Pam mor bwysig ydan "ni" iddyn "nhw".

Mae’n debyg ein bod ni fel Cymry Cymraeg efo’r tueddiad o weld ein hunain fel canolbwynt y Byd. Mae hyn yn naturiol ddigon am wn i. Yn wir, mae llawer ohonom sy’n genedlaetholwyr yn tueddu i ddiffinio ein gwleidyddiaeth mewn termau Cymru vs Lloegr – mae rhai ohonom yn wir yn gweld cynllwyn gan y llywodraeth i ddifa’r Gymraeg tu hwnt i pob cornel.

Cyn i mi fynd ymlaen cymrwch gip ar y rhain:

Yma
yma
yma
yma
ac yma

Allbwn o Gyfrifiad 2001 ar gyfer un Awdurdod Lleol (y mwyaf o ran poblogaeth, mae’n rhaid cyfaddef) – Llundain ydynt. Mae’r ffigyrau’n drawiadol. Mae 1,565,856 o bobl sy’n byw yno wedi eu geni y tu allan i’r Undeb Ewropeaidd. Mae 377,048 arall wedi eu geni mewn gwledydd ag eithrio Prydain y tu mewn i’r UE (Gwyddelod ydi llawer o’r rhain), Mae 607,083 yn Fwslemiaid o ran crefydd. Mae 291,977 yn Hindwiaid, a 104,230 yn Siciaid. Mae’r ffigyrau uchod oll yn debygol o fod yn tan gyfrifiadau sylweddol – nid pawb o bell ffordd o gymunedau lleiafrifol sy’n mynd i lenwi ffurflen gyfrifiad.

I ddychwelyd at yr hanner miliwn ohonom sy’n siarad y Gymraeg yng Nghymru (mae’n debyg bod tua 100,000 arall y tu allan i’r wlad). Mae yna tua’r un faint ohonom na sydd o Fwslemiaid yn byw yn Llundain yn unig. Rydym ni’n bell o San Steffan, nid oes unrhyw oblygiadau i ni o ran ffurfio polisi tramor, rydym, at ein gilydd, yn byw yng nghefn gwlad neu mewn man drefi a phentrefi lle mae lefelau tor cyfraith yn isel, nid ydym yn ffactor etholiadol mewn mwy na llond dwrn o etholaethau, rydym wedi intergreiddio’n rhannol i’r gyfundrefn Brydeinig ers canrifoedd.

Tybed os ydi’r rhan fwyaf o weinidogion y llywodraeth hyd yn oed yn gwybod am ein bodolaeth?

Y blog mwyaf diflas erioed. Y PDs yn 07.

‘Dwi’n sylweddoli mai hwn ydi’r eitem ryfeddaf i ymddangos ar flog Cymraeg erioed – dadansoddiad o obeithion etholiadol plaid fach Wyddelig nad oes prin neb yng Nghymru(ond Guto Bebb) wedi clywed amdano. Ceisiaf wneud un neu ddau o rai callach am wleidyddiaeth Cymru, Lloegr a’r Alban tros yr wythnosau nesaf.

Ceir peth o hanes y blaid yma

Prif nodweddion y blaid yw eu bod yn ryddfrydol (yn yr ystyr ‘liberal’) ac yn adain dde di gyfaddawd mewn materion economaidd. Er mai plaid fach ydi hi – ac un sy’n tueddu i fynd yn llai ac yn llai o etholiad i etholiad, mewn termau canran y bleidlais.– bu’n hynod o ddylanwadol. Bu mewn tair clymblaid efo FF – ac er eu bod yn llai o lawer na FF maent yn fwy ideolegol o lawer – ennill ac ymarfer grym ydi prif flaenoriaeth FF. O ganlyniad (a benthyg idiom Saesneg) mae’r gynffon ideolegol wedi ysgwyd y ci. Gall hawlio o leiaf rhan o’r clod am y ‘wyrth’ economaidd ddigwyddodd yn y Weriniaeth yn y ddegawd diwethaf.

Roedd yr etholiad diwethaf yn 2002 yn fuddugoliaeth iddynt – cawsant 8 (o gymharu a 4 yn 97) aelod – er i’w canran o’r bleidlais gwympo (i tua 4%). Mae rheswm syml am hyn. Pan ei bod yn amlwg na all FG ennill grym, mae llawer o’u cefnogwyr, mewn etholaethau lle gall y PDs lwyddo, yn pleidleisio i’r PDs yn y gobaith y byddynt yn ‘cadw trefn’ ar FF. Cafodd FG cryn lwyddiant yn yr etholaethau lleol eleni, felly ni fydd y ffactor yma yn weithredol. Gallant i gyd, ag eithro’r arweinydd Mary Harney (Dublin Mid West) –golli eu seddau.

‘Reit – golwg sydyn ar eu rhagolygon.

Mary Harney – Dublin Mid West – saff – yn enwedig gan bod Mid West yn cael aelod ychwanegol yn yr etholiad nesaf.

Fiona O’Malley – Dun Laoghaire – tebygol o golli ei sedd. Llwyddodd FG i golli dwy sedd (allan o 2) yma yn 2001. Bydd un os nad y ddwy yn dod yn ol. O’Malley fydd yn dioddef os ydi un yn mynd, a FF os aiff dwy. Mae hi hefyd yn berfformiwr cyhoeddus gwirioneddol wael.

Michael McDowell – Dublin South East – ‘Bear Pit’ gwleidyddol. Rhywle arall sy’n draddodiadol gryf i FG a lle na lwyddwyd i gael aelod o’r blaen. Bydd FG yn eu holau, a bydd hyn yn gwasgu ar bleidlais McDowell. Hefyd bydd rhywbeth sy’n ymdebygu i ryfel yn mynd rhagddo yn wardiau dosbarth gweithiol yr etholaeth rhwng Llafur, FF a SF. Bydd pleidlais uchel yma’n ddrwg iddo. Nid oes ganddo record o gael ei ail ethol mewn etholiad. Mewn perygl gwirioneddol.

Liz O’Donnell - Dublin South – perfformiad gwael yn yr etholiadau lleol, ac ond crafu sedd yng nghadarnle O’Donnell yn Terenure/Rathfarnam. Serch hynny mae O’Donnell yn wleidydd da, yn boblogaidd yn bersonol – ac yn ddel. Byddwn yn disgwyl iddi gael ei hail ethol.

Noel Grealish – Galway West – Gwneud yn eithaf yn yr etholiadau lleol, ond wedi ennill y tro o’r blaen gyda thachtegau anarferol iawn sydd ddim yn gweithio’n aml. Serch hynny, mae ganddynt hanes o gael eu hethol yn rheolaidd yma, ac er y bydd pwysau arnynt, byddwn yn disgwyl i Graelish gael ei ddychwelyd. 'Roedd pethau ar chwal o'r blaen wedi ymadawiad di symwth Bobby Molloy.

Tom Parlon – Laois – Offaly. Pleidlais Tom ydi un y PDs yma, nid un eu hunain. Mae’n ffigwr chwedlonol ymysg ffermwyr y wlad. Serch hynny mae’r etholaeth yma draddodiadol yn un clasurol FF / FG a byddwn yn disgwyl i adfywiad FG fod yn ormod i hyd yn oed Tom Parlon yma.

Tim O’Malley – Limerick East – Mae’r sedd dan bwysau yma, ac er i’r blaid gadw eu pleidlais yng nghefn gwlad yn yr etholiad lleol, maent angen cefnogaeth drefol yma, a methwyd a sicrhau hynny. Byddant yn colli’r sedd i rhywun o’r ddinas – Llafur, neu yn fwy tebygol annibynnol. Mae annibynnwyr hynod gryf yn y ddinas.

Mae Sexton – Longford Roscommon – roedd yn sioc enfawr i Sexton grafu i mewn o’r blaen. Newidiadau ffiniol mawr yn ffactor (drwg i’r PDs) Dim llwyddiant yn yr etholiadau lleol, dim gobaith.

Felly, yn fy marn i bydd ganddynt dair sedd. Gallai’n hawdd fod yn un. Sori Guto.

Sori am y truth uchod hefyd. Os oedd rhywun yn darllen fy mlog o’r blaen, mae’n amlwg, fydd yna neb o hyn allan

Drwgweithredwr!

Oes rhywun yn gwybod pwy ydi’r person ofnadwy yma.

Ymddengys iddo gael ei yrru adref nos Sadwrn am dri o’r gloch y bore, mewn car heddlu – goleuadau glas yn fflachio, ei ddwylo wedi eu clymu. ‘Roedd wedi cael hyd i frawd newydd, sef ‘Eifion Tudur’, mab i dditectif yn Heddlu Gogledd Cymru. Nid oedd yn bosibl iddo roi ei enw iawn i’r hogiau am y rheswm yma.

‘Roedd yr heddlu’n flin, yn uffernol o flin. Roeddynt wedi gorfod galw am ‘backup’ ac wedi gorfod deffro’r dyn oedd yn gyfrifol am y cwn. ‘Roedd hwnnw’n fwy blin na’r gleision cyffredin hyd yn oed. Cafodd y ddau eu llusgo i dy’r Doctor Gwion fel petaent wedi cael eu dal yn dwyn pres o focs hel ar gyfer y tsunami.

Beth oedd y weithred ofnadwy a gyflawnwyd gan y ddau ddihuryn ofnadwy felly. Chredech chi fyth – cysgu mewn cwt. Roedd rhan o Fethel wedi ei droi i rhywbeth oedd yn ymdebygu i downtown Chicago, oherwydd bod dau hogyn pymtheg oed yn rhy ddiog i gerdded i lle’r oeddynt i fod wedi treulio’r nos, ac wedi cysgu mewn cwt. I ba beth mae’r byd yn dod?

O leiaf gallwn gysgu’n dawel gan wybod bod ein cytiau’n saff

Etholiad Cyffredinol 2005

Wele'r gystadleuaeth darogan yma.
UnYnys Mon ydi'r un mae'r rhan fwyaf yn cytuno arno - sef bod Plaid Cymru yn mynd i ad ennill Ynys Mon.

Mae nifer o'r seddau unigol yma'n hynod ddiddorol. Ynys Mon wrth gwrs - byddai wedi bod yn fwy diddorol byth ond i bethau fynd yn ffradach rhwng y Ceidwadwyr. Dylai'r bleidlais wledig ail drefnu ei hun er lles y Blaid. Y Blaid i ennill yma.Yr unig beth sydd yn fy mhoeni ydi nad oes fawr o hanes o gael gwared o Aelodau Seneddol sydd eisoes yn eu seddau yma. Upper Bann sedd Trimble a phrif darged y DUP. Dwi'n meddwl mai'r DUP fyddai'n ennill ar bleidleisiau Protestaniaid, ond caiff yr hen Dave ei achub gan Babyddion. Digwyddodd hyn yn 2001. Bethnal Green & Bow, etholaeth efo llawer o Fwslemiaid lle bydd George Galloway yn cystadlu ar ran Respect. Gallai ennill, ond i mi mae'n fwy tebygol y bydd yn hollti'r bleidlais Lafur ac yn agor y drws i'r Ceidwadwyr.Inverness - sedd Lafur y gallai'r SNP neu'r Lib Dems ei hennill. Byddwn yn betio ar yr un drefn nag o'r blaen (1) Llafur (2) SNP (3) Lib Dems. Nid oes gogwydd o ragor na 5% am fod i'r SNP. St Albans a Colne Valley - y math o seddi fyddai'n gorfod syrthio petai Llafur i gadw grym. I aros efo Llafur yn fy marn i. Maidenhead sedd Theresa May. Bydd y Lib Dems wedi gwneud ymdrech anferth yma - ac mae pleidlais Lafur y gellir ei gwasgu. Lib Dems i ennill. Bristol West Llafur 8% ar y blaen, ond pleidlais y ddwy blaid arall yn agos iawn at ei gilydd. Byddwn yn disgwyl i'r bleidlais ail drefnu ei hun ac i'r Lib Dems ennill. Cambridge - mwyafrif o 20%. Gormod i neb ei oresgyn - beth bynnag yr amgylchiadau lleol.

'Dwi'n credu y bydd gogwydd tros Brydain o 2% i'r Toriaid, gyda'r Lib Dems yn gwneud yn dda mewn rhai etholaethau. Mwyafrif o 100+ i Lafur felly.

Beth bynnag, pob lwc os ydych am gystadlu!

Pam eu bod nhw mor dlawd a ninnau yn gyfoethog?

Mae o'n beth rhyfedd bod trwch y boblogaeth yn gymharol gyfoethog mewn nifer gweddol fach o wledydd. Mae'n debyg bod asedau gwerth $9.4 triliwn gan dlodion y trydydd byd a'r cyn wledydd comiwnyddol - dwy waith cymaint o gyfalaf na sydd yn cylchdroi yng nghyflenwad arian yr UDA - neu i edrych arno mewn ffordd arall asedau cyfwerth a'r rhai a gynrychiolir gan gyfnewidfaoedd stoc Efrog Newydd. Tokyo, Llundain, Frankfurt, Toronto, Paris, Milan a'r NASDAQ efo'u gilydd. Eto, mae pawb bron yn dlawd. Pam?

Yn ol Hernando de Soto mae'r rheswm yn syml. Ni all yr holl asedau hyn gynhyrchu cyfalaf oherwydd nad oes iddynt drefn sy'n rhoi cynrychiolaeth gyfreithiol iddynt - ar ffurf dogfennau, marchnadoedd stoc ac ati - sy'n cael eu derbyn gan bawb. Mae'r asedau mewn gwirionedd y tu allan i'r drefn gyfreithiol - ac oherwydd hynny, ni ellir llawn fanteisio arnynt. Eglurir hyn yn llyfr De Soto The Mystery of Capital.

Dim i'w wneud efo agweddau, ethos economaidd, parodrwydd i weithio ac ati - ond popeth i'w wneud efo darnau o bapur sy'n dderbyniol i bawb.

Rhy fach i lwyddo ar ein pennau ein hunain?

Dadl a ddefnyddir yn erbyn annibynniaeth i Gymru yn aml ydi ein bod yn rhy fach i lwyddo ar ein pennau ein hunain. Isod rhestraf y gwledydd cyfoethocaf yn y Byd (a mesur hynny mewn GDP beth bynnag).

1 Norwy - poblogaeth 4.6m, GDP $55,280 y flwyddyn y person, twf GDP 3%
2 Swisdir - poblogaeth 7.4m, GDP $51,490, twf GDP 2%
3 Iwerddon - poblogaeth 4.1m, GDP $48,250, twf GDP 4.9%
4 UDA - poblogaeth 295.7m, GDP $41,530, twf GDP 3.2%
5 Awstria - poblogaeth 8.2m, GDP $39,130, twf GDP 2.4%
6 Yr Iseldiroedd - poblogaeth 16.4m, GDP $38,950, twf GDP 2%
7 Prydain - poblogaeth 60.7m, GDP $38,670, twf GDP 2.3%
8 Ffindir - poblogaeth 5.3m, GDP $37,740, twf GDP 3%
9 Japan - poblogaeth 127.4m, GDP $37,550, twf GDP 1.7%
10 Ffrainc - poblogaeth 60.6m, GDP $36,630, twf GDP 2.4%
11 Gwlad Belg - poblogaeth 10.4m, GDP $36,430, twf GDP 2.5%
12 Yr Almaen - poblogaeth 82.7m, GDP $35,450, twf GDP 1.9%

Go brin bod angen i mi ychwanegu mwy.

Y cytundeb heddwch, Paisley a'r dyfodol.

Ymddengys y bydd y DUP yn dod i benderfyniad yr wythnos yma os ydynt am eistedd oddi amgylch yr un bwrdd a SF, mewn gweinyddiaeth newydd. 'Does yna neb yn gwybod pa ffordd y byddant yn neidio, ond tybed faint o wahaniaeth wnaiff eu penderfyniad yn y diwedd? Mae newidiadau mawr ar droed beth bynnag.

Mae pawb yn gwybod am wn i bod newidiadau strwythurol arwyddocaol yn digwydd ym mhoblogaeth y Gogledd. Ond tybed faint sy'n ymwybodol o'r newidiadau ym mhatrwm gwleidyddol y De?

Cynhalwyd etholiadau lleol yn y Weriniaeth yn gynharach eleni, a chafwyd llu o ganlyniadau fel hyn a hyn a hyn ar hyd a lled ardaloedd dosbarth gweithiol y brifddinas yn ogystal a rhai fel hyn yn ardaloedd traddodiadol y Provos o gwmpas y ffin.

Canlyniad tebygol hyn ydi na fydd hi'n bosibl i Fianna Fail ennill grym am gyfnod maith eto heb gefnogaeth SF. Byddant mewn llywodraeth yn y De erbyn 2007, a byddant yn ol pob tebyg mewn llywodraeth yn y Gogledd hefyd - efo neu heb y DUP.

Byddant yn llywodraethu yn y De a'r Gogledd - beth bynnag am y ffin.

Canolfan y Mileniwm

Wel mae Canolfan y Mileniwm wedi agor o'r diwedd.

Mae'n debyg mai un o'n prif wendidau ni fel cenedl ydi ein bod yn swnian ac yn cwyno am ddatblygiadau y tu hwnt i'n milltir sgwar ein hunain, ac yn mwynhau bychanu ymdrechion eraill. Felly brysiaf i ddweud (cyn gwneud yn union hynny), ei bod ar un wedd yn beth cadarnhaol iawn bod Cymru efo'r adnoddau newydd sydd wedi ymddangos ym Mae Caerdydd ac yng nghanol y ddinas tros y blynyddoedd diweddar. Er yr holl wario pres cyhoeddus mewn ychydig o filltiroedd sgwar digon breintiedig beth bynnag, mae'n debyg ei fod yn gadarnhaol beth bynnag. Yn ddi amau mae'n rhoi cryn le i gredu ein bod yn magu hyder fel cenedl, yn dod yn ymwybodol ohonom ein hunain fel gwlad, yn gweld yr angen am brif ddinas go iawn i wlad go iawn.

Ond, o edrych ar arlwy'r Ganolfan tros y misoedd nesaf mae'n amlwg mai Saesneg a 'rhyngwladol', fydd naws y lle - o ran y ddarpariaeth gelfyddydol, beth bynnag. Digon naturiol mae'n debyg. Anaml iawn y gellid disgwyl llenwi 1,900 o seddi i weld cynhyrchiad Cymraeg.

Ond mae'r cwestiwn bach yn codi unwaith eto - "Oes yna le i ni, y Gymru Gymraeg yn y Gymru newydd hyderus"? 'Mond gofyn.

Dipyn o Stad

Ward Seiont, Caernarfon.

Beth petai’r Fro Gymraeg wedi ei adeiladu o’r wardiau hynny sydd a mwy nag 80% yn siarad Cymraeg? Sut byddai’n edrych?

Fel hyn.

Peblig: Caernarfon. Trefol. Byd byrlymus proletaraidd yn berwi efo plant, a chwn. Pencadlys a chartref ysbrydol y cofis oll. Bron y gallai fod yn astudiaeth achos o amddifadedd - 4ydd ward efo incwm isaf yng Nghymru, 15fed uchaf o ran diweithdra, 15fed salaf o ran addysg ac hyfforddiant, 57fed o ran ansawdd tai sal.

Seiont: Caernarfon. Trefol. Mawr a chymysg. Canol tref, fflatiau cyngor, stad dai cyngor, stadau mawr preifat, rhwydwaith o dai teras cul, ffermydd ar gyrion de Caernarfon.

Cadnant: Caernarfon. Trefol. Proletaraidd, ond ddim cymaint felly na Peblig. Stad cyngor mawr (parchus), lwni lands cymdeithasau tai, stad breifat, rhai strydoedd culion canol yn agos at ganol y dref.

Menai: Caernarfon. Trefol. Twthill sy’n dal yn rhannol ddosbarth gweithiol a thai mawr gogledd y dref. Dosbarth canol Cymraeg ei hiaith. Llawer o bobl o’r tu hwnt i Gaernarfon, ac yn wir Gwynedd. Yr unig le cyn belled i’r gogledd lle, nad yw’n anisgwyl clywed acenion y De ynddo.

Llanrug: Pentref mawr. Sownd yng Nghaernarfon ac yn ddibynnol arni’n economaidd. Dosbarth canol Cymraeg a chofis y wlad.

Bontnewydd: Pentref mawr. Sownd yng Nghaernarfon ac yn ddibynnol arni’n economaidd. Cofis wlad yn bennaf, rhai dosbarth canol Cymreig.

Bethel: Gweler Bontnewydd. Digon tebyg.

Penygroes: Pentref mawr. Diwylliant chwarel– er bod hon wedi cau. Yn orbit Caernarfon.

Groeslon. Gweler Penygroes – tebyg ond nes at Gaernarfon.

Llanwnda. Ward o bentrefi llai rhwng Groeslon / Penygroes a’r Bontnewydd. Cynnwys ardaloedd chwarel, pentref glan y mor, dosbarth canol Cymreig a cofis wlad rhan uchaf y Bontnewydd.

Wel dyna hanner yr ugain. Pob un o fewn ychydig filltiroedd i Gastell C/narfon.

Dwyrain Porthmadog: Trefol. Y rhan o Borthmadog sydd ymhell o’r mor ac nad ydi Saeson eisiau dod i fyw yno.

Gogledd Pwllheli: Trefol. Y rhan o Bwllheli sydd ymhell o’r mor ac nad ydi Saeson eisiau dod i fyw yno. Pobl tref Pwllheli a phobl o Ddwyfor wledig sydd wedi mewnfudo i’r dref. Trydydd o ran safon gwael tai yng Nghymru.

Teigl: Trefol. Blaenau Ffestiniog. Yn ol ym myd y chwareli llechi. Chwarel, neu o leiaf fersiwn open cast yn dal yn agored.

Maenofferen: Gweler Teigl. Tebyg.

Bala: Trefol, ond ychydig yn gwahanol i’r uchod. Gwasanaethu byd amaethyddol.

Tudur: Trefol. Llangefni. Proletaraidd. Un o’r wardiau efo’r incwm cyfartalog isaf yng Nghymru.

Cefni: Trefol. Llangefni. Ward mae’r heddlu’n dweud sydd a record anhygoel o anhrefn cymdeithasol. Y rheswm am hyn ydi bod yr heddlu’n ddwl. Maent yn cofnodi pob achos yng nghanol y dref (sydd yn lle anhrefnus liw nos) fel Cefni. Dydi canol y dref ddim yng Nghefni.

Cyngar: Trefol. Llangefni Llai tlawd na Tudur.

Llanuwchllyn: Gwledig. Yr unig ward amaethyddol wledig sydd a thros 80% yn siarad Cymraeg. Fel hyn oedd y rhan fwyaf o’r Fro Gymraeg ers talwm. 7fed salaf o ran ansawdd tai yng Nghymru.



Blaenau Ffestiniog

Plaid Cymru sy'n cynrychioli 11 o'r 17 ward sydd yng Ngwynedd, ond dim un o'r dair sydd ar Ynys Mon.

Wps, newydd sylwi fy mod wedi anghofio hen bentref bach Llanber - Mecca twristiaid sy'n hoffi dringo a ballu. Mae o'n edrych yn rhyfedd am wn i cael lle sydd mor boblogaidd efo Saeson fod mor Gymraeg. Ond mewn rhai ffyrdd mae'r lle yn ddigon nodweddiadol o'r lleoedd eraill sy'n Gymreig iawn - siar da o dai cyngor, pentref mawr chwarel (gynt), yn orbit C'narfon.

Nid ni'n unig sydd mewn trwbwl efo demograffeg.

Mae'n demograffeg ni yn wael, ond nid yw demograffeg Protestaniaid Gogledd Iwerddon yn dda iawn chwaith.

Bu llawer o anghytuno ynglyn a dehongli ffigyrau'r cyfrifiad diwethaf, ond mae ystadegau addysgol Swyddfa Gogledd Iwerddon yn gywir am eu bod yn dangos ymhle mae plant yn cael eu haddysgu, ac yn defnyddio ystadegau ysgolion sydd wedi eu darparu yn uniongyrchol gan rieni.

Dengys y ffigyrau mai Pabyddion ydi'r rhan fwyaf o blant. Dengys ystadegau blaenorol mai Pabyddion ydi'r mwyafrif sydd wedi bod yn cael eu gosod ar y rhestrau etholiadol ers pymtheg mlynedd bellach. Ychwanegwch hyn at y ffaith bod y Gorllewin a'r De Pabyddion yn fwy tebygol o bleidleisio o lawer na'r Dwyrain a'r Gogledd Protestanaidd, a 'dydi o ddim yn gam mawr i gasglu bod newid ar droed yma.

Ond _ _ _

Ar gychwyn yr unfed ganrif ar hugain mae'r Gymraeg yn dal i ddawnsio oddi ar dafodau plant bychain.

Mae hyn ynddo'i hun yn wyrth. Efallai mai'r wyrth yma ydi'n hunig wir sail tros fod yn obeithiol wrth feddwl am y dyfodol.


Lois ac Owain. Cefnder a chyfnither.

Un neu ddau o bwyntiau ystadegol i gnoi cil arnynt.

Ymhellach i'r blog ddoe, tybed pwy fyddai wedi dychmygu'r canlynol?

1. Mae bron i naw gwaith cymaint o blant ysgolion cynradd methu siarad y Gymraeg o gwbl na sy'n ei siarad adref.
2. Un sir yn unig sydd efo mwy na hanner plant ysgol gynradd yn siarad Cymraeg adref (Gwynedd) a dwy yn unig sydd a mwy na thraean yn gwneud hynny (Gwynedd a Mon).
3. Mae dwy sir arall (Ceredigion a Chaerfyrddin) efo mwy na pumed. Nid oes yr un o'r 18 sir arall yn cyffwrdd a'r marc 10%.
4. Nid oes yr un plentyn yn siarad Cymraeg adref ym Mlaenau Gwent, a dau sydd ym Merthyr - dau o'r un teulu mi fetia i.
5. Mae mwy o ran niferoedd yn siarad Cymraeg adref yng Nghaerdydd na sydd yn Sir Benfro, Nedd Port Talbot, Dinbych a Phowys. Mae'r bedair sir yma wedi bod ag ardaloedd naturiol Gymraeg oddi mewn i'w ffiniau hyd yn ddiweddar iawn.
6. Mae'n debyg bod mwy yn siarad Cymraeg adref yn nhref Caernarfon na sydd mewn unrhyw sir gyfan y tu allan i Wynedd ag eithrio Ceredigion, Caerfyrddin ac Ynys Mon.
7. Mae mwy yn siarad Cymraeg adref yng Ngwynedd na sydd ym mhob sir arall efo'i gilydd, ag eithrio Mon, Caerfyrddin a Cheredigion.
8. Mae 7 o'r 22 Sir efo llai nag 1% yn siarad Cymraeg adref, ac mewn 15 mae llai na 5% yn gwneud hynny.

Nid digalon ydi'r gair rhywsut!

Brwydro wnawn am Gymru Rydd Gymraeg?

Efallai bod Cymru rydd yn llawer mwy cyrhaeddadwy na Chymru Gymraeg.

Er bod cyfrifiad 2001 yn dangos bod mwy o bobl yn siarad Cymraeg nag oedd yn 91, a bod y proffeil yn iach i'r graddau bod llawer o blant yn siarad Cymraeg - pam mor ddibynadwy ydi'r ffigyrau hyn. Mae'r tabl hwn yn dangos faint o blant sy'n siarad Cymraeg yn eu cartrefi. Dyma'r plant sy'n debygol o siarad Cymraeg yn eu bywudau pob dydd - heddiw ac yn y dyfodol. Mae'r ganran - ar 6.2% yn ddagreuol o isel, ac mae wedi bod yn gostwng ers i gofnodion gael eu cadw.

Go brin bod y cynnydd yn y niferoedd sy'n siarad y Gymraeg fel ail iaith yn 'rhugl' ac yn 'lled rhugl' am gyfieithu i lawer o siarad Cymraeg ar y stryd yn y dyfodol. Diolch am y 'ffasgwyr ieithyddol'.

Irac, Vietnam a'r Wasg

Wedi gweld rhain erioed?











Roedd y stwff yma'n ymddangos yn y wasg Orllewinol yn ystod rhyfel Vietnam. Byddai pobl yn dod wyneb yn wyneb a chanlyniadau rhyfel ar gig a gwaed wrth ddarllen eu papur boreol tros eu brecwast. Buan iawn y daeth y rhyfel i fod yn un hynod amhoblogaidd, a bu rhaid i lywodraeth yr UDA ddod a'r lladd i ben.

Er gwaethaf yr holl newyddiadurwyr sydd yn Irac ar hyn o bryd, nifer ohonynt yn embedded, peidiwch a disgwyl gweld unrhyw luniau hyll. Dysgwyd y wers, a dysgwyd sut i reoli'r wasg. Mae'n debyg bod cryn ddioddefaint wedi bod yn Fallujah tros y dyddiau diwethaf. Fyddwn i ddim yn disgwyl gweld delwedd yn y wasg sy'n adlewyrchu'r dioddefaint hwnnw.

Bewley's, Grafton Street, Johann Sutter a Chymru

Un o landmarks amlycaf Dulyn yn cau yr wythnos yma. Mae erthygl ddiddorol ar hyn yn Sunday Business Post yr wythnos yma.

'Dwi'n gwybod mai'r berthynas rhwng prisiau uchel eiddo (neu aur) a difa busnesau go iawn ydi byrdwn yr erthygl, ond mae hi'n codi cwestiynau ehangach - i ba raddau y gall grymoedd masnachol sgubo nodweddion diwylliannol ardaloedd a'r gwledydd o'r neulltu?

Mae prisiau eiddo - a photensial masnach i wneud elw ar ei fwyaf grymys yng Nghaerdydd (ag edrych ar bethau o safbwynt Cymreig o leiaf). Mae llawer o'r Caerdydd 'dwi yn ei gofio pan ddechreuais fynd yno chwarter canrif yn ol wedi mynd - yr hen dafarnau dinesig Brains, i gyd bron wedi eu hadnewyddu, y cymunedau o gwmpas y dociau wedi eu claddu gan fflatiau, caffis Asteys, marchnad Mill Lane, Y Moon a Smileys ac ati.

Ag edrych yn bellach yn ol mae'r hen gymunedau yn y canol wedi mynd - fel y gymuned unigryw honno - .Newtown - cymdogaeth Babyddol / Wyddelig yng Nghymru.

Mae'n debyg bod lles wedi dod o hyn oll, ond mae llawer wedi ei golli hefyd.

Poscript bach. Ymddengys bod gwerth masnachol o 2,000,000 euro i'r ffenestri lliw, ac mae canoedd o bobl wedi bod yn mynd a'u plant yno i dynnu eu lluniau o flaen y ffenestri yn ystod yr wythnos neu ddwy diwethaf.

Gwersi o'r UDA?

Mae Cymru a'r UDA mor gwahanol ag y gallent fod o ran maint, poblogaeth, gwleidyddiath ac ati. Ond oes gwers yn yr hyn a ddigwyddodd i ni, yma, rwan?

Yn ol pob son ennill wnaeth Bush (neu'n hytrach Rove efallai) trwy apelio at ei etholaeth naturiol yn hytrach na mynd ar ol y 'tir canol' bondigrybwyll. Mae llawer o bobl y byddwn i wedi eu hystyried yn genedlaetholwyr Cymreig ddim yn trafferthu pleidleisio'n aml. A oes yna fwy o bleidleisiau i PC eu hennill yma na sydd mewn brwydr 4 ffordd am fathau eraill o bobl?

Bush ta Kerry? (eto)

Mae hi 'rwan yn 10:20 a fydd yna ddim byd swyddogol am sbel eto - ond mae llawer iawn o arian wedi ei fetio ar Kerry yn ystod yr awr i awr a hanner diwethaf os ydi'r cwmniau betio yn unrhywbeth i fynd arnynyt. Gobeithio bod rhywun yn gwybod rhywbeth.

Ydych chi'n betio?

'Dydw innau ddim chwaith yn aml - ond byddaf yn mentro ceiniog neu ddwy ar rygbi a gwleidyddiaeth weithiau. Newydd wneud bet bach ar Kerry yma.

Mae'r indices taleithiol yn ddifyr. Mae up side y bet Nevada yn bedair gwaith y downside os ydych yn betio tros Kerry (hy sell). Mae'r pol diweddaraf yn rhoi'r dalaith yn hollol gyfartal (er mai hwn ydi'r cyntaf ers sbel i beidio a rhoi Bush ar y blaen). Gwerth £1 neu ddwy y pwynt i'r mentrus efallai?

Bush neu Kerry?

Mae'r rhan fwyaf o bobl - gan gynnwys y bwcis o'r farn mai Bush fydd yn ennill. 'Dwi'n anghytuno - am bedwar rheswm:

(1) Mae'r polau yn agos - ond 'dydyn nhw ddim yn 'gweld' pobl sydd ond efo ffonau symudol. Bydd y rhan fwyaf o'r bobl hyn yn pleidleisio i Kerry.
(2) 'Dydi'r polau ddim yn gweld pobl sydd wedi cofrestru'n hwyr chwaith. Democratiaid ydi'r rhan fwyaf o'r rhain.
(3) Anaml iawn y bydd arlywydd yn cael ei ail ethol os nad oes ganddo 50% yn y polau piniwn ar ddiwedd yr ymgyrch. Nid oes gan Bush hynny.
(4) Yn 2000 roedd Bush ymhellach o flaen Gore yn y polau nag yw o flaen Kerry 'rwan. 'Collodd' y bleidlais o 500,000 pleidlais.

John Peel wedi marw

Wel, John Peel wedi marw. Gallwn ddisgwyl cofiannau lu tros y dyddiau nesaf. Tybed faint o son fydd mai John Peel oedd un o'r ychydig DJs Saesneg a roddodd sylw i fandiau Cymraeg (hy rhai sy'n canu yn y Gymraeg)? Dim llawer debyg.