Lib Dems - y blaid lwcus

Mae etholiadau yn bethau digon defnyddiol - i flogiwr o leiaf. Er nad ydw i'n cael llawer o amser i flogio, am resymau amlwg, mae yna lawer iawn o ymwelwyr yn galw yma pob dydd. Llawer iawn o sylw heb lawer o waith. Neis iawn.

Ta waeth, hwyrach y dyliwn gyfeirio at yr eliffant ar y stepan drws - y twf 'anisgwyl' yng nghefnogaeth y Lib Dems yn sgil 'buddugoliaeth' Clegg yn y ddadl fawr.

Y pwynt cyntaf i'w nodi ydi nad yw mor anarferol a hynny i blaid anisgwyl wneud yn dda mewn etholiad. Er enghraifft gwnaeth y Blaid yn rhyfeddol o dda yn etholiadau'r Cynulliad yn 99, gwnaeth UKIP yn dda yn etholiadau Ewrop 2005 a 2009 ac mae gen i frith gof i'r Gwyrddion wneud yn dda yn un o etholiadau Ewrop yn y nawdegau. Yr hyn sy'n anarferol y tro hwn ydi bod plaid anisgwyl yn llwyddo mewn etholiad cyffredinol.

Yr ail bwynt ydi hwn - mae'n eithaf hawdd gweld y rheswm am y canlyniadau hyn. Yn achos y Gwyrddion, hysbysebu etholiadol effeithiol oedd yn gyfrifol, fflam cenedlaetholdeb yn codi yn sgil y refferendwm oedd y tu ol i lwyddiant y Blaid yn 99, Killroy Silk oedd yn gyfrifol am lwyddiant UKIP yn 2005 a'r sgandal treuliau yn 2009.

'Dwi fy hun ddim yn meddwl mai'r ddadl ynddi ei hun oedd yn gyfrifol am yr hyn sy'n digwydd y tro hwn ond yn hytrach ymateb rhyfeddol o gytun y cyfryngau iddi. O'r ychydig a welais i ohoni doedd yna fawr o wahaniaeth rhwng y tri, ond creuwyd 'stori'r' etholiad (sef bod Clegg yn foi da wedi'r cwbl) gan y cyfryngau a chafodd hynny yn ei dro effaith sylweddol ar y tirwedd etholiadol.

Rhywbeth nad ydi llawer o bobl sydd a barn wleidyddol gryf yn ei sylweddoli ydi bod llawer yn newid y ffordd maent yn pleidleisio o etholiad i etholiad. Fel rheol maent yn newid i pob cyfeiriad, ond weithiau bydd amgylchiadau yn codi sy'n gwneud i'r rhan fwyaf ohonynt symud i'r un cyfeiriad - dyna pryd fydd newidiadau etholiadol sylweddol yn digwydd, a dyna pryd mae 'stori' etholiadol' yn cael y mwyaf o effaith.

Rwan fyddai hyn heb ddigwydd oni bai bod amgylchiadau ehangach yn caniatau hynny. Ni all 'stori' etholiadol gael effaith oni bai bod y tir yn aeddfed ar ei chyfer. Diflastod efo'r patrwm etholiadol presenol sydd wedi paratoi'r ffordd. Roedd UKIP wedi gobeithio elwa o hynny, ond fel y Blaid, yr SNP a phleidiau llai eraill dydi'r gyfundrefn newydd o ymgyrchoedd etholiadol arlywyddol eu naws, sydd wedi eu canoli ar ddadleuon ar y teledu ddim yn caniatau iddynt wneud argraff ddofn mewn etholiad cyffredinol. Rhyw fath o aparteid etholiadol gyda phob plaid yn gyfartal, ond rhai yn fwy cyfartal na'r gweddill os y mynwch.

Felly'r blaid 'wahanol' yn ol y cyfryngau oedd y Lib Dems, ac maent o ganlyniad wedi elwa o'r diflastod cyffredinol tuag at wleidyddion - sy'n eironig ag ystyried bod roedd ganddynt hwythau eu siar o Aelodau Seneddol llwgr.

Cafodd y Lib Dems lwyddiant yn yr Alban a Chymru y tro o'r blaen oherwydd bod eu gwrthwynebiad (digon sigledig ar adegau) i'r rhyfel yn Irac yn cael sylw cyfryngol tra nad oedd gwrthwynebiad llawer cadarnach y Blaid a'r SNP ddim yn derbyn llawer o sylw o gwbl.

Byddai'n eironi chwerw petai'r un patrwm yn cael ei ailadrodd gyda'r Lib Dems yn cael ei phortreadu fel y blaid wrth sefydliadol, er bod trwynau llawer o'i gwleidyddion wedi eu stwffio'r un mor dwfn yn y cafn ag aelodau'r ddwy blaid fawr unoliaethol arall. Byddai hefyd yn tipyn o lwc cwbl anhaeddianol.

Lib Dem Watch 2

Mae Guerilla Warefare ymysg eraill yn tynnu sylw at dipyn o wleidydda budr gan y Lib Dems.

Dydi hyn ddim yn syndod i flogmenai. Mae'r blog yma wedi dadlau o'r blaen bod y gwacter ystyr sydd wrth galon y Lib Dems yn arwain at ddulliau gwag o wleidydda. Byddant yn gwleidydda mewn ffyrdd sydd weithiau'n anarferol o fudur ac weithiau'n rhyfedd o amherthnasol. I'r ail gategori mae'r darn yma o ohebiaeth a anfonwyd at drigolion anffodus Cathays yng Nghanol Caerdydd gan eu haelod cynulliad Jenny Randerson.

Gan bod y rhan fwyaf o etholwyr Cathays yn fyfyrwyr, mae'r rhan fwyaf o'r darn yn ymwneud a'r amrediad cyfyng o bethau sydd gan myfyrwyr i boeni amdanynt - cynhesu byd eang (sydd ymhell o fod yn ganolig i wleidydda Ewrop), a ffioedd dysgu (sydd ddim oll i'w wneud efo Ewrop). Mae'n ddigon teg i dargedu cydrannau o'r etholaeth am wn i - mae pawb yn gwneud y math yma o beth - er bod y ffocws yma mor gul nes ymylu ar fod yn ogleisiol.



Mae'r Toriaid yn cael eu clymu i UKIP wrth gwrs - ond o leiaf dydi Jenny ddim yn eu clymu i Sinn Fein ac UKIP fel y gwna'r pamffled cenedlaethol. 'Dydi polisiau'r Toriaid ar Ewrop ddim yr un peth - diweddu aelodaeth y DU ydi uchelgais UKIP, eisiau refferendwm cyn arwyddo Lisbon.

Maent hefyd yn honni bod yna Doriaid nad ydynt yn credu mewn cynhesu byd eang. Mae hyn yn ddi amau yn wir. Mae hefyd yn ddi amau yn wir bod yna Lib Dems sydd eisiau cyfreithloni cyffuriau.

Yr hyn sydd fwyaf trawiadol am y pamffled fodd bynnag ydi'r defnydd amhriodol o ystadegau etholiadol - mae hyn yn nodweddu llawer o lenyddiaeth gwleidyddol y Lib Dems. Maent yn dadlau mai'r unig ffordd o roi trwyn gwaed i Lafur ydi trwy fotio iddyn nhw. I 'brofi' hyn maent yn dangos graff o ganlyniad etholiad cyffredinol 2005 yng Nghanol Caerdydd. 9% yn unig oedd pleidlais y Toriaid - felly mae hyn yn profi yng ngolwg y Lib Dems (50%) bod mai'r Lib Dems yn unig all guro Llafur.

Y gwirionedd ydi mai pumed (ar ol Llafur, y Toriaid, Plaid Cymru ac UKIP) oedd y Lib Dems yn etholiad Ewrop yn 2004 - yr unig etholiad mae'n briodol cymharu etholiad dydd Iau efo hi.

'Rwan golyga hyn un o ddau beth - naill ai bod y Lib Dems yn credu bod yr etholiad yn cael ei hymladd yng Nghanol Caerdydd yn unig - ac mai trigolion yr etholaeth honno'n unig sy'n dewis y pedwar cynrychiolydd Cymreig, neu eu bod yn ceisio camarwain yr etholwyr yn fwriadol.

Os mai'r cyntaf sydd yn wir, dylai Jenny fod yn gweithio y tu ol i'r til yn Tesco, ac nid fel Aelod Cynulliad.

Os mai'r ail sydd yn wir mae agwedd Jenny at ei hetholwyr yn sarhaus a gwawdlyd ac mae'n eu camarwain yn fwriadol. Nid Cynulliad ydi ei lle yn yr achos hwnnw chwaith.