Un gair bach arall am y gynhadledd

Cymhariaeth rhwng dwy araith sydd gen i heddiw - un Ron Davies ddydd Sadwrn, ac un arall y llynedd.

Yr araith wnaeth yr argraff yng nghynhadledd y llynedd oedd un Adam Price. Roedd yn ymdrech gaboledig, effeithiol a soffistigedig, gyda'r gymysgedd o hiwmor a grafitas a'r gallu i osod y tirwedd gwleidyddol sydd ohoni mewn cyd destun hanesyddol sy'n nodweddu areithiau gorau Adam. Ymysodiad chwyrn ar y Toriaid oedd prif ffocws yr araith honno. Rhywbeth a wylltiodd Llais Gwynedd yn gacwn gyda llaw.

Roedd araith Ron Davies yn wahanol fath o araith - un nad oedd iddi bolish Adam, ond roedd yn effeithiol iawn serch hynny - yn arbennig felly'r rhan lle'r aeth ati i ddatgymalu seiliau syniadaethol y Blaid Lafur Gymreig.

Ac efallai mai'r hyn y dylid ei gofio yn annad dim arall ydi mai'r Blaid Lafur, ac nid y Blaid Doriaidd ydi prif elyn Plaid Cymru, ac yn wir prif elyn Cymru. Mae hyn yn wir, er bod y rhan fwyaf ohonom sydd oddi mewn Blaid yn llawer nes i'r Blaid Lafur nag i'r Toriaid ar sawl cyfrif. Er mai cyffredinoli ydw i yma wrth gwrs, mae serch hynny yn wir i ddweud bod y Toriaid yn apelio at elfennau mewn cymdeithas Gymreig lle nad oes yna hunaniaeth Gymreig gref. Dyna pam mae y rhan fwyaf o'i haelodau seneddol yn cynrychioli ardaloedd sydd a llawer o bobl gydag hunaniaeth Brydeinig. 'Dydi pobl o'r fath ddim ar gael i Blaid Cymru beth bynnag - 'dydi achos Cymru ddim yn bwysig iddyn nhw.

Ar y llaw arall mae prif gadarnleoedd Llafur yn yr ardaloedd sydd a'r hunaniaeth Gymreig gryfaf, ac mae cefnogaeth y bobl hyn i Lafur wedi ei seilio ar eu tlodi, a'u dibyniaeth materol ar y wladwriaeth Brydeinig. Mae'r ddibyniaeth yma yn greiddiol i gefnogaeth Llafur yng Nghymru. Mae hefyd yn greiddiol i lwyddiant yr achos unoliaethol yng Nghymru.

A dyna pam bod yna fwy i'w dynnu o araith Ron nag un Adam. Dylai hoelio sylw ar y berthynas rhwng tlodi, anhyblygrwydd ac aneffeithlonrwydd ymateb y wladwriaeth Brydeinig i dlodi yng Nghymru a thaeogrwydd cibddall y Blaid Lafur Gymreig i'r wladwriaeth honno fod yn greiddiol i neges etholiadol y Blaid. Llafur ydi'r gelyn nid y Toriaid - a felly mae hi wedi bod erioed. Chwalu tirwedd syniadaethol y Blaid Lafur yng Nghymru ydi'r unig ffordd o baratoi'r tir y gellir sefydlu gwladwriaeth Gymreig arno.

Argraffiadau brysiog o'r gynhadledd

Ar ddydd Sadwrn yn unig y byddaf yn mynychu Cynhadledd Flynyddol y Blaid gan amlaf, a 'doedd eleni ddim yn eithriad.

Roedd Vaughan yn awgrymu draw ar ei flog bod awyrgylch digon cadarnhaol yna, a gallaf ddweud i mi gael yr un argraff yn union. Roedd cryn dipyn o bobl yn mynychu'r digwyddiad ac roedd yr hwyliau'n hynod o dda, yn arbennig ag ystyried bod llawer o Bleidwyr yn ystyried etholiad cyffredinol mis Mai yn un siomedig.

Yn wahanol i 'gynadleddau'r' pleidiau unoliaethol sydd yn fawr mwy na raliau estynedig mewn gwirionedd, mae cynhadledd y Blaid yn un go iawn lle mae polisi yn cael ei greu, a gwelwyd hynny yn ystod y bore gyda dadleuon digon tanbaid a phleidleisio agos iawn ar wahanol agweddau ar bolisi ynni'r Blaid.

'Roedd yna nifer o areithiau clodwiw iawn hefyd - gan y cyn lywydd, a'r un newydd, Elfyn Llwyd, Sera Evans-Fear, Dafydd Trystan a Jocelyn Davies, Y ddwy araith mwyaf tanbaid a lliwgar oedd rhai Mabon ap Gwynfor a Helen Mary - roedd un Mabon yn arbennig o gaboledig.



Yr araith a wnaeth y mwyaf o argraff arnaf fi fodd bynnag oedd un Ron Davies. 'Dydi Ron ddim yn areithiwr mor naturiol a hyderus a rhai o'r lleill, ond roedd ei ymysodiad ar y Blaid Lafur Gymreig yn un o'r ymysodiadau mwyaf clinigol a thrylwyr ar blaid wleidyddol 'dwi wedi ei chlywed ers tro byd. Mae'r cwbl o'r hyn sydd ei angen ar gyfer naratif etholiadol effeithiol gwrth Lafur yn yr araith a draddodwyd ganddo heddiw - ac os ydi'r Blaid byth i wthio Llafur o'r neilltu, rydym ddifrawr angen naratif felly.

Ron Davies i sefyll tros y Blaid yng Nghaerffili?

Dyna mae Vaughan yn ei ragweld beth bynnag.

Mae yna awgrym bach arall digon diddorol yn y darn hefyd.