y ddinas o ran nifer eu cynghorwyr, a phlaid sydd a sedd San Steffan a sedd Cynulliad yn y ddinas.
Mae’r blog hwn yn ei ddyddiau cynnar wedi ystyried yr newidiadau sylweddol diweddar ym mhatrymau ieithyddol oddi mewn i’r Gymru Gymraeg – mae’r wardiau mwy trefol yn ymddangos i fod yn fwy gwydn o ran cynnal eu Cymreigrwydd na rhai gwledig (fedra i ddim dod o hyd i'r blogiad - mae'n rhaid fy mod wedi ei chwalu'n ddamweiniol - sy'n bechod, mi ymrodd oriau i mi ei roi at ei gilydd). Mae’n bosibl bod rhywbeth tebyg yn digwydd yn ehangach na’r Gymru Gymraeg, gyda’r ymdeimlad o Gymreigrwydd yn cryfhau mewn ardaloedd trefol – yr ardaloedd lle’r oedd yr ymdeimlad hwnnw yn wanach yn y gorffennol. Mae yna dystiolaeth etholiadol sy’n cefnogi’r ddadl yma – ond mater ar gyfer blogiad arall ydi hwnnw.
‘Dwi’n meddwl ei bod yn deg dweud bod y rhan fwyaf o genedlaetholwyr fy oed i wedi treulio lwmp go lew o’u bywydau fel oedolion yn credu bod y llinynau hynny sy’n ein dal ni at ein gilydd fel pobl yn araf erydu a datgymalu, ac y byddem yn marw mewn gwlad llawer llai Cymreig na’r un y cawsom ein geni iddi. Rhywsut mae’r llinynau wedi ail ymddangos o’r pridd, yn fudur efallai, yn anodd i’w hadnabod ar adegau – ond yn ymddangosiadol gryf ac yn ein cadw at ein gilydd o hyd.
Mae’n anodd gwybod pa mor arwyddocaol a pharhaol ydi’r dadeni diweddar mewn ymdeimlad o Gymreigrwydd – yn aml ‘dydi prosesau hanesyddol mawr ddim yn glir tan ein bod mewn sefyllfa i edrych yn ol arnynt. Ond mae’r stori fach am rhywun sydd a’i gwreiddiau ymhell, bell o Gymru yn mynd a’i phlant i chwilio am lyfrau Cymraeg oherwydd ei bod am uniaethu ei theulu gydag hunaniaeth ei gwlad newydd yn ddelwedd hyfryd a gobeithiol.
Subscribe to:
Posts (Atom)