Leighton yn anfon cwyn at Fwrdd yr Iaith.

Felly mae Leighton Andrews yn cwyno i Fwrdd yr Iaith oherwydd iddo dderbyn llythyr uniaith Saesneg gan adran addysg San Steffan.

Tybed os ydi hynny'n awgrymu y byddwn bellach yn derbyn llythyrau dwyieithog yn ddi eithriad gan y Cynulliad?

Gair bach o gyngor i Leighton Andrews

Byddwn wedi tybio ei bod yn weddol amlwg nad ydi cyhuddiadau arweinydd Cyngor Penfro, John Davies bod y llywodraeth Lafur yng Nghaerdydd yn 'targedu' cynghorau annibynnol yn gwneud llawer iawn o synnwyr.  Mae'n wir bod cynghorau Mon a Phenfro o dan y morthwyl i wahanol raddau ar hyn o bryd, ond mae hefyd yn wir eu bod yn gyfrifol am eu problemau eu hunain.  Mae Ynys Mon yn baragon gwyrdroedig o gam lywodraethu idiotaidd, tra bod Sir Benfro yn rhoi'r argraff nad ydynt yn rhoi digon o bwyslais ar ddiwigio problemau sefydliadol yn eu trefniadau amddiffyn plant.  Dylai hyn fod yn brif flaenoriaeth i unrhyw gyngor.

Yn ychwanegol 'dydi'r naill gyngor na'r llall ddim hyd yn oed yn ymddangos ar radar etholiadol Llafur - bydd eu holl sylw nhw wedi ei droi at ail adeiladu eu ceiri lleol yn ninasoedd mawr Cymru a'r Cymoedd ym mis Mai.

Mi fyddwn, fodd bynnag yn dweud un peth - ac yn dweud hynny yn garedig fel rhywun sydd a mwy o lawer amser i Leighton Andrews na sydd ganddo i weddill gweinidigion y llywodraeth yng Nghaerdydd.  Mae Leighton yn greadur gwleidyddol iawn.  'Dwi'n gwybod bod hynny'n rhywbeth rhyfedd i'w ddweud am wleidydd, ond mae'n hoffi cael y maen i'r wal yng nganol goleuadau'r  cyfryngau.  Mae'n hoffi mynegi ei bersona gwleidyddol ynghanol y goleuni hwnnw - persona arw (yn ystyr abrasive y gair hwnnw), penderfynol sy'n gwybod yr hyn mae ei eisiau a sydd am fynnu cael yn union hynny

'Does gen i ddim oll yn erbyn hynny - byddai Cymru'n well lle o lawer petai mwy o'i gwleidyddion yn ymdebygu i'r hyn mae Leighton yn ymgyraedd ato.  Ond mae'n wrth gynhyrchiol i  fynnu actio'r rol yma'n gyhoeddus.  Petai'r dyn  yn dweud ei ddweud ac yn gwneud ei wneud y tu hwnt i sylw'r cyfryngau, byddai'n fwy tebyg o gael ei ffordd.  A bydd hanes yn ei feirniadu yn ol yr hyn mae wedi ei lwyddo i'w wneud, ac nid ar pa mor dda mae wedi cynnal act gyhoeddus.

Os ydyw am wneud gwahaniaeth go iawn - a 'dwi'n siwr mai dyna mae am ei wneud - dylai roi'r gorau i'r actio a'r ystumio cyhoeddus a rhoi blaen ei droed yn ddirgel ond yn galed a phoenus yn lleoedd hynny sy'n cyfri -  y lleoedd  diog, hunan fodlon, hunan gyfiawn hynny ym mywyd cyhoeddus Cymru sydd o fewn cyrraedd ei gyfrifoldeb gweinidogol.  Mae yna ddigon ohonyn nhw - wir Dduw!

Jonathan yn cymryd mantais o lyfdra Carwyn

Mae erthygl gwirioneddol warthus ar Waleshome.com gan Aelod Cynulliad Gogledd Caerdydd, Jonathan Morgan yn dangos yn eithaf clir y cyfeiriad mae penderfyniad llwfr Carwyn Jones wedi ein gyrru ni iddo. Am y tro wna i ddim mynd ar ol yr awgrym ar ddiwedd yr erthygl y dylai awdurdodau lleol geisio cynyddu'r galw am addysg cyfrwng Saesneg.

Chwi gofiwch i Carwyn benderfynu peidio a chymeradwyo cynlluniau ail strwythuro ysgolion Cyngor Caerdydd yn Nhreganna ar y sail y byddai'r cynlluniau hynny ddim yn gwella safon addysg cyfrwng Saesneg yn yr ward. Mi gofiwch hefyd mai canlyniad hyn ydi sicrhau bod camau'r Cyngor i ymateb i gyfarwyddyd y Cynulliad ei hun i ddelio a phroblem llefeydd gweigion yn ysgolion Treganna ac i'r galw cynyddol am addysg Gymraeg yno bellach yn deilchion.

Mae Simon Brooks yn mynegi'r farn ar waelod yr erthygl bod yr hyn a ddigwyddodd yng Ngorllewin Caerdydd yn creu rhagfarn sefydliadol yn erbyn pobl sydd am i'w plant dderbyn addysg Gymraeg. 'Dwi ddim yn amau bod gwirionedd yn hynny, ond ystyriaethau etholiadol oedd y prif gymhelliad y tu ol i benderfyniad Carwyn Jones, nid rhagfarnau ethnig / ieithyddol.

Gall Llafur yng Nghaerdydd deimlo yn eithaf bodlon efo eu perfformiad yn etholiadau eleni. Roeddynt wedi gweld eu canran o'r bleidlais yn y ddinas yn cwympo'n gyson ar pob lefel ers penllanw etholiadol mawr 1997, ac roeddynt wedi colli Canol Caerdydd ar lefel Cynulliad a lefel San Steffan, a Gogledd Caerdydd ar lefel Cynulliad. Roeddynt hefyd wedi colli eu rheolaeth o'r Cyngor. Erbyn etholiadau Ewrop y llynedd roedd eu pleidlais mor isel nes awgrymu bod pob un o'u tair sedd yn y ddinas mewn perygl ar lefel San Steffan. Pan ddaeth yr etholiadau San Steffan yn eu tro cadwyd y Gorllewin a'r De yn eithaf hawdd, cauwyd y bwlch rhyngddynt a'r Lib Dems yn y Canol ac er i'r Gogledd gael ei golli roedd y gogwydd yn llawer, llawer llai nag oedd neb yn meddwl - yn wir gwnaethant cystal yn y Gogledd a rhoi cyfle go iawn iddynt ad ennill y sedd ar lefel Cynulliad y flwyddyn nesaf.

Aelod Cynulliad ar ran Gogledd Caerdydd ydi Jonathan Morgan wrth gwrs, ac yng nghyd destun etholiadol dinas Caerdydd y dylid gweld ei erthygl Waleshome.com. Beth bynnag y 'rhesymu' swyddogol, ymateb i bwysau gan Lafur Caerdydd i wneud pethau'n haws iddynt wrthsefyll ymosodiad deublyg gan Blaid Cymru ar y naill llaw a'r Toriaid ar y llall y flwyddyn nesaf yng Ngorllewin y ddinas oedd Carwyn Jones pan ddaeth i'w benderfyniad ynglyn a Threganna.

Mae ardal yr Eglwys Newydd mor bwysig i'r Toriaid yng Ngogledd Caerdydd nag ydi Treganna i Lafur yn y Gorllewin ar lefel lleol a Chynulliad. Mae pethau'n glos rhwng Llafur a'r Toriaid yn ward fawr boblog yr Eglwys Newydd. Defnyddio yr union 'resymeg' a ddefnyddwyd tros beidio a chau Landsdowne gan Carwyn Jones mae Jonathan Morgan wrth ddadlau yn erbyn cau Ysgol Eglwys Newydd er mwyn ehangu'r sector cyfrwng Cymraeg. Os ydi Leighton Andrews yn bod yn gyson a 'rhesymeg' Carwyn Jones ac yn atal y cynlluniau oherwydd nad ydynt yn gwella'r ddarpariaeth Saesneg, gall Jonathan Morgan hawlio mai fo gadwodd trwyn Leighton ar y maen. Os mai'r ffordd arall y bydd pethau'n mynd gall Jonathan Morgan elwa yn etholiadol o'r penderfyniad yn ogystal a dadlau bod y weinyddiaeth ym Mae Caerdydd yn bod yn anghyson - gan weithredu un rheol i ward Llafur, ac un arall i ward Doriaidd.

A dyna ydi problem cymryd penderfyniadau sydd yn y bon yn rhai gweinyddol am resymau etholiadol - mae'r broses yn cael eu llygru mewn modd sy'n galluogi gwleidyddion plwyfol a di egwyddor fel Jonathan Morgan ddefnyddio addysg plant bach fel pel droed wleidyddol er ei les etholiadol ei hun

Pam mor gynaladwy ydi sefyllfa Leighton Andrews?

'Dwi'n gwybod bod clymbleidio yn gysyniad cymharol newydd yng Nghymru, a 'dwi'n gwybod ei bod yn cymryd amser i ymgynefino efo trefn newydd - ond yn fy marn i mae yna broblem efo Leighton Andrews ar hyn o bryd - ac mae'r broblem honno'n cael ei achosi gan ei berthynas gyda'n cyfaill newydd moronaidd, Aneurin Glyndwr.



Y broblem ydi bod Leighton yn cyflogi awdur AG tra'i fod yn rhan (bach mi wn) o'r llywodraeth - ac mae hwnnw'n cynhyrchu'r wefan yn ystod ei oriau gwaith.

'Rwan, fel propoganda gwleidyddol mae ymdrechion David Taylor yn dreuenus o ddi ddim. Er enghraifft, yn ei gampwaith diweddaraf mae wedi cynhyrfu'n lan oherwydd bod y blogiwr Iain Dale wedi gwneud ambell o sylw sydd yn llai na chanmoliaethus o Blaid Cymru. Nid yw'n croesi ei feddwl bod rhywbeth yn rhyfedd am Lafurwr yn gwneud mor a mynydd o eiriau dyn sy'n lambastio'r Blaid Lafur yn ddyddiol. Dydi o ddim chwaith yn gweld yr eironi hyfryd o Lafurwr yn ystyried troelli gwleidyddol yn weithred o gamarwain
Llwyddodd hefyd i'w argyhoeddi ei hun bod ymosod ar y Toriaid yn nhermau rhyfel dosbarth pump degau'r ganrif ddiwethaf yn syniad da, er gwaetha'r ffaith i'r strategaeth honno brofi'n anobeithiol o aneffeithiol yn Crew & Nantwich.

'Dydi hyn ynddo'i hun ddim yn broblem fawr wrth gwrs - mae beirniadaeth wleidyddol yn rhan o wleidydda, a 'dydi'r ffaith bod rhywfaint o'r beirniadau yn nonsens o ansawdd isel iawn ddim yma nag acw ynddo'i hun.

Yr hyn sy'n fwy o broblem o ran llywodraethu ydi stwff fel hwn. Yr hyn a geir yma ydi gwas cyflog Leighton Andrews yn ceisio sgorio pwyntiau gwleidyddol o'r ffaith bod anghytuno o fewn y Blaid ynglyn a chyfaddawd poenus (yr un ar ffioedd myfyrwyr) mae'r Blaid wedi gorfod ei gwneud fel rhan o'r broses o lywodraethu - cyfaddawd y bu'n rhaid dod iddo ar gais gwenidogion Llafur.

Mewn cyfundrefn o glymbleidio mae cyfaddawdu yn ddigon poenus ar yr amser gorau - ond pan mae yng nghefn meddwl y sawl sy'n gorfod cyfaddawdu bod y gweinidogion o'r ochr arall yn gofyn am y cyfaddawd yn rhannol er mwyn creu anghytgord a rhoi arf i'w gweision cyflog eu hunain gael eu colbio nhw efo fo, mae llywodraethu effeithiol yn mynd yn nesaf peth i amhosibl.