Y Bib yn chwarae ei rhan yn llawn ym McCarthiaeth Sul y Cofio

Mae natur sefydliadol a theyrngarwch BBC Cymru / Wales i sefydliadau Prydeinig - ac i'r ffordd mae'r sefydliad hwnnw yn edrych ar y Byd - wedi bod yn thema cyson ar y blog hwn tros y blynyddoedd.  Mae'r fideo sydd y tu ol i'r linc yma yn cwmpasu agweddau yma i'r dim.

Jason 'McCarthy' Mohammad sydd yn holi Leanne Wood am y storm fawr am ddim byd a godwyd gan y cyfryngau yn sgil sylwadau gan rhyw gynghorydd o Dori  ynglyn a'r ffaith bod Neil McEvoy - arweinydd y Blaid ar Gyngor Caerdydd - wedi dewis peidio a chanu y ryfelgan  o anthem sydd gan Lloegr yn ystod seremoni Sul y Cofio yng Nghaerdydd y diwrnod o'r blaen.

O ddeall na fyddai Leanne yn canu'r gan chwaith mae Jason yn cael eu hun mewn dipyn o stad ac yn ein sicrhau ei fod o ei hun yn falch iawn o fod yn 'Brit' (chwedl yntau) ac yn datgan ei ganfyddiad plentynaidd a chwerthinllyd bod y mater yn un o bwys mawr fel ffaith. 

Mae Sul y Cofio eleni wedi bod yn un mwy McCarthiaidd na'r un ydw i'n ei chofio yn y gorffennol, gyda phobl yn cael eu beirniadu am beidio gwisgo Pabi, ac am beidio a chanu'r ryfelgan gyda digon o arddeliad.  Mae'n ddigon naturiol bod BBC Wales eisiau arwain y gad yn hyn o beth.  

Beth bynnag - un neu ddau o ffeithiau i Jason, y Bib a gweddill y criw cynyddol anoddefgar sy'n meddwl bod ganddynt hawl dwyfol i ddweud wrth bobl eraill beth i'w feddwl a beth i'w wneud:

 Mae Cymru yn draddodiadol ryddfrydig.  Golyga hynny bod parch at safbwyntiau eraill yn rhan o wead y wlad.  Mae ceisio gorfodi pobl i rannu ein barn ni'n hunan trwy wneud eu barn nhw yn un 'amharchus' neu anghyfansoddiadol yn rhywbeth sylfaenol anghymreig i'w wneud.

 Mae yna nifer o hunaniaethau gwahanol yng Nghymru - yn yr ystyr yna mae Cymru yn wlad gymharol gymhleth.  Mae yna bobl sydd efo hunaniaethau sydd wedi eu gwreiddio y tu allan i'r DU, mae yna bobl sydd a'u hunaniaeth wedi ei seilio ar grefydd, mae yna bobl sydd efo hunaniaeth Gymreig, hunaniaeth Seisnig, hunaniaeth Brydeinig a hunaniaeth o ran arall o Ynysoedd Prydain.  Mae yna bobl sydd hefyd efo cyfuniad o'r hunaniaethau hyn.  Dydi llawer o bobl sydd a hunaniaeth llwyr Gymreig ddim yn ystyried bod canu anthem Lloegr yn gydnaws a'u hunaniaeth.  Dwi erioed wedi canu 'r gan am y rheswm hwnnw, a fydda i ddim yn gwneud hynny o dan unrhyw amgylchiadau yn y dyfodol chwaith.

Mewn sefyllfa o gymhlethdod hunaniaethol fel hyn mae'n bwysig bod pob hunaniaeth yn cael parch, neu bydd pris i'w dalu o ran cydlynedd cymdeithasol.  Un o brif achosion y gwrthdaro maith yng Ngogledd Iwerddon oedd bod un hunaniaeth yn cael ei thrin fel un cwbl dderbyniol tra bod un arall yn cael ei thrin fel un cwbl anerbyniol - roedd y Bib ynghanol hynny wrth gwrs. Dydi hi ddim yn addas nag yn dderbyniol i ddarlledwr gwladwriaethol geisio cornelu'r sawl maent yn eu holi am ymddwyn mewn ffordd sy'n gyson a'u hunaniaeth nhw.  Nid bod Y Bib am gwestiynu hunaniaethau eraill wrth gwrs.  

Os daw Mark Reckless neu Neil Hamilton yn aelodau cynulliad ym mis Mai, gallwch fod yn siwr na fyddant yn cael eu plagio gan Jason am beidio gwisgo cenhinen neu beidio dysgu geiriau'r anthem Gymreig.  Chaiff pobl sydd a hunaniaeth egsgliwsif Seisnig ddim y broblem fach honno.  

Felly plis bois - calliwch a thyfwch i fyny.  Mae Cymru a'r DU yn ehangach yn llawer llai goddefgar heddiw nag oeddynt ugain mlynedd yn ol, ac mae yna rhywbeth gwirioneddol drist am ddarlledwr gwladwriaethol yn hyrwyddo'r diffyg goddefgarwch hwnnw.

Is etholiad Dyffryn Ogwr (Cyngor Penybont) ac Eglwysbach (Conwy)

Llywodraeth Cymru - y weinyddiaeth mwyaf di glem yn Ewrop?

Diolch i Kezia Dugdale - arweinydd newydd Llafur yn yr Alban am egluro i ni sut mae Llywodraeth Cymru yn penderfynu ar sut i flaenori gwariant.

“I said to Huw that their budget is being cut and they have all these other pressures from the NHS, which is causing them some challenges in Wales, and so on and I said to him, ‘where are you finding the money from for these other big commitments?’ and he said they would worry about that later"  _ _ “What matters to him is the political will to do something. I was quite impressed by both the boldness and frankness of that”.

Petai yna fewath o dystiolaeth bod Bwrdd Iechyd neu Awdurdod Lleol yn dod i benderfyniadau ynglyn a sut i wario arian cyhoeddus yn y ffordd idiotaidd yma, byddai 'r Cynulliad yn eu rhoi mewn mesurau arbennig cyn i chi gael cyfle i ddweud 'Mae Huw La La Lewis yn benci o'r radd flaenaf'.

Tybed os oes yna unrhyw wlad arall yn ddigon anffodus i gael ei rhedeg gan giwad mor gwbl ddi glem?

Pam nad arestio cyn filwyr ydi'r ffordd orau o fynd i'r afael efo gwaddol Gogledd Iwerddon

Mae 'n ddiddorol bod Gwasanaeth Heddlu Gogledd Iwerddon wedi arestio un o'r milwyr a gymrodd ran yng nghyflafan Bloody Sunday yn Ninas Derry ym mis Ionawr 1972.

Mae Ymchwiliad Saville (ewythr i'r AS Plaid Cymru, Liz Saville Roberts gyda llaw) wedi sefydlu'r ffeithiau sylfaenol.   

Lladdwyd 13 o bobl ac anafwyd 13 o bobl eraill gan rai o aelodau o 1PARA.  Collwyd rheolaeth ar y milwyr wedi iddynt fynd i mewn i ardal Weriniaethol Y Bogside sy'n agos at ganol y ddinas.  Nid oeddynt wedi derbyn gorchymyn i fynd i'r Bogside, ond roedd y swyddog oedd yn gyfrifol amdanynt wedi penderfynu gwneud hynny ar ei liwt ei hun.  Roedd hyd at 30,000 o wrthdystwyr hawliau wedi ymgynyll yno a dechreuodd rhai o 'r milwyr saethu i mewn i'r dorf.    Nid oedd yr un o'r sawl a laddwyd yn fygythiad i'r  saith milwr oedd yn gyfrifol am y lladd.  Roedd dau o'r rheiny yn meddwl (yn anghywir) eu bod yn saethu at bobl efo gynnau tra bod y pump arall wedi saethu pobl roeddynt yn gwybod nad oeddynt yn fygythiad o unrhyw fath.  Dywedwyd cryn dipyn o gelwydd wrth yr RUC a'r ymchwiliad gwreiddiol brysiog a gynhalwyd - ymchwiliad Widgery gan y milwyr oedd yn rhan o'r digwyddiad.

Rwan mae'r digwyddiadau yma ymhell, bell yn y gorffennol bellach, ac yn bersonol fedra i ddim gweld llawer o bwrpas i ddefnyddio'r system droseddol i erlyn y dynion sydd bellach mewn oed oedd yn gyfrifol am y digwyddiadau ar y diwrnod hwnnw.  Mae'r ffeithiau wedi eu sefydlu (ar ol degawdau o wadu) ac mae teuluoedd y meirwon wedi cael y rhyddhad hwnnw o'r diwedd.

Ond mae yna faterion eraill yng ngorffennol Gogledd Iwerddon i fynd i'r afael efo nhw - materion lle nad oes yna atebion clir wedi eu cyflwyno eto.  Mae'r materion hyn yn ymwneud ag i ba raddau roedd gwasanaethau cudd wybodaeth Prydain yn annog / caniatau i derfysgwyr teyrngarol roeddynt yn eu rheoli ladd nifer fawr o bobl

Mae yna ddwsinau o esiamplau o aelodau o'r lluoedd diogelwch yn lladd sifiliaid.  Er enghraifft  yn Buskhill, Swydd Down yn 1975 lladdwyd pump o bobl gan gynnwys tri aelod o 'r Miami Showband.  Roedd y ddau arall a laddwyd yn aelodau o 'r UDR - catrawd leol o'r Fyddin Brydeinig -  roeddynt yn ceisio gosod bom yng nghar y band a chwythodd hwnnw i fyny yn gyn amserol gan eu lladd nhw. Saethwyd tri aelod o'r band yn farw yn y munudau canlynol.  Cafodd dau aelod arall o 'r UDR eu carcharu yn ddiweddarach am gymryd rhan yn yr ymysodiad.  Y tri aelod o'r band a laddwyd oedd Brian McCoy, Fran O'Toole a Tony Geraghty.  

Lladdwyd rhieni i bedwar o blant, James a Gertrude Devlin o ganlyniad i gael eu saethu yn eu car yn Ebrill 1974 yn Coalisland, Swydd Tyrone.  Goroesodd Patricia Devlin - un o'u pedwar plentyn oedd yn 17 oed ar y pryd - yr ymysodiad.  Treuliodd un aelod o'r UDR gyfnod maith mewn carchar er bod un arall yn rhan o'r ymysodiad.  Roedd y dryll Smith & Wesson wedi ei 'ddwyn' o wersyll UDR ac wedi ei ddefnyddio mewn nifer o ymysodiadau eraill.  

Lladdwyd pedwar o bobl mewn ffrwydriad yn Killyliss, Tyrone o ganlyniad i ffrwydriad mewn bwthyn ym mis Ebrill 1975.  Roedd Marian Bowen, Michael McKenna a Seamus McKenna yn frodyr a chwaer, ac roedd y ferch yn feichiog ac yn agos at esgor ar blentyn.  Chwythwyd y pedwar yn ddarnau, a bu'n rhaid chwilio am hir am weddillion y babi yn y rwbel - roedd wedi cael eu chwythu o groth ei mam.  Ni chafwyd neb yn euog ond cafodd aelod o'r UDR ei garcharu am ffrwydriad tebyg mewn ty gerllaw.  Am rhyw reswm ni chafodd ei holi am y bomio yn Killyliss.  

Ym mis Chwefror 1989 cafodd Pat Finucane, un o gyfreithwyr mwyaf adnabyddus Gogledd Iwerddon ei saethu bedair gwaith ar ddeg wrth fwyta cinio Dydd Sul efo ei deulu yi gartref yng Ngogledd Belfast. Roedd y sawl a'i saethodd yn asiant i wasanaeth cudd wybodaeth Prydain, roedd y sawl a ddarparodd y wybodaeth roedd ei angen i'w saethu yn gweithio i wasanaeth cudd wybodaeth Prydain ac roedd y Browning 9mm a ddefnyddwyd yn yr ymosodiad yn perthyn i'r heddlu (RUC).  

Roedd un o'r drylliau (Browning 9mm arall) a ddefnyddwyd mewn ymosodiad ar siop bwci ar yr Ormeau Road ym Melfast yn 1992 yn un oedd wedi ei ddychwelyd i grwp parafilwrol teyrngarol gan yr RUC yn gynharach. Roedd y dryll arall (assault rifle VS58) yn rhan o domen o arfau a fewnforwyd i Iwerddon gan asiant oedd yn gweithio i wasanaeth cudd wybodaeth Prydain. Lladdwyd pump yn yr ymysodiad hwnnw - Jack Duffin, Willie McManus, Christie Doherty, Peter Magee, and James Kennedy.

Does yna ddim un o'r ffeithiau 'dwi wedi cyfeirio atynt uchod yn gynhenus - maen nhw wedi eu cymryd o achosion llys, cwestau i farwolaethau neu ymchwiliadau'r Historical Enqueries Team.  Fel y dywedais, mae yna ddwsinau o achosion tebyg lle mae cydweithrediad rhwng aelodau o'r lluoedd diogelwch neu'r gwasanaethau cudd wedi eu profi - ac mae yna lawer mwy o achosion lle mae honiadau tebyg nad ydynt wedi eu profi.  Yr hyn sydd ddim mor glir ydi pa mor systemig oedd y cydweithredu - pwy oedd yn gwybod ac i ba raddau mae pethau'n cael eu cyfeirio.

Byddai ymvhwiliad i hynny (yn hytrach na'r ymchwiliadau i achosion unigol sydd yn cael eu cynnal) yn llawer mwy gwerthfawr nag erlyn hen ddynion bron i bedwar deg pump mlynedd ar ol eu troseddau.  Ond gallai ymchwiliad ehangach daflu goleini ar sut mae'r wladwriaeth Brydeinig yn ymateb pan mae'n teimlo ei bod o dan fygythiad - a gallai gyfeirio at sut y bu'n ymddwyn ar adegau eraill yn ei hanes.  Dyna pam nad ydi ymchwiliad felly byth yn debygol o gael ei chynnal.

Pwy ydi pwy?

Ymhellach i'r blogiad isod am ymweliadau'r Gweinidog Iechyd a'i ddirprwy ag Ysbyty Gwynedd, mae'n ymddangos bod Mark yn hoff o gwmni i ble bynnag mae'n mynd.  Daw'r llun isod o gyfri trydar Ken Skates.  

Does yna ddim awgrym bod Mark Drakeford wedi gwneud unrhyw beth o'i le wrth ymweld a Chanolfan Iechyd Llangollen  - ond byddai'n ddiddorol gwybod pwy sydd efo Ken a Mark yn y llun.  Os ydych yn gwybod, defnyddiwch y dudalen sylwadau i adael i ni wybod.

I'r pant y rhed y dwr

Felly mae'r llywodraeth Lafur yng Nghaerdydd wedi llwyddo i greu swyddi yng Nghaerdydd a Glannau Dyfrdwy, tra'n methu 'n llwyr i wneud hynny lle mae'n fwy anodd.  Mae'r stori bron iawn yn drosiad o'r hyn ydi Llafur yng Nghymru - gwneud yn o lew pan mae pethau'n hawdd, a methu'n llwyr pan mae pethau mymryn yn fwy heriol.

Disgwyl i bobl goffau'r meirw trwy ganu can ryfelgar

Mae hi'n anffodus bod Dydd Sul y Cofio wedi troi yn rhyw fath o achlysur pan mae Toriaid yn ceisio sgorio pwyntiau gwleidyddol yn erbyn mynychwyr sydd ddim yn rhannu eu gwleidyddiaeth - ond dyna lle ydan ni ar hyn o bryd - gydag arweinydd Llafur yn cael ei feirniadau am beidio gwneud rhywbeth neu'i gilydd i raddau digonol.

Mae'r Toriaid wrthi yng Nghymru hefyd gyda un o gynghorwyr Toriaidd y ddinas y. Gwichian oherwydd na chanodd arweinydd y Blaid ar Gyngor Caerdydd anthem genedlaethol Lloegr yn seremoni Sul y Cofio a gynhalwyd yn y brifddinas.

Rwan mae yna resymau tros beidio canu'r gan blentynaidd yma hyd yn oed os nad ydych yn Gymro nag yn genedlaetholwr o unrhyw fath.  Can yn clodfori unigolyn ydi hi yn hytrach na'r wlad y mae'r unigolyn honno'n ei harwain - mae yna rhywbeth yn gwltaidd am y gan - y math o beth y byddech yn ei ddisgwyl o anthem Gogledd Corea.

Ond y rheswm amlwg tros beidio ei chanu mewn seremoni coffau milwyr marw ydi ei bod yn gan mor rhyfeddol o ryfelgar.  Rhyfeloedd sydd wedi arwain at yr holl gelanedd i filwyr tros y canrifoedd, ac mae disgwyl i ni eu coffau trwy ganu can ryfelgar.  Wele'r geiriau llawn isod.

1. God save our gracious Queen,
Long live our noble Queen,
God save the Queen!
Send her victorious,
Happy and glorious,
Long to reign over us;
God save the Queen!

2. O Lord our God arise,
Scatter her enemies
And make them fall;
Confound their politics,
Frustrate their knavish tricks,
On Thee our hopes we fix,
God save us all!

3. Thy choicest gifts in store
On her be pleased to pour;
Long may she reign;
May she defend our laws,
And ever give us cause
To sing with heart and voice,
God save the Queen!

4. Not in this land alone,
But be God's mercies known,
From shore to shore!
Lord make the nations see,
That men should brothers be,
And form one family,
The wide world over.

5. From every latent foe,
From the assassins blow,
God save the Queen!
O'er her thine arm extend,
For Britain's sake defend,
Our mother, prince, and friend,
God save the Queen!

6. Lord grant that Marshal Wade
May by thy mighty aid
Victory bring.
May he sedition hush,
And like a torrent rush,
Rebellious Scots to crush.
God save the Queen!

Gwleidydda yn Ysbyty Gwynedd?

Mi fydd y rhan fwyaf o ddarllenwyr Blogmenai sydd hefyd yn wrandawyr Radio Cymru yn gyfarwydd a'r Cynghorydd Sion Jones o Fethel.  Mae Radio Cymru wrth gwrs yn dilyn polisi gweddol gaeth o gynnal mwy o gyfweliadau efo Sion nag efo pob un o'r 74 cynghorydd sir arall yng Ngwynedd efo'i gilydd.  Yn wir dwi wedi clywed un neu ddau o bobl yn cyfeirio at Radio Cymru fel Radio Sion.

Ta waeth, rydan ni'n crwydro.  Yr hyn sydd gen i mewn golwg heddiw ydi'r trydyriadau hyn gan Sion: 

Ymddengys - yn ol tystiolaeth Sion - ei fod wedi bod yn ymweld ag Ysbyty Gwynedd yng nghwmni Mark Drakeford y gweinidog iechyd a Vaughan Gething, ei ddirprwy.  Rwan yn amlwg 'dydi hi ddim yn briodol i weinidogion yn y llywodraeth fynd i ysbytai i wleidydda.  Mae ymweld ag ysbytai yn rhan o'u rol gweinidogol.  Dyna pam bod gweinidogion yn cael cyfarwyddiadau clir i beidio a mynd a phobl eraill i ysbytai ac ati oni bai bod y rheiny yn cael gwahoddiad gan y sefydliadau eu hunain.

Hyd y gwelaf i mae yna un o bedwar peth yn digwydd yma:

1). Mae Sion yn sefyll y tu allan i'r adeiladau ac yn cael sgwrs efo 'r gweinidogion - ond yn ymatal rhag mynd i mewn efo nhw.  Mae hynny'n bosibl, ond nid dyna mae'r trydyriadau yn ei awgrymu - ond wedyn dydi'r cyfri trydar yma heb fod yn gwbl ffeithiol ddibynadwy yn y gorffennol.

2). Mae'r gweinidogion yn gwybod beth ydi'r rheolau ond yn mynd ag ymgeisydd etholiadol o gwmpas ysbyty efo nhw beth bynnag.

3).  Dydi 'r gweinidogion ddim yn gwybod beth ydi'r rheolau ynglyn ag ymweliadau proffesiynol - ond mae'n amlwg yn rhan o'u busnes i wybod.

4).  Mae swyddogion Ysbyty Gwynedd -  am rhyw reswm neu'i gilydd - wedi rhoi gwahoddiad i Sion ymweld a'r ysbyty yng nghwmni dau weinidog yn y llywodraeth.  Mae hynny'n anhebygol ond yn bosibl - yn arbennig ag ystyried eu bod yn ddigon parod i ddefnyddio eu cyfri trydar swyddogol i roi cyhoeddusrwydd i Sion.

Llwnc destun i lymder

Mwy o lymder i weinidogion Llywodraeth Cymru nag i'r gweddill ohonom

Bron i £500k + tua £275 k ar gyflogau gyrrwyr i gludo ein gweindogion hynod effeithiol o gwmpas y wlad.  

Mae'n amlwg bod llymder yn effeithio ar rai fwy na'i gilydd.  

Is etholiadau cyngor yng Nghymru

I'r rhai ohonoch sy'n mwynhau is etholiadau lleol mae yna saith ar y ffordd yng Nghymru tros y dair wythnos nesaf.  Mae'n ddiddorol bod Plaid Cymru wedi llwyddo i gael 6 ymgeisydd - mwy na neb arall.  Mewn pedair is etholiad yn unig mae Llafur wedi dod o hyd i ymgeisydd, tra bod gan y Toriaid ddau a'r Dib Lems ddwy a'r Gwyrddion un.

Tachwedd 12

Cyngor Conwy, Eglwysbach - Plaid Cymru yn amddiffyn  - 2 ymgeisydd - Tori, Plaid Cymru.

Cyngor Pen y Bont, Dyffryn Ogwr - Annibynnol yn amddiffyn - 5 ymgeisydd: Llafur, Plaid Cymru, UKIP, Annibynnol.

Tachwedd 19

Cyngor Gwynedd, Llanaelhaern - Llais Gwynedd yn amddiffyn  - 3 ymgeisydd: Plaid Cymru, Llais Gwynedd, Annibynnol.

Cyngor Gwynedd, Dewi (Bangor)  Plaid Cymru yn amddiffyn  - 3 ymgeisydd : Llafur, Dib Lem, Plaid Cymru

Cyngor Caerfyrddin Cydweli - Llafur yn amddiffyn  - 6 ymgeisydd: Tori, Llafur, Plaid Cymru, People First, a dau Annibynnol.

Tachwedd 26

Cyngor Gwynedd, De Pwllheli - Llais Gwynedd yn amddiffyn - 4 ymgeisydd: Plaid Cymru, Llais Gwynedd a dau annibynnol.

 Bettws (Casnewydd) - Annibynnol yn amddiffyn  - 6 ymgeisydd - Llaf, Ceid, Gw, DemRh a 2 x Annibynnol.

Yn ogystal a'r saith uchod mae un arall ar y gweill - ond does dim gwybodaeth wedi dod i law ynglyn a'r dyddiad na'r ymgeiswyr eto.

Cyngor Conwy Gogarth (Llandudno),  Toriaid yn amddiffyn.

Diweddariad (Diolch D M) - Deall bod Greg Robbins am sefyll dros y Blaid. Mae o'n cynrychioli'r ward ar gyngor tref Llandudno.

A jobsan arall - eto fyth - i Lafurwraig

Llongyfarchiadau i briod Peter Hain - Elizabeth Haywood - ar gael ei chodi i Fwrdd Cyfoeth Naturiol Cymru.

Fel rydym eisoes wedi trafod eisoes 'dydi cysylltiadau clos efo'r Blaid Lafur ddim yn gwneud unrhyw ddrwg i yrfa rhywun - dim drwg o gwbl _ _ _

Tudalen bapur newydd y diwrnod

Llafurwraig arall yn cael un o brif swyddi cyhoeddus Cymru

Fydd o ddim llawer o syndod i neb bod y Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol newydd - Sophie Howe- gyda chysylltiadau clos efo'r Blaid Lafur.  Mae'n ymddangos ei bod yn gyn gynghorydd Llafur yng Nghaerdydd.  Mae hi'n ddirprwy i Alun Michael fel Comiwsiynydd yr Heddlu yn Ne Cymru, ac mae wedi sefyll tros Lafur mewn nifer o etholiadau.  Mae hefyd yn gyn ymgynghorydd preifat i Carl Sargeant.  Mae un o'r Comisiynwyr eraill - Comiwsiynydd y Gymraeg, Meri Huws - efo cysylltiadau agos efo'r Blaid Lafur hefyd.

Dydi'r tueddiad i swyddi cyhoeddus pwysig gael eu llenwi gan aelodau neu gefnogwyr blaenllaw Llafur ddim wedi ei gyfyngu i gomisiynwyr.  Cymerwch y Gwasanaeth Iechyd er enghraifft.

Mae tri chadeirydd neu is gadeirydd y saith Bwrdd Iechyd Cymreig gyda chysylltiadau clos efo'r Blaid Lafur.  Un cadeirydd neu is gadeirydd sydd efo cysylltiad efo plaid arall.

 Mae o leiaf 10 o 79 (neu 13%) aelod y Byrddau Iechyd Lleol a'r Byrddau Ymddiriedolaeth Iechyd gyda chysylltiadau agos efo'r Blaid Lafur o gymharu a thri sydd a chysylltiadau efo'r holl bleidiau eraill efo'i gilydd. 

Mae'n ymddangos bod aelodaeth o'r Blaid Lafur yn un o'r ffyrdd mwyaf effeithiol o gael enwebiaeth i swydd gyhoeddus yng Nghymru.  

Clir fel mwd

Felly mae Llafur yr Alban yn erbyn adnewyddu Trident tra bod Llafur Prydain o blaid.  Mae arweinydd Llafur yn yr Alban o blaid Trident ond mae arweinydd Llafur y DU yn erbyn.  

Yma yng Nghymru mae arweinydd Llafur Cymru o blaid adnewyddu, ond eisiau lleoli'r ganolfan WMDs yn Sir Benfro - ac felly gwneud y rhan yna o Gymru yn darged i ymysodiad niwclear.  Mae Mark Drakeford yn erbyn, a felly hefyd Nia Griffith a Julie Morgan a 'dydi Chris Bryant ddim yn rhy siwr.  Ymddengys bod Owen Smith o'r farn bod Llafur o blaid Trident ond eisiau cael gwared o'r system cyn gynted a phosibl.

Pwy ddywedodd bod rhaid bod yn glir mewn gwleidyddiaeth?

Hwre, adeilad yn 80 oed

Mae'r blog yma eisoes wedi tynnu sylw at arfer anymunol y Bib i ddwyfoli pobl sydd wedi gweithio i'r Bib - neu sydd yn gweithio i'r Bib - ar achlysur eu marwolaeth.  Gweler yma er enghraifft.  Mae'r arfer yma wedi goroesi nifer o benodau bach hynod anymunol - megis y clodfori gorffwyll o'r diweddar Jimmy Savile pan fu hwnnw farw, a'r cynllunio i ryddhau nifer o raglenni oedd i'w glodfori a'i ganmol hyd yn oed wedi i'r manylion anymunol am ei fywyd preifat ddechrau dod i'r wyneb.

Ta waeth - mae BBC Cymru wedi penderfynu mynd un cam ymhellach.  Os ydi gwefan newyddion Cymreig y gorfforaeth i'w chredu yr ail beth pwysicaf i ddigwydd yng Nghymru heddiw ydi bod adeilad o'u heiddo yn cael ei benblwydd yn 80 oed.

Mae'n debyg y gallwn edrych ymlaen i fwy o orffwylledd hunan bwysig fel hyn tros y blynyddoedd nesaf.  Mae'r Bib yn gweld ei hun fel darlledwr gwladwriaethol - ac felly fel endid a ddylai fod yn hynod bwysig a dylanwadol - yn ganolbwynt i fywyd y genedl.  Yn anffodus i'r Bib mae newidiadau technolegol, cyllidol, cymdeithasegol a gwleidyddol wedi glastwreiddio'r pwysigrwydd hwnnw yn sylweddol tros  y blynyddoedd diwethaf.  

Ond peidiwch a disgwyl i hynny arwain at ymddygiad mwy gwylaidd - i'r gwrthwyneb.  Fel y bydd pwysigrwydd gwirioneddol y Bib yn edwino, bydd y temtasiwn i ffugio pwysigrwydd trwy gyfrwng hunan ganmol yn cynyddu.

A chyn i mi dderbyn cwynion (anaml iawn y bydd Blogmenai yn derbyn cwynion ag eithrio pan mae'n beirniadu BBC Cymru), does gen i ddim byd yn erbyn unrhyw un sy'n gweithio wasanaeth newyddion a materion cyfoes y Bib - mae rhai'n gwneud joban dda iawn, mewn cyd destun anodd os nad amhosibl. Ond mae'r ffordd mae'r gorfforaeth yn canfod y Byd yn strwythurol, sefydliadol, Brydeinig,  ac mae'r rhagfarnau mae'r canfyddiad hwnnw yn esgor arnynt yn cael effaith negyddol ar ei hymdriniaeth o wleidyddiaeth a bywyd yng Nghymru - ac yn y gwledydd Celtaidd eraill.  

Mr Graham a Mr Asghar yn wynebu hystings teg

Mi fydd darllenwyr hir dymor Blogmenai yn gwybod bod y cwestiwn o sut mae'r Toriaid. 'Cymreig' yn dewis eu hymgeiswyr cynulliad rhanbarthol wedi bod yn fater sydd wedi mynd a'r sylw o bryd i'w gilydd. 

Daeth y mater i'r golwg gyntaf pan benderfynodd Mohammad Asghar adael Plaid Cymru ac ymuno efo'r Toriaid oherwydd nad oedd y Blaid yn fodlon gadael iddo gyflogi aelodau o'i deulu - yn wahanol i'r Toriaid.  Ymddengys i Asghar dderbyn sicrwydd bryd hynny y byddai'n cael un o'r ddau le cyntaf ar y rhestr fel gwobr am ddod trosodd at y Toriaid.

Beth bynnag, ar ol hir a hwyr o geisio dod o hyd i sut yn union mae'r Toriaid yn dewis eu hymgeiswyr rhestr, ymddengys bod y sawl sydd eisoes yn aelodau yn cael un o 'r ddau le cyntaf yn awtomatig tra bod pawb arall yn gorfod ymladd am y trydydd a'r pedwerydd lle - hynny yw ymladd am leoliadau nad oes gobaith iddynt gael eu hethol oddi arnynt.  Mi fyddai trefn mor anemocrataidd sy'n hyrwyddo diffyg atebolrwydd yn gryn stori yn unrhyw le arall - ond Cymru ydi Cymru, a'r cyfryngau Cymreig ydi'r cyfryngau Cymreig.

Ond chware teg i Doriaid De Ddwyrain Cymru - maen nhw wedi mynnu cael hystings agored a bydd rhaid i'r ddau AC - Mohammad Asghar a William Graham gymryd eu siawns efo 10 ymgeisydd arall.  

Gall ysbryd democratiaeth dorri i'r wyneb yn y llefydd mwyaf anhebygol!

Lansio ymgyrch Helen yn Llanelli

Llongyfarchiadau i griw Llanelli ar lansiad arbennig o slic a phroffesiynol.

Ynglyn a defnyddio swyddogaeth undeb i bwrpas propoganda pleidiol wleidyddol

Mae'n ddiddorol bod Unsain yn mynnu ymddiheuriad gan y Blaid oherwydd y darllediad gwleidyddol diweddaraf sy'n tynnu sylw at fethiannau treuenus Llafur i gynnig gwasanaethau cyhoeddus effeithiol yng Nghymru.  Gellir darllen y stori gyflawn yma, ac mae'r darllediad wedi ei gyhoeddi ar y blog hwn ychydig ddyddiau yn ol.

Rwan, does 'na neb am wn i yn cymryd bod Unsain yn annibynnol o Lafur mewn unrhyw ffordd ystyriol o gwbl.  Yn wir mae fwy ynghlwm a chorpws llonydd, lleddf, hunan fodlon Llafur Cymru nag ydyw'r un undeb arall.  Ond yn yr achos yma mae yna gysylltiad agosach fyth.  Mi fydd y sawl yn eich plith sy'n gyfarwydd a gwleidyddiaeth etholiadol Arfon yn cofio'r gwr bonheddig yn y llun isod - Martin Eaglestone.

Safodd Martin mewn nifer o etholiadau Cynulliad a San Steffan yn Arfon /Caernarfon i Lafur yn yr etholaeth yn ystod y ddegawd ddiwethaf - gan gael cweir pob tro wrth reswm.  Bryd hynny roedd yn byw efo'i wraig a'i bump o blant yn y Felinheli.  Mae gen i frith gof o ganfasio ei dy yn ddamweiniol mewn rhyw etholiad neu'i gilydd.

Beth bynnag, diflannodd i Gaerdydd yn fuan wedi'r gweir arferol yn 2007 gan ail ymddangos yng Nghaerdydd.  Mae bellach yn byw yng nghyffiniau 'r Brifddinas ac mae'n briod a dynas newydd - Dawn Bowden.  Fel y gwelwch o'i thudalen flaen Trydar, does ganddi ddim cysylltiad o unrhyw fath efo'r Blaid Lafur fel y cyfryw:

Nagoes wir, dynas undeb ydi Dawn - a hi ydi'r swyddog Unsain sy'n gyfrifol am faterion iechyd yng Nghymru.  Hi hefyd sydd wedi bod yn gyfrifol am y myllio a'r tantro hunan gyfiawn sy'n nodweddu'r stori fach yma.

Rwan mae'n bosibl wrth gwrs mai consyrn at ei haelodau sydd yn gyrru sterics Dawn.  Byddai hynny'n rhyfedd braidd gan nad oes unrhyw feirniadaeth o aelodau Unsain - nag unrhyw undeb arall - yn y darllediad.  Beirniadaeth o'r blaid wleidyddol sydd wedi rhoi arweiniad mor ddi ddim a di gyfeiriad tros cymaint o flynyddoedd sydd yna.  Ond dyna fo, mae pobl yn gallu bod yn rhyfedd.

Ar y llaw arall gallai Dawn fod yn defnyddio ei statws o fewn Unsain i gymryd rhan mewn ymarferiad propoganda pleidiol wleidyddol yn dilyn cynllwyn bach a ddeorwyd tros y bwrdd brecwast rhwng dau hac Llafuraidd.

Dwi'n meddwl fy mod yn gwybod pa eglurhad sydd fwyaf tebygol.

Felix, Sion a deddfau cyffuriau

Mi glywais i rhyw fymryd o raglen radio Vaughan Roderick y diwrnod o'r blaen.  Ymysg eitemau eraill cafwyd trafodaeth ar gyfreithloni canabis. Vaughan, Felix Aubel, Sion Jones a rhywun arall nad ydw i'n cofio ei henw oedd yn cymryd rhan.   Fel llawer o raglenni mae Felix yn cymryd rhan ynddi roedd yna rhyw gymysgedd rhyfedd o'r boncyrs a'r di niwed o'i chwmpas.  Roedd y pedwar ohonyn nhw yn mynd trwy'i pethau fel petai yna fewath o dystiolaeth bod erlid defnyddwyr canabis wedi lleihau'r defnydd a wneir o'r cyffur.  Roedd Felix yn ein sicrhau bod 'ei brofiad fel gweinidog yr Efengyl' wedi dangos iddo bod defnyddio'r cyffur meddal hwn gwneud i bobl ymosod ar eu partneriaid, treisio eu plant ac achosi anhrefn ar y strydoedd.  Mae'n amlwg nad yw 'ei brofiad fel gweinidog yr Efengyl' wedi arwain ato'n cael ei hun mewn sefyllfa lle mae ganddo sbliff yn ei geg.  Roedd Sion yntau'n poeni am y sefyllfa, ac am i 'r awdurdodau fynd ar ol defnyddwyr cyffuriau a'u cosbi 'n llymach o lawer.  Roedd Felix wrth gwrs yn cytuno.

Rwan mae defnyddio cyffuriau yn beth eithaf stiwpid i'w wneud - ond dydi o ddim mor stiwpid ag ydi cred Sion a Felix mai 'r ffordd ymlaen ydi gwneud defnydd hyd yn oed yn fwy llym o'r gyfundrefn droseddol.

Y broblem efo'r cyfreithiau cyffuriau sydd gennym ar hyn o bryd ydi nad ydyn nhw'n gweithio - a dydyn nhw erioed wedi gweithio.  Ers 1971 mae tua £1 triliwn wedi ei wario ar hyd a lled y Byd mewn ymdrech i atal pobl rhag defnyddio cyffuriau trwy wneud defnydd llawdrwm o'r system gyfreithiol. Ac eto mae'r farchnad yn cynyddu a chynyddu, a chynyddu a chynyddu gan greu elw rhyfeddol i ddrwg weithredwyr ar hyd a lled y Byd.   Rydym yn clustnodi amser ac adnoddau di ben draw i fynd i'r afael a'r broblem - yn taflu niferoedd enfawr o bobl i'r carchar - a'r canlyniad ydi bod mwy o gyffuriau ar y stryd a bod mwy o elw yn cael ei wneud gan ddrwg weithredwyr.

Mae yna resymau sy'n ymwneud a grymoedd economaidd sylfaenol yn gyrru hyn oll.  Fel mae'r awdurdodau yn mynd yn fwyfwy llawdrwm ar y drwgweithredwyr sy'n cyflenwi cyffuriau, mae'r sawl sy 'n fodlon cymryd y risg i gyflenwi yn gofyn am fwy o arian - wedyn mae pris cyffuriau yn cynyddu ac wedyn mae'r sawl sy'n ei ddefnyddio yn cael eu hunain yn gorfod torri cyfreithiau eraill er mwyn fforddio talu am gyffuriau.  Mae'r drefn sydd ohoni yn gwthio prisiau cyffuriau i fyny, a'r bobl sydd yn elwa o hynny ydi gangiau o ddrwg weithredwyr sy'n gweithredu ar hyd a lled y Byd - o Gaernarfon i Fogota.  Mae yna gysylltiad uniongyrchol rhwng natur cyfreithiau gwrth gyffuriau a'r anhrefn mae cyffuriau yn eu hachosi ar hyd a lled y Byd.  Mae'r fasnach Fyd eang werth tua $300bn.

Mae effaith hyn ar hyd a lled y Byd yn syfrdanol.  Mae'n debyg i tua 100,000 o bobl farw ym Mecsico rhwng 2006 a 2015 oherwydd yr anhrefn mae'r diwydiant cyffuriau ac ymdrechion yr awdurdodau i 'w atal wedi ei greu. Ychydig mwy na 3,000 fu farw yng Ngogledd Iwerddon trwy'r rhyfel hir yno. Ceir carchardai llawn at yr ymylon mewn llawer o wledydd (defnyddwyr cyffuriau ydi mwyafrif carcharorion America - tua 500,000 o bobl). 

Ac eto dydi 'r holl ymdrechion ddim wedi cael unrhyw effaith o gwbl.  Yn ol rhai amcangyfrifon mae traean o oedolion y DU wedi defnyddio cyffuriau anghyfreithlon ar rhyw bwynt neu'i gilydd yn eu bywydau.  Mae un plentyn mewn chwech rhwng 11ac 15 oed yn defnyddio cyffuriau, mae yna tua 2,000 o bobl yn marw y flwyddyn o ganlyniad i gyffuriau ac mae 'r defnydd o gyffuriau cyfreithlon - legal highs - yn rhemp.

Ac eto (yn y DU) mae tua 500,000 o bobl yn cael eu stopio a'u harchwilio am gyffuriau yn flynyddol yn y DU, ac mae 70,000 o bobl yn cael eu bywydau wedi eu difetha trwy gael record troseddol am ddefnyddio cyffuriau.

Er gwaethaf hyn oll 'dydi'r broblem ddim yn gwella o gwbl.  Yn wir mae ymchwil y Swyddfa Gartref yn dangos yn weddol glir nad oes perthynas rhwng llymder cyfreithiau cyffuriau a faint o bobl sy'n defnyddio cyffuriau.

Mae yna ffyrdd o leihau'r defnydd o gyffuriau - ond nid trwy erlid pobl sy 'n gwneud drwg i neb ag eithrio eu hunain a bwydo cyfrifon banc drwgweithredwyr ar hyd a lled y Byd efo biliynau o bunnoedd mae gwneud hynny.