Arfon 1 - Deinosoriaid 0

'Dwi'n gwybod fy mod yn hwyr ar hon, ond llongyfarchiadau i'r ymgyrch i gael ysgol cyfrwng Cymraeg yng Ngwersyllt ger Wrecsam. Ceir sylwadau ar y mater ar flog Plaid Wrecsam.

Mae'r blog yma wedi trafod helynt ysgol Gymraeg Gwersyllt ar sawl achlysur -yma ac yma er enghraifft. Felly mae'n fater o gryn lawenydd nodi i David Griffiths a Ted George (cynghorwyr Llafur Dwyrain a De Gwersyllt) a'u tebyg fethu yn eu hymdrech i berswadio Cyngor Wrecsam i beidio ag ymateb i'r galw sylweddol yn ardal Gwersyllt am addysg cyfrwng Cymraeg.

Mae hefyd yn bleser cael llongyfarch yr ymgyrchwyr tros ysgol Gymraeg am symud achos yr iaith yn ei flaen yn yr ardal, ac yn arbennig felly cynghorydd Gorllewin Gwersyllt, Arfon Jones.

Dechrau da i'r ymgyrch Ia

Mae'n amlwg, a barnu o'r Lansiad, bod cryn dipyn o feddwl wedi mynd i'r ymgyrch Ia.

Mae'r syniad o osgoi defnyddio gwleidyddion i gyflwyno'r dadleuon tros bwerau deddfu i'r Cynulliad, a phwysleisio bod pwerau pellach am wneud pethau yn fwy heriol i wleidyddion yn tanseilio dadl greiddiol yr ymgyrch Na mai cynllwyn gan elit gwleidyddol ydi'r cynnig.

Mae'r ddadl ganolog y dylid deddfu ar bethau sy'n ymwneud a Chymru yn unig yng Nghymru yn synhwyrol, yn syml, yn gymhedrol ac yn debygol o fod yn boblogaidd.

Mae'r arwyddion cynnar yn gadarnhaol.

Pleidleisio tactegol yn etholiadau'r Cynulliad

Mae rhyw led gonsensws ymysg sylwebyddion gwleidyddol yng Nghymru nad oes yna fawr o bwynt mewn mynd ar ol pleidleisiau rhanbarthol. Y ddamcaniaeth ydi y daw'r pleidleisiau rhanbarthol yn sgil rhai etholaethol, ac nad oes modd rheoli'r hyn sydd yn digwydd yn y rhanbarthau oherwydd cymhlethdod y gyfundrefn cyfri a dosbarthu seddi. 'Dydw i ddim cweit yn cytuno. Er bod llawer o'r rhesymu yma yn gywir, mae yna eithriad pwysig.

Ar hyn o bryd mae Plaid Cymru mewn clymblaid efo Llafur yn y Bae. Mae'r ddwy blaid yn gytun ar y prif fater gwleidyddol ar hyn o bryd - y toriadau mewn gwariant cyhoeddus. Does gan Llafur ddim gobaith o gwbl o ennill seddau rhanbarthol yn yr un o't tair rhanbarth De Cymru. Prin iawn ydi eu gobaith yn y Gogledd hefyd. Y rheswm am hyn ydi'r ffaith bod ganddynt cymaint o seddi uniongyrchol diogel. I bob pwrpas mae pleidlais i Lafur ar y rhestrau rhanbarthol yn wastraff pleidlais ym mhob rhanbarth ag eithrio'r Canolbarth a'r Gorllewin. 'Dydi pleidlais i'r Blaid ddim yn wastraff - yn wir mae nifer o seddi rhanbarthol y Blaid yn ymylol iawn, ac mae pob pleidlais yn bwysig iddi.

'Dydi'r rhan fwyaf o bobl ddim yn deall y gyfundrefn bleidleisio - ond dylai fod yn rhan o strategaeth etholiadol y Blaid i'w gwneud yn gwbl glir i gefnogwyr Llafur ym mhedair o'r pump rhanbarth bod pleidlais ranbarthol i Lafur yn ei gwneud yn fwy tebygol y caiff Tori, Lib Dem, neu aelod o UKIP neu'r BNP seddi - a bod pleidlais ranbarthol i'r Blaid yn ei gwneud yn llai tebygol y caiff aelodau o'r cyfryw bleidiau eu hethol.

Llwyddiannau Glyn Davies

Ag yntau bellach wedi ei ethol yn Aelod Seneddol Maldwyn, efallai y bydd rhaid i ni ddod i arfer at negeseuon arlywyddol ar ddiwedd pob blwyddyn ar flog Glyn Davies. Yn unol a'r traddodiad o negeseuon arlywyddol, clodfori ei lwyddiannau ei hun ydi un o nodweddion amlycaf neges Glyn.

Un o brif uchafbwyntiau'r flwyddyn iddo wrth gwrs oedd 'achub' S4C:

Also, ensuring that S4C moved forward with a sustainable budget was another 'highlight'

Felly mae gorfodi S4C i gymryd toriad o 25% a symud i gyfundrefn ariannu a allai erydu'r adnoddau sy'n weddill iddi i'r nesaf peth i ddim mewn ychydig flynyddoedd yn 'uchafbwynt''? 'Dydi Orwelaidd ddim yn ansoddair digon cryf rhywsut.

Roedd un peth wedi siomi Glyn yn ystod y flwyddyn fodd bynnag, ac roedd hynny yn ymwneud ag S4C hefyd:

_ _ _even if I have been disappointed by aspects of how the Channel's board has performed.

Hmm, felly mae Glyn yn arenwi gwrthwynebiad Awdurdod S4C i'r newidiadau cynhyrfus mae Jeremy Hunt wedi eu cynllunio ar gyfer y sianel fel un o'r o'r ychydig siomedigaethau iddo eu profi yn ystod y flwyddyn.

Ond 'tydi bywyd yn galed dywedwch?

Yr ymgyrch i atal Arwel Elis Owen rhag cael ei benodi'n brif weithredwr S4C

Efallai i'r stori yma yn y Western Mail lithro oddi tan radar y rhan fwyaf ohonom ynghanol rhialtwch y 'Dolig a 'ballu. 'Dwi'n ei dyfynnu yn llawn.

A BEHIND-THE-SCENES campaign is under way to stop S4C’s interim chief executive

Arwel Ellis Owen getting the role on a permanent basis, the Western Mail can reveal today.

Mr Owen was appointed to the role on a part-time basis in August, immediately after his full-time predecessor Iona Jones was ousted. She is now taking the broadcaster to an employment tribunal, alleging unfair dismissal.

In October S4C learned that the Department for Culture, Media and Sport (DCMS) would be cutting its budget by nearly 25% over the next four years, and that after that the channel will get the bulk of its funding from the BBC licence fee.

Initially Mr Owen was employed on a three-month contract, but it was extended after delays in advertising for a permanent chief executive. Earlier this month, following the resignation of S4C Authority chairman John Walter Jones, a decision was taken to postpone the appointment of a new chief executive until a new chairman was in place.

Mr Owen has refused to say whether he has applied for the full-time chief executive post, but it is widely assumed that he has done so. Now an email campaign has got under way with the aim of ensuring that he is not appointed.

Emails sent to a number of recipients, including the Western Mail, include a chapter from a book published in 1994 that touches on Mr Owen’s departure from the BBC in 1988.

At the time he was head of programmes at BBC Northern Ireland, which showed an investigative programme about the shooting dead of three unarmed IRA members by British troops in Gibraltar.

The book, Don’t Mention the War: Northern Ireland, Propaganda and the Media by David Miller, told how there had been political pressure from the Thatcher Government not to screen the programme. The BBC decided to show the programme despite the pressure.

Nevertheless, the book states: “On the day following transmission, Owen gave a radio interview in which he criticised the BBC’s caution in the face of governmental attack. In particular he is said to have alleged that the transmission of the programme hinged on the tone of Mrs Thatcher’s comments at [Prime Minister’s] Question Time.

“Senior management at the BBC deny that Mrs Thatcher’s performance had any bearing on the decision to broadcast the programme. One senior executive involved in the decision making commented to the author that ‘that is just ridiculous. It does not work like that’.

“The interview [given by Mr Owen] came to the attention of senior management when it was proposed that it should be transmitted on Radio Four’s PM programme. It was then pulled on the instructions of the Director General [Michael Checkland].”

Later, says the book, Mr Owen was “eased out” of the BBC.

A broadcasting industry source told the Western Mail: “His departure from the BBC was not a moment of glory.

“The question must be asked whether he is the most appropriate person to be S4C’s chief executive at a time when the channel’s relationship with the BBC will be crucial to survival.”

Questions have also been raised about Mr Owen’s ability to commit time to S4C, given that he is also chairman of the Care Council for Wales.

An S4C spokesman said: “Mr Owen does not wish to comment on his departure from the BBC.

“His commitment to the Care Council is two days a week, while his commitment to S4C is three days a week. There is time in a working week for him to fulfil both roles, and it is common for those holding public service appointments of this kind to do other things.”

S4C vice chairman Rheon Tomos said: “Arwel’s commitment to everything he does is without question. His contract with S4C is for three days a week, but he commits far more than the stipulated time to the role.”

'Rwan mae'r holl fater yn ddiddorol ar sawl cyfri. Honiad sydd yma bod ymgyrch ar droed i argyhoeddi'r wasg bod amgylchiadau ymadawiad Arwel o'i swydd pennaeth rhaglenni BBC Northern Ireland, yn ogystal a'r ffaith ei fod yn treulio rhan o'i wythnos waith yn cadeirio Cyngor Gofal Cymru yn ei wneud yn anaddas i fod yn brif weithredwr S4C.

Yn eironig ddigon mae'r blog yma wedi crafu asgwrn yn y gorffennol efo Arwel oherwydd iddo gynhyrchu adolygiad o'r ffilm Hunger i Barn trwy brism naratif BBC Northern Ireland yn nechrau wythdegau'r ganrif ddiwethaf. Haeriad y blogiad hwnnw oedd bod ymdriniaeth Arwel o bwnc sydd bellach yn rhan o hanes, yn rhy wasaidd i lif propoganda'r Bib ar y pryd.

Mae'r awgrymiadau mae'r Western Mail yn adrodd arnynt yn wahanol - bod llyfr wedi awgrymu i Arwel gael ei symud o'r Bib yng Ngogledd Iwerddon am siarad ar ei gyfer mewn cyd destun gwleidyddol yn ystod anghydfod rhwng y Bib a llywodraeth Geidwadol y dydd. Ymhellach roedd y materion dan sylw yn rhai hynod sensitif yn wleidyddol (arweiniodd y digwyddiadau dan sylw at gryn anhrefn a thywallt gwaed ar strydoedd Gorllewin Belfast am wythnosau) mewn cyfnod hynod sensitif yn wleidyddol.

Mae'r cynhwysion elfennol hynny yn bodoli yng Nghymru heddiw - llywodraeth Geidwadol, pwnc cynhenus yn ymwneud a'r cyfryngau a chyfnod o sensitifrwydd gwleidyddol. Mae'r awgrym yn glir - peidiwch a dewis hwn rhag iddo droi'r drol unwaith eto ar amser anodd.

Mae awgrym pellach wrth gwrs - y gallai drwg deimlad sydd wedi goroesi ers yr amser hynny rhwng Arwel a'r Bib fod yn broblem o dan yr amgylchiadau presenol.

Rwan o edrych ar hanfodion y briffio mae'n amlwg petaent yn wir yn y byddant yn niweidiol i ymgeisyddiaeth Arwel, ond faint sydd y tu ol iddynt mewn gwirionedd? - awgrym na chafodd ei gefnogi a thystiolaeth mewn llyfr a gyhoeddwyd yn 1994, a llyfr oedd ag agenda clir gwleidyddol ar hynny (agenda 'dwi'n cytuno a hi yn gyffredinol gyda llaw - ond stori arall ydi honno). Dim mwy. Mae'r ensyniadau (sydd yn niweidiol) wedi eu codi ar y nesaf peth i ddim tystiolaeth glir. Does yna ddim llawer mwy na hel clecs yma mewn gwirionedd.

Felly mae'r cwestiwn yn codi eto - pwy sydd yn briffio, a pham? Rydym eisoes wedi edrych ar bennod arall o friffio yn ystod helynt S4C - briffio yn erbyn yr Awdurdod y tro hwnnw. Bryd hynny daethom i'r casgliad mai'r sawl sydd fwyaf tebygol o ofni newid ydi'r sawl sydd a'r mwyaf i'w golli o'r newid hwnnw. Byddai newid mewn polisi comisiynu a phwrcasu rhaglenni yn cael effaith sylweddol ar lif incwm ambell i gwmni cynhyrchu.

Yma y byddwn i'n chwilio gyntaf am ffynhonnell y briffio yn erbyn Arwel hefyd.

Diolch _ _ _

_ _ _ i bawb wnaeth alw draw yn 2010. Mae'n rhaid eich bod wedi dod o hyd i rhywbeth i'ch diddanu.

Y ffigyrau misol oedd:



A'r ffigyrau chwarterol am y ddwy flynedd ddiwethaf oedd:

Unwaith eto, diolch yn fawr - mi'ch gwelaf eto yn y flwyddyn newydd - gobeithio.

O - a bu bron i mi ag anghofio - blwyddyn newydd dda.

Rhagolygon 2011

Diwrnod olaf y flwyddyn yn barod! Mae'r blynyddoedd 'ma yn hedfan fel gwenoliaid fel mae dyn yn heneiddio.

Ta waeth am yr athronyddu - mi fydd y flwyddyn nesaf yn un diddorol yn wleidyddol - yma, yn yr Alban a thros y Mor Celtaidd. Mi fydd yna ddwy refferendwm - un yn ymwneud a newid y drefn bleidleisio, a'r llall yn ymwneud a rhoi pwerau deddfu i'r Cynulliad. Mae etholiadau'r Cynulliad a Senedd yr Alban yn gyflym agosau, bydd yna etholiadau Cynulliad a chyngor yng Ngogledd Iwerddon, ac mae'n 99.9% sicr y bydd yna etholiad cyffredinol yng Ngweriniaeth Iwerddon hefyd.

Mae'r etholiadau Gwyddelig yn fwy diddorol nag ydi rhai'r Alban a Chymru. Mae yna bosibilrwydd yng Ngogledd Iwerddon y bydd y brif blaid genedlaetholgar (Sinn Fein) yn ennill mwy o seddi na'r blaid unoliaethol fwyaf (DUP), a byddai hynny yn ei dro yn arwain at Weinidog Cyntaf cenedlaetholgar. 'Dydw i fy hun ddim yn gweld hynny yn digwydd y tro hwn, ond mae'n bosibilrwydd. Mi fydd yna ddiddordeb hefyd yn yr etholiadau lleol yn Belfast. Yn ogystal a bod yn gyngor mwyaf y dalaith o ddigon mae Belfast yn dalwrn o ran demograffeg, ac mae'n debygol bod yna fwy o etholwyr o gefndir Pabyddol na sydd yna o gefndir Protestanaidd yno bellach. Gallai hyn yn ei dro newid cyfansoddiad cyngor y ddinas a rhoi mwyafrif i'r cenedlaetholwyr am y tro cyntaf erioed. Byddai hynny'n gryn garreg filltir yn hanes gwleidyddol y dalaith.

Mae'r diddordeb yn etholiadau'r Weriniaeth yn wahanol. Ers sefydlu'r wladwriaeth mae'r hollt wleidyddol wedi cwmpasu hafn mewn cymdeithas Wyddelig a agorwyd gan y Rhyfel Cartref. Mae'r brif blaid, Fianna Fail, yn cynrychioli'r sawl a wrthododd y cytundeb efo'r DU ac a gollodd y Rhyfel Cartref, ac mae'r ail blaid, Fine Gael, wedi esblygu o'r elfennau a enillodd y Rhyfel Cartref ond a gollodd y rhyfel etholiadol wedi hynny. Mae'r model yma wedi bod yn un hynod o wydn, ac mae wedi parhau ymhell, bell wedi i'r ffactorau a'i creodd ddiflannu i'r gorffennol.

Mae'r drychineb ariannol sydd wedi amgylchu'r Weriniaeth yn ddiweddar fodd bynnag yn bygwth y model mewn ffordd nad yw wedi ei fygwth o'r blaen. Mae'r polau yn awgrymu i gefnogaeth Fianna Fail chwalu tros y misoedd diwethaf, gyda'u cefnogaeth yn mynd i pob cyfeiriad. Y cwestiwn diddorol ydi beth sydd yn digwydd nesaf? - a wnaiff a model chwalu am byth gyda gwleidyddiaeth Gwyddelig yn cymryd y ffurf De / Chwith sy'n fwy cyffredin yn Ewrop? Er mwyn i hyn ddigwydd byddai'n rhaid i'r Chwith Gwyddelig, sydd wedi ei hollti i sawl cydadran gwahanol, weithredu mewn ffordd gweddol gydlynus, naill ai fel gwrthblaid neu (yn llai tebygol o lawer) fel llywodraeth. Os na ddigwydd hyn, gallai'r hen fodel ail ymddangos - mewn ffurf diwygiedig.

Mae yna rhywbeth yn ddigon tebyg am yr etholiadau yng Nghymru a'r Alban - y cwestiwn ydi os ydym yn mynd yn ol i'r dyfodol fel petai. Hynny yw os y byddwn yn dychwelyd at lywodraethau Llafur. Llywodraeth Llafur / Plaid ydi'r un yng Nghaerdydd wrth gwrs, a bydd Llafur yn gobeithio mynd yn ol i'r sefyllfa 2003 - 2007 lle'r oeddynt yn rheoli ar eu pennau eu hunain. Mae hynny'n anodd - ond mae'n sicr yn bosibl.

Mi fyddan nhw hefyd yn gobeithio ennill grym yn yr Alban. Mae'n anodd dychmygu y byddant yn mynd yn ol i glymblaid efo'r Lib Dems oherwydd amgylchiadau yn San Steffan, ond mae yna pob tebygrwydd o lywodraeth leiafrifol Llafur (mae'n anodd iawn cael mwyafrif llwyr yn yr Alban). Mi fydd llywodraeth leiafrifol Lafur yn llai sefydlog na'r un SNP, ac mi fyddai yna gryn dipyn o wrth daro am flynyddoedd.

Mi fyddai'n anffodus a dweud y lleiaf petai llywodraethau Caeredin a Chaerdydd yn mynd yn ol i rhywbeth tebyg i drefn cyn 2007 - mae'r llywodraethau o dan ddylanwad y cenedlaetholwyr wedi bod yn fwy effeithiol, mwy creadigol a mwy arloesol na'r rhai blaenorol. Mae'r rhagolygon o osgoi mynd yn ol i'r gorffennol yn well yng Nghymru nag yw yn yr Alban.

Mi fyddaf i yn pleidleisio Ia yn y refferendwm AV, ond 'dwi ddim yn meddwl y caiff y cynnig ei dderbyn. Bydd gwleidyddiaeth ehangach yn amharu ar y canlyniad - bydd cefnogwyr Llafur yn pleidleisio Na er mwyn rhoi cic i'r llywodraeth, a bydd llawer o Doriaid yn pleidleisio Na am nad ydyn nhw'n hoffi unrhyw newid cyfansoddiadol o unrhyw fath. Dyna ydi'r broblem efo refferenda - mae pobl yn pleidleisio yn aml gyda materion ag eithrio'r un dan sylw yn eu meddyliau.

Ac yn eironig ddigon bydd y ffaith etholiadol yma yn gwneud pleidlais Ia yn llawer mwy tebygol ar Fawrth 3. Mae lliw gwleidyddol y llywodraeth yng Nghaerdydd mwy at ddant y rhan fwyaf yng Nghymru ar hyn o bryd nag ydi lliw gwleidyddol y llywodraeth yn San Steffan. Bydd hyn yn effeithio ar y canlyniad, ac oherwydd y ffaith yma rwy'n llawer mwy hyderus bellach mai Ia fydd yr ateb nag oeddwn chwe mis yn ol.

Newyddion da o'r diwedd i'r byd darlledu yng Nghymru

Fel rydym wedi trafod sawl gwaith yn ddiweddar ar y blog yma mae yna cryn dipyn o newyddion drwg yn amgylchu'r diwydiant cynhyrchu yng Nghymru ar hyn o bryd. Ond mae'n braf weithiau gallu cyfeirio at ychydig o newyddion cadarnhaol.

Daw hwnnw o gyfeiriad y grwp cynhyrchu Boomarang Plus. Er nad ydi canlyniadau (ariannol) y grwp wedi bod yn arbennig o wych yn ddiweddar, gydag elw o 2.4% o gymharu a chymedr yn y diwydiant o 8% i 10%, mae'r dyfodol yn edrych yn well - Yn ol eu canlyniadau ariannol mae ganddynt werth £50m o waith ar y gweill.

Rwan, mae'n lled anhebygol mai o gyfeiriad S4C y daw'r rhan fwyaf o'r gwaith hwnnw - fel y gwyddom mae'r sianel yn wynebu toriadau sylweddol iawn tros y blynyddoedd nesaf, ac ar ben hynny dydi'r tendrau yr ydym yn gwybod amdanynt sy'n dod o gyfeiriad S4C ddim yn dod yn agos at gyfanswm o £50m. Mae'n rhesymol casglu felly bod Boomarang Plus wedi llwyddo i ddenu gwaith sylweddol o Loegr, neu'r tu hwnt. Mae llwyddo i ddenu gwaith sylweddol o'r sector Saesneg yn dra anarferol i gwmniau cynhyrchu Cymraeg - felly llongyfarchiadau i Boomarang.

Mi fydd hi'n ddiddorol gweld yn union beth ydi'r gwaith.

Gweinidog Dyledion a Thlodi

Mae'n ddiddorol bod llywodraeth San Steffan wedi rhoi joban newydd i Simon Hughes - rhywbeth i'w wneud efo dwyn perswad ar bobl ifanc o gefndiroedd tlawd i fynd i addysg bellach ac adeiladu dyledion sylweddol y byddant yn gorfod eu ad dalu am lwmp go lew o'u bywydau.

Beth nesaf tybed?

Gorchest Glyn yn y Glaw

Mae'n fater o lawenydd i flogmenai nodi bod y Tori o Faldwyn, Glyn Davies wedi mwynhau ei Wyl San Steffan yn y Trallwng yn cymryd arno i fod yn rhyw fath o arwr yn sefyll yn gadarn yn erbyn y tywydd a rhagfarn.

Mae'n ddiddorol hefyd nodi cymaint mwy o angerdd sydd yn ymysodiadau Glyn ar yr Hunting with Dogs Act nag a lwyddodd i gynhyrchu wrth amddiffyn y Sianel Gymraeg. Efallai y byddai Glyn wedi gwneud mwy o ymdrech i amddiffyn y Sianel petai hela gyda chwn yn cael ei ddarlledu'n fyw arno o bryd i'w gilydd (erbyn meddwl, hwyrach y dylai Awdurdod S4C roi ystyriaeth i'r mater yma yn eu cyfarfod nesaf)

Er, mewn gwirionedd ffug 'angerdd' mae Glyn yn ei ddangos wrth gwrs. Mae plaid Glyn yn rheoli yn San Steffan ar hyn o bryd, a 'does ganddyn nhw ddim y bwriad lleiaf i ddiddymu'r Ddeddf yn ystod bywyd y llywodraeth yma; a hyd y gwn i 'dydi Glyn ddim yn ceisio dyladwadu arnynt i wneud hynny chwaith. Rhyw flogiad bach hunan dosturiol sydd yn gwneud iddo fo'i hun ymddangos yn dipyn o arwr yn sefyll yn y glaw yn erbyn rhagfarn sydd gan Glyn yma - er y byddai ymladd ei achos ar lawr Ty'r Cyffredin yn llawer mwy effeithiol mewn gwirionedd - o safbwynt cael canlyniadau a chadw'n sych. Hel fots heb orfod gwneud llawer ond gwlychu a smalio tantro ydi'r ymarferiad mae gen i ofn.

Ar nodyn cysylltiedig ond gwahanol, mae'n ddiddorol i bol gan ISPOS MORI, a gomiwsiynwyd gan y League Against Cruel Sports, ac a gyhoeddwyd ar Wyl San Steffan ddangos bod 76% o boblogaeth y DU eisiau cadw'r gwaharddiad ar hela llwynogod tra mai 18% yn unig sydd am ei wyrdroi. Mae mwy na hynny yn erbyn hela ceirw ac ysgyfarnogod, ac yn gwbl groes i'r hyn mae Glyn yn ei honni ar ei flog, mae mwyafrif clir iawn o bobl sy'n byw mewn ardaloedd gwledig yn cefnogi'r gwaharddiad hefyd.

Ond, yn y cyfamser, mae'r Countryside Alliance wedi comiwsiynu pol gan ORB lle mae cwestiynau gwahanol yn cael eu gofyn - Do you think that banning hunting and the subsequent requirement to police the ban is a good use of police resources? (62% Na, 33% Ia) a - Do you think that animal rights activists should be allowed to take the law into their own hands for the purpose of protecting wild animals? (Na 85% a Ia 13%).

'Rwan mae cwestiynau'r Countryside Alliance wedi eu llwytho wrth gwrs, ac mae'n ddamniol i'w hachos nad ydyn nhw'n fodlon gofyn y cwestiwn syml os ydi pobl yn cytuno efo'r gwaharddiad neu beidio. Ond mae hefyd yn ymarferiad diddorol o ran nodi pa mor bwysig ydi gofyn y cwestiwn 'cywir' er mwyn cael yr ateb 'cywir' mewn gwleidyddiaeth.

Problemau cytundeb etholiadol rhwng y Lib Dems a'r Toriaid

Mi fydd yna bethau rhyfeddol ac anisgwyl yn digwydd tros y Nadolig - ac mi ddigwyddodd rhywbeth felly acw heddiw - cawsom y Sunday Telegraph am rhyw reswm - ac am y tro cyntaf ers cyn cof.

Yn naturiol ddigon 'doedd yna neb eisiau cael ei weld yn darllen y peth, ac mi eisteddodd ar fwrdd y gegin heb ei agor am rai oriau. Fi oedd y cyntaf i dorri'r tabw mae gen i ofn - roedd y pennawd ar y dudalen flaen yn ormod o demtasiwn - Top Tory Calls For Vote Pact.

Byrdwn y stori ydi bod rhyw weinidog di enw sydd, yn ol y papur, yn agos at Cameron eisiau cytundeb efo'r Lib Dems iddynt beidio a sefyll yn erbyn ei gilydd mewn rhai etholaethau yn yr etholiad cyffredinol nesaf.

Rwan gall dyn weld pam y byddai hyn yn demtasiwn i aelodau seneddol Toriaid - maen nhw ar ol Llafur yn y polau ar hyn o bryd, a phetai yna etholiad fory byddant yn ol lle maent wedi bod am y rhan fwyaf o'r tair blynedd ar ddeg diwethaf - ar feinciau'r gwrthbleidiau. Byddai'n fwy o demtasiwn fyth i'r Lib Dems, pe byddai yna etholiad 'fory, mi fyddai'r rhan fwyaf ohonyn nhw yn y ganolfan waith y diwrnod wedyn.

Ond byddai yna broblemau sylweddol ynghlwm a dilyn y trywydd yma. Yn gyntaf 'dydi pleidiau gwleidyddol ddim yn 'berchen' eu cefnogwyr. Mae rhoi dwy blaid at ei gilydd yn cynhyrchu rhywbeth sy'n llai na chyfanswm y ddau ran fel rheol.

Yn fwy arwyddocaol byddai'n achosi cryn dyndra ar sawl lefel - efallai bod Clegg a Cameron yn meddwl y byd o'i gilydd, ond mae actifyddion ar lawr gwlad hyd yn oed yn llai hoff o'i gilydd na'r gweinidogion eraill. Ymhellach, byddai darparu rhyw fath o yswiriant i'r Lib Dems yn San Steffan, tra'n gadael eu cynghorwyr a'u Haelodau Cynulliad a Senedd yr Alban i gael eu llabuddio gan yr etholwyr oherwydd polisiau'r aelodau San Steffan hynny yn achosi drwg deimlad mewnol sylweddol.

Mi fydd gweld sut y bydd y stori yma'n datblygu yn ddiddorol.

'Dolig Llawen

Toriaid yn 'nutters' - Peter Black

Un rhyfedd ydi Peter Black. Fe glywsom wythnos diwethaf ei fod yn ystyried Leighton Andrews yn cretin, ond ymddengys ei fod hefyd yn ystyried partneriaid ei blaid yn San Steffan yn nutters. Wnaeth o ddim trafferthu i egluro pam bod ei blaid wedi mynd i bartneriaeth efo, a rhedeg y DU yng nghwmni y cyfryw lwyth o nutters - ond dyna fo.

Mae'n drist gweld Peter mor flin, cegog a ffraegar a hithau'n dymor o ewyllys da fel hyn. Tybed os oes yna rhywbeth neu'i gilydd yn ei boeni?

Arweinydd plaid Peter yng Nghymru efo dau nutter.

Diweddariad 20:30 - Mae Peter bellach wedi cymedroli ei sylwadau, ac mae'n ymddangos mai dim ond Toriaid adain Dde ydi'r nutters bellach - Thank goodness the Liberal Democrats are there to keep the nutters on the right wing of the Tory party in check. Toriaid yn gyffredinol oedd yn ei chael hi y bore 'ma.

Peth gwych ydi'r 'Dolig - gall feirioli'r mwyaf cegog hyd yn oed.

Y polau, y Blaid ac etholiadau'r Cynulliad

Y pwynt cyntaf a'r pwysicaf i'w wneud ydi hwn - mae'r Blaid yn ymladd pob etholiad gydag un fraich y tu ol i'w chefn, ac mae Llafur yn ymladd pob etholiad yng Nghymru efo'r gwynt yn ei hwyliau.

Mae'r rheswm am hyn yn syml. Materion economaidd sy'n gyrru etholiadau ym Mhrydain. Mae Cymru yn tan berfformio yn economaidd yn barhaus - bron yn gyfan gwbl ddi eithriad - a'r rheswm am hyn ydi nad oes ganddom ddigon o reolaeth tros ein heconomi ein hunain i fynd i'r afael a'n hanfanteision strwythurol a daearyddol. Does yna ddim rheswm yn y Byd i fusnesau sylweddol leoli yng Nghymru yn hytrach nag yn Ne Ddwyrain Lloegr, oni bai bod yna gyfundrefn drethiannol mwy cystadleuol gennym. Yn absenoldeb hynny, ac oherwydd y tan berfformiad economaidd sy'n dilyn, mae Cymru yn ddibynnol iawn ar wariant cyhoeddus, ac mae'r blaid sydd yn gallu addo mwy o wariant cyhoeddus, a gwneud hynny'n gredadwy, efo mantais etholiadol sylweddol. Dyma graidd goruwchafiaeth Llafur yng Nghymru, y gallu i addo gwariant cyhoeddus, ynghyd a diffyg dadansoddiad cenedlaetholgar credadwy a dealladwy o sut y byddai mwy o ymreolaeth yn cryfhau economi'r wlad.

'Dydi hi ddim yn cael ei ystyried yn gwrtais i drafod effeithiadau economaidd, ac yn wir dynol, y setliad cyfansoddiadol presenol ar Gymru, er mai dyma ddylai fod yn brif fater gwleidyddol y wlad mewn gwirionedd.

Rwan 'dydi pawb ddim yn pleidleisio am resymau sy'n ymwneud a'r economi, a 'dydi'r patrwm ddim yr un peth ym mhob math o etholiad. Mae ffactorau economaidd yn llawer pwysicach mewn etholiadau San Steffan nag ydynt mewn etholiadau cyngor er enghraifft. Mae ffactorau economaidd yn bwysicach mewn etholiadau Cynulliad nag ydynt mewn rhai cyngor, ond maent yn llai pwysig nag ydynt mewn rhai San Steffan. Mae hyn yn un rheswm pam bod y Blaid yn perfformio yn gryfach ar lefel Cynulliad (a chyngor). Mae yna resymau eraill hefyd wrth gwrs - mae'r cwestiwn sylfaenol yn wahanol (pwy ddylai reoli Cymru? yn hytrach na phwy ddylai reoli Prydain?), 'dydi'r cyfryngau ddim yn chwarae rhan mor bwysig yn yr etholiad, a does yna ddim cymaint o anghytbwysedd rhwng y pleidiau unoliaethol a'r un genedlaetholgar er enghraifft.

Y broblem sylfaenol i'r Blaid yn yr etholiad sydd o'n blaenau ydi bod ffactorau economaidd am fod yn bwysicach nag yw yn arferol mewn etholiadau Cynulliad - mae hyn oherwydd bod y cyd destun gwleidyddol ehangach yn cael ei ddominyddu yn gyfangwbl gan ddadl sy'n ymwneud a gwariant cyhoeddus ar hyn o bryd. Tir Llafur ydi hwn. Mi fyddai pethau wedi bod yn llawer, llawer haws petai Llafur mewn grym yn San Steffan - ond 'dydyn nhw ddim.

Problem arall ydi'r ffaith mai'r newid mawr yng ngwleidyddiaeth Cymru ydi chwalfa'r bleidlais Lib Dem. 'Dydi hon ddim yn bleidlais sy'n debygol o droi'n hawdd at y Blaid. Y Lib Dems ydi'r blaid fwyaf Seisnig yng Nghymru, ac mae'n apelio at rhai o'r elfennau mwyaf Seisnig mewn cymdeithas Gymreig. Nid ydi Plaid Cymru yn borthladd naturiol i'r bobl yma.

Rwan, 'dwi ddim eisiau swnio'n rhy besimistaidd. Mae yna ffactorau mwy cadarnhaol i'r Blaid hefyd:

• Fel y Toriaid, mae'n pleidlais (os ydi'r polau piniwn i'w credu) yn soled iawn - mae'n debyg i'r hyn oedd yn 2007.
• Mae yna hafn gwleidyddol wedi agor yng Nghymru tros y misoedd diwethaf, ac mae'n ymwneud a'r cwestiwn gwariant cyhoeddus. Mae'r Blaid ar ochr 'gywir' yr hafn - o safbwynt y math o bobl mae'n ceisio apelio arnynt.
  
• Mae'n haws gwrthsefyll llif mewn etholaethau unigol mewn etholiad Cynulliad nag ydi hi mewn etholiad San Steffan. Er enghraifft roedd llif cryf yn erbyn y Blaid yn genedlaethol yn 2003 yn dilyn ymgyrch gasineb Trinity Mirror. Ond llwyddwyd i wrthsefyll hynny mewn ambell i le - yn nodedig yng Ngorllewin Caerfyrddin / De Penfro. Y rheswm am hyn ydi nad ydi'r naratif cyfryngol yn boddi pob dim arall mewn etholiadau Cynulliad.
  
• Mae'r Glymblaid wedi bod yn ddigon llwyddiannus, ac mae gan y Blaid bethau y gallant gyfeirio atynt sydd wedi eu sicrhau oherwydd ei dylanwad hi. Mae nifer o'r materion hyn yn rhai sy'n bwysig i bleidleiswyr anturiol y Blaid (materion yn ymwneud a'r iaith, refferendwm ac ati), a bydd hynny yn ei dro yn ei gwneud yn fwy tebygol y bydd y bleidlais greiddiol honno yn pleidleisio.
  
• Mae gan y Blaid ymgeiswyr cryf - cryfach na rhai'r pleidiau unoliaethol, ac yn arbennig felly yn rhai o'r etholaethau allweddol. Mae cyfle i'r lleol a'r personol wneud argraff mewn etholiadau Cynulliad.
  
• Gall canlyniad cadarnhaol i'r refferendwm pwerau deddfu i'r Cynulliad roi hwb i ymgyrch y Blaid, fel y gwnaeth y refferendwm Cynulliad cyntaf.
  

Mae gwersi hefyd i'w dysgu o'r ymgyrch Cynulliad diwethaf, lle gwnaeth y Blaid yn llawer gwell nag oedd aml i un yn disgwyl. Roedd ganddi amrediad o bolisiau trawiadol, rhoddwyd ystyriaeth fanwl i faterion lleol (cynlluniau'r llywodraeth i gau ysbytai er enghraifft) a chanolbwyntwyd adnoddau ar etholaethau enilladwy.

Felly, er bod y tirwedd gwleidyddol ehangach yn anffarfiol i'r Blaid, mae yna ffactorau yn gweithio'r ffordd arall hefyd. 'Does yna ddim rheswm pam na ddylai'r Blaid gynnal ei sefyllfa bresennol, os nad symud ymlaen ychydig. Byddai gwneud hynny ynghyd a chadw Llafur yn is na 30 sedd yn sicrhau rol lywodraethol unwaith eto. Mae'r pedair blynedd diwethaf wedi bod yn rhai lle mae'r Blaid wedi gwneud gwahaniaeth arwyddocaol i sut wlad ydi Cymru, ac mae'r blynyddoedd hynny wedi cynyddu ei hygrydedd hefyd.

Byddai pedair blynedd arall mewn llywodraeth yn atgyfnerthu'r newidiadau cadarnahol i'r wlad ac i ddelwedd cyffredinol y Blaid. Gobeithio y byddant hefyd yn flynyddoedd fydd yn gweld yr achos economaidd tros fwy o ymreolaeth i Gymru yn cael ei ddatblygu a'i leisio.

Mwy am y Lib Dems

Ymddengys bod ffigyrau polio Cymreig ITV / YouGov yn ddigon tebyg i'r joban cefn amlen sydd gen i isod - ond eu bod mymryn yn waeth i'r Lib Dems hyd yn oed.

Mae yna bosibilrwydd real mai Peter Black fydd y Blaid Lib Dem yn y Cynulliad ac mai pumed neu chweched plaid fydd hi yno gydag UKIP ac o bosibl y BNP hyd yn oed yn dod o'u blaenau.

Yr unig gysur iddynt am wn i ydi'r ffaith y caiff ego Peter ei gynnal trwy fod yn arweinydd ei blaid yng Nghymru yn ogystal a bod yn llefarydd iddynt ar pob agwedd o fusnes y Cynulliad.

Gobeithio y bydd ganddo ddigon o amser ar ol i flogio, wir Dduw!

Vince Cable, y polau piniwn a'r rhagolygon i'r Lib Dems yng Nghymru

Wna i ddim gwneud rhyw lawer o'r stori Vince Cable - mae'r cyfryngau prif lif wrthi yn gwneud hynny bymtheg y dwsin. Mi fyddwn yn nodi, fodd bynnag, ei bod yn ddiddorol bod y dyn yn teimlo ei fod yn gorfod cyfiawnhau ei hun i'r fath raddau i 'etholwyr' - a rhai nad oedd wedi dod ar eu traws o'r blaen ar hynny.

Cyd destun ehangach hyn oll ydi ffigyrau polio (Prydeinig) gwirioneddol isel isel i'r Lib Dems - 12% gan IMS ac 11% gan ComRes er enghraifft. Mae'n gryn gyfnod ers i'r blaid bolio cyn ised a hyn (70au'r ganrif ddiwethaf 'dwi'n meddwl), ac mae'n awgrymu iddynt golli tua hanner eu cefnogaeth ers yr etholiad cyffredinol ym Mis Mai.

Ychydig fisoedd yn ol mi es i ati i greu dull cefn amlen i gyfieithu'r ffigyrau (Lib Dem) Prydeinig i rhywbeth sy'n gwneud synnwyr mewn cyd destun etholiadau Cynulliad. Roedd cefnogaeth y Lib Dems yn y DU yn 15% bryd hynny.

Ystyrier y ffigyrau hyn. Yn etholiad cyffredinol 2005 cafodd y Lib Dems 22% o'r bleidlais tros Brydain ac 18.4% yng Nghymru. Cyfieithodd hyn i 14.8% yn etholiadau'r Cynulliad yn yr etholaethau ac 11.7% ar y rhestrau yn 2007. Hynny yw roedd y Lib Dems yng Nghymru yn cael 83% o'r hyn y cafodd y blaid tros Brydain yn ei gael yn 2007, ac roeddynt yn cael 80% o hynny yn etholiadau'r Cynulliad yn yr etholaethau a 63.5% ar y rhestrau. 'Dwi'n gwybod bod hyn yn beth peryglus i'w wneud - ond os cymerwn bod cefnogaeth y Lib Dems tros Brydain bellach yn tua 15% (fel mae'r polau yn awgrymu), yna byddai'r gefnogaeth yng Nghymru yn 12.45% (mewn termau San Steffan). A chymryd mai tua 80% ar lefel etholaethol a 63% ar y rhestrau o hynny all y Lib Dems ei ddisgwyl ar lefel Cynulliad, yna byddai eu canran o gwmpas 10% yn yr etholaethau ac 8% ar y rhestrau. 'Dydi hyn ddim yn uchel.*

Rwan, os ydym yn ailadrodd yr ymarferiad cefn amlen yma gyda’r ffigyrau polau piniwn diweddaraf, mae’r rhagolygon ar gyfer mis Mai i’r Lib Dems yn edrych yn wirioneddol erchyll yng Nghymru. A chymryd 12% fel y ffigwr Prydeinig ar gyfer etholiadau San Steffan, byddai hyn yn cyfieithu i ychydig yn is na 10% ar lefel San Steffan iddynt yng Nghymru. Byddai hyn yn ei dro yn cyfieithu i 8% yn yr etholaethau mewn etholiadau Cynulliad a 6.3% yn y rhanbarthau.

I werthfawrogi gwir erchylldra’r ffigyrau yma mae’n rhaid eu cyfieithu i seddi. Ar hyn o bryd mae gan y blaid dair sedd uniongyrchol, Brycheiniog a Maesyfed, Maldwyn a Chanol Caerdydd. A chymryd y byddant yn colli 46% o’u pleidlais (fel mae’r ffigyrau uchod yn awgrymu) byddant yn debygol o golli’r dair. Fyddai yna ddim llawer o gysur i’w gael yn y rhanbarthau chwaith. Mi fyddai yna yn agos at hanner y bleidlais yn mynd yno hefyd, gan sicrhau y byddai’r sedd yn y Gogledd yn cael eu cholli, ei gwneud yn debygol iawn y byddai’r un yn Nwyrain de Cymru yn mynd – ac yn rhoi’r dair arall mewn perygl. Ar y ffigyrau yma byddai'n bosibl na fyddai gan y blaid gynrychiolaeth o gwbl yn y Cynulliad ar ol Mis Mai - yn union fel sefyllfa UKIP a'r BNP rwan. 'Dwi ddim yn dweud bod hyn am ddigwydd o anghenrhaid - ond ar y ffigyrau diweddaraf mae'n bosibl.

'Does dim rhaid i mi ddweud y byddai goblygiadau pell gyrhaeddol i hyn oll o ran y glymblaid yn Llundain. Fyddai cael hyd at chwech cyn Aelod Cynulliad o Gymru yn eistedd ar eu bodiau yn grwgnach ddim yn broblem fawr ynddo'i hun, ond mae'n debygol y byddai rhywbeth tebyg wedi digwydd yn yr Alban, ac yn bwysicach eto, mae hefyd yn debygol y bydd canoedd o gyn gynghorwyr o ardaloedd trefol Lloegr (mae lle i gredu bod y Lib Dems yn gwneud yn eithaf mewn rhannau cyfoethog o Loegr) yn cael eu hunain efo cryn dipyn o amser ar eu dwylo - hen ddigon o amser i wthio'r cwch i'r dwr.

Mewn geiriau eraill bydd y pwysau sy'n peri i Vince Cable ymddwyn mor anoeth ar hyn o bryd yn llawer, llawer mwy erbyn dechrau'r haf. Mi fydd hi'n gryn sialens i Clegg ddal y sioe at ei gilydd.

*Un nodyn bach technegol efo'r ffigyrau uchod - roedd ffigyrau'r Lib Dems (ICM) rhwng 1% a 2% yn is yn y polau Prydeinig amser etholiadau'r Cynulliad nag oeddynt yn 2005 - 'dydi'r gwahaniaeth ddim yn fawr, ond gallai wneud i fy sgriblo cefn amlen or wneud yr erchylldra rhyw fymryn.

Efallai bod pwynt gan Peter Black _ _ _

_ _ _ nid ei honiad bod Leighton Andrews yn gretin wrth gwrs - mae'r sylw yna'n hysteraidd a gwirion hyd yn oed o dan safonau Peter pan mae'n cael y myll. Son am ei ofid am natur ymgyrch Ia'r Blaid Lafur ydw i.

Mi fyddwch yn gwybod mae'n debyg bod Llafur yn rhedeg ymgyrch lled annibynnol o'r brif ymgyrch. Mae'r rhan fwyaf ohonom sydd eisiau canlyniad cadarnhaol i'r refferendwm wedi rhyw dderbyn bod hynny'n beth da - wedi'r cwbl go brin bod neb yn gwybod sut i gael y bleidlais lwythol Lafuraidd allan yn well na'r Blaid Lafur ei hun.

Ond - ac mae yna ond go fawr yma - mae cael y bleidlais Lafur allan yn un peth, ond mae pechu pleidleiswyr Ia potensial Lib Dem a Thoriaidd yn fater arall. 'Dwi ddim yn amau y byddai ymgyrch lwythol fyddai'n sicrhau bod, dyweder, 70% o bleidleiswyr Llafur yn rhoi eu croes yn y bocs cywir yn ddigon i sicrhau pleidlais Ia - o'i roi ynghyd a'r 90%+ o bleidleiswyr Plaid Cymru fydd yn siwr o fod yn yr un corlan. Ond mae er lles tymor hir i ddatganoli bod cymaint a phosibl o bleidleiswyr y Lib Dems a'r Toriaid hefyd yn pleidleisio Ia.

Mae cefnogaeth eang i ddatganoli yn well na chefnogaeth lwythol a chyfyng. Mae pwysleisio y byddai pleidlais Ia yn gic i'r glymblaid yn Llundain ac yn hwb i ymgyrch Llafur yn etholiadau'r Cynulliad yn cyfyngu ar amrediad y gefnogaeth bosibl. Gellir awgrymu'r neges honno heb wneud mor a mynydd o'r peth. Yn anffodus 'dydi Llafur ddim yn dewis mynd o gwmpas pethau felly - ac mae Peter yn gywir i dynnu sylw at y peth.

Refferendwm newydd, ond yr un hen g**hu gyfeiriad yr ochr Na

Yn ol yr ymgyrch Na, ni allant ddod o hyd i'r un enaid byw sy'n fodlon siarad yn y Gymraeg trostynt efo'r cyfryngau - mae'n ymddangos bod ganddynt ddigon o gefnogwyr Cymraeg eu hiaith - ond bod y rheiny'n ofn dychwelyd i'w cymunedau ar ol mynegi safbwyntiau sy'n wrthwynebus i roi pwerau deddfu i'r Cynulliad.

Rwan, mae'n ddrwg gen i - ond 'dydw i ddim yn credu gair o'r nonsens yma.

Mae gennym fel Cymry Cymraeg draddodiad maith o gynhyrchu hunan gasawyr niwrotig ym mowld y diweddar D Elwyn Jones, a does yna'r un ohonyn nhw wedi dod i unrhyw niwed. Petai'r ymgyrchwyr Na yn trafferthu chwilio byddant yn dod o hyd i ddigonedd o bobl fyddai ond yn rhy fodlon i gael eu hwynebau ar ein sgriniau teledu i ddadlau eu hachos. Mi allant ddechrau holi ymysg y criw bach dethol o aelodau seneddol Toriaidd Cymraeg eu hiaith.

Mae'r cysyniad bod yr holl Gymry Cymraeg yn byw mewn cymunedau Cymraeg hefyd yn un rhyfedd. Heb fynd trwy'r ffigyrau'n fanwl, mi fyddwn yn awgrymu'n bod mwy na 40% o siaradwyr Cymraeg yn byw mewn cymunedau sy'n defnyddio'r Saesneg yn unig i bob pwrpas.

Felly pam creu'r nonsens rhyfedd yma? Mae'r ateb yn weddol amlwg mi dybiwn. Mae'n ddefnyddiol i'r ymgyrch Na bortreadu'r Cymry Cymraeg fel cenedlaetholwyr plwyfol, chwerw sydd i gyd yn byw yn yr un pentrefi ofnadwy yn rhywle yn y Gorllewin pell, a sy'n taflu tar a phlu tros bawb sydd ddim yn cytuno efo'u rhagfarnau.

Roedd pardduo Cymry Cymraeg yn ffrwd bwysig o dan wyneb yr ymgyrch Na, yn 79 ac yn 97, ac mae rwdlan diweddaraf True Wales i'w ddeall yn y cyd destun hwnnw.

Beth sydd y tu cefn i'r ymgyrch yn erbyn Awdurdod S4C?

'Doeddwn i erioed wedi clywed y term arwahanrwydd cyn helyntion diweddar S4C. Defnyddir y term yn y cyd destun yma i ddisgrifio'r polisi o gadw hyd braich rhwng Awdurdod y sianel a'i swyddogion. Diflanodd yr arwahanrwydd hwnnw fel gwynt o flaen glaw yn sgil cyfuniad o drafferthion yn dilyn newid llywodraeth yn San Steffan. 'Dydi hynny ynddo'i hun ddim yn syndod mawr - byddai'n rhesymol disgwyl ymyraeth uniongyrchol gan yr Awdurdod yn sgil y gors roedd y sianel wedi cael ei hun ynddi erbyn hynny.

Beth bynnag, mae diflaniad yr arwahanrwydd hwnnw wedi arwain at ddiflaniad pob math o arwahanrwydd mewn perthynas a'r sianel. Datblygodd arwahanrwydd rhyfeddol rhwng yr Awdurdod a'i gadeirydd. Mae'n anarferol i wleidyddion alw'n agored am ymddiswyddiad aelodau cwango, ond mae hyn wedi digwydd sawl gwaith yn ddiweddar yn achos Awdurdod S4C - gydag amrediad o wleidyddion o aelodau seneddol Toriaidd i Lywydd y Cynulliad yn gwneud hynny. Mae golygydd materion Cymraeg y Bib, Vaughan Roderick yn ei dro wedi tynnu sylw at gynildeb efo'r gwirionedd ar ran Arwel Ellis Owen, Prif Weithredwr S4C - er bod Vaughan, yn wahanol i'r gwleidyddion, yn darparu tystiolaeth tros ei osodiad.

'Rwan mae'n bosibl bod gan yr oll o'r bobl uchod resymau da tros alw am ymddiswyddiad yr Awdurdod, mae nhw'n cael mwy o wybodaeth na chi neu fi - ond mae yna stori arall yn mynd rhagddi yn y cefndir. Mae'r Awdurdod wedi mynegi bod newid polisi comisiynu ar y gweill - ac y bydd mwy o gyfle i gwmniau cynhyrchu llai a chwmniau newydd gael gwaith. Mae goblygiadau pell gyrhaeddol, anymunol a hynod o ddrud yn y newid yma i'r cwmniau cynhyrchu sy'n dominyddu allbwn y sianel ar hyn o bryd. Byddai'n naturiol ddigon i'r cwmniau hynny geisio amddiffyn eu sefyllfa - a'r ffordd amlwg o wneud hynny fyddai trwy briffio pobl sydd a dylanwad - megis gwleidyddion a'r cyfryngau torfol - a briffio yn erbyn ffynhonnell y bygythiad iddynt - Awdurdod S4C yn yr achos yma.

'Dwi ddim yn gwybod os ydi hyn yn digwydd neu beidio - does gen i ddim ffordd o wybod hynny. Ond efallai y dylai'r sawl sydd a'u cyllell yn Awdurdod S4C ystyried yn ddwys o ble mae'r wybodaeth maent yn seilio eu gwrthwynebiad i'r corff arno wedi dod, ac ymhellach holi pam maent yn cael y wybodaeth honno wedi ei gyflwyno iddynt.

Y drwg efo darogan pethau _ _ _

_ _ _ ydi bod darogan yn anghywir yn gwneud i chi edrych yn ofnadwy o wirion weithiau.

Hwn o'r Independent yn 2000 - teitl yr erthygl oedd Snowfalls are now just a thing of the past

However, the warming is so far manifesting itself more in winters which are less cold than in much hotter summers. According to Dr David Viner, a senior research scientist at the climatic research unit (CRU) of the University of East Anglia,within a few years winter snowfall will become "a very rare and exciting event".

"Children just aren't going to know what snow is," he said.

The effects of snow-free winter in Britain are already becoming apparent. This year, for the first time ever, Hamleys, Britain's biggest toyshop, had no sledges on display in its Regent Street store. "It was a bit of a first," a spokesperson said.

Y llun oedi ei ddwyn oddi wrth Golwg.