Sunday, February 20, 2011

Etholiad Cyffredinol Gweriniaeth Iwerddon

Gan bod fy nghyfeillion draw yn PlaidWrecsam wedi cael cip ar etholiad cyffredinol Gweriniaeth Iwerddon, sydd i’w chynnal ddydd Gwener, mae’n debyg y dyliwn innau wneud yr un peth.

Mae yna un peth sydd mor sicr ag y gallai unrhywbeth mewn gwleidyddiaeth fod – bydd Fine Gael yn arwain y llywodraeth nesaf. Felly bydd plaid adain Dde yn cymryd lle plaid adain Dde arall – un sydd wedi arwain y wlad i ddistryw economaidd. Mae’n fwy o newid nag y byddai dyn yn meddwl ar un olwg – mae’n rhaid mynd yn ol i flynyddoedd cynnar y wladwriaeth i ddod o hyd i etholiad lle na chafodd Fianna Fail fwy o bleidleisiau na neb arall.

‘Dydw i ddim yn cytuno efo PlaidWrecsam nad ydi hi’n hawdd i Fine Gael ffurfio llywodraeth heb gymorth Llafur. Os ydi’r polau diweddaraf yn gywir, ac maent yn wir yn polio 38% / 39% mae’n bosibl y gallai’r blaid ffurfio llywodraeth heb help Llafur. Roedd Fianna Fail ar lefel tebyg yn 2002 – a ‘doedd arnynt ddim angen llawer o gymorth gan fan bleidiau i ffurfio llywodraeth. ‘Dydw i ddim yn meddwl y byddant mewn sefyllfa i ffurfio llywodraeth ar eu pennau eu hunain – ond gallant yn hawdd (a chymryd bod y polau diweddaraf yn gywir) ffurfio llywodraeth heb gymorth Llafur. 84 sedd sydd eu hangen i gael mwyafrif yn Dáil Éireann.

Yr ail beth sy’n sicr ydi bod FF yn wynebu chwalfa – cawsant 41.5% o’r bleidlais yn 2007, mae’r polau cyfredol yn awgrymu y byddant yn cael 12% i 18%. Mae hyn yn gwymp eithriadol mewn cefnogaeth unrhyw blaid, ac mae’n sicr y bydd FF yn colli’r rhan fwyaf o’r 77 sedd a enillwyd ganddynt yn 2007. Byddant wedi gwneud yn dda iawn os bydd ganddynt 30 sedd erbyn dydd Sadwrn.

Mae Llafur wedi gwneud smonach llwyr o’r ymgyrch – yn unol a’u traddodiad diweddar. Ychydig fisoedd yn ol roedd rhai polau yn awgrymu y gallant ddod o’r etholiad efo mwy o seddi na neb arall. Mae eu ffigyrau wedi cwympo’n gyson ers hynny – ac yn arbennig felly tros yr ymgyrch etholiadol. Bellach byddant yn lwcus o fod yn rhan o lywodraeth o gwbl. Mae’r ffaith eu bod wedi ymosod yn gyson ar Fine Gael wedi sicrhau y byddant llai o bleidleisiau yn cael eu trosglwyddo o’r cyfeiriad hwnnw nag arfer – mae pleidleisiau trosglwyddadwy yn hynod bwysig mewn etholiadau Gwyddelig. Maent ganddynt ormod o ymgeiswyr i’w lefelau presenol yn y polau – ac mae rhoi gormod o ymgeiswyr yn gallu bod yn bod yn gamgymeriadddrud iawn. Mae gan FF y broblem yma hefyd.

Mae mwy o ymgeiswyr annibynnol o lawer nag arfer, ac mae’n sicr y bydd nifer dda ohonynt yn cael eu hethol. Yn fras ceir dau fath o ymgeisydd annibynnol yn y Weriniaeth – rhai adain Chwith, a rhai gene pool. Cyn aelodau o FF (gan amlaf) sydd wedi ffraeo efo’u plaid ydi’r ail gategori, ac maent yn tueddu i fod yn gefnogol i bwy bynnag sydd mewn llywodraeth – ar yr amod bod y llywodraeth yn codi pontydd, ffyrdd, casinos, ffatrioedd ac ati yn eu hetholaethau. ‘Dydi’r polau ddim yn gwahaniaethu rhwng y ddau gategori – ond mae peth lle i gredu y bydd mwy o annibynwyr adain Chwith na sy’n arferol.

Mae’n weddol sicr y bydd pleidlais Sinn Fein yn cynyddu. Fodd bynnag ‘dydi hi ddim yn hawdd darogan faint o seddi y byddant yn ei gael. Yn draddodiadol maent yn ei chael yn hynod anodd i gael trosglwyddiadau, gan bleidiau eraill. Os bydd y sefyllfa yna’n parhau gallant gael llai na 10 o seddi. Ond mae peth lle i gredu y gallant ddenu mwy o drosglwyddiadau y tro hwn – cawsant lawer iawn o drosglwyddiadau o bob cyfeiriad mewn is etholiad diweddar yn Donegal. Yn ychwanegol mae’r nifer uchel o ymgeiswyr annibynnol yn debygol o fod o gymorth iddynt o ran trosglwyddiau, yn ogystal a’r ffaith y byddant yn cael mwy o bleidleisiau na FF mewn rhai etholaethau. Mae cefnogwyr ymgeiswyr annibynnol a FF yn fwy tueddol o drosglwyddo iddynt na neb arall. Gallai trosglwyddo trwm i’w cyfeiriad ennill yn agos i 20 sedd iddynt – ond byddant yn fodlon efo pump neu chwech yn llai na hynny.

Mae’r Blaid Werdd yn debygol o golli eu chwe sedd – maent yn anffodus yn y ffaith iddynt glymu eu hunain i FF yn ystod cyfnod pan mae’r rheiny yn wenwynig. Maent yn draddodiadol yn dda am ddenu trosglwyddiadau, ond mae’n anodd iawn ennill sedd ar ol cael llai na hanner cwota ar y bleidlais gyntaf – a ‘dydw i ddim yn gweld ym mhle y gallant gael hanner cwota.

Felly mi fydd yna newid mawr yn nhirwedd gwleidyddol y Weriniaeth erbyn yr amser yma wythnos nesaf – ond mae peth ansicrwydd ynglyn ag union natur y newid hwnnw.

4 comments:

Plaid Gwersyllt said...

Mae arolwg barn arall ar boblogrwydd yr arweinyddion yn ei rhestru nhw fel a ganlyn:
Eamon Gilmore - Llafur
Enda Kenny - Fine Gael
Micheal Martin - FF
Gerry Adams - SinnFein
John Gormley - Gwyrdd.
Mae Gormley yn hynod boblogaidd gyda 26%

menaiblog said...

Dibynu pa un ti'n ei gredu. Mae'r un Millward Brown ti'n ei ddyfynu ar dy flog yn edrych fel hyn:

Kenny 33%
Martin 28%
Gilmore 24%

Plaid Gwersyllt said...

Dwi ddim yn siwr faint elli di ddibynnu ar arolygon barn mewn etholiad STV?

menaiblog said...

Mae'n sicr yn fwy anodd darogan nag ydi hi efo'n system ni.