Diwrnod arall yn hanes sianel o dan warchae

Felly dyma ni ddiwrnod cythryblus yn hanes S4C yn dod i ben gydag ymddiswyddiad arall sydd hyd yn hyn yn ddi eglurhad. Rhian Gibson, Cyfarwyddwr Comisiynu'r sianel sydd wedi neidio tros yr ochr y tro hwn.

Mi ddechreuodd y diwrnod efo cyfweliad hynod bigog gan Arwel Ellis Owen ar Radio Cymru. Ymateb oedd Arwel i stori gan Vaughan bod Jeremy Hunt, Gweinidog Treftadaeth y DU eisoes wedi penderfynu gorfodi toriadau o 20% i 30% ar y Sianel. Yr hyn oedd yn ymddangos i fod wedi troi'r drol oedd awgrym gan Vaughan Roderick bod dogfen a baratowyd gan y gorfforaeth yn amlinellu effeithiadau toriadau posibl, yn rhy hwyr i effeithio ar benderfyniad y llywodraeth. Roedd Arwel yn bendant nad oes penderfyniad terfynol wedi ei wneud. Am beth ydi fy marn i werth, mi fyddwn yn tybio bod y ddau ddyn yn gywir - mae Vaughan yn gywir i'r penderfyniad gael ei wneud ynglyn ag amrediad y toriad (20% i 30%), ac mae Arwel yn gywir yn yr ystyr nad yw'r union ffigwr wedi ei benderfynu eto. Serch hynny mae'n weddol amlwg bod wythnos nesaf am fod yn un anodd iawn i'r sianel - yn arbennig a deall heno bod y gyllideb ysgolion yn ogystal a'r gyllideb iechyd yn Lloegr yn debygol o gael eu harbed. Mae'r arbediad i'r ddwy gyllideb sylweddol yma yn sicrhau y bydd y toriadau yn y gweddill yn sylweddol iawn.

Wedyn yn ystod y prynhawn aeth Arwel ati i geisio ehangu'r ddadl (ac ennill cyfeillion pwerus) trwy honni bod y newidiadau sydd ar y gweill yn nhrefn cyllido S4C yn gosod cynsail a allai effeithio ar ddarlledwyr eraill - yn arbennig felly y BBC. Yn y cyfamser roedd Alun Ffred Jones, y Gweinidog Diwylliant a Hamdden yng Nghaerdydd yn gwneud ymdrech i dynnu sylw at bwysigrwydd y sianel o safbwynt y berthynas rhwng Cymry Cymraeg a rhai di Gymraeg.

Mae pethau'n argoeli'n ddrwg mae gen i ofn - a gallwn gymryd bod brwydr hir o'n blaenau i sicrhau cyfundrefn ddarlledu deilwng trwy gyfrwng y Gymraeg - brwydr roedd llawer ohonom yn hyderu oedd wedi ei hen ennill

S4C - tro trwstan arall

Ymddengys i flogmenai wneud cam ag Awdurdod S4C - mae'n edrych bellach i'r Awdurdod dynnu sylw'r llywodraeth yn Llundain at y ffaith y byddai lleihau ei chyllideb o £2m eleni yn gwbl groes i'r gyfraith. Daeth y wybodaeth yma i'r amlwg yn sgil rhyddhau gohebiaeth rhwng S4C ac Adran Ddiwylliant, Cyfryngau, Hamdden a Chwaraeon Llywodraeth San Steffan mewn ymateb i gais o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth gan Rhodri Glyn Thomas.

Felly pan roedd yr Adran Diwylliant yn dweud wrthym bod y gostyngiad o £2m wedi ei gytuno gydag S4C roeddynt yn dweud rhywbeth nad yw'n wir.

Roedd David Davies ar y radio y bore 'ma yn awgrymu nad oedd hi'n fawr o ots os oedd y llywodraeth wedi torri'r gyfraith oherwydd y gallent newid y Ddeddf beth bynnag, ac y bydd rhaid i S4C gymryd y toriadau llawn (o thua chwarter eu cyllideb) fel pawb arall.

Mae hynny'n wir, ond mae'n weddol amlwg os ydi'r llywodraeth am wneud y toriadau y dylent newid y Ddeddf yn hytrach na cheisio dwyn y pres trwy fygwth a dweud celwydd. Mi fyddai hynny'n caniatau i'r mater gael ei drafod yn drylwyr ar lawr Ty'r Cyffredin, a byddai'n gorfodi Mark Williams, Roger Williams, Jenny Willott, Guto Bebb, David Jones, David Davies, Alun Cairns, Jonathan Evans, Stephen Crabb, Glyn Davies a Simon Hart i fynd trwy lobi yn Nhy'r Cyffredin i bleidleisio tros wanhau un o'r prif strwythurau sy'n cefnogi'r iaith Gymraeg, a dangos eu hunain am yr hyn ydynt mewn gwirionedd.