Wel dyna ni neis

Felly Ann Beynon ydi Cadeirydd newydd Bwrdd Trosiannol Rhanbarth Caerdydd.

Yn ol  WalesOnline Edwina Hart y Gweinidog Busnes, sydd wedi penodi'r bwrdd newydd.  Trwy gyd ddigwyddiad llwyr mae Ms Beynon yn briod efo un o gyd weithwyr Ms Hart - Leighton Andrews, y Gweinidog Llywodraeth Leol.

Mae gan Ms Beynon hanes o gael ei phenodi i rolau cyhoeddus pwysig  - digwyddodd rhywbeth tebyg yn 2010 - er mai'r Ysgrifennydd Gwladol Tros Gymru oedd yn gyfrifol am y penodiad y tro hwnnw.

Pwy fyddai wedi meddwl y gallai un person fod mor lwcus ddwywaith?

Y cyfle gorau i wneud cyfraniad ariannol gwleidyddol gwirioneddol effeithiol

Llanelli ydi un o etholaethau mwyaf diddorol - ac ymylol - Cymru ar lefel Cynulliad.  Cafwyd pedair etholiad ers sefydlu'r Cynulliad.  Roedd y mwyafrifoedd fel a ganlyn:

1999 - Mwyafrif 688 i Blaid Cymru

2003 - Mwyafrif o 21 i Lafur.

2007 - Mwyafrif o 3,884 i Blaid Cymru.

2011 - Mwyafrif o 80 i Lafur.

Mae'r etholaeth wedi pendilio rhwng Llafur a Phlaid Cymru o'r dechrau'n deg.  Pan mae'r etholaeth wedi dewis Llafur mae canlyniadau hynny wedi bod yn negyddol  - yn lleol ac yn genedlaethol.  Cafwyd llywodraethau mwyafrifol Llafur o ganlyniad i fuddugoliaethau'r blaid honno yn Llanelli yn 2003 a 2011.  30 o 60 aelod oedd gan Llafur yn y ddau achos - digon - ond dim ond jyst digon - i reoli ar eu liwt eu hunain.  Llanelli wnaeth y gwahaniaeth.

Bydd darllenwyr y blog yma yn gyfarwydd a'r record trychinebus sydd gan Lafur o lywodraethu Cymru ers 1999.  Roedd y methiannau hynny ar eu gwaethaf pan roeddynt yn llywodraethu ar eu pen eu hunain. Petai Helen wedi cael ychydig mwy o bleidleisiau yn 2003 a 2011 ni fyddai Llafur wedi cael rhwydd hynt i wneud smonach llwyr o'r meysydd datganoledig roeddynt yn gyfrifol amdanynt yn ystod y cyfnodau hynny.  Mae'n bwysig nad ydi'r un peth yn digwydd ym mis Mai.  Ni all Cymru fforddio pedair blynedd arall o ddiogi a methu di dor.

Mae'r Blaid yn hynod ffodus bod ganddi dim hynod ymroddgar a gweithgar yn yr etholaeth - ond dydi ymroddiad a brwdfrydedd ddim yn ddigonol ar eu pennau eu hunain.  Mae angen pres ar unrhyw ymgyrch lwyddiannus.  Dydi pawb ddim mewn sefyllfa i ymgyrchu yn yr etholaeth hanfodol hon - ond mae pawb mewn sefyllfa i wneud cyfraniad ariannol - bach neu fawr.  Dydi hi ddim yn bosibl ennill etholiadau heb bres - a dyma eich cyfle i wneud gwahaniaeth go iawn.  

Os bydd pethau mor agos ag oeddynt yn 2003 a 2011 gallai ychydig o gyfraniadau unigol wneud gwahaniaeth go iawn.  Does yna'r unman yng Nghymru - gydag eithriad posibl Aberconwy - lle y gallai cyfraniad ariannol fod mor ddylanwadol ag y gall fod yn Llanelli.  Felly dyma eich cyfle i wneud cyfraniad ariannol mewn modd hynod effeithiol.  Peidiwch a gwastraffu'r cyfle - cyfranwch yn hael.

Gallwch wneud eith cyfraniad yma.

Pa awdurdod sy'n cael toriad anferth - a pha rai sydd ddim

Diolch i Vaughan Williams am ddod o hyd i'r dyluniad yma - sy'n dangos yn weddol glir pa awdurdodau lleol sy'n gorfod delio efo toriadau mawr - a pha rai sy'n cael eu harbed.

Mae'r patrwm yn hollol glir dwi'n meddwl.  

Tudalen flaen y diwrnod

Cwis y diwrnod

Faint o'r cynghorau ar ben y graff sy'n rhai Llafur - a faint o'r rhai sydd ar y gwaelod sy'n cael eu rheoli gan Lafur?

GVA - o ddrwg i waeth

Trychinebus ydi'r ansoddair mwyaf addas i ddisgrifio'r ystadegau GVA a ryddhawyd heddiw.  Dyma'r mesur o faint o gyfoeth a gynhyrchir ac mae Cymru unwaith eto yn perfformio yn salach nag ydyw yn unrhyw le arall yn y DU.  

 Roedd GVA y pen yng Nghymru ar gyfer 2014 yn 71.4% o gyfartaledd y DU. Mae hyn yn ddirywiad o’r ffigwr ar gyfer 2013, oedd yn 72.5%.  Felly nid yn unig bod Cymru y tu ol i bob man arall yn y DU - ond mae'n syrthio ymhellach yn ol.  Mae'n perfformio yn waeth na Gogledd Iwerddon - rhan o'r DU sydd ond wedi dechrau adfywio wedi degawdau o ryfela.

Mae yna ddau reswm sylfaenol am hyn - y naill yn strwythurol, a'r llall yn ymwneud a llywodraethiant Cymru.  I ddechrau efo'r ail - mae Cymru wedi pleidleisio tros Lafur ym mhob etholiad (fwy neu lai) ers 1918 - ac wedi cael ei gwobreuo am hynny efo methiant economaidd parhaus.  Ers i Lafur gael ei hun mewn llywodraeth yn 1999 mae'r tan berfformiad wedi gwaethygu yn sylweddol.  Mae'r wers i etholwyr Cymru yn un amlwg - a daw cyfle i weithredu ar y wers honno ym mis Mai.

Mae'r ail reswm yn un mwy sylfaenol -mae bod yn rhan o'r DU wedi bod yn drychineb i Gymru - mwy felly nag unrhyw un arall o wledydd y DU.  Ond mae'r methiant hwnnw yn ein clymu yn dynnach i'r DU oherwydd ei fod yn creu dibyniaeth sylweddol ar y wladwriaeth Brydeinig - ac mae hynny yn ei dro yn arwain at fwy o dlodi sy'n arwain at _ _ _.  

Un ffordd sydd o ddianc o'r cylch dieflig yma - sef cael Cymru i ddechrau creu cyfoeth i'r un graddau a gweddill y DU - ac mae profiad chwerw yn dangos yn glir nad ydi hynny am ddigwydd os ydi Llafur wrth y llyw yng Nghymru.

Crebwyll etholiadol gwych Llafur

'Does gen i ddim problem efo ymweliad Lesley Griffiths ddoe a'r asiantaeth cefnogi cyrff gwirfoddol yng Nghaernarfon - Mantell Gwynedd.  Yn wahanol i ymweliadau  diweddar gan weinidogion a sefydliadau cyhoeddus, mae'n weddol amlwg mai ymweliad ymgyrchu ar ran y Blaid Lafur ydi hon - does yna ddim llawer o amwyster ynglyn a hynny.  Mae gan weinidogion hawl i ymgyrchu cyn belled a'u bod yn gwahanu'r ymgyrchu oddi wrth eu rol weinidogol.

Bethan Russell - prif swyddog Mantell Gwynedd, Sion Jones, Lesley Griffiths a'r Cynghorydd Gwen Griffiths sydd yn y llun gyda llaw.

Serch hynny mae yna ambell i gwestiwn yn codi - yn arbennig ag ystyried y trydyriad isod gan Sion Jones.

Ymddengys bod Sion wedi croesawu 6 o weinidogion i Arfon mewn tri mis.  Mae hynny 'n llawer iawn o ymweliadau gweinidogol ag un etholaeth.  Rwan mae'n bosibl bod yna gymaint a hyn o ymweliadau a phob etholaeth yng Nghymru - ond mae yna 40 etholaeth - a byddai hynny 'n golygu 240 ymweliad mewn ychydig fisoedd.  Byddai hynny'n arwain at weinidogion Llafur yn treulio lwmp go sylweddol o'u hamser yn crwydro'r wlad ar ymweliadau sydd yn amlach na pheidio ag ochr etholiadol, wleidyddol iddynt.  Mae gofyn os ydi hynny'n ddefnydd rhesymol o amser gweinidogion yn gwestiwn teg.

Ond mae'n debygol wrth gwrs bod Arfon yn cael sylw arbennig gan Lafur.  Digwyddodd hynny yn y misoedd oedd yn arwain at etholiadau San Steffan eleni.  Yn wir digwyddodd i'r fath raddau nes bod Llafur - yn ol David Taylor - wedi anfon eu trefnydd yn Nyffryn Clwyd yma am gyfnodau sylweddol.  Collodd Llafur Dyffryn Clwyd o drwch adenydd gwybedyn, a chawsant gweir yn Arfon wrth gwrs.  

Mae'r blog yma wedi bod yn euog o chwerthin ar ben diffyg crebwyll etholiadol Llafur ar lefel Arfon ac ar lefel Gymreig ar nifer o achlusuron yn y gorffennol.  Mae'n debygol y bydd rhaid i ni wneud hynny eto tros y misoedd nesaf. Wele ganlyniad Arfon yn 2011:

Mae'n bosibl gweld pam bod Llafur yn ffansio eu gobeithion ar lefel San Steffan - dim ond 7% o wahaniaeth oedd yna yn 2010 rhwng y Blaid a Llafur (mae'n 14% bellach).  Ar lefel Cynulliad mae yna 43.4% o wahaniaeth - sy'n fwlch anferthol.  Mae Arfon ymysg y seddi saffaf yng Nghymru - i unrhyw blaid.  Mi fyddai targedu sedd felly yn beth rhyfedd iawn i Lafur ei wneud  ar y gorau gyda chymaint o'u seddi nhw eu hunain mewn perygl gwirioneddol ym mis Mai.  

Ond dydi'r sefyllfa ddim yn un sydd ar ei gorau i Lafur yn Arfon - maen nhw wedi dewis ymgeisydd sydd yn ddadleuol iawn yn lleol.  

Mae yna filoedd lawer o bobl sy'n gweithio yn y sector gyhoeddus trwy gyfrwng  y Gymraeg yn Arfon - ond mae'r ymgeisydd wedi dweud bod amod gallu i siarad y Gymraeg i swyddi mewn sefydliadau sy'n gweithredu trwy gyfrwng y Gymraeg yn 'ymylu ar fod yn hiliol'.  

Mae mwy na thraean o'r boblogaeth yn gyffredinol wedi defnyddio rhyw gyffur neu'i gilydd yn y gorffennol.  Mae'r ganran yn debygol o fod yn sylweddol uwch yn Arfon oherwydd bod yna lawer o bobl yn perthyn i grwpiau sy'n fwy tebygol na'r boblogaeth yn gyffredinol o ddefnyddio cyffuriau ysgafn yn byw yma - myfyrwyr er enghraifft.  Cred yr ymgeisydd y dylai'r heddlu fuddsoddi mwy o amser ac ynni i erlid ac erlyn defnyddwyr cyffuriau ysgafn.  

Mae'r ardal yn ganolfan cyfiawnder troseddol ar gyfer y Gogledd Orllewin.  Byddai ceisio prosesu miloedd o drigolion y Gogledd Orllewin trwy'r llysoedd yn rhoi straen sylweddol ar y gyfundrefn.  Does yna ddim capasiti i ddelio efo niferoedd sylweddol o erlyniadau ychwanegol - byddai'r holl drefn yn cael ei llusgo i'w gliniau mewn wythnosau.

Mae'r etholaeth yn un ryddfrydig sydd a thraddodiad o heddychiaeth.  Roedd yr ymgeisydd mor frwdfrydig tros fomio Assad pan fethodd Cameron a pherswadio'r Senedd i wneud hynny nes iddo ddatgan ei fod yn ddymuniad ganddo i arwyddo'r bomiau cyn eu gollwng.

Felly mae yna fflyd o weinidogion Llafur yn heidio i etholaeth lle mae ganddynt tua chwarter y bleidlais i gefnogi ymgeisydd sydd yn gwneud pob dim o fewn ei allu i elyniaethu cydrannau sylweddol o etholwyr yr etholaeth.

Dydi Llafur Cymru byth yn dysgu dim - ond dyna fo, fel y dywedais ar y cychwyn 'dwi ddim yn cwyno.

Trydariad mwyaf bisar y diwrnod

Ymddengys bod ymgeisydd Llafur Arfon yn credu mewn rhywbeth mae'n ei alw yn Tory / Plaid Media.

Cyfeirio oedd Sion at stori a ymddangosodd yn y Western Mail (gweler isod) y bore 'ma. 

Mae'r papur hwnnw yn perthyn i gwmni Trinity Mirror.  Mae Trinity Mirror a'i ragflaenydd Mirror Group Plc wedi bod yn berchnogion rhai o'r papurau mwyaf cefnogol i Lafur yn y DU ers i'r Mirror droi'n bapur oedd wedi ei anelu at y dosbarth gweithiol yn 1934. 

Mae'r cysyniad o Tory / Plaid Media yn gysyniad mor ddychmygol a thylwyth teg neu ysbrydion.  

Mwy am HS2 a Chymru

Mae yna ffrae wedi codi yn sgil y stori yn y Western Mail y bore yma (gweler blogiad ddoe) oedd yn ymwneud a'r ffaith na fydd Cymru yn elwa llawer yn ariannol o'r gwariant anferth (gallai ddod i £80bn erbyn y diwedd) ar y cynllun rheilffordd cyflymder ychel - HS2 - yn Lloegr.  Fel sy'n digwydd yn aml gyda straeon am faterion cyllidol, mae perygl iddi gael ei chuddio y tu ol i niwl cymhlethdod dulliau ariannu llywodraethol - ond mae'r stori yn sylfaenol syml.

Dadl Llywodraeth San Steffan ydi bod Cymru'n cael ei than ariannu o gymharu a Gogledd Iwerddon a'r Alban oherwydd bod trafnidiaeth rheilffordd wedi ei ddatganoli i'r Alban a Gogledd Iwerddon tra nad ydi hynny'n wir am Gymru.  Network Rail ydi'r asiantaeth sy'n gyfrifol am yr is adeiledd rheilffordd wrth gwrs.  O ganlyniad 'dydi'r cynnydd mewn gwariant trafnidiaeth yn sgil HS2 ddim yn newid yng Nghymru, ond mae'n newid yn y ddwy wlad arall.  

Y corff sy'n gyfrifol am ddarparu HS2 yw HS2 Limited, nid Network Rail. Yn wahanol i Network Rail, nid yw HS2 Limited wedi ei ddatganoli i'r Alban a Gogledd Iwerddon. Dydi Network Rail na HS2 Limited wedi ei ddatganoli i Gymru.  Felly byddai rhywun yn disgwyl y byddai Cymru'n cael ei thrin yn gyfartal gyda'r Alban a Gogledd Iwerddon.  Ond 'dydi hi ddim.  

Mae'r Datganiad Polisi Cyllido Barnett yn nodi'n glir fod Yr Alban a Gogledd Iwerddon yn derbyn ôl-daliad Barnett (y fformiwla sy 'n ariannu Cymru, yr Allban a G Iwerddon)  o 100% yn sgil HS2 tra bod Cymru'n derbyn 0%. Mae hyn yn cael effaith ((cymharol) sylweddol ar yr arian sy'n dod i Gymru yn sgil y gydadran o Fformiwla Barnett sy'n cael ei yrru gan wariant yr Adran Drafnidiaeth yn ei chyfanrwydd - 91% i'r Alban, 91.3%.i Ogledd Iwerddon a 80.9% i Gymru.  

Canlyniad hyn ydi y bydd Cymru yn cael rhywfaint o gynnydd £750m tros pum mlynedd efallai) mewn adnoddau o ganlyniad i'r cynnydd cyffredinol yng ngwariant yr Adran Drafnidiaeth yn sgil HS2, ond bydd y consequential Barnett yn sicrhau 3.39% o'r £55.7bn i Ogledd Iwerddon (£1.89bn), a bydd yr Alban yn cael 9.85% (£5.49bn), ond fydd Cymru'n cael dim o'r consequencial.

Mae'n ymddangos mai'r rheswm - neu esgus efallai - tros y gwahaniaeth yma ydi bod Llywodraeth San Steffan yn ystyried HS2 fel cynllun Cymru a Lloegr - er nad ydi'r rheilffordd newydd yn croesi modfedd o dir Cymru.

Mae anghenion  Cymru wrth gwrs yn llawer mwy na rhai'r Alban yn sgil ei thlodi enbyd - a gellir gwneud dadl bod ei hanghenion yn fwy na rhai Gogledd Iwerddon hefyd.  Egwyddor waelodol Barnett oedd bod gwledydd y DU yn cael eu hariannu ar sail angen.  Nid dyna sy 'n digwydd - mae'r cyllido ar ei isaf lle mae'r angen fwyaf.  Mae'r datblygiad yma yn atgyfnerthu yr anhegwch sylfaenol hwn.

Erbyn heddiw mae Llafur yn honni ei bod o blaid unioni anhegwch sylfaenol Barnett - ond cawsant dair blynedd ar ddeg i wneud hynny a wnaethon nhw ddim - ac ni roddwyd unrhyw bwysau ar Lywodraeth Llafur San Steffan gan y Blaid Lafur Gymreig i wneud hynny chwaith.  Dydi hi ddim yn anodd gweld pam - byddai addasu Barnett yn golygu y byddai'r Alban yn cael llai o adnoddau - ac roedd Llafur yn gwybod yn iawn bod etholwyr yr Alban yn llawer llai dibenadwy na rhai Cymru.  Roedd Llafur yn ofn yr SNP yn yr Alban, roedden nhw'n gallu dibynnu ar etholwyr Cymru i bleidleisio i Lafur - felly gellid anwybyddu eu anghenion.

Bai y Toriaid yn bennaf ydi'r datblygiad diweddaraf wrth gwrs - ond rydan ni'n disgwyl ychydig o sbeit gwrth Gymreig o bryd i'w gilydd o 'r cyfeiriad hwnnw - fel y gwelsom efo'r toriad arall yng nghyllideb S4C yn ddiweddar.  Ond mae 'n ymddangos na wnaeth Llywodraeth Lafur Cymru unrhyw ymdrech o gwbl i roi pwysau ar San Steffan i ariannu Cymru yn yr un ffordd a mae'r gwledydd Celtaidd eraill yn cael eu hariannu mewn perthynas a HS2.

Ond fel soniais ddoe mae yna fwy iddi na hynny.  Mae diffyg parch Llywodraeth San Steffan at Lywodraeth Cymru wedi creu'r canfyddiad yn Llundain nad oes rhaid cymryd Cymru o ddifri.  Mae ymlwybro di gyfeiriad, di glem, di asgwrn cefn y weinyddiaeth Lafur ym Mae Caerdydd yn atgyfnerthu'r canfyddiad hwnnw o ddiwrnod ar ol diwrnod.  Yr unig ffordd o newid hynny ydi peidio eu hethol i lywodraeth - a daw yna gyfle i wneud hynny ym Mis Mai.

Tudalen flaen y diwrnod - 2

Os ydi'r  Western Mail yn gywir ni fydd Cymru yn cael fawr ddim cyllid ychwanegol yn sgil y gwariant o £80bn ar y rheilffordd cyflymder uchel newydd yn Lloegr - HS2.  Bydd yr Alban yn derbyn tua £5bn a bydd Gogledd Iwerddon yn cael tua £2bn.

Beth bynnag y manylion technegol am y trosglwyddiad ariannol i ddwy wlad ddatganoledig, a'r diffyg trosglwyddiad i'r llall, mae yna wahaniaeth sylfaenol yn agwedd San Steffan tuag at Gymru a'r ddwy wlad arall.  Mae Gogledd Iwerddon a'r Alban yn cael eu harwain gan wleidyddion caled, penderfynol sydd yn cael eu parchu - ond ddim eu hoffi - gan lywodraeth Llundain.  Mae Cymru'n cael ei harwain gan Carwyn Jones a'i griw di ddannedd, di glem, di lwyddiant, di fflach.  

Does gan Cameron ddim rheswm o gwbl  i roi unrhyw beth i lywodraeth datganoledig nad yw yn ei barchu na'i ofni

Tudalen flaen y diwrnod

Cael ein llusgo i ryfel eto

Pleidleisiodd aelodau seneddol yr etholaethau sydd wedi eu lliwio yn goch o blaid bomio Syria neithiwr, pleidleisiodd yr aelodau sy'n cynrychioli'r etholaethau sydd wedi eu lliwio yn wyrdd yn erbyn.  

Cefnogwyr Cymreig y bomio

Y bomwyr Cymreig - diolch i Golwg360 am y rhestr.

ASau Cymru a gefnogodd y cynnig i fomio

Guto Bebb (Ceidwadwyr, Aberconwy)

Chris Bryant (Llafur, Rhondda)

Alun Cairns (Ceidwadwyr, Bro Morgannwg)

Stephen Crabb (Ceidwadwyr, Preseli Penfro)

Wayne David (Llafur, Caerffili)

Byron Davies (Ceidwadwyr, Gwyr)

Chris Davies (Ceidwadwyr, Brycheiniog a Maesyfed)

David Davies (Ceidwadwyr, Sir Fynwy)

Glyn Davies (Ceidwadwyr, Sir Drefaldwyn)

James Davies (Ceidwadwyr, Dyffryn Clwyd)

Stephen Doughty (Llafur, De Caerdydd a Phenarth)

Simon Hart (Ceidwadwyr, Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro)

David Jones (Ceidwadwyr, Gorllewin Clwyd)

Susan Elan Jones (Llafur, De Clwyd)

Craig Williams (Ceidwadwyr, Gogledd Caerdydd)

Ynglyn a chlapio yn Nhy'r Cyffredin

Mae yna gymeradwyo a chymeradwyo debyg.

Ystadegau iaith Gymraeg

Fel y bydd y rhan fwyaf o ddarllenwyr Blogmenai yn gwybod, rhyddhawyd Adolygiad o'r Defnydd o'r Iaith Gymraeg Rhwng 2013 a 2015 yn ddiweddar gan Lywodraeth Cymru.  Mae mwy o ddata ar gael ar y We na sy'n ymddangos yn uniongyrchol yn yr adroddiad wedi ei ryddhau ar Statiaith - ac mewn mannau eraill..  Dwi'n bwriadu cyhoeddi peth o'r wybodaeth yna o bryd i'w gilydd, gan efo cymariaethau rhwng awdurdodau lleol.

I ddechrau cip ar y canrannau absoliwt sy'n siarad y Gymraeg yn awdurdodau lleol Cymru.

A rhuglder y sawl dy'n dweud eu bod yn siarad Cymraeg yn ol awdurdodau lleol.

Ac amlder y defnydd o'r Gymraeg ymysg y sawl sydd yn ei siarad.

Tudalen flaen y diwrnod

Aelodau Seneddol Llafur a Thoriaidd yn paratoi am ryfel

Felly mae llywodraeth San Steffan ar fin cyflwyno mesur fydd yn caniatau i'r DU gymryd rhan yn yr wyl fomio sydd wedi bod yn mynd rhagddi yn Syria ers blynyddoedd bellach - a sydd wedi arwain at filiynau o bobl yn gadael y wlad.

Mae 'arweinydd' y Blaid Lafur - Jeremy Corbyn - wedi penderfynu i ganiatau i'w aelodau seneddol bleidleisio o blaid yr idiotrwydd yma - ac mae hynny yn ei gwneud yn sicr, fwy neu lai, y bydd y bomiau'n syrthio erbyn diwedd yr wythnos.  Ar un olwg bydd Corbyn yr un mor gyfrifol am yr hyn fydd yn digwydd a Cameron a'r criw o little Englanders, jingoistaidd sy'n ffurfio'i grwp seneddol.

Does yna ddim byd yn mynd i argyhoeddi seneddwyr San Steffan bod yna ddatrysiad amgen i broblemau'r Dwyrain Canol na lluchio ychydig mwy o fomiau i mewn i'r pair.  Pan mae'n dod i fomio does yna'r un wers yn ddigon chwerw i newid y canfyddiad hwnnw.  Gwarwyd $3 triliwn ar ail ryfel Irac ac mae hyd at filiwn o bobl wedi colli eu bywydau o ganlyniad, uniongyrchol neu anuniongyrchol, i'r rhyfel hwnnw.  Y cyfiawnhad oedd y byddai rhyfela yn ein gwneud yn ddiogelach - yr un rheswm a ddefnyddir y tro hwn.  Wele cymaint diogelach ydym ni yn sgil Rhyfel Irac: 

Rhag ofn nad ydych yn cofio - yn 2003 y cychwynodd Rhyfel Irac. 

Os ydych eisiau tystiolaeth bod yr ymyraeth yma mor hanner call a'r holl ymgyrchoedd blaenorol gwrandewch ar Cameron yn rwdlan am 70,000 o filwyr 'cymhedrol' yn Syria yn disgwyl am arweiniad ganddo fo a'i ffrindiau.  'Dydi naif ddim yn ansoddair digon cryf rhywsut.  

Tudalen flaen y diwrnod

Cais i ddarllenwyr Blogmenai

Mae'r sefyllfa yr ydym wedi bod yn son amdani yn ddiweddar lle mae gweinidogion yn Llywodraeth Cymru yn llusgo ymgeiswyr Cynulliad o gwmpas sefydliadau cyhoeddus yn un sydd yn peri gofid.  Yn y bon mae un o ddau beth yn digwydd - ac mae'r ddau yn gwbl anerbyniol mewn democratiaeth fodern.

1).  Mae gweinidogion yn cymryd mantais o ymweliadau swyddogol a sefydliadau cyhoeddus i godi proffil ymgeisyddion o'u plaid yn y misoedd cyn etholiad hynod bwysig.  

2).  Mae pwysau yn cael ei roi ar reolwyr sefydliadau sy'n cael eu hariannu gan Lywodraeth Cymru - yn uniongyrchol neu'n anuniongyrchol - i ganiatau i wleidyddion Llafur ymweld a nhw ar ymweliadau gwleidyddol / etholiadol.  

Mae'r naill sefyllfa a'r llall yn gwbl anerbyniol - ac mewn unrhyw wlad ag eithrio Cymru byddai'r cyfryngau newyddion prif lif yn neidio ar y stori yn hytrach na gadael pethau i flog amaturaidd.  

Petai'r sefyllfa gyntaf yn wir byddai protocolau gweinidogol yn cael eu torri, a phetai'r ail yn wir byddai grym llywodraeth yn cael ei gam ddefnyddio i ennill mantais etholiadol.  Y cwestiwn arwyddocaol ydi faint o hyn sy'n digwydd ar hyd a lled Cymru.

Felly os oes unrhyw un yn gwybod am sefyllfa debyg lle mae gweinidogion Llafur yn hebrwng ymgeiswyr Cynulliad o gwmpas sefydliadau sy'n cael eu hariannu gan y trethdalwr, gadewch i mi wybod.  Mi gaiff y sgandal sylw yma os nad yn unman arall.  Gallwch wneud hynny trwy gysylltu a mi ar y cyfeiriad ebost ar ochr dde tudalen flaen y blog.

Gwleidydda mewn ysgol y tro hwn

Chwi gofiwch i Flogmenai dynnu sylw at y ffaith i Weinidog Iechyd Cymru a'i ddirprwy fynd o gwmpas Ysbyty Gwynedd yn eu rol gweinidogol tra'n tywys ymgeisydd Cynulliad sydd heb rol o unrhyw fath o gwmpas y sefydliad.  Y broblem yma - a ninnau ar drothwy etholiad - ydi bod rolau swyddogol a gwleidydda etholiadol eithaf amrwd yn cael eu cymysgu.  Mae hyn yn tanseilio hygrededd yr ymweliadau swyddogol - ac yn caniatau i bobl godi cwestiynau ynglyn a'u gwir bwrpas.

Mae'n ymddangos nad y Gweinidog Iechyd a'i ddirprwy yn unig sydd wrthi.  Wele'r lluniau hyfryd isod o'r Gweinidog Addysg, Huw Lewis yn ystod ymweliad ag Ysgol Gynradd Bryn Teg yn Llwynhendy ger Llanelli.  

Y cymeriadau yn y lluniau ydi Geraint Jones pennaeth Ysgol Bryn Teg, Huw Lewis y Gweinidog Addysg, Sharen Davies, un o gynghorwyr (Llafur) Llwnhendy, Keith Davies, Aelod Cynulliad Llanelli a Lee Waters ymgeisydd Llafur yn Llanelli yn etholiad y Cynulliad y flwyddyn nesaf.  

Rwan mae'n amlwg ei bod yn briodol bod Mr Jones yn ei ysgol ac mae'n wir bod Mr Lewis - fel Gweinidog Addysg - am ymweld a sefydliadau addysgol o bryd i'w gilydd.  Does yna ddim problem efo Mr a Ms Davies yn cadw cwmni iddo chwaith - mae 'r ddau yn cynrychioli Llwynhendy ar gwahanol gyrff etholedig.  Er bod rhaid nodi nad oes yna arwydd o gynghorydd arall Llwynhendy, Theressa Bowen sy'n perthyn i'r Grwp Annibynnol ar y cyngor yn y llun chwaith - tybed os cafodd hi wahoddiad? 

Ond y cwestiwn mwy pwysig ydi - beth mae Lee Waters yn ei wneud yno?   Does yna'r un copa walltog (nag unrhyw un moel o ran hynny) wedi pleidleisio iddo yn Llwynhendy.  Pam bod rhywun sydd heb unrhyw statws swyddogol yn Llwynhendy - ond sydd eisiau pleidleisiau pobl y dref honno ym mis Mai - yn dilyn gweinidog yn Llywodraeth Cymru ac aelodau etholedig o gwmpas ysgol?  

Dwi ddim yn gwybod yr ateb - ond mae'n edrych fel esiampl arall gan Lafur o ddefnyddio busnes gweinidogol swyddogol i bwrpas chwilio am bleidleisiau yn lleol.