BlogMenai.com

Ffigyrau'r mis

2012-02-01T08:42:00.001Z

Yn ol tros chwe mil UV am y tro cyntaf ers y gwanwyn. Diolch yn fawr bawb.

Pwy ydi Bwrdd rheoli'r Toriaid Cymreig?

2012-01-31T19:39:00.002Z

Mae blogiad Vaughan ynglyn a chymhlethdod diwynyddol bron strwythurau mewnol y Blaid Doriaidd yn ddiddorol ynddo'i hun.

Ond mae un peth yn mynd a fy sylw i'n bersonol mwy na pwy yn union ydi arweinydd y Toriaid Cymreig - sef y ffaith bod Andrew RT Davies yn aelod o Fwrdd Rheoli y Toriaid Cymreig. Dyma'r corff mae'n debyg a benderfynodd na ddylai aelodau cyffredin y Blaid Doriaidd yng Nghymru gael dewis eu prif ymgeisyddion rhanbarthol, ac mai pobl oedd eisoes wedi yn aelodau - pobl fel Oscar ac R T Davies ei hun - ddylai gael sefyll.

Byddai'n ddiddorol gwybod os oedd unrhyw aelodau cynulliad ar y Bwrdd pan ddaethwyd i'r penderfyniad, ac os oeddynt wedi pleidleisio i enwebu nhw eu hunain tra'n gwrthod rhoi unrhyw ran i aelodau cyffredin y blaid yn y penderfyniad.

Llafur ac anghyfartaledd

2012-01-30T16:30:00.001Z

Hmm - felly prif ddadl Ed Milliband yn erbyn annibyniaeth i'r Alban ydi y dylai holl wledydd y DU aros efo'i gilydd i ymladd yn erbyn anghyfartaledd.

Mae'n anodd gwybod os i chwerthin 'ta chrio. Mi gafodd Llafur dair blynedd ar ddeg rhwng 1997 a 2010 i fynd i'r afael ag anghyfartaledd cymdeithasol ac aethant ati i gynyddu'r anghyfartaledd hwnnw'n sylweddol.

Mae tri prif ffordd o fesur anghyfartaledd - cyfoeth, incwm a iechyd. Yn ystod y tair blynedd ar ddeg o lywodraeth Lafur cynyddodd cyfoeth, incwm a iechyd cyfartalog yn yr etholaethau hynny sy'n dychwelyd Toriaid (hy rhai Seisnig yn bennaf) gan aros yn yr un lle fwy neu lai mewn etholaethau Llafur (hy y rhan fwyaf o rai'r Alban a Chymru). Erbyn i'r llywodraeth Lafur gael ei chicio allan yn 2010 roedd anghyfartaledd yn y DU yn waeth na phob gwlad namyn pedair o 25 gwlad fwyaf cefnog y Byd.

Os ydych eisiau darlun cyflawn o fethiant llwyr Llafur i wella ansawdd bywyd eu cefnogwyr yng Nghymru, yr Alban a Lloegr gweler yma.

Ffiniau etholiadol - y pledio arbennig -rhan 1

2012-01-29T11:54:00.002Z

Mae Blogmenai wedi mynegi cefnogaeth yn y gorffennol i gynlluniau llywodraeth y DU i leihau'r nifer o aelodau seneddol Cymreig o 40 i 30. 'Does yna ddim cyfiawnhad o unrhyw fath tros barhau a threfn sy'n gor gynrychioli Cymru i raddau sylweddol, iawn mewn oes lle mae pawb yn y wlad hefyd yn cael ei gynrychioli gan bump aelod Cynulliad - pedwar o rai rhanbarthol ac un etholaethol.

Yn anffodus 'does yna ddim ffordd dwt o wneud y gyfundrefn yn fwy teg, ac felly mae'n rhaid derbyn bod rhai o'r etholaethau am fod yn anghyfarwydd ac anhylaw. Mae'r blog hefyd wedi darogan y bydd yna cryn dipyn o chwarae ar hyn gyda gwleidyddion a phleidiau yn gwneud rhyw achos neu'i gilydd i amddiffyn eu buddiannau eu hunain.

Glyn Davies sydd wrthi y tro hwn yn awgrymu y dylai Canolbarth Cymru gael ystyriaeth arbennig. Trwy gyd ddigwyddiad mae etholaeth Glyn Davies yng Nghanolbarth Cymru.

Wales Today a blaenoriaethau'r Bib

2012-01-27T21:49:00.001Z

Difyr gweld bod prif long newyddiadurol y Bib, Wales Today wedi cynhyrfu'n lan oherwydd bod gwraig Mitt Romney - sy'n rhywbeth i'w wneud efo gwleidyddiaeth yr US of A - efo rhyw gysylltiad neu'i gilydd efo Maesteg. Doedd y ffaith i un o bleidiau Cymru ychwanegu 1,500 at ei haelodaeth ddim werth ei riportio.

Dweud pob dim sydd angen ei ddweud am natur y Bib yng Nghymru mae gen i ofn.

Aelodaeth y Blaid wedi cynyddu'n sylweddol

2012-01-27T17:53:00.004Z

'Dydi o ddim yn syndod o gwbl i mi i aelodaeth y Blaid gynyddu o 1,500 tros y pedwar mis diwethaf.

Mae wedi bod yn amlwg ers wythnosau bod yr etholiad am yr arweinyddiaeth wedi esgor ar gynnydd sylweddol mewn diddordeb yn y Blaid ac mae'n naturiol felly bod mwy o bobl o lawer wedi gwneud cais i ymaelodi. Mae yna le i gredu hefyd bod llawer o'r aelodau newydd yn bobl nad ydynt wedi bod yn aelodau yn y gorffennol, ac yn aml maent yn bobl cymharol ifanc.

Fedra i ddim cofio unrhyw etholiad o'r blaen yn creu y fath ddiddordeb, ac mae yna reswm am hynny. Y tro hwn mae yna wahaniaeth go iawn rhwng rhai o'r ymgeiswyr - mae cyfle i adael y gorffennol ar ol. 'Dydi pobl heb fod yn ymuno efo'r Blaid yn eu canoedd er mwyn amddiffyn y status quo, a'r argraff 'dwi yn ei chael o siarad efo pobl sydd wedi bod yn aelodau ers blynyddoedd ydi bod y rhan fwyaf o'r rheiny eisiau torri tir newydd hefyd.

Mwy o gyfeithiadau o iaith ryfedd y Pleidwyr gwrth annibyniaeth

2012-01-26T18:01:00.005Z

'Dydi'r Blaid erioed wedi dadlau o blaid annibyniaeth i Gymru. - Dydw i erioed wedi bod o blaid annibyniaeth i Gymru.

Mae yna joban fawr o adeiladu cenedl i'w gwneud yn gyntaf. - Mae hyn i gyd am gymryd amser hir, hir, hir.

Mae hon yn glasur o ran y grefft o siarad efo dwy gynulleidfa wahanol a defnyddio'r un geiriau i roi dwy neges wahanol. Y neges i'r sawl sydd o blaid annibyniaeth ydi 'Dwi'n gwneud fy ngorau i baratoi'r ffordd', ond y neges i bawb arall ydi 'Dydi Cymru ddim yn barod eto, a fydd hi ddim yn barod am hydoedd chwaith'. . Does yna ddim gwaith adeiladu i'w wneud ar y genedl - mae eisoes yn bodoli.

O ia - erbyn meddwl 'dwi o Blaid annibyniaeth i Gymru yn Ewrop. - 'Dydw i ddim o blaid annibyniaeth go iawn, ond mae amgylchiadau yn fy ngorfodi i gymryd arnaf fy mod.

Mae hon hefyd yn glasur. Mae pob copa walltog yn gwybod O'r gorau mai annibyniaeth a la Denmarc sydd dan sylw - nid fersiwn Gogledd Corea neu Iran. Mae smalio mai camddealltwriaeth anffodus ydi'r argraff flaenorol bod y siaradwr yn erbyn annibyniaeth yn sarhad ar ddeallusrwydd y gwrandawr.

Beth ydi annibyniaeth yn y Byd sydd ohoni, mae pawb yn rhyng ddibynol _ _ globaleiddio _ _ - bod yn neis efo'n gilydd _ _ _ Ail Ryfel Byd _ _ _Hitler _ _ _ y Byd yma yn rhy fach _ _ _ bywyd rhy fyr i ffraeo. - Fedra i ddim meddwl am rhywbeth call i'w ddweud, felly well i fi feddwl am rhywbeth cymhleth iawn i'w ddweud yada, yada, yada, yada, yada, yada ad naseum.

Carwyn Jones o blaid mwy o bres i'r Cynulliad, ond yn erbyn cael yr hawl i'w godi

2012-01-26T16:59:00.000Z

Hmm - felly mae Carwyn Jones o'r farn bod y ffordd mae Cymru yn cael ei hariannu yn anheg, ac mae'n bendant nad ydyw am weld pwerau trethu arwyddocaol yn dod i Gaerdydd.

Mae'r blog yma wedi darogan sawl gwaith yn y gorffennol na fydd y Blaid Lafur Gymreig byth eisiau pwerau trethu arwyddocaol. Y rheswm am hynny ydyw mai unig uchelgais y blaid honno i Gymru ydi gofyn i San Steffan am fwy o arian cyhoeddus a dosbarthu'r arian hwnnw i'w chleantiaid Cymreig. Y peth diwethaf mae am ei weld ydi perthynas yn cael ei sefydlu rhwng gwariant cyhoeddus a threthu. Gwario heb drethu ydi prif genhadaeth y Blaid Lafur Gymreig - gwleidyddiaeth yr ysgol feithrin - yr unig fath o wleidyddiaeth mae Llafur yng Nghymru yn gyfforddus efo hi.

A beth bynnag - 'dydi Carwyn ddim yn credu bod Cymru'n cael ei hariannu yn anheg go iawn, neu mi fyddai wedi dweud rhywbeth pan roedd Llafur mewn grym yn San Steffan - ond wnaeth o ddim mentro agor ei big ynglyn a'r mater. Smalio ei fod yn meddwl bod yr ariannu yn amhriodol mae'r dyn mae gen i ofn - a gwneud hynny er mwyn cael chwaneg o wonga di gost (o ran ei hun) i'w ddosbarthu.

Dweud un peth sy'n golygu rhywbeth arall

2012-01-25T17:24:00.003Z

Mae arweinyddiaeth y Blaid wedi bod yn amwys (a bod yn garedig) ynglyn ag annibyniaeth ers degawdau. Mae'r amwyster hwnnw wedi esgor ar ieithwedd arbennig sydd wedi ei gynllunio i gyfleu un ystyr i'r sawl sydd o blaid annibyniaeth (lled gydymdeimlad at y syniad) , ac un cwbl wahanol i bawb arall (gwrthwynebiad i'r syniad). I helpu darllenwyr Blogmenai fynd i'r afael a'r etholiad am yr arweinyddiaeth 'dwi wedi paratoi cyfieithiad bach o rhai o'r ymaddion rydym yn eu clywed yn aml sydd wedi tyfu o'r ieithwedd yma.

Rydw i'n credu yn Ewrop y rhanbarthau. - 'Dydw i ddim yn credu mewn annibyniaeth neu Rydw i'n coelio mewn tylwyth teg ac ysbrydion a phob math o bethau dychmygol eraill.

'Dydi pwer yn yr Undeb Ewropeaidd ddim yn cael ei ymarfer ar lefel rhanbarthol, mae'n cael ei ymarfer ar lefel cenedlaethol a rhyng genedlaethol - felly y bu erioed, felly mae, ac felly y bydd yn y dyfodol. Dyna pam bod cyn ranbarthau o wledydd Dwyrain Ewrop yn ymuno fel gwledydd ac nid fel rhanbarthau.

'Dwi'n ol genedlaetholwr - 'Dwi ddim yn genedlaetholwr Cymreig , ac felly mae'n dilyn nad ydw i yn credu mewn annibyniaeth i Gymru.

Gweler yma.

Mae'r holl son yma am annibyniaeth yn tynnu sylw oddi wrth yr economi (neu greu swyddi neu beth bynnag) , ac mae hynny'n bwysig, bwysig, bwysig. - 'Dydw i ddim eisiau siarad am hyn, 'dydw i ddim yn ystyried annibyniaeth i Gymru yn bwysig a 'dydw i ddim eisiau gwneud unrhyw gysylltiad rhwng cyflwr economi Cymru a'i statws cyfansoddiadol.

Dylai statws cyfansoddiadol Cymru fod yng nghanol y ddadl economaidd, a dylai'r economi fod yng nghanol a ddadl ynglyn a statws cyfansoddiadol Cymru. Mae'r berthynas rhwng y naill a'r llall yn anatod.

Os ydych chi eisiau arweinydd sy'n siarad am annibyniaeth trwy'r amser peidiwch a phleidleisio i mi. - Os ydych eisiau arweinydd sydd byth yn son am annibyniaeth, fotiwch i fi.

Amcan tymor hir ydi annibyniaeth i'r Blaid - Mae annibyniaeth yn amcan mor hir dymor i'r Blaid fel nad oes angen i neb sy'n fyw heddiw boeni am y peth - byddwn i gyd wedi hen farw cyn i'r mater dderbyn sylw.

Os oes yna rhywun efo ymadroddion tebyg, mae croeso i chi eu gadael ar y dudalen sylwadau - ynghyd a chyfieithiad.

Cyfle olaf (bron) i ymuno a'r Blaid

2012-01-25T16:32:00.002Z

Mae gennych hyd hanner nos 'fory os ydych eisiau ymuno efo'r Blaid mewn pryd i bleidleisio yn yr etholiad am yr arweinyddiaeth.

Yr her i Ian Jones

2012-01-23T19:07:00.000Z

Pob lwc i Ian Jones, prif weithredwr newydd S4C. Ymddengys ei fod yn dechrau ar ei waith heddiw.. Mae yna joban go fawr o'i flaen, a gobeithio nad ydi ei alltudiaeth ar yr ochr arall i Gefnfor yr Iwerydd wedi amharu ar ei allu i wneud y joban honno.

Mae'r sylw i S4C golli cysylltiad efo'i chynulleidfa wedi ei wneud mor aml nes iddo fynd yn ystrydeb braidd, ac fel pob ystrydeb rhannol wir yn unig ydyw. Y gwir ydi i'r gynulleidfa hefyd golli cysylltiad efo S4C, a'r rheswm am hynny ydi i'r gynulleidfa botensial newid yn sylweddol ers sefydlu'r sianel. Mae'r Cymry Cymraeg yn y byd sydd ohoni yn fwy amrywiol, yn fwy trefol, yn ieuengach, yn llai llithrig eu Cymraeg ac wedi eu gwasgaru yn ehangach nag oeddynt pan sefydlwyd y sianel.

Methiant i addasu i amodau cymdeithasegol fel maent yn datblygu ydi rhan go lew o fethiant S4C. Dydi'r ffaith nad ydi prif weithredwr newydd y sianel heb dreulio llawer o amser yng Nghymru yn ddiweddar ddim yn golygu na all y sianel ymateb i'r newidiadau hynny - ond mae'n bwysig bod rhywun ar ddec S4C efo digon o ddiddordeb a dealltwriaeth o'r Gymru gyfoes i ganiatau i'r sianel ddatblygu mewn ffordd sy'n gydnaws ag anghenion ei chynulleidfa potensial.

Twpdra o'r radd flaenaf

2012-01-22T21:17:00.004Z

Diolch i Syniadau am dynnu ein sylw at y ffaith rhyfeddol bod Dafydd Elis Thomas yn ystyried canmoliaeth gan Gwilym Owen yn ystod un o'i rants gwrth genedlaetholgar fel rheswm i bleidleisio trosto fel arweinydd newydd i'r Blaid.

Am unwaith yn fy mywyd 'dydw ddim yn gwybod beth i'w ddweud.

Cynlluniau Llais Gwynedd ar gyfer gweithwyr sector cyhoeddus yng Ngwynedd

2012-01-21T18:40:00.001Z

Mae'r blog hwn wedi nodi ar sawl achlysur i 2011 fod yn flwyddyn wirioneddol erchyll i'r meicro grwp gwleidyddol o Wynedd - Llais Gwynedd.

Pan fydd y rhan fwyaf ohonom - yn unigol neu'n gorfforaethol - yn cael blwyddyn giami, byddwn (os ydym yn ddoeth) yn ymateb trwy ddysgu gwers neu ddwy o'r profiad, gweithredu ar y gwersi hynny a symud ymlaen. Nid felly Llais Gwynedd. Eu hymateb nhw ydi ceisio sicrhau bod rhywun arall yn cael blwyddyn erchyll yn 2012, neu a bod yn fanwl gywir bod 600 o deuluoedd yng Ngwynedd yn cael blwyddyn hynod anodd. Son ydw i wrth gwrs am eu cynlluniau cynhyrfus i sacio 600 o weithwyr Cyngor Gwynedd.

Rwan, mae sawl peth i'w ddweud am hyn. Yn gyntaf, mae Cyngor Gwynedd eisoes wedi mynd trwy broses o raglennu toriadau am gyfnod o bedair blynedd. Mae rhywbeth yn wyrdroedig braidd am ganmol toriadau, ond mae'r broses wedi mynd rhagddi mewn modd cyfrifol, cynhwysol a threfnus. Canlyniad hynny ydi rhaglen fanwl sydd am sicrhau y bydd y toriadau anorfod yn digwydd mewn cyd fframwaith sydd wedi ei reoli a'i gynllunio. At ei gilydd mae aelodau Llais Gwynedd wedi chwarae rhan adeiladol yn hyn oll. Ar y pwynt yma efallai ei bod werth nodi i swyddi gael eu dileu ar gychwyn y broses rhai blynyddoedd yn ol pan aeth swydd cyfarwyddwr corfforaethol a phenaethiaid gwasanaeth.

Ag etholiadau ar y gorwel, fodd bynnag ymddengys bod Llais Gwynedd wedi penderfynu mai eu strategaeth orau ydi apelio at holl ddarllenwyr Daily Mail y sir. Bydd y sawl ohonoch sy'n dod ar draws y cyhoeddiad adain dde o bryd i'w gilydd yn ymwybodol mai un o'i amrywiol obsesiynau ydi 'biwrocratiaid'. Ym myd bach y Mail mae'r rheiny yn bobl hynod ddrwg a diwerth y dylid eu sacio mewn niferoedd mor fawr phosibl, cyn gynted a phosibl. Felly - os ydw i'n deall pethau yn iawn, mae'r rhaglen strythuredig wedi ei gollwng, ac mae Llais Gwynedd wedi neidio ar wagen bopiwlistaidd - os niwrotig - y Mail.

Mae'n bosibl wrth gwrs bod yna swyddi na ellir eu cyfiawnhau yn y cyngor - mae hynny'n wir am pob endid corfforaethol mawr, ond mae'n rhyfeddol o hawdd edrych ar swydd rhywun arall o hirbell ac amau ei gwerth. Fel 'dwi'n 'sgwennu y pwt yma 'dwi'n edrych ar farbwr mewn siop dorri gwallt tros y ffordd - mae o wedi treulio tri chwarter awr yn eistedd yn ei siop wag yn edrych ar y teledu. Ond 'dydi hynny ddim yr un peth a dod i gasgliadau gwrthrychol ynglyn ag effeithlionrwydd darpariaeth cyngor, a lle a phwrpas swyddi unigol o fewn y ddarpariaeth yna.

Gan fod Llais Gwynedd mor fanwl ynglyn a faint o swyddi maent am eu dileu, byddai dyn yn cymryd eu bod wedi gwneud ymchwil go fanwl i effeithlionrwydd Cyngor Gwynedd, a lle swyddi unigol o fewn y ddarpariaeth. Mae ganddynt gyfle i ddod a'u cynlluniau ger bron y Cyngor yn mis Mawrth a chyflwyno unrhyw waith ymchwil maent wedi ei wneud bryd hynny. Gallant wedyn egluro pa swyddi fydd yn cael eu dileu a pham, a gwneud cynnig yn unol a hynny. Ond fydd hynny ddim yn digwydd wrth gwrs - dydi popiwlistiaeth hysteraidd y tabloids adain dde Seisnig ag ymchwil gwrthrychol ddim yn cyd fyw yn rhwydd iawn.

Ac wrth gwrs mi fyddai yna gost sylweddol i Gyngor Gwynedd ac i'r economi ehangach o sacio'r 600. Mae 600 o swyddi yn nifer anferth yng nghyd destun Gwynedd. Byddai dod o hyd i'r arian diswyddo yn glec o £14m i'r sir. Byddai £16m a mwy yn cael ei dynnu allan o'r economi yn flynyddol. A bod yn blwyfol am funud, byddai hyn yn farwol i'r sector breifat yn nhref Caernarfon a'r pentrefi o'i chwmpas - ardal boblog sydd yn Gymreiciach o ran iaith na'r unman arall yng Nghymru. Byddai llai - llawer llai - yn cael ei wario ym mhob siop, tafarn, ty bwyta ac yn wir siop sglodion yn yr ardal. Mae'r un peth yn wir i raddau llai am ganolfannau gweinyddol eraill y sir, sydd wedi eu lleoli yn rhai o'r prif drefi. Mae unrhyw ymysodiad ar y sector cyhoeddus hefyd yn ymysodiad ar y sector preifat mewn ardal lle mae canran uchel o'r boblogaeth yn ddibynol ar wariant cyhoeddus am eu bywoliaeth.

Mae gweithwyr sector cyhoeddus o dan warchae yng nghyd destun y Deyrnas Unedig - ystyriaethau syniadaethol clymblaid adain dde yn Llundain dy'n rhannol gyfrifol am hynny. Mae Llais Gwynedd eisiau cefnogi'r agenda honno yn lleol, tra bod y Blaid Lafur yn llugoer o ran eu cefnogaeth i'r undebau. Dim ond un plaid yng Nghymru sydd wedi bod yn ddi amwys o ran ei chefnogaeth i weithwyr sector cyhoeddus a'u teuluoedd, a Phlaid Cymru ydi'r blaid honno. Mae'n bwysig i'r Blaid wneud hynny yn gwbl glir yn ystod y misoedd nesaf.

Syrpreis, syrpreis _ _ _

2012-01-19T18:39:00.001Z

_ _ _ mae'r llywodraeth yng Nghaerdydd wedi penderfynu peidio a chyhoeddi'r bwlch rhwng gwariant ar addysg yng Nghymru a Lloegr.

Mae'r blog yma wedi dangos yn y gorffennol bod y bwlch enwog wedi datblygu tros gyfnod o bedair blynedd- 2003 - 2007 - y cyfnod trychinebus hwnnw hanes Cymru pan roedd Llafur mewn grym ar ei ben ei hun. Roedd y cyfnod wedi ei nodweddu gan raglenni cau ysbytai, cyfyngu ar wariant ar addysg, a diffyg crebwyll cyffredinol.

A barnu o dystiolaeth y misoedd diwethaf a newyddion heddiw, gallwn ddisgwyl yr un math o beth y tro hwn hefyd.

Argyfwng ariannol y Toriaid Cymreig

2012-01-19T15:54:00.004Z

Heb amheuaeth bydd darllenwyr blogmenai yn hynod drist a dryslyd o ddeall na fydd yn bosibl i'r Toriaid Cymreig gynnal eu Cynhadledd Wanwyn yn Llandudno eleni oherwydd tlodi. Ymddengys bod y digwyddiad deuddydd wedi ei ganslo, a bod rali ar gyfer ymgyrchwyr yn etholiadau'r cynghorau i'w gynnal yn ei le.

'Dwi ddim eisiau gwthio'r cwch i'r dwr am eiliad - mae pob amser yn beth perygl bysnesu mewn anghydfod deuluol, yn arbennig pan mai pres ydi asgwrn y gynnen. Ond fedra i ddim atal fy hun rhag nodi i'r Toriaid Prydeinig dderbyn £12.2m o bunnoedd o gyfraniadau preifat yn y flwyddyn hyd at Fehefin y llynedd gan eu cyfnogwyr hoffus - miliwn y mis. Rwan 'dwi'n gwybod bod y Feniw ar yr ochr ddrud, ond wir Dduw mi fyddai dyn yn disgwyl y byddai'r Toriaid Seisnig yn gallu cynnig rhyw fymryn o gymorth i'w cefndryd llywaeth a di geiniog yng Nghymru, gan eu bod wedi eu claddu gan y ffasiwn gyfoeth. Naill ai eu bod yn rhyfeddol o grintachlyd, neu does yna uffern o neb ymhlith y Toriaid Cymreig eisiau mynd i Landudno i falu cachu am ddeuddydd.

Gyda llaw mae'n ddifyr nodi bod tros i hanner y wonga wedi dod o gyfeiriad sefydliadau ariannol yn ninas Llundain - sefydliadau sydd wedi'n cael yn y smonach ariannol rydym yn cael ein hunain ynddi ar hyn o bryd - a sefydliadau nad ydi'r Toriaid eisiau gwneud unrhyw beth o gwbl i'w hypsetio.

Argymhellion y Comisiwn Ffiniau - rhan 2

2012-01-17T17:36:00.004Z

Reit, beth am gael cip ar y Gymru Gymraeg? – neu’r Gymru gymharol Gymraeg a bod yn fanwl gywir.

Yr etholaeth fwyaf hawdd i’w galw ydi Gwynedd. Mae’r Comisiwn wedi tynnu tua ugain mil o etholwyr o Ddwyrain Arfon a’u rhoi yn yr un etholaeth a Mon, tra’n cyfuno gweddill Arfon efo Meirion Dwyfor ynghyd a 4,000 o etholwyr o Ogledd Orllewin Powys a 5,500 o waelod Dyffryn Conwy. Mae’r sedd yma yn cynnwys nifer sylweddol o Gymry Cymraeg, ac mae’r rhan fwyaf o’r wardiau o Gonwy a Gwynedd efo hen hanes o bleidleisio i’r Blaid ar pob lefel. Mae hyd yn oed y wardiau o Bowys yn rhai eithaf Cymraeg o ran iaith, a gall y Blaid ddisgwyl gwneud yn dda yn y rhain – rwan eu bod mewn etholaeth enilladwy. Bydd y Blaid yn ennill yn hawdd yma.

Menai / Ynys Mon: Cyfunir Dwyrain Arfon, Ynys Mon ynghyd a dwy ward o ardal Llanfairfechan yng Nghonwy. ‘Dydi’r newidiadau ddim yn sylfaenol newid y cydbwysedd rhwng Llafur a’r Blaid yn Ynys Mon, ond mae’r bleidlais Doriaidd yn sylweddol is yn y wardiau tir mawr nag ydynt ar Ynys Mon – yn arbennig felly y tu allan i Fangor. O ganlyniad mae’r etholaeth newydd yn parhau i fod yn un ymylol rhwng Llafur a’r Blaid, gyda goruwchafiaeth bach i Lafur. Serch hynny mae unrhyw obaith oedd gan y Toriaid yn Ynys Mon yn cael ei ddiffodd i pob pwrpas. Yr her i’r Blaid fydd argyhoeddi’r bleidlais wrth Lafur ym Mon mai’r Blaid a’r Blaid yn unig sy’n gallu curo Llafur. Mae’r ffaith bod y canfyddiad yna’n digwydd bod yn wir yn gwneud yr her honno yn haws i’w gweithredu.

Ceredigion / Gogledd Penfro: Ychwanegir 1,700 o etholwyr o Gaerfyrddin a 17,000 o Ogledd Penfro at Ceredigion. Mae’r Lib Dems a’r Blaid yn gryf yng Ngheredigion, ond yn wanach yng Ngogledd Penfro. ‘Dydw i ddim yn meddwl bod yr ychwanegiadau yn newid y cydbwysedd llawer iawn. Cyn belled a bod y Blaid yn dod o hyd i ymgeisydd cryf byddant yn gwneud yn well nag y gwnaethant yn 2010 – ond bydd cael gwared o holl fwyafrif Mark Williams yn anodd mewn un etholiad. Serch hynny mae digon o le i fod yn obeithiol - llwyddwyd i wneud rhywbeth mwy anisgwyl o lawer yn ol yn 1992 ar ffiniau digon tebyg i’r rhain, pan ddaeth Cynog Dafis o’r pedwerydd safle i’r cyntaf.

Llanelli: Mae tua 19,000 o etholwyr yn dod at Lanelli o etholaeth Gwyr. Mae hyn yn gwneud etholaeth ymylol Llanelli yn llawer saffach i Lafur.

Caerfyrddin: Ffurfir yr etholaeth yma o Ddwyrain Caerfyrddin / Dinefwr a’r ardal o Gaerfyrddin oedd yn Ne Caerfyrddin / Dinefwr. Ar bapur mae’r newid yma yn creu sedd weddol ymylol rhwng y Blaid, Llafur a’r Toriaid gyda’r Blaid 1,000 – 1,500 ar y blaen. Byddwn yn disgwyl i’r oruwchafiaeth fod yn uwch na hynny pan ddaw’r etholiad fodd bynnag. Mae pleidlais y Blaid yn gyffredinol gryf yn rhan Dwyreiniol yr etholaeth newydd, ac mae hefyd yn uchel yng Ngorllewin Caerfyrddin ar pob lefel ag eithrio un San Steffan – ac mae’n debyg mai pleidleisio tactegol sy’n gyfrifol am y bleidlais is yn yr etholiadau hynny. Bydd yr etholaeth newydd yn cael gwared o’r angen i Bleidwyr bleidleisio yn dactegol, a byddwn yn disgwyl goruwchafiaeth o 3,000+ i’r Blaid.

Ymlaen tua'r gorffennol efo'r Blaid Doriaidd Gymreig

2012-01-16T17:16:00.003Z

Mae dweud bod y Blaid Doriaidd Gymreig yn arwain y ffordd ar unrhyw fater o gwbl yn beth gogleisiol braidd i'w ddweud– wedi’r cwbl eu prif naratif yn y Cynulliad ar hyn o bryd ydi y dylid dilyn esiampl San Steffan ar pob achlysur. Ond ag ystyried ymddygiad diweddar Mohammed Asghar a Cheryl Gillan mae'r mater yn mabwysiadu gwedd mwy difrifol.

Byddwch yn cofio bod Oscar yn ystyried y gyfundrefn wleidyddol ddatganoledig yng Nghymru fel modd iddo fo a’i deulu ymgyfoethogi. Byddwch hefyd yn ymwybodol i Cheryl Gillan werthu ei thy yn fuan cyn iddi ddod yn hysbys y bydd trenau enfawr yn hyrddio i lawr y cledrau ar 220 mya tua 700m o’r dywydedig dy maes o law. Roedd y wybodaeth yma ar gael iddi hi cyn i’r datganiad swyddogol gael ei wneud, ond ‘doedd o ddim ar gael i’r prynwr anffodus wrth gwrs.

Mae bron fel petai’r Toriaid Cymreig yn ceisio arwain y ffordd yn ol i’r naw degau canol – cyfnod pan roedd storiau am sleaze gan wleidyddion Toriaidd yn ymddangos bron yn wythnosol yn y cyfryngau Prydeinig.

Llongyfarchiadau _ _ _

2012-01-15T17:07:00.000Z

_ _ _ i David Cameron am lwyddo i gynyddu aelodaeth yr SNP o tros i 800 mewn cyfnod o bump diwrnod. Mae aelodaeth y blaid genedlaetholgar bellach yn ymylu at gyrraedd 21,000.

Nid aelodaeth yr SNP yn unig sydd ar gynydd - mae aelodaeth Plaid Cymru wedi codi'n sylweddol tros y misoedd diwethaf hefyd - sgil effaith o bosibl i'r etholiad am yr arweinyddiaeth.

Gwerthoedd teuluol

2012-01-13T18:19:00.002Z

Mae Blogmenai eisoes wedi cael y pleser o ganmol Mohammed Asghar am ei werthoedd teuluol cadarn. Chwi gofiwch i'r cyfaill wneud safiad cadarn tros werthoedd teuluol trwy adael Plaid Cymru pan wrthododd y blaid honno gyflogi ei ferch Natasha. Byddwch hefyd yn cofio iddo ddechrau gweithio i gael ei wraig, Firdaus wedi ei henwebu ar gyfer ymgeisyddiaeth Toriaidd ar Gyngor Casnewydd yn fuan wedi marwolaeth y Cynghorydd Les Knight - a gwneud hynny ymhell cyn i rigor mortis ddechrau cerdded corff Les druan.

Beth bynnag, daeth 'chwaneg o dystiolaeth i law heddiw o gadernid gwerthoedd teuluol Oscar pan ddaeth yn amlwg ei fod bellach yn cyflogi'r ferch a'r wraig yn y Cynulliad gydag arian y trethdalwr.

Fel y byddech yn disgwyl gan blaid sy'n arddel gwerthoedd teuluol (ers ymadawiad Rod Richards fel arweinydd o leiaf) megis y Blaid Geidwadol Gymreig, ni wastraffwyd amser cyn dod i'r adwy i amddiffyn Oscar rhag ymosodiadau gan bobl sydd ddim yn parchu'r uned deuluol yn ddigonol. Yn ol llefarydd ar eu rhan - Mae e wedi dilyn canllawiau llym y Cynulliad – sydd yn sicrhau bod yn agored ac yn dryloyw – ar bob achlysur.

Felly dyna hynna yn hollol glir - os oes yna ffordd o gwmpas hen reolau llym, gwrth deulu y Cynulliad mae Oscar am ddod o hyd iddi, ac mae'r Toriaid Cymreig am gydsynio a hynny a sefyll y tu ol i'w dyn a'i deulu bach pan mae'r cachu a'r ffan diarhebol yn yn dod i gysylltiad mynwesol.

Argymhellion y Comisiwn Ffiniau rhan 2 - ardal Caerdydd

2012-01-11T22:11:00.002Z

Ar ol dweud na fyddwn yn crenshan unrhyw ffigyrau am sbel ‘dwi wedi dod o hyd i funud neu ddau ac wedi dechrau pethau trwy edrych ar ardal Caerdydd. Mae’n rhaid i mi ddweud bod yr hyn wnaeth y Comisiwn yn gwbl anisgwyl i mi. Y peth naturiol i’w wneud fyddai rhoi’r ardal o gwmpas Penarth efo Bro Morgannwg, a cherfio tair etholaeth allan o Gaerdydd ei hun. Mynd i’r Gogledd wnaeth y Comisiwn a chymryd lwmp o Ogledd y ddinas a’i osod efo Caerffili, a gadael Penarth efo Caerdydd. Mae’r penderfyniad yma’n debygol o fod yn arwyddocaol.

Mi wnawn ni ddechrau efo’r rhai hawdd.

Bro Morgannwg: Ychydig iawn o newid sydd yma gyda tua 3,500 o etholwyr (Ceidwadol yn bennaf)yn cael eu hychwanegu o Dde Caerdydd / Penarth. Go brin y bydd Mr Cairns yn colli llawer o gwsg.

Gorllewin Caerdydd: Ychydig o newid yma hefyd. 6,000 o etholwyr yn dod i mewn o ardal o Bontypridd sydd a hanes o fotio i’r Blaid mewn etholiadau lleol. Beth bynnag, fydd Kevin Brennan ddim yn poeni llawer iawn chwaith.

Caerffili Gogledd / Caerdydd: Daw ychydig tros hanner etholwyr yr etholaeth newydd o Ogledd Caerdydd tra bod y gweddill yn dod o Dde Caerffili. Mae’r mwyafrif Llafur yng Nghaerffili yn llawer uwch nag un y Toriaid yng Ngogledd Caerdydd, a nhw sy’n debygol o ennill. Ond dydan ni ddim yn son am un o fwyafrifoedd anferth traddodiadol y Cymoedd yma.

Canol Caerdydd / Penarth: Mae’r newid yma yn sylweddol iawn. Mae 28,000 o’r etholwyr yn cael eu symud i’r etholaeth newydd yn Nwyrain Caerdydd, tra bod tua 36,000 yn dod o Dde Caerdydd / Penarth i gymryd eu lle. Daw tua 18,000 o’r rhain o ardal Penarth. Pleidleiswyr Toriaidd ydi’r rhan fwyaf o’r rhain, tra bod mwyafrif y gweddill yn bleidleiswyr Llafur. Mae’r Lib Dems yn wan iawn yn yr ardal. Daw’r gweddill o ardaloedd Grange Town a Butetown yn Ne Caerdydd. Er bod y Lib Dems yn gryfach yma ‘does yna ddim yn agos digon o bleidleiswyr Lib Dem i’w digolledu am y colledion i Ddwyrain Caerdydd. Mi fyddai’r etholaeth yma yn weddol ymylol rhwng y tair plaid unoliaethol o dan amodau etholiad cyffredinol 2010, gyda Llafur yn dod yn gyntaf o drwch blewyn efo'r Lib Dems yn ail.. Yn yr amgylchiadau presenol byddwn yn disgwyl i Lafur ennill gyda’r Toriaid yn dod yn ail.

Dwyrain Caerdydd: Mae hon wedi ei naddu allan o Ogledd Caerdydd (16,000), Canol Caerdydd (29,000) a De Caerdydd (26,000). Mae'n un anodd – mae’r Lib Dems yn gryf iawn yn yr ardaloedd sydd wedi eu tynnu o Ganol Caerdydd, y Toriaid yn gryf yn yr ardaloedd o’r Gogledd a Llafur hwythau yn gryf yn y De. Mae'n debyg (ond ddim yn sicr) mai Llafur fyddai wedi ennill yn 2010 - gyda'r Lib Dems a'r Toriaid yn weddol agos atynt. O dan amgylchiadau presenol byddwn yn disgwyl i Lafur gymryd digon o bleidleisiau’r Lib Dems i roi’r oruwchafiaeth yn haws iddynt, ond mae hon am fod yn etholaeth ymylol iawn yn yr hir dymor.

Argymhellion y Comisiwn Ffiniau - rhan 1

2012-01-11T17:07:00.001Z

CMae hi'n brysur iawn arna i ar hyn o bryd, felly wna i ddim ymateb yn fanwl i'r newidiadau posibl yn y ffiniau etholaethol a gyhoeddwyd ddoe - er y byddaf yn dychwelyd at y mater sawl gwaith maes o law. Mae yna gryn dipyn o grenshan ffigyrau i'w wneud cyn hynny. Un neu ddau o sylwadau brysiog serch hynny:

Yn gyntaf 'dwi'n croesawu'r newidiadau - mae Cymru wedi ei gor gynrychioli yn San Steffan a 'does yna ddim dadl tros barhau a hynny - yn arbennig felly ag ystyried ein bod i gyd wedi ein cynrychioli yn y Cynulliad beth bynnag.

Yn ail fyddwn i ddim yn cymryd mymryn o sylw o'r 'pledio arbennig' y byddwn yn sicr o'i glywed tros yr wythnosau nesaf. Mae'r elfen o degwch o ran niferoedd sy'n cael ei greu yn siwr o greu unedau anhylaw - 'does yna ddim ffordd o osgoi hynny. Nonsens ydi'r ddadl bod rhai o etholaethau Cymru yn fawr iawn. 'Dydyn nhw ond yn fawr wrth ymyl rhai Lloegr - gwlad sydd efo dwysedd poblogaeth gyda'r uchaf yn y Byd. Dau seneddwr sydd gan Alaska - mae arwynebedd y dalaith yn 663,268 milltir sgwar. Mae hyn tua 83 gwaith arwynebedd Cymru gyfan. Fyddwn i ddim yn poeni llawer am Ynys Mon chwaith - dydi hi ddim yn ynys yn yr un ystyr a Shetland neu'r Isle of Wight - gellir croesi iddi mewn ychydig funudau ar hyd pontydd ar yr A5 a'r A55. Yn wir mae Bangor yn cymryd ei le'n naturiol efo Ynys Mon - yn y ddinas honno mae llawer o drigolion yr ynys yn siopa a gweithio.

Yn drydydd - ag edrych yn frysiog ar bethau - gallai'r newidiadau fod yn llawer, llawer gwaeth i Blaid Cymru. Creir etholaeth cwbl ddiogel wedi ei chanoli ar Wynedd, ac un arall lle mae'r Blaid yn ffefryn clir yng Nghaerfyrddin. Mae yna gyfle da o gipio'r etholaeth Ynys Mon / Glannau'r Fenai, a 'dydi'r newidiadau yng Ngheredigion heb fod yn arbennig o niweidiol. Mae Llanelli'n fwy o dalcen caled bellach fodd bynnag.

Mwy o 'degwch' Toriaidd a Lib Demaidd

2012-01-10T18:22:00.001Z

Mae yna rhywbeth nodweddiadol Doriaidd am y syniad o gyflwyno amodau cyflog 'rhanbarthol' yn y sector cyhoeddus.

Y syniad yn y bon ydi talu llai i weithwyr sector cyhoeddus mewn 'rhanbarthau' lle mae cyflogau sector preifat yn gymharol isel. Mae hyn - fe ymddengys - yn fwy teg efo'r sector preifat. Felly rydym unwaith eto yn gweld 'tegwch' Toriaidd ar waith. Os ydi cyflog sector preifat yn isel yna'r ateb ydi sicrhau bod cyflogau sector cyhoeddus hefyd yn isel, nid meddwl am ffyrdd o hybu cyflogau sector preifat. Mae'r sgil effaith y gallai llusgo cyflogau sector cyhoeddus i lawr yn hawdd hefyd lusgo cyflogau sector preifat i lawr, a thrwy hynny blesio cyflogwyr di egwyddor, yn gyd ddigwyddiad llwyr wrth gwrs.

Rydym eisoes wedi edrych ar union yr un rhesymeg yn cael ei arddel gan y Toriaid a'r Lib Dems yng nghyd destun yr ymosodiadau'r llywodraeth ar bensiynau sector cyhoeddus

Ydi manylion y ffiniau newydd ar fin cael eu rhyddhau?

2012-01-09T18:14:00.004Z

Yn ol y wefan betio gwleidyddol politicalbetting.com mi fydd y newidiadau arfaethedig i'r ffiniau yng Nghymru yn cael eu cyhoeddi yn ystod yr ychydig ddyddiau nesaf. Er nad ydi'r wefan yn ddi eithriad yn gywir mewn materion fel hyn, mae'n gywir yn llawer amlach na mae'n anghywir.

Bydd unrhyw un sy'n gwybod unrhyw beth am wleidyddiaeth Cymru yn ymwybodol ei bod yn debygol y bydd y nifer o seddi Cymraeg yn cael eu torri'n fwy llym o lawer nag yn yr unman arall yn y DU. Yn wir mae'n debyg mai 30 aelod yn unig fydd gennym o gymharu a'r 40 presenol, ac y bydd nifer o'n aelodau mwyaf adnabyddus yn wynebu brwydrau chwyrn yn erbyn aelodau eraill o'u plaid am enwebiaethau i seddau cymharol ddiogel.

'Dwi'n siwr y bydd darllenwyr Blogmenai yn poeni eu hunain yn sal ynglyn a'r brwydrau posibl rhwng Aelodau Seneddol megis Simon Hart a Stephen Crabb, Huw Irranca Davies a Chris Bryant, Paul Murphy a Nick Smith, Guto Bebb a David Jones, Jessica Morden a Paul Flynn.

Pam bod ymyraeth Cameron ym mhroses ddemocrataidd yr Alban yn gam gwag

2012-01-08T22:04:00.001Z

Mae gen i ofn bod ymdrechion David Cameron i fwlio'r weinyddiaeth SNP yn yr Alban i gynnal y refferendwm ar annibyniaeth ar amser sydd yn fanteisiol i'r achos unoliaethol yn un sy'n debygol o wneud mwy o ddrwg nag o les i'r achos hwnnw.

Mae'n debyg bod Cameron yn gywir bod ateb cadarnhaol yn llai tebygol yn 2012 nag ydyw yn 2014 pan mae'r SNP eisiau cynnal y refferendwm. Ond y broblem iddo ydi bod canfyddiad o fwlio ar ran San Steffan yn debygol o fod yn wrth gynhyrchiol yn yr Alban.

Yn bwysicach o bosibl byddai gorfodi refferendwm cynnar yn rhoi cyfle i'r SNP droi cefn ar eu haddewid i beidio dychwelyd at fater annibyniaeth am gyfnod gweddol faith os bydd yr ateb yn negyddol. Byddai'n hawdd i'r blaid wrthod cydnabod refferendwm Cameron, awgrymu i'w cefnogwyr beidio a phleidleisio ynddo a galw eu refferendwm eu hunain ar adeg mwy ffafriol. Byddai'r canfyddiad bod y refferendwm cyntaf yn ymgais o Loegr i wyrdroi'r broses ddemocrataidd yn yr Alban yn rhoi gwynt yn eu hwyliau bryd hynny. Hyd yn oed os na fyddai'r ail refferendwm yn derbyn sel bendith San Steffan, na hyd yn oed statws swyddogol, byddai'n nesaf peth i amhosibl cadw'r Alban yn rhan o'r DU petai mwyafrif wedi pleidleisio yn erbyn hynny.

Gwilym Owen - rhif 94

2012-01-05T17:31:00.005Z

Mae'r blog yma wedi nodi ar sawl achlysur dueddiad anymunol Gwilym Owen i gyflwyno ei ragfarnau fel petaent yn ffeithiau, ac mi fydd yn gwneud hynny yn ei golofnau yn Golwg bron yn ddi ffael.

Er enghraifft yn ei erthygl olaf cyn y Nadolig (Rhag 15) aeth ati i nodi mor dila ac arwynebol ydi ein Cymreictod yn wyneb nifer o broblemau cyllidol sydd gan rai o'n sefydliadau cenedlaethol. Rwan mae'n wir bod hunaniaeth a diwylliant yn aml ar drugaredd grymoedd economaidd pwerus, ond mae'r awgrym bod hunaniaeth Gymreig yn rhywbeth sy'n gwbl ddibynol ar sefydliadau sy'n cael eu noddi o'r pwrs cyhoeddus yn un anarferol os nad unigryw. Ond 'dydi Gwilym ddim yn gweld unrhyw reswm yn y Byd i ddatblygu nag egluro ei ddamcaniaeth ryfedd - mae'n ei gosod ger ein bron fel petai'r weithred honno ynddi'i hun yn ei gwneud yn ffaith.

Mae truth heddiw yn ymestyn at binacl newydd fodd bynnag - hyd yn oed ag ystyried y safonau uchel mae Gwilym wedi eu cyrraedd yn y gorffennol. Ceir un syniad cynhenus ar ol y llall - dim ond Dafydd Elis Thomas sy'n ddigon deallus ac angerddol i arwain y Blaid, 'twpdra' ydi'r syniad o annibyniaeth i Gymru, sbarduno a chefnogi'r blaid Lafur ydi priod waith Plaid Cymru, rhagrith cywilyddus ydi o i blant 'cenedlaetholwyr' fynychu prifysgolion yn Lloegr - o ac mae yna feirniadaeth hynod brin o'r Blaid Lafur Gymreig - 'does yna neb ond Leighton Andrews efo tan yn ei fol.

'Rwan ar un olwg mae rhai o'r gosodiadau yma yn ddiddorol os yn rhyfedd- neu o leiaf gallant fod yn ddiddorol o gael eu datblygu. Byddai'n bosibl dadlau er enghraifft bod amodau economaidd anodd yn newid rol gwrthbleidiau a bod cefnogi yn bwysicach na gwrthwynebu ar hyn o bryd, neu gellid adeiladu achos i gefnogi'r gred bod yr Arglwydd Elis Thomas yn fwy deallus ac angerddol nag Elin Jones, Simon Thomas a Leanne Wood. Gellid mynd ati i egluro pam bod Cymru'n wlad mor anarferol nad yw'n addas iddi fod yn annibynnol, ac yn sicr gellid esbonio'r syniad rhyfeddol y gall un person fod yn gywilyddus o ragrithiol oherwydd penderfyniad neu wleidyddiaeth person arall.

Ond na, 'does yna ddim oll yn cael ei ddatblygu, dim yn cael ei egluro, dim yn cael ei gyfiawnhau. Dim, nada, zilch. Beth sydd gennym yn y bon ydi hen ddyn chwerw yn defnyddio'i golofn fel rhyw fath o machinegun i saethu i gyfeiriad cyffredinol y sawl nad ydyw'n hoff ohonynt.

Mae yna nifer o golofnwyr eraill llawer gwell yn 'sgwennu i Golwg - Angharad Mair er enghraifft. Rwan 'dwi'n derbyn bod Angharad yn dod o gyfeiriad gwleidyddol digon tebyg i fy un i - er nad ydw i'n cytuno efo hi pob tro o bell ffordd. Mae pawb yn dod o rhywle, ac o ganlyniad mae gan bawb ei ragdybiaethau, felly hefyd Angharad. Ond mae hi'n cymryd y drafferth i ddatblygu ei dadleuon, i gyfiawnhau ei safbwyntiau ac i roi cyd destun iddynt. Mae hi hefyd yn osgoi'r negyddiaeth sarhaus sy'n nodweddu pob dim mae Gwilym yn ei gynhyrchu.

'Dwi wedi dweud o'r blaen nad ydi cyflogi Gwilym Owen i daflu ei ragfarnau i bob cyfeiriad prin yn wahanol i gyflogi Billy Hughes neu Eric Howells i wneud yn union hynny. 'Does yna fawr ddim 'dwi wedi ei ddarllen gan Gwilym ers hynny wedi rhoi lle i mi newid fy meddwl. Mae'n ymdebygu fwyfwy i rhyw Alf Garnett Llafuraidd.

Y Bib a Chynghrair y Trethdalwyr

2012-01-04T19:08:00.004Z

Felly mae'r Bib yn rhedeg stori arall sydd yn deillio o gyfeiriad Cynghrair y Trethdalwyr - y Taxpayer's Alliance.

Ymddengys bod y Gynghrair o'r farn y byddai'r trethdalwyr 'wedi dychryn' oherwydd i or daliadau Heddlu'r Gogledd gynyddu o £2.7m yn 2010 i £3.6m yn 2011. Yn bersonol '- fel trethdalwr - dydi'r ffigwr ddim yn peri llawer o ddychryn i mi ag ystyried bod caniatau gor amser yn aml yn ffordd effeithiol o wario arian.

Ond mae'n peri mwy o ddychryn i mi bod y Bib yn adrodd ar wahanol ddatganiadau'r Gynghrair mor ffyddlon a di feirniadaeth. Mudiad adain Dde sydd yn hanesyddol efo cysylltiadau agos a'r Blaid Doriaidd, ac yn arbennig adain Dde y blaid honno.

Mae gan pob un o sylfaenwyr y mudiad gysylltiadau efo'r Toriaid, ac mae'r rhan fwyaf o'u noddwyr hefyd yn ariannu'r Toriaid. Mae eu bwrdd cynghori yn llawn pobl sy'n cael eu cysylltu efo syniadaethau'r Dde - Eamonn Butler, Madsen Pirie o'r Adam Smith Institute, yr acamedyddion adain Dde, Patrick Minford a Kenneth Minogue, a chyn arweinydd policy yr Institute of Directors, Ruth Lea. Mae'r corff hefyd o blaid y dreth fflat - gosod yr un gyfradd treth ar bawb - y cyfoethog a'r tlawd fel ei gilydd.

Mae dyn yn rhyw ddisgwyl defnydd an feirniadol o rwdlan y gynghrair gan yr Express, ond Duw a wyr pam bod y Bib yn gwneud hynny - y Gorfforaeth ydi un o hoff dargedau'r Gynghrair.

Yr ymgyrch arlywyddol yn cychwyn

2012-01-03T18:29:00.000Z

Blwyddyn newydd a dau e bost ymgyrchu yn fy aros yn y mewn flwch y bore 'ma - y cyntaf gan Elin Jones a'r llall gan Jonathan Edwards ar ran ymgyrch Leanne Wood. 'Dwi wedi dyfynnu'r ddau isod. Mae'n ddiddorol nodi bod y ddwy neges yn rhoi lle blaenllaw i'r ffaith bod Elin a Leanne yn gefnogol i annibyniaeth. Mi fydd y mater yma yn llawer pwysicach yn yr etholiad hwn nag a fu mewn unrhyw ymgyrch arlywyddol blaenorol.

Neges Elin ydi'r gyntaf:

Mi fydd hon yn flwyddyn bwysig i Blaid Cymru, wrth i ni ethol Arweinydd newydd ac ymladd etholiadau Cyngor. Gan fod enwebiadau swydd yr Arweinydd bellach wedi agor, ‘rwyf yn cadarnhau fy mod yn awyddus i gael fy enwebu a fy ethol yn Arweinydd i Blaid Cymru.

Bydd Plaid Cymru yn agor pennod newydd eleni, wrth i genhedlaeth newydd gymryd at yr awennau. Bydd angen gweledigaeth glir a dycnwch cymeriad i arwain y Blaid ac i ennill cefnogaeth helaethach i’n hachos ni. Nid ar chwarae bach mae cynnig enw i’r dasg yma. Mae angen ymrwymiad llwyr, hyder a’r gallu i gyflawni.

Drwy ennill pedwar etholiad i’r Blaid yng Ngheredigion, ac yn fy ngwaith ymgyrchu ar ysbytai ac yn fy rôl fel Gweinidog yn Llywodraeth Cymru’n Un, ‘rwyf wedi llwyddo i apelio at gynulleidfa eang a dangos arweinyddiaeth gryf. ‘Rwyf nawr yn barod i ddangos yr ymrwymiad ac uchelgais i’r swydd o arwain Plaid Cymru. Mae gennyf uchelgais glir i Gymru, sef i’w gweld hi yn wlad lwyddiannus, annibynnol yn yr Undeb Ewropeaidd.

Mae gennyf uchelgais glir i bobol Cymru, sef i’n gweld ni yn byw mewn cymdeithas gynaliadwy, deg lle mae pobol yn medru cyrraedd eu llawn potensial, gweithio i ennill cyflog, byw mewn cartrefi clud a sicrhau gofal i’r bregus a’r henoed. Dewch i ni weithio gyda’n gilydd i wireddu ein uchelgais dros Gymru.

A neges Jonathan ar ran Leanne ydi'r ail.

Annwyl gyfaill,
Hoffwn ddymuno blwyddyn newydd dda i chi i gyd ar ran ymgyrch arweinyddiaeth Leanne.
Ers iddi gyhoeddi ei bod yn sefyll, rydym, yn y tîm ymgyrchu, wedi derbyn mwy o negeseuon nag y gallwn ymateb iddynt yn llawn. Felly, hoffwn gymryd y cyfle yma i ddiolch i bob un ohonoch sydd wedi cynnig help i'r ymgyrch: o'r cyfraniadau ariannol, y rheiny sydd wedi ail-ymaelodi neu ymaelodi â'r blaid am y tro cyntaf; i'r cyfansoddwyr a'r beirdd! Gellir gweld rhai o'r negeseuon o gefnogaeth yma.
Os hoffech ein cynorthwyo, dyma restr fer o'r ffyrdd y gallwch chi helpu:

(i) YMAELODWCH - Sicrhau eich bod chi'n aelod cyfredol o'r blaid, ac annog eich ffrindiau i ymuno trwy www.plaidcymru.org/ymuno – Ionawr 25 yw'r dyddiad cau i ymuno ar gyfer pleidleisio dros Leanne

(ii) ENWEBWCH Leanne fel arweinydd yn eich cyfarfod cangen neu etholaeth nesaf – cysylltwch â Thŷ Gwynfor os nad ydych yn gwybod dyddiad/lleoliad y cyfarfodydd hynny

(iii) LANSIAD - Allwch chi ymuno â fi yn lansiad ymgyrch Leanne am 7yh, Dydd Iau, Ionawr 5ed yn y Pick & Shovel Rhydaman? – manylion ymaneu ar WeplyfrMewn traethawd diweddar, amlinellodd Leanne ei gweledigaeth am “wir annibyniaeth”. Mae'r cysyniad yn un hollbwysig i'n llwybr fel cenedl at ryddid. Nid annibyniaeth er mwyn annibyniaeth, ond annibyniaeth er mwyn diogelu ac adeiladu ar y pethau sy'n werthfawr i ni i gyd. Tardda'r cysyniad o eiriau'r academydd Raymond Williams. Geiriau sy'n golygu brwydro dros annibyniaeth meddwl, yn ogystal â rhyddid cyfansoddiadol: annibyniaeth i'n galluogi i ddatblygu cydraddoldeb economaidd; i'n rhyddhau i ddadlau dros heddwch yn y byd yn lle rhyfel; i'n galluogi i adeiladu ar ein traddodiadau o ryngwladoldeb drwy gyfrannu at faterion y byd ar yr un pryd â sicrhau bod dyfodol iach i'n hiaith a'n diwylliant unigryw ni ein hunain. Gellir darllen ei herthygl lawn yma.

Rwy'n ffyddiog y bydd gweledigaeth Leanne a'i syniadau ymarferol yn uno'n plaid ac yn ysbrydoli'n cenedl.
Gan ddymuno blwyddyn newydd dda i chi gyd.
Ymlaen,
Jonathan Edwards AS
Rheolwr Ymgyrch, Leanne Wood fel Arweinydd

Y tirwedd etholiadol yng Ngwynedd ym mis Mai

2012-01-02T11:09:00.001Z

Mae datganiad diweddar arweinydd Cyngor Gwynedd, Dyfed Edwards i'r Daily Post yn ddiddorol i'r graddau ei fod yn rhoi cip i ni ar y tirwedd y bydd etholiadau Cyngor Gwynedd eleni yn cael eu hymladd.

Yn 2008 ar un olwg roedd dau etholiad yn digwydd yng Ngwynedd, neu o leiaf roedd yna ddau gyd destun gwahanol i'r etholiad. Roedd yr hen gynllun ail strwythuro ysgolion yn dominyddu'r cyfryngau lleol tra bod llif cryf yn erbyn Llafur tros Gymru. Adlewyrchwyd y ddau batrwm yng Ngwynedd gyda Llais Gwynedd yn ennill tir yn ardaloedd gwledig y gorllewin a'r de, ond hefyd gyda Phlaid Cymru yn perfformio'n gryf ar draul Llafur yn y rhannau mwy trefol yn y gogledd a'r dwyrain.

Mi fydd yr etholiad yma'n wahanol - 'does yna ddim cynllun ail strwythuro cynhwysfawr sydd wedi dominyddu'r newyddion am fisoedd. Mae rhannau o'r sir yn agored i'r gogwydd cenedlaethol tuag at Lafur - ond 'does yna ddim arwydd wedi bod o'r gogwydd hwnnw yng Ngwynedd - cafodd Llafur gweir yn etholiadau'r Cynulliad yng Ngwynedd y llynedd, a chawsant gweir hefyd yn y ddau is etholiad cyngor maent wedi sefyll ynddynt.

Yr hyn ddylai fod yn bwysig yn yr hinsawdd sydd ohoni ydi llywodraethiant cyfrifol a chyson mewn amgylchiadau cyllidol anodd iawn. Adlewyrchiad o hyn a geir yn natganiad Dyfed. Yr her o safbwynt y Blaid fydd ceisio ymladd yr etholiad ar y tirwedd yma, a'r her i Lais Gwynedd yn benodol fydd ceisio dod o hyd i dir arall credadwy i ymladd yr etholiad arno.

Anrhydeddau blynyddol y Frenhines a'r cysylltiad ymerodrol

2012-01-01T15:43:00.001Z

'Mae'n debyg y dyliwn i longyfarch Carl Clowse, Martyn Williams, Dannie Abse, fy hen gyfaill Bob Owen o Gaergybi ac ati am gael eu hunain ar y rhestr anrhydeddau blwyddyn newydd. Beth bynnag am yr helynt ynglyn a'r Toriaid yn defnyddio'r broses i dalu'n ol i gefnogwyr am ffafrau ariannol, 'dwi'n eithaf siwr bod mwyafrif llethol y sawl a gafodd eu gwobreuo yng Nghymru yn haeddu cydnabyddiaeth o rhyw fath.

'Rwan mae'n llai tebygol hyd yn oed y bydd awdur Blogmenai yn cael cynnig gwobr frenhinol nag ydyw y bydd yn cael ei benodi yn llywydd anrhydeddus Llais Gwynedd. Ond - yn personol petai'r amhosibilrwydd hwnnw yn digwydd mi fyddai'n well gen i dagu ar fy llwnc na derbyn.

Y broblem i mi efo'r anrhydeddau hyn ydi bod cymaint ohonynt yn ymwneud mewn rhyw ffordd neu'i gilydd efo't Ymerodraeth Brydeinig. 'Dwi'n gwybod mai ymerodraeth ddychmygol ydi hi bellach, a'i bod yn gyflym gilio i'r gorffennol. Ond mae'n werth atgoffa ein hunain o'r hyn ydoedd. Pan roedd yn ei hanterth roedd yn dominyddu lwmp go helaeth o'r Byd. Adeiladir ymerodraethau fel rheol gan wledydd, gwladwriaethau neu endidau pwerus eraill er mwyn rheoli asedau (hy dwyn oddi wrth) endidau llai pwerus na nhw eu hunain. Mae'r dulliau sy'n rhaid eu hymarfer i wneud hyn yn achosi llawer iawn o dywallt gwaed a dioddefaint i'r sawl sy'n dod i gysylltiad a nhw, a 'doedd yr Ymerodraeth Brydeinig ddim yn eithriad yn hyn o beth - ddim o bell ffordd.

Mae yna lawer o gyhuddiadau y gellir eu taflu i gyfeiriad y sefydliad yma - rhestraf rhai ohonynt isod:

Ymosod ar boblogaethau tua 25% o'r Byd.
Difa niferoedd mawr o bobl brodorol yng nghyfandiroedd Awstrolasia ac America - pob enaid byw ar Ynys Tasmania er enghraifft.
Methiant llwyr i ymyryd yn ddigonol i ddelio a newynau mawr ail hanner Oes Fictoria - methiant a arweiniodd at farwolaeth degau o filiynau o drigolion yr Ymerodraeth - yr holl ffordd o'r Iwerddon i India.
Lladrata arteffactau - mae amgueddfeydd Prydeinig yn llawn o arteffactau sydd wedi eu dwyn o wledydd eraill.
Y lefel uchel iawn o dywallt gwaed yn y gwahanol ryfeloedd - mae'n debyg i ddegau o filoedd gael eu lladd yn dilyn Gwrthryfel Indiaidd 1857 er enghraifft.
Mynd i ryfeloedd efo China er mwyn gorfodi'r wlad honno i fewnforio opiwm.
Methiant i reoli'n briodol a gadael yr ardal mewn ffordd ystyrlon sy'n gyfrifol am lawer o broblemau'r rhan hynod ymfflamychol yma o'r Byd heddiw

Gallwn fynd ymlaen ac ymlaen, ond wna i ddim.

Rwan dwi'n gwybod mai geiriau ydi geiriau, bod yr Ymerodraeth yn farw gelain, bod llawer o ddwr wedi llifo o dan y bont ac ati ac ati. Ond mewn difri calon fedra i ddim deall pam y byddai unrhyw un eisiau sefydlu cysylltiad rhyngddo'i hun a'r oll o'r isod - hyd yn oed os mai cysylltiad gwan sydd gan yr anrhydeddau efo'u gwreiddiau ymerodrol bellach.

Diolch _ _ _

2011-12-31T22:09:00.003Z

_ _ _ i bawb fu mor garedig a galw draw i ddarllen Blogmenai yn ystod y flwyddyn. Gobeithio eich bod wedi cael rhywbeth o fod yma, a gobeithio nad ydw i wedi pechu gormod ohonoch.

Beth bynnag, dyma'r ffigyrau misol a chwarterol ar gyfer eleni ynghyd a'r ffigyrau blynyddol ers i mi ddechrau cyfri ymwelwyr rhywbryd tua diwedd 2008.

Llongyfarchiadau _ _ _

2011-12-30T12:02:00.001Z

_ _ - i arweinydd Cyngor Gwynedd, Dyfed Edwards - nid am dderbyn tocyn parcio yng ngorsaf Bangor - ond am wrthod ei dalu oherwydd ei fod yn y Saesneg yn unig, a thrwy hynny berswadio NCB i newid eu polisi a darparu tocynnau Cymraeg. Gellir gweld y stori gyflawn yma.

Mae'r stori yn esiampl da o safiad personol yn arwain at welliant yn y ddarpariaeth Gymraeg. Cyfres o safiadau - weithiau gan unigolion ac weithiau gan grwpiau o bobl - sydd wedi ennill y ddarpariaeth sydd gennym ar hyn o bryd. Mae'n debyg mai safiadau tebyg fydd yn symud pethau yn eu blaen yn y dyfodol hefyd.

Y cecru rhwng Caerdydd a Llundain - bendith di gymysg

2011-12-30T11:24:00.000Z

Calondid o'r eithaf ydi'r cecru parhaus rhwng llywodraethau Llundain a Chaerdydd.

Mae blogmenai wedi dadlau ers blynyddoedd bod datganoli yn broses sy'n debygol o arwain at annibyniaeth yn y pen draw. Yr hyn sy'n ddiddorol ydi fel mae'r broses wedi cyflymu'n rhyfeddol ers i ni gael ein hunain mewn sefyllfa lle mae'r llywodraethau yng Nghaerdydd a Llundain o dan arweinyddiaeth pleidiau gwahanol. Dyna i chi'r refferendwm, y Toriaid yn awgrymu y dylai Caerdydd gymryd peth o'r gyfrifoldeb am drethiant, Llafur yn son am ddatganoli pwerau trethiant ac rwan y ffrae bach ddigri yma am bolisi tramor.

Byddwn yn dadlau gyda llaw bod y llywodraeth Doriaidd yn Llundain yn arwain at yr un broses yn yr Alban, ond i raddau mwy. Tybed pa ran a chwaraewyd gan ymadawiad Albanwyr adnabyddus iawn, megis Brown a Darling, a'r llwyfan gwleidyddol Prydeinig a'r newid anferth yn y tirwedd gwleidyddol yn yr Alban ym mis Mai?

Hywel Williams, y BBC a Capita

2011-12-29T17:00:00.002Z

'Dwi ddim yn siwr os y dylai Hywel Williams ryfeddu na all neb - ac yn arbennig felly y BBC - ddweud faint o'r pres mae'r gorfforaeth yn ei godi yn flynyddol sy'n dod o'r drwydded deledu.

Mae'n wir bod y Bib yn talu £123.6 miliwn pob blwyddyn i hel y ffi gorfodol, ond yn anffodus mae llawer o'r arian hwnnw yn mynd i goffrau Capita Group - neu Crapita Group - busnes sydd yn enwog am gael dwsinau o gontractau gan y sector cyhoeddus a gwneud smonach llwyr o'u gweithredu. Mae'r corff yma sydd a throsiant o tua £2.7 biliwn yn delio efo tua £3.3 biliwn o arian cyhoeddus i gyd. Cyd ddigwyddiad llwyr wrth gwrs ydi'r ffaith bod Capita a pherthynas glos iawn efo llywodraeth Lafur Tony Blair, a hanes o roi benthyciadau anferth i'r blaid ar gyfraddau llog gostyngol, yn ogystal a phwmpio £4 miliwn i mewn i raglen academiau dinesig Blair.

Mae'r gyfundrefn addysg yn gyfarwydd iawn efo 'gwasanaethau' Capita. Nhw oedd yn gyfrifol am roi gwyliau estynedig i ddegau o filoedd o blant trwy fethu a delio efo ceisiadau CRB yn ol yn 2002, eu system atal triwantiaeth nhw oedd yn gyfrifol am anfon llythyr at rieni hogan oedd wedi marw yn bygwth na chai fynd i'r prom blynyddol oni bai ei bod yn mynychu'r ysgol yn amlach, nhw wnaeth 'uwchraddio' eu system Simms mewn modd oedd yn ei gwneud yn amhosibl i ysgolion adfer data roeddynt yn statudol gyfrifol am ei gyflwyno i'r llywodraeth i enwi dim ond llond dwrn o'r llu o gamgymeriadau maent wedi bod yn gyfrifol amdanynt. Gwnaeth eu bos - Paul Pindar gryn argraff yn y cyfryngau yn ddiweddar pan gafodd strop cyhoeddus ar ol cael ei alw'n fat cat ac yntau 'ond' yn ennill £14k yr wythnos.

'Dydi o ddim syndod o gwbl bod gan Capita enw drwg am anfon llythyrau'n mynnu taliadau at bobl sydd eisoes wedi talu ac i dai nad oes ganddynt deledu, a 'dydi o ddim syndod chwaith nad oes ganddyn nhw syniad faint o bres maent yn ei hel yng Nghymru.

Perswadio llywodraethau a chyrff eraill i roi contractau iddynt ydi arbenigedd Capita - nid gweinyddu'r contractau hynny mewn modd effeithiol.

Blogiadau o'r gorffennol 1

2011-12-28T12:01:00.002Z

'Dwi wedi bod yn rhyw chwarae efo'r syniad o ail gyhoeddi hen flogiadau o'r gorffennol yn achlysurol rwan bod yna swmp go helaeth yn archif blogmenai, ac mi hoffwn i gychwyn efo'r blogiad yma o 2009.

Mae'r blogiad yn ymwneud a sustem ethol aelodau'r Cynulliad ac yn dadlau tros drefn STV gyda'r siroedd fel unedau etholaethol. Mae ail gyhoeddi'r blogiad yn amserol oherwydd bod trafodaeth ar y mater ar hyn o bryd gyda Llafur yn awgrymu trefn FPTP fyddai'n sicrhau eu bod nhw'n ennill etholiadau gyda llai na thraean o'r bleidlais, a'r Toriaid o blaid ehangu'r gyfundrefn rhestrau cyfangwbl ddiffygiol a llwgr sydd gennym ar hyn o bryd. Am rhyw reswm mae'r Blaid yn gogwyddo tuag at awgrym y Toriaid, er mai STV ydi eu polisi swyddogol (os 'dwi'n deall yn iawn).

Yn nhudalen sylwadau fy mlogiad diwethaf dywed Aled - Yn bersonol, mi hoffwn i weld Cymru yn arwain y blaen hefo hyn a chyflwyno system bleidleisio STV. Byddai hyn yn rhoi mwy o rym a mwy o ddewis i etholwyr wrth ethol eu cynrychiolwyr gwleidyddol, ac fe allai annog mwy o ymgeiswyr annibynnol i sefyll fyddai hefyd yn llesol i ddatblygiad democratiaeth yng Nghymru.

Ag anghofio am ennyd na fyddai Cymru ar y blaen - defnyddir STV (neu STV gydag etholaethau aml sedd i fod yn fanwl) ym mhob etholiad ag eithrio etholiadau San Steffan yng Ngogledd Iwerddon, ac mewn etholiadau lleol yn yr Alban, mae'n rhaid i mi ddweud fy mod yn cytuno.
Wna i ddim egluro'r dull yn y blogiad hwn - os oes gennych ddiddordeb gallwch ddarllen amdano yma.

Mi fyddwn serch hynny yn nodi bod i'r dull yma o bleidleisio sawl mantais - rhestraf rai isod:
(1) Mae'n fwy cyfrannol na First Past The Post (FPTP).(2) Mae'n rhoi mwy o rym i'r etholwyr a llai i beiriannau pleidiol.(3) Nid oes unrhyw bleidlais yn cael ei gwastraffu - os nad ydi'r person mae rhywun yn rhoi ei bleidlais gyntaf iddo / iddi, gall yr ail, trydydd neu bedwaredd dewis helpu i ethol rhywun.(4) Nid oes yna etholaethau sydd ond yn cael eu cynrychioli gan un blaid am cyhyd a chanrif.(5) Mae'n caniatau i bleidiau llai gystadlu am seddi a chael bod yn rhan o lywodraethau.(6) Mae'n gorfodi cynrychiolwyr etholedig i weithio'n galed.(7) Mae'n cynnal, ac yn wir yn atgyfnerthu'r cysylltiad rhwng aelodau etholedig ag etholaethau penodol.(8) Mae diwrnod y cyfri yn hwyl i bawb ond yr ymgeiswyr.

Y ffordd y byddwn yn gwneud hyn ar lefel Cymru gyfan fyddai trwy ddiddymu'r etholaethau presennol a gwneud pob sir yn etholaeth seneddol, a dosbarthu seddi yn ol poblogaeth y siroedd hynny. Er enghraifft gellid rhoi un sedd ar gyfer pob 50,000 o bobl sy'n byw mewn sir, ac un arall ar ben hynny i pob sir. Byddai hyn yn rhoi tair sedd i Wynedd, dwy i Fon ac efallai 7 i Gaerdydd. Mi fyddai gan o leiaf dwy o'r pleidiau gynrychiolaeth ym Mon a Gwynedd, ac mae'n debyg y byddai pob un o'r prif bleidiau gyda chynrychiolaeth yng Nghaerdydd.
Byddai hyn yn golygu cynnydd yn y nifer o ASau Cymreig - i tua 82 (o 60), ond mae'n debyg y bydd hyn yn digwydd beth bynnag os enillir refferendwm y flwyddyn nesaf.
Oes yna unrhyw un efo dadl yn erbyn?

Slovenia, Cymru a llwyddiant economaidd

2011-12-27T07:45:00.000Z

Mae'n werth ymweld a'r blog Syniadau (unwaith eto) i weld blogiad sy'n cymharu perfformiad economaidd Cymru a gwlad digon tebyg iddi o ran maint a phoblogaeth - Slovenia.

Y gwahaniaeth rhwng y ddwy wlad wrth gwrs ydi bod Slovenia yn annibynnol tra bod Cymru yn rhan o endid llawer mwy, ac mae hyn yn cael ei adlewyrchu yn eu perfformiadau economaidd cymharol. Mae Slovenia yn tyfu'n gyflym yn economaidd, tra bod twf Cymru yn llawer arafach.

Mae'r blog yma wedi dadlau yn y gorffennol bod mai dadleuon economaidd ydi'r unig rai gwerth eu cyflwyno yng nghyd destun ennill annibyniaeth i Gymru, ac mae'n galondid bod y dadleuon hynny yn cael eu cyflwyno ar y blogosffer.

Wedi dweud hynny, mae'n anffodus nad ydynt eto yn agos at galon y ddadl rhwng y pleidiau gwleidyddol yng Nghymru.

Cip cychwynol ar etholiadau lleol 2012

2011-12-26T22:26:00.003Z

Reit - cip bach cychwynol ar brif ddigwyddiad gwleidyddol y flwyddyn nesaf - yr etholiadau lleol. Mi gymerwn ni bethau fesul plaid.

1) Llafur. Mae yna hen batrwm mewn gwleidyddiaeth Cymreig bod Llafur yn adeiladu cefnogaeth yn gyflym pan maent allan o rym yn San Steffan - ac mi ddigwyddodd hynny eleni yn etholiadau'r Cynulliad, er i Lafur fethu cael mwyafrif llwyr o drwch blewyn. Byddwn yn disgwyl i hynny barhau yn etholiadau lleol fis Mai y flwyddyn nesaf gyda Llafur efo cyfle eithaf da o gipio'r dinasoedd oddi wrth y gwahanol glymbleidiau Lib Demaidd a'u rheoli ar eu liwt eu hunain. Byddant hefyd yn disgwyl ail adeiladu yn y Cymoedd gan gipio rhai o'r cynghorau a gollwyd yn 2008. Roedd eu perfformiad yn 2008 yn drychinebus - collwyd 124 o gynghorwyr. Maen nhw'n siwr o wella ar y 342 cynghorydd a etholwyd bryd hynny.

2) Toriaid. Mae'r Blaid Doriaidd wedi ail adeiladu yng Nghymru ers erchyllderau 1997 - 2001. Maent bellach yn ail yng Nghymru ar lefelau San Steffan a'r Cynulliad ac roedd cael chwarter y bleidlais yn yr etholiad honno yn gryn gamp. Fodd bynnag mae'n ddigon posibl eu bod wedi cyrraedd eu penllanw ar hyn o bryd - mae'r toriadau mewn gwariant cyhoeddus yn fwy niweidiol yng Nghymru nag ydyw yn Lloegr - ac mae yna lawer iawn o bobl yn ddibynol ar wariant cyhoeddus mewn rhyw ffordd neu'i gilydd mewn ardaloedd sy'n dda i'r Toriaid, megis Gogledd Caerdydd a Chonwy. Maent yn debygol iawn o ddal Mynwy, a byddant yn gobeithio dal Bro Morgannwg - er eu bod yn fwy agored i gael eu niweidio gan yr adfywiad Llafur yma. Mae ganddyn nhw bresenoldeb sylweddol yng Nghonwy a Dinbych (maent yn rhannu grym yn Ninbych) ond dydw i ddim yn rhagweld y byddan nhw symud ymlaen llawer yma. Byddai'n llwyddiant i't Toriaid aros ym mhle y maent ar hyn o bryd, ac mae am fod yn anodd iawn iddynt wella ar y 174 cynghorydd a gawsant yn 2008. .

3) Y Lib Dems. Gallant ddisgwyl cweir mae gen i ofn. Er i'r blaid wneud yn well na'r disgwyl yn nhermau seddi yn etholiadau'r Cynulliad (colli un yn unig), roeddynt yn lwcus iawn, iawn i beidio a cholli dwy sedd arall a chael eu hunain ar dair yn unig. Tros y ddegawd diwethaf maent wedi llwyddo i adeiladu cryn bresenoldeb mewn llywodraeth leol mewn aml i ran o Gymru, ac yn arbennig felly yn y dinasoedd ac yn rhai o'r Cymoedd. Mae'n ffaith anffodus iddyn nhw mai ar draul Llafur maent wedi ennill seddau, a bydd yr adfywiad ym mhleidlais y blaid honno yn ogystal a'r cwymp anhepgor ym mhleidlais y Lib Dems yn golygu y bydd y rhan fwyaf o'u dylanwad mewn llywodraeth leol yng Nghymru yn cael ei golli - am y tro o leiaf. Byddant yn gwneud yngymharol dda i gael 100 sedd, o gymharu a 162 yn 2008.

4) Plaid Cymru. Yn rhyfedd iawn gallai'r etholiad fod yn un cymharol lwyddiannus i'r blaid er gwaethaf ei phroblemau ehangach. Mae'n wir y bydd rhaid iddynt sefyll yn erbyn yr adfywiad Llafur mewn ardaloedd megis Caerffili, Rhondda Cynon Taf a rhannau o Sir Gaerfyrddin, ond 'dydi'r adfywiad Llafur heb gyrraedd Gwynedd na Sir Geredigion - ac mae'n ddigon posibl y bydd yn cadw y mwyafrif llwyr sydd newydd ei ail ennill yng Ngwynedd, a manteisio ar wendid y Lib Dems yng Ngheredigion. Yn wir hyd yn oed mewn nifer o leoedd lle mae Llafur yn gryf mae lle i obeithio y bydd y Blaid yn dal ei thir yn eithaf - mae llawer o'i chynghorwyr wedi hen sefydlu eu hunain, ac mae perfformiad Cyngor Caerffili wedi bod yn ddigon clodwiw. Bydd yn anodd cadw'r 205 cynghorydd a etholwyd ym mherfformiad penigamp 2008, ond mae'n fwy na phosibl y bydd yn cadw ei lle fel yr ail blaid fwyaf mewn llywodraeth leol yng Nghymru. Y prif berygl i'r Blaid ydi y gallai llwyddiant cymharol argyhoeddi ei harweinwyr nad oes yna broblemau arwyddocaol i fynd i'r afael efo nhw. Byddai hynny'n gryn gamgymeriad.

'Dolig Llawen

2011-12-24T20:19:00.000Z

Tegwch y Toriaid a'r Lib Dems

2011-12-23T21:16:00.001Z

Mae Plaid Wrecsam yn gwbl gywir i dynnu sylw at y ffaith nad ydi’r pensiynau ‘gold plated’ mae’r Toriaid mor hoff o siarad amdanynt mor euraidd a hynny yng Nghlwyd – gyda 72% o’r sawl sydd yn derbyn pensiwn o Gynllun Pensiwn Clwyd yn derbyn llai na £5,000 y flwyddyn.

A’r gwir plaen ydi mai isel ydi pensiynau cyfartalog sector cyhoeddus yn gyffredinol trwy’r DU o gymharu a – dyweder – cyflog Aelod Seneddol. Mae Aelod Seneddol cyffredin yn ennill £65,738 + yr enwog dreuliau wrth gwrs, tra bod pensiwn cyfartalog sector cyhoeddus tua £7,000. Pan rydych yn clywed aelod seneddol – Guto Bebb dyweder gan bod ganddo gymaint i’w ddweud ar y pwnc – yn son am ‘degwch’ pan mae’n dod i bensiynau, efallai ei bod werth cofio na fydd y cyfryw Aelod Seneddol byth yn gorfod ceisio cael dau ben llinyn ynghyd efo £7,000 y flwyddyn.

Yn wir petai Nick Clegg neu Danny Alexander yn gadael y senedd yn 2015 byddai’n derbyn pensiwn blynyddol o £26,403. Byddai Francis Maud yn derbyn £43,835 y flwyddyn, Vince Cable £32,977 ac mi fyddai Andrew Lansley yn cael £39,825. Dyna beth ydi pensiynau euraidd.

Rwan mae’n wir bod yna wahaniaeth rhwng pensiynau sector cyhoeddus a sector preifat. Er bod rhai gweithwyr yn y sector preifat yn derbyn pensiynau uchel iawn, tra bod eraill mewn cynlluniau tebyg i’r rhai sector cyhoeddus, ‘dydi’r rhan fwyaf o ddigon ddim. Yn wir ‘dydi tua 65% o weithwyr sector preifat ddim yn gwneud unrhyw baratoadau pensiwn o gwbl (16.1% ydi’r ffigwr yn y sector cyhoeddus). Tua £28,000 ydi pot pensiwn mwyafrif gweithwyr y sector preifat – cyfanswm sy’n creu pensiwn blynyddol o tua £1,650. ‘Dydi £1,650 na £7,000 ddim yn bensiynau sy’n mynd i roi bywyd arbennig o gyfoethog i neb, a byddai dyn yn meddwl petai’r Toriaid a’r Lib Dems o blaid tegwch yn yr ystyr mae'r rhan fwyaf ohonom yn ei ddeall y byddant yn ceisio meddwl am ffyrdd o gynyddu pensiynau’r sector preifat. Ond na – tegwch i Dori neu Lib Dem ydi ceisio cael pensiynau sector cyhoeddus yn is – nid cael rhai’r sector preifat yn uwch*

Yr economi sy’n cael y bai am hyn wrth gwrs, a’r angen i argyhoeddi’r marchnadoedd pres bod cynllun gan lywodraeth y DU i leihau gwariant cyhoeddus. Prif strategaeth y llywodraeth o fynd ati i wneud hynny ydi trwy wasgu ar un rhan, ac un rhan yn unig o’r gweithlu – gweithwyr sector cyhoeddus. Gwneir hyn trwy docio’n sylweddol ar wariant cyhoeddus a weithwyr sector cyhoeddus ar y clwt, rhewi cyflogau’r rhan fwyaf ohonynt am dair blynedd mewn cyfnod pan mae chwyddiant i’r gogledd o 5% y flwyddyn, gwneud i’r cwbl gyfranu llawer mwy tuag at eu pensiwn a thalu llai o bensiwn iddynt ar ben hynny.

Cwestiwn gwleidyddol ydi pa mor fforddiadwy ydi pensiynau sector cyhoeddus mewn gwirionedd. Mae yna ffyrdd eraill o argyhoeddi’r marchnadoedd arian bod y gwahaniaeth rhwng gwariant cyhoeddus a’r arian mae’r wladwriaeth yn ei godi o dan reolaeth - codi trethi er enghraifft. Fel rydym wedi trafod mewn blogiad blaenorol byddai gwneud i gwmniau mawr dalu’r dreth maent i fod i’w dalu yn unol a deddfwriaeth bresenol yn ddechrau go lew. Gan mai’r sector ariannol (a diffyg goruwchwyliaeth y llywodraeth tros y sector hwnnw) sy’n gyfrifol am y llanast y cawn ein hunain ynddo byddai yna elfen o degwch (a defnyddio hoff derm newydd y Toriaid) mewn trethu’r banciau, neu drosglwyddiadau ariannol neu beth bynnag yn hytrach na mynd ar ol gweithwyr yn y sectorau addysg ac iechyd (a dyna beth ydi’r rhan fwyaf o weithwyr sector cyhoeddus) nad oedd ddim oll i’w wneud ag achosi’r argyfwng.

Mae’r penderfyniad i fynd ar ol y sector cyhoeddus ynghyd a’r dealltwriaeth rhyfeddol sydd gan y Toriaid a'r Lib Dems o degwch wedi eu seilio ar yr un peth mewn gwirionedd – syniadaeth adain Dde. Mae’r syniadaeth honno yn diffinio’r berthynas rhwng y sectorau preifat a chyhoeddus yn nhermau zero sum game – os ydi un ar ei ennill, yna mae’r llall ar ei golled. Felly trwy ddiffiniad os ydi rhywbeth yn niweidiol i’r sector cyhoeddus, yna mae’n dda i’r sector preifat. Pan mae ein cyfeillion Toriaidd / Lib Dem yn son am y sector preifat, son maent am gyflogwyr sector preifat yn hytrach na gweithwyr wrth gwrs. Nid oes rhaid dweud bod yr uchod yn nonsens o'r radd flaenaf.

Ond ag edrych ar bethau o’r safbwynt hwnnw mae’n hawdd gweld pam mai’r sector cyhoeddus sydd o dan y sawdl. Mae cyflogau ac amodau sector cyhoeddus uchel hefyd yn llesol i gyflogau ac amodau gweithwyr sector preifat. Y rheswm am hynny ydi bod cyflogau ac amodau da yn y sector cyhoeddus yn gorfodi cyflogwyr sector preifat i edrych ar ol eu gweithwyr er mwyn eu cadw rhag chwilio am waith yn y sector cyhoeddus. O lwyddo i leihau’r nifer o swyddi yn y sector cyhoeddus yn ogystal a lleihau’r cyflogau a difetha’r amodau, mae’n haws i gyflogwyr sector preifat dalu llai i’w gweithwyr a chynnig amodau salach iddynt.

A dyna mae gen i ofn y cefndir syniadaethol sydd y tu ol i benderfyniad y cabinet o filiwnyddion Toriaidd a Lib Dem i bloncio’r sector cyhoeddus yng nghanol storm a greuwyd gan eraill. Edrych ar ol eu cyfran fach o’r boblogaeth ar draul pawb ydi canlyniad gweithredu yn unol a'r syniadaeth yma yn y bon. Dim llai, dim mwy.

* Mae'r ffigyrau wedi eu cymryd o flog Polly Curtis ar safle'r Guardian. Gan nad ydi'r ffigyrau mae yn eu defnyddio yn hollol gyson o flogiad i flogiad (oherwydd nad yr un set o bobl sy'n cael eu cymharu pob tro) 'dwi'n defnyddio rhai sydd tua chanol yr amrediad cymharol fach.

Diolch i Ifan ar Golwg360 --

2011-12-22T12:18:00.001Z

- am roi Blogmenai ar frig ei flogiau amatur cyfrwng Cymraeg eto eleni. Diolch iddo hefyd am gynnig cyfarwyddiadau cywir a perthnasol iawn ynglyn a sut y dylid ymateb os byth y daw'r blog i ben. Nid bod rhaid i chi boeni - rhag ofn i'r gwaethaf ddod i'r gwaethaf mae olynydd eisioes wedi ei ddewis i gynnal y blog -fe'i adwaenir fel yr Olynydd Gogoneddus.

ON Mae'n dda iawn nodi i Anffyddiaeth ddod yn ail. Er nad ydw i yn cytuno efo Dylan pob tro 'does yna ddim llawer o bobl gyda gafael digon da ar y Gymraeg i 'sgwennu dadleuon digon cymhleth mewn ffordd mor eglur a darllenadwy.

Beth ydi biliwn yma ac acw rhwng ffrindiau?

2011-12-21T10:56:00.003Z

Mae'n gyd ddigwyddiad bach rhyfedd bod cost blynyddol pensiynau sector cyhoeddus i'r wladwriaeth a chyrff cyhoeddus eraill, sydd yn ol y llywodraeth yn anferthol (£26.5bn), mor debyg i'r £25bn nad ydi Swyddfa Dreth wedi trafferthu i'w godi mewn trethi gan gwmniau mawr megis Vodaphone, Goldman Sachs ac ati.

Ymddengys bod arfer o drafod rhwng swyddogion y Swyddfa Dreth a swyddogion cwmniau mawr, faint o dreth y dylai'r cwmniau ei dalu tros ginio mewn rhai o dai bwyta drytaf y DU. Mae nifer o'r dywydiedig gwmniau yn cyfranu symiau sylweddol i'r prif blaid lywodraethol Brydeinig wrth gwrs.

Dydi'r naill ddim yn talu am y llall wrth gwrs - ffigwr blynyddol ydi'r un am bensiynau ac un llwyr ydi'r un treth. Ond mae'r £2.8bn blynyddol mae'r llywodraeth yn gobeithio ei arbed wedi gweithredu'r newidiadau yn edrych braidd yn dila wrth ymyl y £25bn nad ydynt yn trafferthu i'w gymryd gan eu cyfeillion.

'Dwi ddim eisiau difetha 'Dolig neb ond _ _ _

2011-12-21T10:02:00.000Z

_ _ _ cymrwch olwg ar y graff isod:

Ia dyna chi - os ydan ni'n ychwanegu pob dyled yn y DU at ei gilydd (yn hytrach na dyledion y llywodraeth ac unigolion yn unig) mae'r ddyled bron yn 1000% o GDP'r wlad - llawer, llawer uwch na'r Undeb Ewropiaidd sydd ar hyn o bryd yng nghanol y storm.

Gweler yma am fanylion.

Huw Edwards a marwolaeth Kim Jong yr Ail

2011-12-19T21:01:00.001Z

Mae'n anodd gwybod pa gysur y gellir ei gymryd o'r newyddion brawychus am farwolaeth anisgwyl arweinydd Gogledd Korea, Kim Jong yr Ail. Hyd y gallaf farnu yr unig Gymro a all gymryd unrhyw beth cadarnhaol o gwbl o'r digwyddiad dychrynllyd ydi'r darllenwr newyddion enwog, Huw Edwards.

Ar ol ei lwyddiant rhyfeddol yn ein harwain trwy'r briodas frenhinol yn gynharach eleni, byddai Huw'n siwr o gael y joban o wneud y datganiad ffurfiol yn ogystal a'n harwain trwy'r cynhebrwng, petai rhywbeth ofnadwy - Duw a'n gwaredo -yn digwydd i'n hannwyl Frenhines.

Y broblem i Huw fyddai'r diffyg model o sut i ymddwyn yn y sefyllfa arbennig yma - wedi'r cwbl ni fu marwolaeth brenin neu frenhines mewn bron i drigain mlynedd. Yn ffodus i Huw mae corfforaeth darlledu cenedlaethol Gogledd Korea yn debyg iawn i'r BBC o ran pwrpas, cynnwys ac yn wir o ran arddull a goslef ei darlledwyr pan maent yn ymdrin a'r teulu sy'n arwain y wladwriaeth.

Felly mae'r datganiad heddiw gan deledu Gogledd Korea yn berffaith i bwrpas Huw, a 'dwi'n siwr y bydd yn ei astudio'n fanwl gyda'r bwriad o'i efelychu yn weddol agos pan, ac os, y daw'r amser i wneud hynny. 'Dwi'n siwr y bydd y darllediad o gynhebrwng Kim Jong o gryn ddiddordeb proffesiynol iddo hefyd.

Hybu annibyniaeth a hybu'r economi - ydyn nhw'n anghydnaws?

2011-12-17T23:14:00.004Z

Reit pos bach. Edrychwch ar y ddau ddyfyniad diweddar isod - pwy sydd yn gyfrifol amdanynt?

Dyfyniad 1:

This is just totally irrelevant to the real politics of Wales. The economy is in crisis, unemployment is rising month by month and someone wants to talk about a concept no-one fully understands.Unfortunately, because the SNP are holding a referendum on Scottish independence, some people think we should be doing the same in Wales. I suggest they go to Scotland.

Dyfyniad 2:

I do know that the most urgent issues facing the Welsh Government today are the economy, an under-performing education system and the health service. Why would any sane minister take his or her eye off those problems to worry about esoteric constitutional issues that have not even presented themselves yet?

Rhodri Glyn Thomas (Plaid Cymru) sydd biau'r cyntaf a Peter Black (Lib Dems) sy'n gyfrifol am yr ail. Mae'r pwyntiau sy'n cael eu gwneud gan y ddau yn union yr un peth i bob pwrpas - sef:

1) Ni ddylid ymddiddori yn y newidiadau a allai ddigwydd yn sgil y refferendwm Albanaidd.
2) Y rheswm am hyn ydi bod yr economi yn bwysig, bwysig, bwysig ac mae ymddiddori mewn materion cyfansoddiadol yn ei gwneud yn anodd i hybu'r economi.

A gadael o'r neilltu am ennyd naifrwydd treuenus yr awgrym sydd ymhlyg yn nyfyniadau'r ddau gyfaill na fyddai ymadawiad yr Alban a'r DU ag oblygiadau i Gymru, a gadael o'r neilltu'r ffaith bod plaid Mr Black efo obsesiwn am faterion cyfansoddiadol cwbl esoteric, onid ydi'r syniad nad oes cysylltiad rhwng statws cyfansoddiadol Cymru a'i heconomi yn un rhyfedd?

Mae'r blog yma wedi dadlau ar sawl achlysur yn y gorffennol mai dadl economaidd ydi'r unig un sy'n bwysig mewn gwirionedd yng nghyd destun y ddadl annibyniaeth. Y rheswm pam bod Cymru yn tan berfformio yn economaidd yn barhaol ac yn barhaus ydi oherwydd ei statws cyfansoddiadol. Mae ein diffyg gallu i addasu ein trethi busnes a chorfforaethol yn ein hatal rhag cynnig cymhelliad i fusnesau sefydlu mewn gwlad sydd ymhell oddi wrth marchnadoedd poblog Ewrop, ac mae ein anallu i reoli ein cyfraddau llog yn ein gadael yn aml efo cyfraddau anaddas o uchel i'r math o economi sydd gennym.

Ac wrth gwrs mae yna'r penderfyniadau llywodraethol diwrnod i ddiwrnod. Yr wythnos diwethaf aeth David Cameron ati i dorri ei bontydd efo Ewrop er mwyn amddiffyn buddiannau'r diwydiant gwasanaethau ariannol sy'n anferth yn Lloegr ond yn fychan yma yng Nghymru. Mae'r penderfyniad hwnnw yn debygol o wneud drwg sylweddol i'r sector cynhyrchu yng Nghymru - ond 'does yna ddim oll allwn ei wneud am y peth oherwydd nad oes gennym ein llais ein hunain yn Ewrop. A'r rheswm am hynny wrth gwrs ydi natur ein sefyllfa gyfansoddiadol.

Yr hyn fyddai'n hybu economi Cymru yn annad dim arall fyddai ennill yr hawl i wneud penderfyniadau economaidd a fyddai er lles ein economi. 'Dydi hynny ddim yn bosibl yn y cyd destun cyfansoddiadol presenol.

Dyn sy'n edrych ar ol ei deulu

2011-12-16T17:45:00.002Z

Yn yr oes sinicaidd a di deimlad sydd ohoni mae'n braf iawn dod ar draws dyn sy'n edrych ar ol ei deulu. Son ydw i wrth gwrs am Mohammad Asghar, sy’n Aelod Cynulliad Ceidwadol (ar hyn o bryd o leiaf) dros Ddwyrain De Cymru.

Byddwch yn cofio i Mohammad Asghar, neu Oscar fel y bydd hefyd yn cael ei alw weithiau ,adael Plaid Cymru yn ystod tymor diwethaf y Cynulliad wedi iddo gael ar ddeall nad oedd Ieuan Wyn Jones am gyflogi ei ferch Natasha fel ei swyddog i'r wasg. Cyd ddigwyddiad hapus oedd hi i Nick Bourne addo iddo na fyddai'n rhaid iddo ymladd am enwebiad y Toriaid yn Nwyrain De Cymru - dydi'r Toriaid Gymreig ddim yn rhai mawr am ddemocratiaeth mewnol.

Ta waeth -ymdrech ddiweddaraf Oscar i edrych ar ol ei deulu oedd ei ymgais i ddyladwadu ar Doriaid Casnewydd i gefnogi ei wraig Firdaus Asghar am enwebiaeth i sefyll i fynd ar gyngor Casnewydd yn ward Allt yr Yn, wedi marwolaeth y cynghorydd o Dori, Les Knight oedd wedi cynrychioli'r ward ers 1964. Yn wir cymaint ei frwdfrydedd i helpu ei wraig fel na thrafferthodd i ddisgwyl i gorff Les oeri'n iawn nag i ddiferyn o formaldehyde gael ei chwistrellu i'w wytheinau cyn cychwyn ar ei ymgyrch i gael ei wraig ar y cyngor.

Talodd Cyngor Casnewydd £873,597.70 mewn lwfansau cynghorwyr y llynedd.

Sylwadau Dafydd Ellis Thomas a Rhodri Glyn Thomas a rhai Neil McKevoy.

2011-12-15T16:34:00.002Z

Mae'n ddiddorol i'r Blaid gynnal y gwyn yn erbyn sylwadau anoeth a wnaed gan Neil McKevoy ynglyn a mudiad Cymorth i Fenywod, tra'n gwrthod cynnal cwyn a ddaeth o gyfeiriad awdur y blog Syniadau ynglyn a sylwadau a wnaed gan ddau o Aelodau Cynulliad y Blaid - sylwadau oedd yn datgan eu bod yn erbyn un o bolisiau creiddiol y Blaid, sef annibyniaeth. Yn wir mae'n ymddangos i Dafydd Ellis Thomas fynd mor bell a dweud ei fod yn erbyn unrhyw newidiadau cyfansoddiadol o gwbl.

Rwan 'dydw i ddim yn amddiffyn sylwadau Neil am funud - ond mi fyddwn wedi tybio y byddai'n fwy o broblem i blaid genedlaetholgar fod rhai o'i harweinwyr yn dadlau'n gyhoeddus ar y cyfryngau prif lif yn erbyn y brif ddadl tros ei bodolaeth ac o blaid safbwyntiau ei gwrthwynebwyr, nag y byddai sylwadau brysiog a di feddwl gan gynghorwydd o Gaerdydd ar wefan gymdeithasol. Ond na - mae dweud rhywbeth cas am gorff allanol yn fwy o broblem nag ydi hi i aelodau Cynulliad y Blaid danseilio ei raison d'etre.

Mae yna reswm am y sefyllfa ymddangosiadol afresymegol yma, ac mae wedi ei wreiddio yn y ffaith ein bod fel Pleidwyr wedi bod yn barod iawn i dderbyn amwyster mewn perthynas ag annibyniaeth yn y gorffennol. Ceir rheswm syml am hyn yn ei dro.

Un o brif ddadleuon y sawl oedd yn erbyn datganoli grym i Gaerdydd yn y gorffennol oedd bod gwneud hynny yn ein rhoi ar y llwybr llithrig tuag at annibyniaeth. Roedd llawer ohonom oedd o blaid annibyniaeth hefyd yn ddistaw bach yn rhannu'r dadansoddiad hwnnw - ac oherwydd hynny rydym wedi tueddu i gymryd yr agwedd mai cychwyn ar y broses ddatganoli oedd y peth pwysig, ac os oedd gwadu'r angen am annibyniaeth yn gwneud hynny'n haws yna roedd yn bris bach i'w dalu. 'Dwi'n digwydd credu bod cymryd yr agwedd honno wedi bod yn gamgymeriad, a'i bod yn gyfrifol am lawer o'n problemau cyfoes - ond 'dwi hefyd yn deall pam oedd pobl yn rhesymu yn y ffordd arbennig yma ar un adeg.

Ond rwan ydi rwan a'r gorffennol ydi'r gorffennol. Mae datganoli wedi newid pethau - 'does yna ddim esgys tros amwyster bellach. Yn wir mae'r amwyster hwnnw bellach yn llesteirio ar ddatblygiad Blaid ac yn ei gwneud yn destun sbort. Mae datganoli wedi ei wireddu, a'r ddau gwestiwn cyfansoddiadol i Gymru bellach ydi i ble'r ydym yn mynd? a pa mor gyflym ydym yn mynd yno? Mae'r tirwedd gwleidyddol oedd yn bodoli pan roedd Dafydd Ellis Thomas a Rhodri Glyn Thomas yn wleidyddion ifanc wedi marw - ni ddaw byth yn ei ol.

Bellach mae pob un o'r pleidiau unoliaethol Cymreig o blaid datganoli i rhyw raddau neu'i gilydd. 'Dydi o ddim yn gwneud synnwyr i'r Blaid leoli ei hun yn yr un lle (fwy neu lai) yn gyfansoddiadol a'r pleidiau Prydeinig. Mae hynny yn arbennig o wir mewn byd lle mae gwledydd llai eraill y DU yn symud i gyfeiriad annibyniaeth beth bynnag.

Mae llwyddiant datganoli yn eironig wedi difa'r angen am blaid sy'n diffinio ei hun yn nhermau hyrwyddo datganoli. Mae'r Pleidwyr hynny sydd yn dal i weld datganoli fel y prif flaenoriaeth cyfansoddiadol yn y blaid anghywir - neu maent yn dal i fyw mewn cyfnod gwleidyddol sydd wedi hen gilio.

Leanne i sefyll

2011-12-14T21:16:00.000Z

Newydd sylwi fy mod wedi fy nghuro i'r stori roeddwn yn cyfeirio ati isod gan Golwg360 - ymysg eraill.

Gweler yma.

Pedwerydd ymgeisydd am arweinyddiaeth y Blaid?

2011-12-14T21:01:00.001Z

'Dyna ydi'r sibrydion o leiaf - bod ymgeisydd arall am ddatgan ei bwriad yn y dyfodol agos iawn.

Swnian diweddaraf Carwyn Jones

2011-12-13T18:25:00.000Z

Mae'n anodd cydymdeimlo llawer efo Carwyn Jones pan mae'n swnian am y niwed mae'n feddwl fydd yn cael ei achosi i economi Cymru gan fethiant David Cameron i ddod i delerau efo gweddill gwledydd yr Undeb Ewropiaidd.

Y ffaith syml amdani ydi mai unoliaethwr Prydeinig ydi Carwyn o ran ei wleidyddiaeth, ac mae unoliaethwr Prydeinig yn derbyn bod ystyriaethau'r llywodraeth Brydeinig mewn materion sydd y tu allan i gwmpawd cyfrifoldebau'r Cynulliad yn bwysicach nag ydi rhai'r llywodraeth Gymreig.

Mae Carwyn yn y bon yn cwyno yn erbyn rhesymeg creiddiol ei wleidyddiaeth ei hun.

Drodre.co

2011-12-11T12:53:00.002Z

Un o'r ffyrdd gorau o ddysgu am dref neu ddinas nad ydych yn gyfarwydd a hi ydi trwy fynd am dro efo'r un o'r bobl (leol gan amlaf) hynny sy'n hebrwng grwpiau o bobl o gwmpas, ac yn dweud wrthynt am hanes yr ardal a dangos adeiladau lleol o bwys ac ati.

Un o'r manteision ydi eich bod yn aml dysgu llawer mwy na sydd i'w gael yn y llyfrau teithio - mi'r ydych yn dysgu am hanes answyddogol ardal yn ogystal a'r hanes swyddogol.

Er enghraifft felly y deuthym i wybod am yr unig dafarn ar Ynysoedd Prydain sy'n parhau i wrthod gadael i ferched groesi'r trothwy (y Thomas Marr yn Waterford os ydych chi eisiau gwybod), bod pobl efo toiledau y tu mewn i'w tai yn Ffrainc ers canrifoedd, bod pob warws yn agos iawn at y dociau yn Lerpwl oherwydd bod cymaint o'r cargo yn cael ei ddwyn pan roedd rhaid ei gludo mwy nag ychydig ganoedd o fetrau o'r dociau, mai yn y dafarn gyferbyn a gorsaf drenau Connolly y cynllunwyd digwyddiadau Pasg 1916 yn Nulyn, bod daeargryn yn 1667 wedi lladd llawer iawn mwy o drigolion Dubrovnik na lwyddodd y Serbiaid i'w lladd yn ystod gwarchau 1991 /1992 ac ati.

Mae gwasanaeth felly i'w gael yn nhref Caernarfon ers rhai blynyddoedd bellach - ac ni allaf feddwl am wasanaeth arall o'r fath y gellir ei gael trwy gyfrwng y Gymraeg - er efallai fy mod yn anghywir. Emrys Jones sy'n cynnal y teithiau yn ei ffordd unigryw a hwyliog - a gellir dod o hyd i'r manylion ar ei wefan Drodre.co.

Rwan blog gwleidyddol ydi hwn wrth gwrs, nid un sy'n hyrwyddo'r diwydiant twristaidd yng Nghaernarfon - ond mae yna bwynt gwleidyddol hynod bwysig i hyn oll. Mae'r hyn mae Emrys yn ei wneud yn bwysig yn y ffaith ei fod yn esiampl o hanes lleol yn cael ei feddiannu a'i ddiffinio gan bob lleol.

Petai rhywun o'r tu allan i Gaernarfon yn gwneud yr hyn mae Emrys yn ei wneud, byddai'r hanes y byddwch yn clywed amdano yn dra gwahanol - byddai'n hanes sefydliadol ei naws ac wedi ei ganoli ar castell, yr waliau a'r hanes brenhinol sy'n dennu llawer o bobl yma. Mae llawer o'r hyn mae Emrys yn son amdano yn ymwneud a phobl gyffredin sydd wedi byw yng Nghaernarfon - mae'n ymwneud a'r sawl sydd wedi gwneud Caernarfon yr hyn ydyw mewn gwirionedd - tref werinol, fyrlymus, liwgar a Chymreig iawn. Ein hanes ni ydi hwnnw - ac mae'n hanes llawer pwysicach na'r un sy'n ymwneud efo llwydni'r strwythurau mawr carreg.

ON - mae gan Emrys daith sy'n cychwyn am 6.30 wrth ymyl Lloyd George ar y Maes y nos Iau yma. Cost y daith ydi £7.50.

'Dydi Rod druan heb gael gwobr eleni chwaith

2011-12-10T11:56:00.001Z

Hmm - felly'dydi Rod Richards ddim yn hoff o'r syniad o wobreuo gwleidyddion Cymreig.

Mewn datganiad nodweddiadol o emosiynol a dryslyd mae'n ymosod ar safon trafodaethau'r Cynulliad, ar y 'ffaith' bod y rhan fwyaf o aelodau'r sefydliad yn cywain eu barn am faterion y dydd o'r Western Mail, ar Leighton Andrews, ar y llywodraeth Lafur, ar Eluned Parrott ac ar Cheryl Gillan. Yn wir mae pawb yn ei chael hi ag eithrio Angela Burns a Chris Bryant. 'Dwi ddim yn siwr pam bod Angela yn osgoi'r lach, ond casineb Chris tuag News of the World - papur a aeth ati i groniclo rhai o anturiaethau 'carwriaethol' Rod mewn manylder lliwgar os brawychus - sy'n ei achub o.

Y brif broblem efo'r gwobreuon 'da chi'n gweld ydi eu bod yn gwobreuo gwleidyddion sy'n tynnu sylw atyn nhw eu hunain (ag eithrio Ms Parrott sydd ddim yn tynnu unrhyw sylw o gwbl ati'i hun). Rwan fyddai yna neb yn gallu cyhuddo Rod o fynd ati i dynnu sylw at fo'i hun na fyddai?

Helynt yr arholwyr a bandio ysgolion

2011-12-08T17:42:00.001Z

Mae'n debyg bod yna rhywbeth addas yn y ffaith i fandiau perfformiad y Cynulliad gael eu rhyddhau ar yr un diwrnod ag ymddangosodd stori yn y Telegraph am dwyllo honedig gan arholwyr - gan gynnwys rhai sy'n gweithio i CBAC. Os ydi'r stori honno'n wir, yna mae'n un gwbl syfrdanol.

Y berthynas rhwng y ddwy stori ydi bod adeiladu pwysau a chystadleuaeth chwyrn i mewn i unrhyw gyfundrefn - fel mae cyhoeddi bandiau ysgolion yn ei wneud - yn siwr o arwain at rhywfaint o ymdrechion eithafol, ac o bryd i'w gilydd cwbl amhriodol gan ambell un i achub y blaen ar eraill.

Os ydi llywodraeth Cymru yn benderfynol o greu cyfundrefn mwy cystadleuol yn y byd addysg Cymreig, yna mae'n bwysig eu bod yn sicrhau bod eu dulliau o fesur a chymharu yn wrthrychol ac yn effeithiol, a bod y strwythurau sy'n mesur ac yn cymharu yn hollol dryloyw a gwrthrychol.

Os ydi honiadau'r Telegraph yn wir, 'dydi pethau ddim wedi cychwyn yn arbennig o dda.

Gellir dod o hyd i fandiau'r Cynulliad yma.

Cyngor Gwynedd a sterics Mr Scrooge AS

2011-12-07T17:15:00.008Z

Mae gen i ofn fy mod yn anghytuno a sylwadau hysteraidd braidd fy nghymydog Ebenezer Scrooge ynglyn a phenderfyniad Cyngor Gwynedd i beidio a thocio cyflogau’r sawl aeth ar streic tan fis Chwefror.

Yn wir, byddwn yn mynd ymhellach ac yn llongyfarch y cyngor am ddangos hyblygrwydd a chonsyrn tuag at ei weithwyr yn ystod amser digon anodd. Mae’r deilydd portffolio sy’n gyfrifol am gyllid y sir, Sian Gwenllian yn gwbl gywir pan mae’n nodi:

Mae’n bwysig bod yn hyblyg mewn cyfnod sydd mor heriol yn ariannol. Does dim codiad cyflog wedi bod ers dwy flynedd (yn sgil polisiau cenedlaethol) ac mae llawer o’n gweithwyr sy’n cynnig gwasanaethau pwysig ar y rheng flaen yn teimlo’r esgid yn gwasgu erbyn hyn.

Fydd gohirio’r tocio yn rhoi mymryn mwy o arian yn eu pocedi dros y Nadolig sy’n adeg drud i deuluoedd a rhaid cofio mai gohirio’r tocio ydan ni, ac nid gwneud i ffwrdd ag o yn gyfan gwbl.
“Mi fydd y gweithwyr yn dal i golli diwrnod o dâl os fuon nhw ar streic felly does dim cyfiawnhad i’r ddadl y bydd y trethdalwyr rhywsut ar eu colled.

Yn wir mae’n anodd peidio a chwerthin wrth ddarllen rhai o sylwadau Ebenezer ynglyn a thegwch.

Pwy sy’n mynd i ddigolledu’r gweithiwr Asda neu’r gweithiwr Morrisons sy’ wedi gorfod cymryd diwrnod i ffwrdd er mwyn edrych ar ôl eu plant? Pwy sy’n mynd i’w digolledu nhw?

Rwan ‘dydw i ddim yn gwybod yr ateb i’w gwestiwn, nag i faint o weithwyr Asda a Morrisons a gafodd eu hunain yn y sefyllfa yma, ond byddai dyn yn rhyw obeithio bod y cyfryw gwmniau wedi ymddwyn yn gydymdeimladol , hyblyg a chyfrifol a gwneud yr hyn allant i ail drefnu shiftiau ac at.

Mae’n bosibl na ddigwyddodd hynny – ond meddyliwch am y rhesymeg mewn difri – os nad ydi Morrisons ac Asda yn ymddwyn yn gydymdeimladol, hyblyg a chyfrifol yna mae’n ofnadwy, ofnadwy, ofnadwy o anheg i Gyngor Gwynedd ymddwyn yn gydymdeimladol , hyblyg a chyfrifol.

Dyma resymeg Tori i’r dim – os ydi rhai cyflogwyr yn ymddwyn yn gas tuag at eu gweithwyr, yna mae’n anheg nad ydi pob cyflogwr yn gwneud hynny.

Efallai y bydd Ebenezer yn caniatau i mi dynnu sylw at y gwir anhegwch yn y sefyllfa yma – sef bod y sector bancio wedi cael rhyddid i ymddwyn yn gwbl anghyfrifol am flynyddoedd, ac wedi i’r hwch fynd trwy’r banc, bod rhaid i bawb arall – yn y sectorau cyhoeddus a phreifat fel ei gilydd - dalu trwy eu trwynau am y llanast.

Ond wnewch chi ddim clywed gair am yr anhegwch sylfaenol hwnnw gan ein cyfeillion Toriaidd. Wnewch chi ddim clywed gair chwaith am y cyflogau enfawr mae penaethiaid yn y sector bancio yn dal i’w hawlio. Mae’n well o lawer ganddynt dynnu sylw at pob anghyfartaledd rhwng grwpiau o bobl sy’n mynd allan pob dydd i wneud diwrnod gonest o waith.

Peidiwch a disgwyl gwobr gan Flogmenai am egluro pam nad ydi anhegwch sylfaenol y sefyllfa sydd ohoni hyd yn oed yn ymwthio i ymwybyddiaeth Toriaid fel Ebenezer.

Mwy o bres yn cael ei sugno gan y Gemau Olympaidd

2011-12-06T17:35:00.001Z

Felly mi’r ydan ni i gyd yn yr argyfwng ariannol sydd ohoni efo’n gilydd – wel pawb bron o leiaf.

Un o’r sefydliadau sy’n sicr ddim ynddi ydi’r Gemau Olympaidd. Mi’r ydan ni eisoes wedi edrych ar sawl achlysur ar y llo sanctaidd hwnnw – yma er enghraifft.

Y peth diweddaraf i adrodd arno ydi bod David we’re all in this together Cameron wedi penderfynu cyfrannu £41 miliwn tuag at yr ychydig oriau fydd yncwmpasu’r seremoniau agor a chau. Bydd hyn yn dod a chyfanswm y gwariant ar yr achos hynod deilwng yma i tua £80 miliwn.

Piso dryw yn y mor ydi hynny wrth gwrs a chymharu a chyfanswm cost yr holl sbloets – £9.3 biliwn ar hyn o bryd – ac yn debygol o ddringo hyd yn oed ymhellach. Ddoe diwethaf yr oeddym yn cael ar ddeall y bydd £271m mwy na’r disgwyl yn cael ei wario ar swyddogion diogelwch.

Pan mae ffigyrau mor uchel a hyn mae’n anodd gwerthfawrogi’n iawn am faint o bres yr ydym yn son amdano. Pan geir mwy na phum sero mewn rhif, mae'r pen yn dechrau troi. Fodd bynnag mae'n haws eu deall wrth gymharu a'r gwariant ar bethau eraill.

Er enghraifft £14.5 biliwn ydi cyllideb y Cynulliad yn ei gyfanrwydd am y flwyddyn, gyfan gron hon. Tros y tair blynedd nesaf bydd yn cael ei thorri £1.8 biliwn mewn termau real.

Mae gwariant ar addysg yng Ngwynedd eleni yn tua £89m – rhif digon tebyg i gyfanswm y sioeau agor a chau yn Llundain. Mae gwariant cyfalaf ar ysgolion yn y sir yn tua £8 miliwn, neu ddegfed o gost y sioeau agor a chau.

Llai nag wythfed o gost y gemau ydi cyllideb gyfredol Ymddiriedolaeth Betsi Cadwaladr - oddeutu £1.1 biliwn. Efo’r swm yna maent yn cyflogi tua 18,000 o bobl. Maent hefyd yn cynnal tri ysbyty cyffredinol sylweddol, yn ogystal â 22 o ysbytai llym a chymunedol eraill, a rhwydwaith o dros 90 o ganolfannau iechyd, clinigau, canolfannau timau iechyd cymunedol ac unedau iechyd meddwl.

Tua £6 biliwn ydi cost gwariant ar iechyd trwy Gymru. Mi fydd y gwasanaeth iechyd yng Nghymru yn wynebu toriad o 6.3% mewn termau real y flwyddyn nesaf – mae hyn yn gyfwerth a 4% o gost y gemau Olympaidd.

'Dwi'n gwybod y bydd y puryddion yn eich plith yn gwahaniaethu rhwng gwariant cyfalaf a gwariant refeniw, rhwng gwariant loteri a gwariant trethiant cyffredinol ac ati- ond yn y pendraw, gwariant ydi gwariant, pres ydi pres a blaenoriaethau ydi blaenoriaethau. Ymddengys bod cynnal sioe fawr ddrud yn un o ddinasoedd cyfoethocaf y Byd yn flaenoriaeth hynod bwysig.

Leighton yn anfon cwyn at Fwrdd yr Iaith.

2011-12-04T16:08:00.002Z

Felly mae Leighton Andrews yn cwyno i Fwrdd yr Iaith oherwydd iddo dderbyn llythyr uniaith Saesneg gan adran addysg San Steffan.

Tybed os ydi hynny'n awgrymu y byddwn bellach yn derbyn llythyrau dwyieithog yn ddi eithriad gan y Cynulliad?

Cymorthdaliadau'r Cyngor Llyfrau a Gwilym Owen

2011-12-03T22:26:00.006Z

Mae’n ddiddorol darllen erthygl Gwilym Owen mewn cylchgrawn sy’n derbyn cymhorthdal sylweddol gan y Cyngor Llyfrau (Golwg Rhagfyr1af) ynglyn a chymorthdaliadau i gylchgronau Cymraeg. Cwyno'n groch mae Gwilym bod nifer o gylchgronau eraill hefyd yn derbyn cymorthdaliadau - er bod y rheiny'n cael llai o bres o lawer na mae Golwg yn ei gael.

Yr hyn sydd gan Gwilym ydi bod y cylchgronau nad yw eisiau i’r Cyngor Llyfrau eu cynnal yn rhai ‘dosbarth canol’ ac ‘elitaidd’, ac o’r herwydd dylid rhoi’r arian sy’n cael ei wario arnynt i’r Cymro – sydd o bosibl yn nhyb Gwilym yn denu darllenwyr nad ydynt yn ddosbarth canol nag yn elitaidd. Mewn geiriau eraill mae am i holl arian cymhorthdal y Cyngor Llyfrau gael ei ddosbarthu rhwng tri chylchgrawn yn unig – yr un mae’n ysgrifennu iddo, Barn a’r Cymro. Hynny yw, dau bapur cymharol debyg i’w gilydd i’r graddau eu bod yn bapurau wythnosol sy’n delio yn bennaf a newyddion a materion cyfoes, ac un arall sy’n fwy eclectic a dadansoddol o ran cynnwys.

Rwan mae yna sawl problem gweddol amlwg efo hyn oll. Fel rheol defnyddir cymorthdaliadau o'r math yma i sicrhau amrywiaeth darpariaeth yn hytrach nag i roi cymorth i’r cylchgronau sydd a’r cylchrediad uchaf – er mai isel ydi cylchrediad Golwg a’r Cymro hefyd mewn gwirionedd. Byddai dilyn cyngor Gwilym yn arwain at sefyllfa lle byddai’r rhan fwyaf o’r cymorthdaliadau yn mynd at ddau gylchgrawn tebyg i’w gilydd sy’n dyblygu gwaith ei gilydd i raddau helaeth. Hynny yw, byddai’r amrywiaeth sydd ar gael ar hyn o bryd yn diflannu i bob pwrpas.

Yn ychwanegol ,mae yna gwestiwn yn codi unwaith eto ynglyn a rhagfarnau Gwilym. ‘Dydi hi ddim yn glir (hyd y gwn i) faint o bobl wahanol sydd yn darllen yr amrywiol gylchgronau Cymraeg. Er bod gwahaniaethau rhwng cynnwys Y Cymro a Golwg, tybed faint o ddarllenwyr sy’n darllen y ddau? Ac ymhellach, tybed faint o ddarllenwyr Taliesin sydd hefyd yn darllen Y Cymro? ‘Dydw i ddim yn gwybod, ond ‘dydi Gwilym ddim yn cyflwyno unrhyw dystiolaeth nad cyfran go lew o ddarllenwyr Y Cymro a Golwg sydd hefyd yn darllen y stwff 'elitaidd'.

Fel sy’n arferol efo Gwilym, mae’r erthygl yn ddiog i’r graddau nad oes yna ddim tystiolaeth o waith ymchwil annibynnol ynddi. Mae ei holl dystiolaeth yn dibynnu ar ffigyrau darlleniad a chymhorthdal a gyhoeddwyd yn ddiweddar yn Golwg. Mi fyddai gan Gwilym ddadl petai’n gallu dangos bod yna wahanol bobl yn darllen Y Cymro o gymharu a’r papurau eraill. Byddai ganddo ddadl gryfach petai’n gallu dangos bod yna swmp o ddarllenwyr potensial i’r Cymro yn rhywle neu’i gilydd. Ond ‘dydi o ddim yn gwneud hynny, nag yn wir yn ceisio gwneud hynny. Felly mae Gwilym eisiau anfon Barddas, Y Traethodydd a Thaliesin i’r un bun sbwriel a Thu Chwith heb hyd yn oed geisio dangos sut y byddai hynny’n cynhyrchu mwy o ddarllenwyr Cymraeg, heb son am gynyddu’r amrywiaeth sydd ar gael.

Cyn gorffen efallai y dyliwn gyfeirio at ymysodiad Gwilym ar Bethan Jenkins. Ymysg y sylwadau sarhaus mae'n disgrifio ei sylw y dylid rhyw led wladoli’r Western Mail fel un o’r ‘sylwadau mwyaf twp a glywyd yn ddiweddar’. Mi fyddwn yn rhyw gytuno nad hwn ydi’r syniad gorau i Bethan ei gael erioed – ond ydi’r syniad mor dwp a syniad Gwilym ynglyn a sut y dylid penderfynu sut i ddosbarthu cymorthdaliadau i’r wasg Gymraeg ? Dyma sydd ganddo i’w ddweud ar y pwnc – _ _ _ o gofio bod y papur (Y Cymro) bellach yn cyflogi Karen Owen un o’r hacs gorau yn yr iaith Gymraeg onid yw’n amser ailystyried _ _ (faint o gymhorthdal mae’r Cyngor Llyfrau yn ei roi i’r Cymro).

Rwan ‘dwi’n gwybod bod Karen yn effeithiol a rhyfeddol o gynhyrchiol – ond wir Dduw ‘dydi hi ddim yn bosibl llywio polisi dosbarthu cymorthdaliadau ar sail pwy sydd yn gweithio yn lle. Beth goblyn fyddai Gwilym yn ei ddweud petai Tu Chwith yn recriwtio Karen – a’r arian mae eisiau ei anfon i’w dilyn o gwmpas y wlad.

Alex Jones, Clarkson a'r Bib

2011-12-01T17:50:00.002Z

Felly mae Jeremy Clarkson wedi agor ei geg fawr drachefn - ar y One Show y tro hwn.

Nid y ffaith bod Jeremy eisiau mynd a fi allan a fy saethu o flaen fy nheulu sydd yn fy mhoeni yn benodol - mae ganddo'n anffodus wendidau seicolegol sy'n gwneud iddo gasau pobl a grwpiau o bobl am resymau cwbl afresymegol - felly 'dydw i ddim yn cymryd pethau yn bersonol.

Yn hytrach y BBC sydd yn fy mhoeni (unwaith yn rhagor). Mae Jeremy Clarkson wedi mynegi ei gasineb at Gymru yn gyffredinol (ceisio rhoi delwedd o'r wlad mewn popty ping ac ati) a thuag at y Gymraeg yn benodol. Mae Alex Jones yn Gymraes sy'n siarad ac yn defnyddio'r Gymraeg, ac mae gan unrhyw gyflogwr ddyletswydd gofalaeth tuag at y sawl sy'n gweithio iddo. Ymddengys i mi ei bod yn afresymol gofyn iddi holi dyn sydd yn ei chasau oherwydd ei hiaith a'i chenedligrwydd. Go brin bod y profiad yn un pleserus iddi hi.

Petai Alex yn ddu, a fyddai disgwyl iddi holi aelod o'r klu klux klan? Mae yna rhywbeth yn dweud wrthyf mai negyddol ydi'r ateb i'r cwestiwn hwnnw.

Record newydd i Flogmenai _ _ _

2011-11-30T23:33:00.003Z

_ _ _ sef y darlleniad gwaethaf ers Chwefror 2010.

Ymlaen mae Canaan!

Tybed os gwir y sibrydion _ __

2011-11-30T23:20:00.000Z

_ _ _ y bydd trydydd ymgeisydd am arweinyddiaeth y Blaid yn troedio i'r talwrn 'fory?

Ac na - nid am Leanne 'dwi'n son.

Cyflogau rhanbarthol - ras am y gwaelod

2011-11-30T16:49:00.000Z

Mae Carwyn Jones yn gywir i nodi y byddai gweithredu cynlluniau llywodraeth y DU i gyflwyno trefn o dal rhanbarthol yn arwain at lai o gyflog i weithwyr sector cyhoeddus yng Nghymru. Byddai pennu cyflog yn ol rhanbarth yn siwr o adlewyrchu cyflogau sector preifat lleol, ac mae cyflogau'r sector preifat yn isel yng Nghymru.

Ond yr hyn nad ydi Carwyn yn ei ddweud ydi y byddai'r newid hefyd yn effeithio ar weithwyr y sector preifat. Mae camau diweddar llywodraeth Cameron -rhewi cyflogau, cynyddu faint o bres sy'n rhaid i weithwyr ei roi at eu pensiwn, gwneud pensiynau yn llai atyniadol, yn ogystal a difa sicrwydd cyflogaeth eisoes wedi gwneud gweithio yn y sector cyhoeddus yn llai atyniadol. Byddai lleihau cyflogau ymhellach yn arwain at wneud y sector yn llai atyniadol fyth yng Nghymru ac mewn rhannau tlawd eraill o'r DU.

Effaith hyn yn y pen draw fydd hel pobl o'r sector cyhoeddus i'r sector preifat -a bydd hynny yn arwain at fwy o gystadleuaeth am swyddi yn y sector hwnnw. Lle mae cystadleuaeth yn llym am swyddi gyrrir cyflogau i lawr, a gwneir amodau gwaith yn llai ffafriol. Iawn i'r cyflogwr, ond gwael i'r cyflogedig.

Os ydi llywodraeth y DU eisiau gwella amodau i gyflogwyr mewn rhanbarthau tlawd o'r DU, byddai caniatau gosod treth corfforaethol is yn yr ardaloedd hynny yn ffordd llawer mwy effeithiol o fynd ati. Ond fydda i ddim yn dal fy ngwynt ynglyn a'r posibilrwydd yna - mi fyddai hynny yn niweidiol i'r rhannau hynny o'r DU sy'n cael eu cynrychioli'n bennaf gan ASau Toriaidd - y rhannau cyfoethog. Mae'n llawer gwell o'u safbwynt nhw i gynnal ras am y gwaelod yn y rhanbarthau tlawd, a mynd ati i lleoli diwydiannau cyflog isel yn dwt ac yn ddel yn y rhanbarthau hynny.

Gweld y botel hanner llawn

2011-11-30T09:56:00.002Z

Mae'n debyg bod y duedd o weld potel hanner llawn yn hytrach nag un hanner gwag yn un digon clodwiw - ac iach o safbwynt seicolegol.

Ond, iach neu beidio, mae gen i ofn bod Golwg360 wedi mynd a'r duedd honno braidd yn rhy bell ddoe trwy osod stori efo'r pennawd Osborne:£216m ychwanegol i Gymru. ar dop eu gwefan am lwmp go lew o'r dydd.

Ag ystyried bod datganiad Osborne yn debygol o arwain at newidiadau hynod niweidiol i'r sector cyhoeddus, a bod Cymru mor ddibynnol ar swyddi yn y sector hwnnw a gwariant cyhoeddus ehangach, piso dryw yn y mor - neu er mwyn cynnal trosiad - diferyn neu ddau o win yng ngwaelod potel wag ydi £216m o arian cyfalaf tros dair blynedd.

Anrhegion 'Dolig cynnar gan Mr Osborne

2011-11-29T18:07:00.000Z

Hmm - a chadw at ysbryd y tymor mae George Osborne wedi gwneud datganiad ar yr economi sy'n newyddion da o lawenydd mawr. Ymysg yr uchafbwyntiau ceir y canlynol:

£111bn mwy nag oedd wedi ei ragdybio i'w fenthyg gan y wladwriaeth tros bedair blynedd.
Y broses o daflu gweithwyr ar y clwt i'w wneud yn haws i gyflogwyr.
Codiadau cyflogau sector cyhoeddus i'w cadw o dan 1% tros ddwy flynedd - a hynny yn dilyn cyfnod o ddim codiadau o gwbl.
300,000 o swyddi cyhoeddus i'w torri
Rhewi credydau treth i bobl ar gyflogau isel.

Mae yna rhywbeth yn dweud wrthyf mai dechrau yn unig i weithredu diwydiannol fydd digwyddiadau 'fory.

Mwy o droelli gwag o Ynys Mon

2011-11-29T00:19:00.003Z

Felly mae'r Tori o Ynys Mon, Paul Williams a adweinir hefyd fel y Derwydd, yn ein sicrhau mai'r rheswm pam bod Ieuan Wyn Jones o blaid wardiau aml aelod ar gyngor yr ynys ydi oherwydd y byddai hynny o fantais etholiadol i Blaid Cymru.

Ac mae'r fantais dybiedig honno wedi ei seilio ar ei ddadansoddiad ei hun o'r rhagolygon ar gyfer etholiadau wedi eu hymladd ar sail wardiau dau aelod - yn wir mae'n mynd cyn belled a dweud wrthym sawl cynghorydd fyddai'n cael ei ethol ar ran pob grwp o dan y drefn honno.

Ond mae'n gwrthod dweud unrhyw beth o gwbl ynglyn a sut y daeth i'w gasgliadau, ag eithrio bod yr ymarferiad yn ganlyniad i 'grenshan ffigyrau'. Ond 'dydan ni ddim yn cael gwybod pa ffigyrau gafodd eu crenshan - na dim arall ynglyn a sail yr ymarferiad. Dim oll. Zilch.

O leiaf pan mae Gwilym Owen yn troelli mae'n cael gafael ar rhyw ffigwr neu'i gilydd sydd a rhyw fath o gysylltiad - pa mor bynnag wantan - efo'r Byd y tu allan i'r bwlch rhwng ei glustiau. 'Dydi'r Derwydd ddim hyd yn oed yn cymryd y cam corach mewn col tar hwnnw.

Mae'n anodd meddwl am droelli mor gwbl ddi sylwedd.

Pam bod agwedd y DUP tuag at Babyddion wedi newid

2011-11-26T14:52:00.001Z

Mae'n debyg gen i mai croeso fydd araith ddiweddar Gweinidog Cyntaf Gogledd Iwerddon. Peter Robinson yn ei chael, gyda'r pwyslais ar gyd weithio rhwng cymunedau Gogledd Iwerddon, parch at bawb, cynhwysiad ac ati.

Mae'n anodd credu weithiau bod plaid fel y DUP, a adeiladwyd ar y canfyddiad mai endid Protestanaidd oedd y dalaith ac mai brad oedd cyfaddawdu gydag elfennau nad oedd yn credu hynny, wedi teithio mor bell.

Ond mae'n hawdd iawn deall pam - fel mae'r ffigyrau cyfrifiad isod o grefydd plant yn ysgolion Gogledd Iwerddon yn ei ddangos, lleiafrif plant y dalaith sydd yn Brotestaniaid, ac mae hynny wedi bod yn wir ers naw degau y ganrif ddiwethaf. Lleiafrif fydd pobl o gefndir Protestanaidd yn y dalaith yn y dyfodol, ac oni bai bod y pleidiau unoliaethol yn llwyddo i ennyn cefnogaeth Pabyddion, mae'n bosibl hyd yn oed na fydd y dalaith yn dathlu ei phenblwydd yn gant oed yn 1921.

Pupils at schools in 2010/11 by religion
Northern Ireland Totals

		Protestant	Catholic	Other religions/No Religion/Not Recorded	TOTAL
Voluntary and Private Pre-school Education Centres1		2,194	3,609	1,796	7,599

Nursery Schools
Full-time		N/A	N/A	N/A	4,033
Part-time		N/A	N/A	N/A	1,873
TOTAL NURSERY SCHOOLS		2,231	2,703	972	5,906

Primary Schools
TOTAL NURSERY AND RECEPTION PUPILS⁴		2,648	4,555	1,796	8,999

Primary schools (year 1 - 7)⁴		55,689	78,003	18,641	152,333
Gramar school prep Depts.(year 1 - 7)		1,110	221	788	2,119
TOTAL YEAR 1 - 7 PUPILS		56,799	78,224	19,429	154,452

TOTAL PRIMARY PUPILS		59,447	82,779	21,225	163,451

Post Primary Schools
Secondary (non grammar) schools		32,012	46,614	7,143	85,769
Grammar Schools		25,006	29,735	7,392	62,133
TOTAL POST PRIMARY PUPILS		57,018	76,349	14,535	147,902

Special Schools	TOTAL	1,719	1,862	877	4,458
Hospital Schools	TOTAL	N/A	N/A	N/A	200
Independent Schools 2	TOTAL	N/A	N/A	N/A	N/A

ALL SCHOOLS	GRAND TOTAL	N/A	N/A	N/A	321,917

TOTAL SCHOOLS AND PRE-SCHOOL EDUCATION CENTRES 4		N/A	N/A	N/A	329,516
Source: NI school census.

Pam bod cynnig cymhelliad i brif weithredwr Barclays yn bwysicach nag ydi cynnig cymhelliad i nyrs

2011-11-25T17:10:00.001Z

Y streic ddydd Mercher nesaf fydd, mae'n debyg gen i, y fwyaf o'i math ers cenhedlaeth a mwy. Gallwn wrth gwrs ddisgwyl i amrywiol lefarwyr y llywodraeth ymddangos i ddweud wrthym ein bod i gyd 'yn hyn efo'n gilydd', ac i gyhuddo'r streicwyr o hunanoldeb, diffyg cyfrifoldeb a hyd yn oed anfoesoldeb.

Roedd yr un llefarwyr yn gwbl absennol yn gynharach yn y mis pan ddaeth codiadau cyflog boncyrs o uchel prif weithredwyr can cwmni'r FTSI i'r amlwg unwaith eto? Ymddengys nad yw'n briodol i lywodraeth y DU drethu'r cyflogau anferthol yn rhesymol rhag ofn y byddai'r arweinwyr athrylithgar sy'n gyfrifol am gan cwmni mwyaf y DU yn codi eu pac a mynd i rhyw wlad arall neu'i gilydd i ymarfer eu talentau rhyfeddol. Mae'n bwysig rhoi cymhelliad iddynt weithio da chi'n gweld.

'Dydi'r ffeithiau bod rhai o brif weithredwyr y dywydiedig gwmniau wedi cymryd penderfyniadau a arweiniodd at gynyddu dyled genedlaethol y DU yn sylweddol, ac nad oes yna fymryn o dystiolaeth eu bod yn fwy effeithiol nag unrhyw un arall ddim yn amharu mewath ar y naratif yma - nag ar bolisi trethiant llywodraeth Cameron. Yn wir mae perfformiad y can cwmni wedi bod yn echrydys tros y blynyddoedd diweddar. Pe byddai yna unrhyw gysylltiad rhwng perfformiad a chyflog, byddai hanner y drongos hurt yn cael eu cardiau yn hytrach na'u gwobreuo efo codiadau cyflog anferthol. Yn lle hynny mae cyflog prif weithredwr Barclays, er enghraifft, wedi cynyddu 4,899.4% - o £87,323 i £4,365,636 ers 1979.

Ac eto 'dydi'r ddamcaniaeth bod torri cymhelliad pobl i wneud gwaith ddim yn broblem pan mae'n dod i rewi cyflogau a lleihau gwerth pensiynau nyrsus, athrawon ac eraill sydd yn gweithio yn y sector gyhoeddus. Byddai gwneud rhywbeth sy'n arwain at 'ansawdd is' o ran prif weithredwyr cwmniau yn drychineb, ond 'dydi cymryd camau sydd am arwain at 'ansawdd is' o ran nyrsus ac athrawon ddim yn broblem. Ac mae'r safonau dwbl arbennig yma yn dweud y cwbl rydym angen ei wybod am lywodraeth y DU.

Dydi'r rhan fwyaf o aelodau'r cabinet presenol ddim yn ddibynol ar y gyfundrefn addysg gyhoeddus, a dydyn nhw ddim yn ddibynol ar wasanaeth iechyd cyhoeddus chwaith. Felly 'does yna ddim problem efo gwneud swyddi yn y sectorau hynny yn llai atyniadol, a lleihau ansawdd y sawl sy'n gweithio ynddynt.

Y celwydd diweddaraf o Cathedral Road

2011-11-22T21:20:00.006Z

Agwedd ddigri i’r ffrae ynglyn a’r dull ethol aelodau Cynulliad ydi’r mwydro cyson gan Lafur nad oes yna dystiolaeth y byddai’r dull ethol maent yn dadlau trosto yn eu ffafrio nhw mewn unrhyw ffordd o gwbl. Rydym eisoes wedi edrych ar hyn yma. Yr amrywiaeth diweddaraf ar y naratif hollol gelwyddog yma ydi dadlau nad ydi ethol dau aelod tros un etholaeth wedi ei drio eto, ac felly nid yw’n bosibl rhagweld beth fyddai goblygiadau gwneud hynny. Yr awgrym ydi y gallai'r etholaethau dau aelod ddychwelyd dau aelod o bleidiau gwahanol yn gyson - mae hyn yn hynod anhebygol o ddigwydd.

Mae’r dull wedi ei ddefnyddio dro ar ol tro ar ol tro mewn etholiadau lleol yn ardaloedd trefol Cymru, ac mae’r patrwm yn rhyfeddol o gyson – os ydi un aelod o blaid arbennig yn cael ei ethol tros ardal, yna mae’n hynod debygol y bydd pob aelod arall tros yr ardal honno yn cynrychioli’r un blaid. ‘Does ond rhaid i ni edrych ar y ddinas lle mae pencadlys y Blaid Lafur yng Nghymru wedi ei leoli ynddi i ddangos hyn yn weddol glir. ‘Dwi’n rhestru isod ganlyniadau’r etholiadau yng Nghaerdydd yn 2008 yn y wardiau aml aelod. Mae yna lond dwrn o wardiau un aelod yn y brif ddinas – ‘dwi ddim yn cynnwys y rheiny yn y tabl.

Ward	Lib Dems	Llafur	Toris	Plaid	Annibynnol
Adamsdown	2
Caerau	2
Treganna		3
Cathays	4
Cyncoed	3
Elai		3
Tyllgoed				3
Gabalfa	2
Grange	3
Heath	1		2
Llandaf	2
Llandaf (Gog)	2
Llanishen			4
Llanrymni		3
Pentwyn	4
Penylan	3
Plasnewydd	4
Pontprennau			2
Rhiwbina					3
Glan yr Afon				3
Rhymni			2
Splott	1	2
Trowbridge	1	2
Eglwys Newydd			4

Felly o’r 70 aelod sydd wedi ei ethol mewn seddi aml aelod mae 61 (87%) yn cynrychioli wardiau lle mai aelodau o’u plaid nhw yn unig sydd wedi eu hethol. Rhywbeth tebyg i hyn ydi’r patrwm yn gyffredinol.

Mae yna reswm cwbl syml pam bod Llafur yn ffafrio’r dull hwn – mae o fantais etholiadol iddyn nhw. Llwyth o gelwydd ydi’r holl rwdlan i’r gwrthwyneb.

Y newidiadau i Gyngor Ynys Mon

2011-11-21T17:27:00.001Z

Mae gen i ofn fy mod yn anghytuno efo sylwadau Bob Parry ynglyn a'r newidiadau sydd ar y gweill i Gyngor Mon.

Dau o'r prif newidiadau arfaethiedig ydi lleihau'r nifer o gynghorwyr o 40 i 30, a chreu wardiau aml aelod ar draws yr ynys. 'Dydi 30 o aelodau ddim yn 'rhy ychydig' a fyddai ganddyn nhw ddim gormod o waith - chwe deg o aelodau Cynulliad sydd yng Nghymru, ac mae eu hetholaethau nhw'n llawer iawn mwy poblog na wardiau Ynys Mon.

Yn bwysicach bydd wardiau mwy yn ei gwneud yn fwy anodd i ymgeiswyr annibynnol sefydlu teyrnasau bach lleol trwy ddod i 'nabod pawb yn eu wardiau lleol a gwneud rhywbeth neu'i gilydd i'w plesio nhw i gyd. Yn wir bydd y drefn newydd yn debygol o gryfhau'r pleidiau gwleidyddol ar yr ynys - a dyna'n union sydd ei angen ar wleidyddiaeth lleol yn Ynys Mon.

'Dydi'r traddodiad annibynnol ddim wedi methu ym mhob man yng Nghymru, ond mae'r fersiwn o'r traddodiad hwnnw a arferir yn Ynys Mon wedi troi'r cyngor yn destun gwawd a sbort yng ngweddill Cymru. Mae'r newidiadau am ei gwneud yn haws o lawer i bobl Mon ysgwyd llwch y gorffennol oddi ar eu traed - a gorau po gyntaf y cant eu gweithredu.

Caerdydd, Caerdydd

2011-11-20T19:13:00.001Z

Dwi’n digwydd bod yng Nghaerdydd ar hyn o bryd – ac efallai ei bod werth ‘sgwennu pwt bach am y newid sydd wedi bod yma tros y blynyddoedd diweddar.

Yn 1978 y cefais fy hun yn y ddinas am y tro cyntaf – roeddwn newydd ddechrau canlyn y Mrs, ac mae hithau’n un o Dreganna. I rywun oedd wedi ei eni a’i fagu ochrau Caernarfon roedd y lle yn ymddangos yn rhyfeddol o Seisnig. Eithriad prin fyddai clywed rhywun yn siarad Cymraeg heb fynd i dafarn ‘benodedig Gymraeg’ – roedd y Conway a’r Half Way yn dennu Cymry Cymraeg Gorllewin Caerdydd (a'r tu hwnt) bryd hynny.

Ar y pryd roeddwn yn rhedeg mewn rasus ffordd, a byddwn yn aml yn ymarfer trwy redeg ar hyd strydoedd Gorllewin Caerdydd, ac i dorri ar yr undonedd byddwn yn chwarae gem fach – cyfri erials teledu ar ben y tai. Roedd dwy ffordd o dderbyn rhaglenni teledu yng Nghaerdydd ar y pryd – trwy gyfeirio eich erial at fast teledu’r Mendips, neu trwy ei gyfeirio at fast y Wenfo. Byddai anelu’r erial at y Mendips yn eich galluogi i osgoi rhaglenni Cymraeg, ond byddai hefyd yn eich gorfodi i dderbyn rhaglenni newyddion lleol fyddai’n son am injan dan yn achub cath oddi ar goeden yn Keynsham (‘dwi ddim yn tynnu coes) ac am hynt a helynt clwbiau rygbi Bryste a Gloucester.

Byddai rhwng 90% a 95% o’r erials wedi eu gosod fel eu bod yn cyfeirio tua’r Mendips. Roedd y rhan fwyaf o’r gweddill gyda dau erial un i'rMendips a'r llalli'r Wenfo. Roedd yna ambell un wedi ei gyfeirio at y Wenfo yn unig. Am rhyw reswm ‘dwi’n dal i gofio lleoliad nifer o’r rheiny – roedd y lle prydau parod Tseiniaidd sydd wrth ymyl y Clive Arms yn eu plith.

Roeddwn i’n meddwl am y dyddiau hynny y bore ‘ma wrth gerdded trwy John Lewis a chlywed pedwar neu bump grwp gwahanol yn siarad Cymraeg a'igilydd. Ac mi fydda i’n meddwl am y dyddiau hynny hefyd pan fyddaf yn galw mewn tafarn yn Nhreganna neu Bontcanna – mae bellach bron yn eithriad i beidio a chlywed y Gymraeg gyda’r nos ar benwythnos.

Rwan ‘dwi’n gwybod bod yna gwestiynau ynglyn a pha mor barhaol ydi’r adfywiad yng Nghaerdydd, a ‘dwi’n gwybod bod mewnfudo i’r ddinas o’r broydd Cymraeg yn rhan o’r rheswm am y newid. Ond siawns ei fod yn rhywbeth i’w ddathlu serch hynny. Mae’n bwysig i ddyfodol ieithoedd lleiafrifol nad ieithoedd sydd wedi eu cysylltu ag ardaloedd gwledig ac anghysbell ydynt. Gan fod mwyafrif llethol poblogaeth Cymru yn byw mewn ardaloedd trefol neu ddinesig, ‘dydi proffeil gwledig ddim yn un da i’r iaith ei magu. Mae yna nifer o drefi yng Nghymru lle ceir defnydd sylweddol o’r iaith, ac mae yna ddefnydd sylweddol o’r Gymraeg yng Nghaerdydd y dyddiau hyn hefyd. Mae’r datblygiad yn un hynod gadarnhaol.

Is etholiad Rhiwabon

2011-11-19T13:20:00.000Z

Dwi'n hwyr ar hon mae gen i ofn, er i'r cyfeillion yn Plaid Wrecsam adael i mi wybod canlyniad is etholiad Rhiwabon yn syth bin - dwi wedi bod allan o gysylltiad efo cyfrifiadur yn ddiweddar.

Dana Davies (Llaf) 231
Pol Wong (Plaid Cymru)230
Andy Kenderich (Ann) 155
Adam Owen (Tori) 59

Er ei bod yn siomedig colli sedd mae'n ganlyniad da yn yr ystyr ei fod yn awgrymu ei bod yn fwy na phosibl amddiffyn llawer iawn o'r seddi a gipwyd gan Lafur yn 2008.

Addysg Gymraeg ym Mhowys

2011-11-17T16:20:00.001Z

'Dydi hi ddim yn syndod mawr deall i Gyngor Powys benderfynu torri cwys ei hun parthed addysg cyfrwng Cymraeg. Tra bod y rhan fwyaf o gynghorau eraill yn ceisio ymateb i alw rhieni a chynyddu'r ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg, mae Powys yn mynd i'r cyfeiriad cwbl groes ac yn torri'n ol ar ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg.

Mae'r Cynulliad yn disgwyl i gynghorau asesu'r galw am ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg ac ymateb i'r galw hwnnw. Ymddengys bod Powys wedi methu gwneud hyn. Mae yna dri chyngor arall sy'n methu ar agweddau o'u gwaith a sydd o ganlyniad yn derbyn sylw arbennig gan y Cynulliad. Fel Powys maent oll yn gynghorau sy'n cael eu rheoli gan grwp annibynnol - hwyrach nad ydi hynny yn gyd ddigwyddiad.

Mi fyddwn yn tybio y dylai'r gweinidog addysg ystyried os ydi o am i Gyngor Powys barhau i fod yn gwbl gyfrifol am ddatblygu addysg Gymraeg. 'Dydw i ddim yn cytuno'n aml efo'r gweinidog, ond ni all neb amau ei agwedd cadarnhaol tuag at y Gymraeg. Efallai bod yr amser wedi dod i wneud yr agwedd honno yn gwbl eglur i gynghorau sy'n llaesu dwylo wrth ddatblygu eu darpariaeth cyfrwng Cymraeg.

Arwain trwy ddilyn

2011-11-15T16:49:00.002Z

Mae Jonathan Edwards yn gwbl gywir i awgrymu mai arwain trwy ddilyn mae Carwyn Jones mewn perthynas a statws cyfansoddiadol Cymru.

Ond yr hyn sy'n fwy arwyddoaol efallai ydi mai cyfyng iawn ydi uchelgais Carwyn Jones tros Gymru hyd yn oed os ydi'r Alban yn ennill annibyniaeth - rhywbeth anelwig i'w wneud efo'r fframwaith cyfreithiol a rhywbeth arall anelwig i'w wneud efo ariannu teg.

Dim gair am bwerau trethiant a dim gair am ehangu amrediad cyfrifoldebau'r Cynulliad.

Ac mae hynny yn adrodd cyfrolau am Lafur Cymru. Petai'r Alban yn gadael, byddai yna lywodraeth Doriaidd led barhaol yn Llundain. Ond er gwaethaf yr holl hysterics pan ddaw'n amser etholiad y bydd y Toriaid ofnadwy, ofnadwy yna am ddod i rym os na fydd pawb yn fotio iddyn nhw, mae'r Llafurwyr yn hollol hapus i agweddau arwyddocaol o'n bywyd cenedlaethol fod yn nwylo'r dywediedig Doriaid ar delerau lled barhaol.

Arwynebol iawn ydi casineb Llafur Cymru tuag at y Toriaid - erfyn etholiadol a fawr ddim arall.

Pam bod Llafur eisiau newid y dull ethol aelodau Cynulliad?

2011-11-13T11:05:00.001Z

Mae'n hynod ddiddorol bod y Blaid Lafur Gymreig bellach yn cefnogi syniad gwych Peter Hain i jerimandro etholiadau'r Cynulliad o hyn allan. Mae patrwm rhyfedd dosbarthiad cefnogaeth wleidyddol yng Nghymru yn gwneud y dull maent bellach yn ei ffafrio yn fanteisiol iawn i Lafur yng Nghymru - fel mae'r tablau isod yn dangos yn glir. Yn wir mae'r dull wedi rhoi ffafriaeth anheg i Lafur yma ers bron i ganrif.

Etholiadau San Steffan:

Etholiad	Canran Llafur o'r pleidleisiau	Canran Llafur o'r seddi
1918	21.20%	27.77%
1922	40.70%	50%
1923	41.99%	52.70%
1924	40.60%	45.70%
1929	43.80%	69.44%
1931	41.70%	41.66%
1935	45.40%	50%
1945	58.30%	69.44%
1950	58.10%	75%
1951	60.50%	75%
1955	57.60%	75%
1959	56.40%	75%
1964	57.80%	77.70%
1966	60.70%	88.80%
1970	51.60%	75%
1974	46.80%	66.60%
1974	49.50%	63.80%
1979	48.60%	61.10%
1983	37.50%	52.60%
1987	45.10%	63.10%
1992	49.50%	71%
1997	54.80%	85%
2001	48.60%	85%
2005	42.70%	72.50%
2010	36.20%	65%

Ac etholiadau'r Cynulliad:

Etholiad	Canran Llafur o'r pleidleisiau	Canran Llafur o'r seddi uniongyrchol
1999	37.60%	67.50%
2003	40.00%	76%
2007	32.20%	60.00%
2010	42.30%	70.00%

Mae'n weddol amlwg pam bod y dull yn atyniadol i'r Blaid Lafur Gymreig - gallant ennill cyn lleied a 30% o'r bleidlais, ond parhau i sicrhau mwyafrif llwyr yn y Cynulliad.

Petai'r dull yn cael ei fabwysiadu, mae'n bosibl y byddai Cymru efo'r system etholiadol lleiaf cyfrannol a theg o holl wledydd democrataidd y Byd.

Rhywbeth i fod yn wirioneddol falch ohono.

Pam na fydda i byth yn gwisgo pabi

2011-11-12T12:22:00.003Z

Mi fydd newyddion fory yn llawn hanesion am seremoniau cofio ar hyd a lled Cymru - a thu hwnt. Mi fydd pobl yn hel o gwmpas cof golofnau o Gaergybi i Gaerdydd i gofio meirw rhyfeloedd y ganrif ddiwethaf a'r ganrif bresennol. Mae'r seromoniau fel rheol yn dennu cyn aelodau o'r lluoedd diogelwch, aelodau presennol o'r lluoedd hynny, pwysigion lleol a chenedlaethol a'r camerau teledu wrth gwrs. 'Dydw i ddim yn un o gefnogwyr y seremoniau, a fydda i byth yn gwisgo pabi - dyma pam.

Penblwydd diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf sy'n pennu dyddiad y cofio. Fedra i ddim gweld unrhyw reswm pam y byddai neb eisiau coffau y Rhyfel Byd Cyntaf yn y ffordd yma - rhyfel rhwng ymerodraethau trachwantus lle bu miliynau farw er mwyn sefydlu'r amodau ar gyfer Comiwnyddiaeth a Natsiaeth a'r rhyfel gwaeth hyd yn oed a ymladdwyd ychydig ddegawdau yn ddiweddarach. Rhyfel a laddodd blant a wyrion y sawl a ymladdodd yn y Rhyfel Byd Cyntaf yn eu miliynau. Mi fyddwn wedi tybio mai'r wers briodol i'w chymryd o ryfel 1914 - 1918 ydi bod ymerodraethau jingoistaidd yn arwain at erchyllderau ysgeler. Nid dyna'r wers y bydd seremoniau 'fory yn eu dysgu i'r sawl fydd yn cymryd rhan yn y digwyddiadau, a'r sawl sydd yn eu gwylio ar y teledu - mi fyddan nhw'n cael yr argraff bod rhyw fath o bwrpas cadarnhaol i'r holl beth. A 'doedd yna ddim - dim oll.

Mae'n gwbl briodol i bobl fod eisiau coffau aelodau o'u teuluoedd a chyfeillion sydd wedi eu lladd mewn rhyfeloedd wrth gwrs, ond y drwg efo'r pabi a'r seremoniau cofio mae'r symbol yn rhan ohonynt ydi eu bod yn gwneud mwy na chofio'r meirw, maent yn rhamateiddio marwolaethau oedd yn aml yn gwbl erchyll -a maent o ganlyniad yn bropoganda milwrol - a thrwy estyniad maent yn bropoganda ar gyfer y lluoedd milwrol presenol.

Ac waeth i ni fod yn onest am y peth - at ei gilydd mae'r lluoedd arfog Prydeinig wedi bod yn broblem sylweddol i weddill y byd trwy gydol eu hanes. Maent wedi cael eu defnyddio am ganrifoedd i ymosod ar wledydd eraill ar hyd a lled y Byd, yn aml am resymau sy'n hynod, hynod anodd i'w cyfiawnhau heddiw. A fyddai yna unrhyw un mewn difri yn ceisio cyfiawnhau mynd i ryfeloedd sylweddol efo Tseina er mwyn gorfodi'r wlad anffodus honno i fewnforio opiwm er enghraifft? Ac mae'r duedd Brydeinig o ymyryd yn filwrol ar hyd a lled y Byd wedi parhau trwy'r ganrif ddiwethaf, ac ymwthio i mewn i hon - mae'r ymerodraeth wedi mynd, ond mae seicoleg ymerodraethol yn fyw ac yn iach, ac yn aml yn gyrru polisi tramor y DU. 'Dydi'r ffaith bod y DU wedi bod ar ochr 'gywir' hanes ambell waith (RhB2 er enghraifft) ddim yn newid y gwirionedd sylfaenol yma.

Yn fy marn bach i, y coffad gorau i feirwon milwrol y DU fyddai symud oddi wrth y feddylfryd ei bod yn hanfodol i Brydain ymyryd yn filwrol ar hyd a lled y Byd. Byddai hyn yn arwain at normaleiddio'r lluoedd arfog - hy eu gwneud yn llai a'u strwythuro i ateb gofynion amddiffynol - fel y gwneir yn y rhan fwyaf o wledydd eraill.

Os ydi pobl eisiau coffau'r meirw mae hynny'n angen cwbl briodol a dynol wrth gwrs - ond byddai'n llawer gwell gwneud hynny mewn modd sydd ddim yn cyfiawnhau traddodiad milwrol na ddylid ei gyfiawnhau.

Propoganda Gwilym Owen

2011-11-09T17:57:00.003Z

'Dwi'n gobeithio nad oes yna neb o dan yr argraff fy mod yn datblygu obsesiwn am Gwilym Owen - 'does yna neb hyd 'dwi'n cofio wedi ymddangos mewn dau flogiad olynnol ar Flog Menai o'r blaen - ond 'dwi newydd weld ei erthygl ddiweddaraf yn Golwg, a fedra i ddim ymatal rhag ymateb i beth o'r nonsens boncyrs sydd ynddi.

Defnyddio papur rhad ac am ddim Cyngor Gwynedd i ymosod ar y cyngor mae Gwilym, ac mae'n cynhyrchu nifer o honiadau lled hysteraidd ar sail cynnwys y papur hwnnw. Efallai y byddwn yn dod yn ol at rai o'r rhain eto, ond yr hyn 'dwi am ganolbwyntio arno yn y blogiad yma ydi honiad rhyfedd Gwilym bod adroddiad ar gael sy'n dangos mai 27% yn unig o blant ysgolion cynradd y sir sy'n siarad Cymraeg efo'u ffrindiau.

Gan nad ydi Gwilym yn trafferthu dweud wrthym unrhyw beth am yr adroddiad mae'n anodd gwybod yn union at beth mae'n gyfeirio. Oni bai am y posibilrwydd bod yr adroddiad yn bodoli yn gyfangwbl yn ei ddychymyg ei hun, yr unig beth y gallaf feddwl bod y dyn fod yn rwdlan amdano ydi Arolwg Defnydd Cymdeithasol o'r Gymraeg gan Blant Sector Cynradd Gwynedd gan Dylan Bryn Roberts ac Enlli Thomas, a gyhoeddwyd y llynedd.

'Dydi'r adroddiad hwnnw ddim yn edrych ar holl ysgolion Gwynedd - mae'n edrych ar gynrychiolaeth fechan - gyda hanner yr ysgolion hynny wedi eu lleoli yn nalgylch mwyaf Seisnig a gwledig y sir - dalgylch Tywyn. Does yna ddim un ysgol o'r canolfannau poblog yn ardal Caernarfon lle mae'r canrannau o blant sy'n dod o gefndiroedd Cymraeg yn hynod uchel, ond mae yna ddwy ysgol ym Mangor lle maent yn isel. Mae'r ddwy ysgol sy'n cynrychioli Dwyfor yn agos at arfordir de Dwyfor - mae de Dwyfor yn wahanol iawn i arfordir gogleddol a pherfedd y penrhyn. Un ysgol yn unig sydd o'r pentrefi a'r trefi llechi poblog a Chymreig. Mae 77 o'r 145 plentyn a ddefnyddir fel sail i'r data yn dod o ardal Tywyn - ardal fwyaf Seisnig a lleiaf poblog y sir.

Mewn geiriau eraill mae'r sampl yn llawer, llawer mwy Seisnig nag ydi'r sir yn ei chyfanrwydd. Nid oes bai ar awduron yr adroddiad wrth gwrs - 'doedden nhw ddim yn ceisio cynhyrchu ffigyrau cynrychioladol o'r sir i gyd - cynhyrchu ffigyrau sy'n cynrychioli'r ysgolion roeddynt yn ei samplo mae'n nhw. Gwilym sy'n smalio eu bod yn cynhyrchu ffigyrau cynrychioladol.

Ac oddi yma mae'n debyg gen i y daw 27% Gwilym Owen. Mae'r adroddiad yn nodi fel a ganlyn:

Iaith y buarth rhwng plant –
27% Cymraeg,
25% Cymraeg a Saesneg,
19% Saesneg bron bob amser ,
15% Saesneg rhan fwyaf ,
11%, Cymraeg rhan fwyaf
3% Dim ateb .

Felly pan mae Gwilym yn honni mai 27% o blant y sir sy'n siarad Cymraeg efo'u ffrindiau, yr hyn mae yn ei olygu mewn gwirionedd ydi mai 27% o sapl Seisnig iawn sy'n siarad Cymraeg yn unig efo'u ffrindiau. Mae yna 11% arall yn siarad Cymraeg fel arfer a 25% arall yn defnyddio'r ddwy.

Y gwir ydi bod yr adroddiad yn awgrymu bod bron i ddwy draean o blant ardaloedd Seisnig (yn bennaf) yn y sir yn gwneud defnydd o'r Gymraeg wrth gyfathrebu efo'u ffrindiau - ffigwr rhyfeddol ac anisgwyl o uchel. Ond trwy beidio a thrafferthu i roi cefndir y data i ni, a thrwy smalio bod y ganran '27% Cymraeg yn unig' yn cynrychioli'r holl ddefnydd a wneir o'r Gymraeg mae Gwilym yn gwneud iddynt ymddangos yn drychinebus o isel. Mae seilio dadl ar gobyldigwc ystadegol fel hyn yn sylfaenol anonest.

Mae'r blog yma wedi tynnu sylw ar sawl achlysur yn y gorffennol at y ffaith bod gan y dyn dueddiad i gyflwyno ei ragfarnau ei hun fel ffeithiau - yma er enghraifft. Am rhyw reswm mae Golwg wedi dod i'r casgliad y byddai'n wych o beth rhoi llwyfan iddo ein diddanu ni efo'r rhagfarnau hynny pob pethefnos. Duw yn unig a wyr pam. Byddai'n rheitiach iddyn nhw adael i Eric Howells a Billy Hughes fynd trwy'i pethau pob pethefnos ddim.

Parti ymddeol Gwilym Owen

2011-11-08T17:58:00.003Z

'Rwan peidiwch a fy ngham ddeall, 'dydi'r ffaith i Gwilym Owen gael tipyn o barti - neu rhyw ddigwyddiad arall a arweiniodd at werth £719.25 o fwyta ac yfed - cyn gadael y Bib yn poeni dim arna i. Dim, dim oll. Zilch.

'Dydi o ddim yn poeni rhyw lawer arnaf fy mod wedi cyfrannu'n anuniongyrchol at y digwyddiad gan i Keith Jones - pennaeth y Bib yng Nghymru ar y pryd - roi'r £719.25 ar ei ffurflen dreuliau.

Ond mi fyddwn, serch hynny yn hoffi tynnu sylw at y ffaith bod partion ymddeoliad yn digwydd yn weddol gyson ar hyd a lled Cymru, a'r drefn arferol ydi i'r sawl sy'n mynychu dalu am ei fwyd a'i ddiod ei hun, yn hytrach na disgwyl i bobl eraill dalu am y dywydedig fwyd a diod. Yr unig eithriad i hyn ydi bod y sawl sy'n mynychu yn talu rhyngddynt am fwyd a diod y sawl sy'n ymddeol fel arfer.

Mewn amserau caled efallai y gallai uchel swyddogion y Bib ystyried talu am eu bwyd a'u diod eu hunain - wedi'r cwbl nid bychan ydi eu cyflog - fel y gellir weld yma.

Mi gewch chi gadw eich blydi ffagl _ _ _

2011-11-07T18:27:00.002Z

Roedd yna rhywbeth hynod ragweladwy am ymdriniaeth y Post Prynhawn o'r newyddion y bydd y ffagl Olympaidd yn ymweld ag amrywiol lefydd yng Nghymru. Roedd y Post wedi cynhyrfu'n llwyr, a chafwyd rhesiad o bobl oedd hefyd wedi cynhyrfu'n llwyr yn mynegi eu llawenydd a'u gorfoledd oherwydd bod y ffagl am ymweld a rhywbeth neu'i gilydd sy'n ymwneud a nhw.

Mi fyddai'n gwbl estron i ddiwylliant mewnol y Bib yng Nghymru i ddifetha newyddion mor fendigedig trwy dynnu sylw at y ffaith mai 0.01% o'r busnes a ddaeth yn sgil y gemau a wnaeth ei ffordd i Gymru, ac mai ychydig iawn o gystadlu ddaw ar gyfyl y wlad - er ein bod yn cael y fraint a'r anrhydedd o gyfrannu'n hael at y sbloets. Mae Blogmenai wedi edrych ar hyn oll yma.

Ond efallai y byddai rhywun wedi disgwyl rhyw air bach o gyfeiriad at anhegwch yr holl beth - er mwyn cydbwysedd a 'ballu. Ond na - dim sill o feirniadaeth i dramgwyddo ar y llifeiriant ecstatig.

Wedi'r cwbl byddai'n hynod aniolchgar cwyno am £400m o arian sydd wedi ei golli i Gymru pan rydym yn cael y ffagl am ychydig ddyddiau.

Ydi'r newidiadau yn y ffiniau etholiadol yn debygol o fynd rhagddynt?

2011-11-06T11:27:00.002Z

Mi fydd hi'n hynod ddiddorol gweld os bydd newidiadau arfaethiedig y Toriaid i ffiniau etholiadol y DU yn mynd rhagddynt. Mae'r argymhellion y Comisiwn Ffiniau eisoes wedi eu cyhoeddi yn Lloegr, Yr Alban a Gogledd Iwerddon, ond bydd rhaid disgwyl tan fis Ionawr i gael gweld beth sydd ar y gweill yng Nghymru.

Mae'n anodd dod o hyd i ddadl resymegol yn erbyn lleihau'r nifer o aelodau seneddol, nag yn erbyn gwneud maint y gwahanol etholaethau yn fwy tebyg i'w gilydd. Wrth safonau rhyngwladol mae gan Dy'r Cyffredin lawer iawn, iawn o aelodau, ac mae'n weddol boncyrs bod rhai aelodau seneddol yn cynrychioli ddwy waith cymaint o etholwyr nag aelodau seneddol eraill.

Mae hefyd yn gwneud synnwyr o ran y Blaid Geidwadol - y nhw fyddai'n elwa o'r newidiadau ar lefel Brydeinig (er - fel dwi wedi dadlau yn y gorffennol - nhw fydd yn colli yng nghyd destun Cymru) - ond bydd y newidiadau yn ei gwneud yn hynod anghyfforddus i lawer o aelodau seneddol unigol Toriaidd. Yn aml iawn mae ystyriaethau hunanol yn bwysicach nag unrhyw ystyriaethau eraill - ac mae'r sgandal dreuliau wedi dangos i ni pa mor effeithiol ydi llawer o Doriaid (ac eraill wrth gwrs) am bluo eu nythod eu hunain.

Bydd y gwrth bleidiau yn pleidleisio yn erbyn yr argymhellion mewn dwy flynedd. Mae yna rhywbeth yn dweud wrthyf na fyddant ar eu pennau eu hunain - ac o ganlyniad bydd etholiad cyffredinol 2015 yn cael ei ymladd ar yr un ffiniau ag etholiad cyffredinol 2010.

A fydd yna ganlyniadau anisgwyl i chwyldro Libya?

2011-11-05T22:49:00.000Z

Roedd ymyraeth rhai o wledydd y Gorllewin ar ochr y gwrthryfelwyr yn Libya yn anarferol i'r graddau mai ychydig iawn o wrthwynebiad a gafwyd i'r ymyraeth yn y Gorllewin. Dichon mai'r rheswm am hynny ydi bod y weinyddiaeth oedd yn rheoli Libya yn gyffredinol amhoblogaidd. Serch hynny, mae'n briodol codi ambell i gwestiwn ynglyn a'r holl ymarferiad cyn i'r tywod setlo.

Y peth cyntaf i'w ddweud am ryfel neu ymyraeth filwrol ydi mai ffurf eithafol ar ymyraeth wleidyddol ydyw. Mae unrhyw ymyraeth wleidyddol yn gallu arwain at ganlyniadau anisgwyl o safbwynt y sawl sy'n gyfrifol am yr ymyryd, ac mae hynny'n arbennig o wir am ymyraeth milwrol. Weithiau bydd yr canlyniadau anisgwyl yn digwydd yn syth, ond weithiau maent yn cymryd cyfnod o flynyddoedd lawer i bethau weithio ddod i fwcwl.

Y math mwyaf arferol o ganlyniad anisgwyl ydi colli rhyfel wrth gwrs - mae'n rhyfeddol mor gyffredin ydyw i'r sawl sy'n ymyryd neu'n ymosod gael eu hunain yn mynd adref efo'u cynffonau rhwng eu traed maes o law - America yn Vietnam neu'r Undeb Sofietaidd yn Afghanistan er enghtaifft.

Canlyniad anisgwyl arall ydi bod y rhyfel yn parhau yn llawer, llawer hirach na'r disgwyl - yr UDA yn Vietnam, Prydain yng Ngogledd Iwerddon, NATO a'r Undeb Sofietaidd yn Afghanistan, pawb yn y Rhyfel Byd Cyntaf er enghraifft.

Ond mae yna lawer o wahanol fathau o ganlyniadau anisgwyl - a gallant fod yn hynod o bell gyrhaeddol. Er enghraifft arweiniodd ymyraeth Prydain yn yr Aifft ym 1956 yn dilyn gwladoli Camlas y Suez at ymddiswyddiad Eden, at leihad sylweddol yn nylanwad Prydain yn y Byd, at sylweddoliad na allai Prydain bellach weithredu'n filwrol heb ganiatad yr UDA, ac at ddatgymalu'r Ymerodraeth ynghynt nag oedd y rhan fwyaf o bobl yn disgwyl ar y pryd.

Ennyn ymyraeth gan y Gorllewin oedd canlyniad ymysodiad Irac ar Kuwait yn 1990, rhyfel cartref secteraidd a marwolaeth tros i 100,000 o sifiliaid a chryfhau Iran yn sylweddol oedd effeithiau anisgwyl ail ryfel Irac. Colli De Affrica oedd canlyniad Rhyfel y Boer yn y pen draw, niweidwyd diplomyddiaeth America am ddegawdau yn dilyn smonach y Bay of Pigs, llwyddodd Bolifia a Paraguay i golli mwy na 3% o'u poblogaaeth mewn rhyfel am ddarn diwerth o anialwch cwbl ddiwerth yn 1932, colli lwmp dda o'u poblogaeth oedd hanes Romania hefyd yn yr Ail Ryfel Byd pan aethant ati i ymladd ar y ddwy ochr ar adegau gwahanol - a hynod anoeth.

Ac mae cwestiwn yn codi ynglyn a chanlyniadau anfwriadol posibl i'r rhyfel yma. Mae'r ffaith bod cryn son am ymchwiliadau i droseddau rhyfel gan NATO yn ystod y rhyfel yn Libya yn peri gofid, ac mae'r ffordd y cafodd Gaddafi ei arteithio a'i ddienyddio yn codi cwestiynau ynglyn a natur y bobl fydd yn cymryd ei le. Nid eithriad oedd yr hyn a ddigwyddodd i'r cyn unben. Dydw i ddim am ddarparu linc rhag effeithio ar batrymau cwsg darllenwyr Blogmenai, ond os chwiliwch ar We mi gewch hyd i ddelweddau gwirioneddol erchyll sy'n dangos (mae'n debyg) sut roedd y lluoedd roedd NATO yn eu cefnogi yn ymladd eu rhyfel.

'Dydi'r ffaith bod Bengazi, cryd y chwyldro, bellach yn for o faneri du Al Qaeda ddim yn lleddfu dim am yr amheuon mae hyn oll yn ei godi..

Y perygl yma ydi y bydd y sawl fydd yn rheoli Libya maes o law cyn waethed, neu'n waeth na'r hyn a gafwyd yn y gorffennol - ond mae yna sgil effaith posibl pellach i'r hyn sydd wedi digwydd.

Roedd Gaddafi wedi ufuddhau i alwadau gweddill y Byd i roi'r gorau i'w wahanol gynlluniau i greu WMDs.er mwyn cael dychwelyd i'r gorlan ryngwladol. Canlyniad hynny oedd nad oedd mewn sefyllfa i amddiffyn ei hun pan benderfynodd NATO gael gwared ohono. Bydd y wers honno yn cael ei dysgu gan rai o unbenaethiaid mwyaf annifyr y Byd mae gen i ofn.

Is etholiadau yn yr Alban

2011-11-04T22:03:00.001Z

'Dwi'n hwyr braidd ar y stori yma, ond cafodd yr SNP ddwy is etholiad cyngor digon llwyddiannus ddoe - ennill sedd yn Oban ar gyngor Argyll & Bute, a dod o fewn trwch blewyn (7 pleidlais a bod yn fanwl) i wneud hynny yn Inverness ar gyngor yr Highlands & Islands.

Difa'r genedl _ _ _

2011-11-03T17:29:00.003Z

Pan mae Peter Hain yn honni y byddai trosglwyddo pwerau trethu i Gymru yn 'difa'r genedl' mae'n euog o bechodau sy'n gyffredin i lawer o Lafurwyr Cymru - gor ddweud gorffwyll a chymysgu rhwng y Blaid Lafur Gymreig a Chymru.

Mae'r blog yma wedi tynnu sylw hyd at syrffed at y ffaith y byddai cyfundrefn drethiant Gymreig yn sefydlu perthynas rhwng trethiant a gwariant cyhoeddus, ac y byddai hynny yn ei dro yn arwain at leihad yng nghefnogaeth y Blaid Lafur Gymreig. Sail eu cefnogaeth yng Nghymru ar hyn o bryd ydi'r ffaith eu bod yn cael galw am fwy a mwy o wariant cyhoeddus, heb orfod codi ffadan goch o dreth ar neb i dalu am hynny.

Petai yna gysylltiad rhwng faint yr ydym yn ei dalu mewn trethi yng Nghymru a faint yr ydym yn ei wario, byddai reid wleidyddol rhad ac am ddim Llafur ar ben, a byddem mewn sefyllfa i esblygu gwleidyddiaeth mwy aeddfed a chyfrifol nag oes gennym ar hyn o bryd.

Byddai hefyd yn gyfle i leihau dylanwad y maen melin o blaid wleidyddol sydd wedi dal y wlad yn ol am gyhyd.

Rhodri Glyn hefyd o'r farn mai rhanbarth ydi Cymru

2011-11-01T18:04:00.003Z

'Does yna neb y gwn i amdano sy'n well nag Mike Haggett - awdur y blog Syniadau - am ddod o hyd i esiamplau ACau Plaid Cymru yn gwrthwynebu polisi annibyniaeth y Blaid. Rhodri Glyn Thomas sydd wedi cael ei ddal y tro hwn yn ymateb i gwestiwn gan Adrian Masters:

Adrian Masters: Shouldn't [Wales] have more [influence in Europe]? I'm going to caricature your position, Rhodri Glyn Thomas. This is what Plaid would argue: that an independent Wales within Europe would have a bigger say, would be able to speak directly to Europe.
Rhodri Glyn Thomas: Let me say it's not my view. It may be the party's view, but it's never been my view. I believe in interdependence of regions and countries within Europe.

Mae Syniadau wedi tynnu sylw at ddatganiadau tebyg gan Dafydd Ellis Thomas yn y gorffennol. Mae MH yn gywir i boeni am sefyllfa lle nad ydi rhai o aelodau Cynulliad y Blaid yn gweld bod yna fawr o broblem iddynt ymddangos ar y cyfryngau yn gwrth ddweud polisiau creiddiol eu plaid eu hunain. Dyma pam:

Un o broblemau hanesyddol y Blaid ydi'r diffyg naratif clir sy'n cael ei gyflwyno ganddi. Oherwydd hynny mae'r sawl sy'n siarad ar ei rhan ar y cyfryngau torfol yn aml yn cyflwyno negeseuon sy'n rhannol bersonol iddyn nhw eu hunain, a sydd o bryd i'w gilydd yn gwrth ddweud ei gilydd. Canlyniad hyn ydi bod y Blaid wedi magu delwedd gymhleth ac anelwig. Dydi delwedd felly ddim yn un sy'n hyrwyddo llwyddiant etholiadol. Mae sefyllfa lle mae llefarwyr y Blaid yn dadlau yn erbyn polisiau'r Blaid yn gyhoeddus yn cymhlethu a difrifoli'r sefyllfa yma.
Fel mae Mike Haggett yn awgrymu mae cymryd y cyfle i ddadlau yn erbyn annibyniaeth ar y cyfryngau, tra'n gwrthod y cyfle i wneud hynny yn fewnol yn ymylu ar y bisar. Os ydi Rhodri Glyn Thomas a Dafydd Ellis Thomas yn credu nad ydi hyrwyddo annibyniaeth yn syniad da mewn gwirionedd, yna dylid dadlau'r achos oddi mewn i'r Blaid yn hytrach na dweud dim pan mae'r mater yn cael ei drafod yn fewnol, ond dadlau yn erbyn y polisi yn allanol.
Mae dylanwad ol genedlaetholdeb ar y naratif wrth genedlaetholgar a ddefnyddir gan Rhodri Glyn Thomas a Dafydd Ellis Thomas. Gobyldigwc afresymegol ydi ol genedlaetholdeb - fel rydym wedi trafod yn y gorffennol.
Mae yna fyd o wahaniaeth rhwng dylanwad gwlad a rhanbarth yng nghyd destun Ewrop. Rhanbarthau ydi Lower Saxony a'r East Midlands. Gwledydd ydi Romania, Iwerddon a Slovakia. Mae gan wledydd unigol lawer mwy o ddylanwad oddi mewn i'r Undeb Ewropiaidd na rhanbarthau - mae gan Gweriniaeth Iwerddon 12 Aelod Ewropiaidd - 4 sydd gan Gymru. Yn ogystal a chael llawer mwy o Aelodau Seneddol Ewropiaidd na'r rhanbarthau, mae gan pob gwlad hefyd aelod ar Gyngor Ewrop, ar Gomisiwn Ewrop, a Chyngor yr Undeb Ewropiaidd. Dyma'r strwythurau sy'n rhedeg yr Undeb Ewropiaidd. Ymddengys bod Rhodri Glyn Thomas a Dafydd Ellis Thomas o'r farn bod anfon pedwar aelod i senedd o 751 aelod yn well na chael llais cryf yn y sefydliadau sy'n rhedeg yr Undeb Ewropiaidd mewn gwirionedd.

Ffigyrau'r mis

2011-10-31T23:46:00.000Z

Y ffigyrau isaf ers Awst 2010. Mae'n rhaid i mi 'sgwennu'n amlach - neu'n fwy diddorol - neu'n fwy ymysodol - neu rhywbeth!

Ymweliad a Chatalonia

2011-10-29T19:19:00.005+01:00

Nid blog gwyliau ydi Blogmenai wrth gwrs, felly 'dydw i ddim yn cyhoeddi lluniau gwyliau yn aml iawn, ond gan mai i Gatalonia es i ar fy ngwyliau, a chan bod y dyddiau hyn yn rhai diddorol o ran gwleidyddiaeth Catalonia, mi wnawn ni eithriad bach.

Y peth cyntaf i'w ddweud ydi bod gwleidyddiaeth y wlad yn weledol iawn os ewch oddi wrth y Costa Brava a gweddill yr arfordir. Baneri Catalonia, a baneri annibyniaeth (y L'Estelada Vermella a'r Estelada Blava) yn cael eu crogi o falconi fflatiau ydi un o'r nodweddion gweledol hynny.

Nodwedd arall ydi'r graffiti gwleidyddol sy'n dew ar hyd llawer o ardaloedd trefol. Roedd graffiti felly yn gyffredin iawn yng nghefn gwlad Cymru ers talwm wrth gwrs - ond Byd arall llawer llai parchus, a mwy diddorol nag un heddiw oedd hynny.

Mae'r murlun gwleidyddol yn un o nodweddion gwleidyddiaeth Gogledd Iwerddon - 'does yna ddim cymaint ohonynt yng Nghatalonia, a 'dydyn nhw ddim mor grefftus na'r rhai Gwyddelig, ond maent i'w gweld yma ac acw.

Ac mae annibyniaeth yn bwnc llosg yn y papurau newydd - polau piniwn a'r brif ddadl economaidd tros adael yr undeb - y gost i Catalonia o aros - sydd dan sylw yma.

Er nad ydi annibyniaeth yn bwnc llosg yng Nghymru fel ydyw yng Nghatalonia a'r Alban, mae'r ddadl ym Nghatalonia yn berthnasol i ni yma. Mae gwledydd tebyg yn tueddu i ddilyn yr un trywydd yn aml. Er enghraifft arweiniodd dymchweliad y Bloc Dwyreiniol yn negawdau olaf y ganrif ddiwethaf at greadigaeth bedair gwladwriaeth ar hugain newydd yn Nwyrain Ewrop.

Mae Cymru'n perthyn yn llawer nes at Gatalonia nag at wledydd Dwyrain Ewrop wrth gwrs - mae'r ddwy wlad yn endidau yng Ngorllewin Ewrop na ddaeth yn wladwriaethau yn y dyddiau hynny pan rannodd y cyfandir yn gyfres o wladwriaethau, ond a lwyddodd i gynnal hunaniaeth annibynnol serch hynny.

A dyna pam bod hynt a helynt gwleidyddol gwledydd di wladwriaeth eraill yn Ewrop o ddiddordeb i ni yma yng Nghymru. Os ydi datganoli yn arwain at annibyniaeth mewn gwledydd eraill yng Ngorllewin Ewrop, mae'n ddigon posibl y bydd yr un peth yn digwydd yma maes o law.

Wyn Roberts a threth y cyngor

2011-10-28T16:06:00.001+01:00

Mae'n ymddangos bod Wyn Roberts druan eisiau i'r llywodraeth yn Llundain orfodi'r Cynulliad i wario'r £38m sy'n dod i Gymru yn sgil anrheg bach y Toriaid i'w cefnogwyr yn Lloegr, ar rewi treth y cyngor.

Mae yna ddau bwynt yn codi o hyn. Yn gyntaf mae'r cynllun yn Lloegr yn ffordd o wobreuo'r sawl sydd a'r tai mwyaf a drytaf ar draul y sawl sy'n rhy dlawd i dalu treth y cyngor. Yn yr ystyr yna mae'n gynllun nodweddiadol Doriaidd - helpu'r cyfoethocaf tra'n cynnig dim i'r tlotaf.

Yr ail bwynt ydi nad ydi Wyn Roberts yn deall datganoli. Pwynt datganoli ydi gadael i Gymru benderfynu ar ei blaenoriaethau ei hun - ac mae gen i ofn nad ydi gwneud Wyn Roberts, ei gyfeillion a'i gydnabod yn gyfoethocach yn flaenoriaeth fawr yng Nghymru ar hyn o bryd.

Etholiad arlywyddol Iwerddon - rhan 3

2011-10-28T15:13:00.000+01:00

Mae'n ymddangos mai'r Llafurwr, Michael D Higgins fydd yn ennill - er bod y cyfri yn mynd rhagddo o hyd.

Etholiad arlywyddol Iwerddon 3

2011-10-22T19:52:00.004+01:00

Gan nad ydw i'n debygol o gael cyfle i flogio llawer am ychydig ddyddiau waeth i ni gael cip hynod frysiog ar y pum ymgeisydd nad ydym wedi edrych arnynt hyd yn hyn.

I ddechrau dyna i ni Martin McGuinness - 'dydw i ddim angen dweud gormod amdano fo mae'n debyg, ond ni fydd yn ennill - yn rhannol oherwydd ymateb rhyfeddol o hysteraidd y wasg a'r darlledwr cenedlaethol, RTE i'w ymgeisyddiaeth, ond yn bwysicach oherwydd methiant ei blaid i ddeall nad ydi naratif sy'n gweithio yn y Gogledd ddim o anghenrhaid yn gweithio yn y De. .

Ac wedyn dyna i ni Dana, neu Rosemary Scallon sydd fwyaf enwog am ennill yr Eurovision Song Contest i'r Iwerddon ddeugain mlynedd yn ol. Ers hynny mae wedi cymryd dinasyddiaeth Americanaidd, wedi mabwysiadu gwleidyddiaeth nid anhebyg i un y Tea Party, wedi bod yn aelod seneddol Ewropiaidd, wedi sefyll am yr arlywyddiaeth ac wedi sefyll i fod yn aelod seneddol Gwyddelig. 'Does ganddi hi ddim gobaith o gwbl.

Ymgeisydd plaid fwyaf poblogaidd y Weriniaeth, Fine Gael ydi Gay Mitchell. Yn anffodus Gay ydi un o wleidyddion lleiaf poblogaidd y Weriniaeth, ac o ganlyniad fydd o ddim yn cael ei ethol. Duw yn unig a wyr pam gafodd ei ddewis.

Ar y llaw arall un o blediau lleiaf poblogaidd Iwerddon ar hyn o bryd ydi Fianna Fail
. 'Dydyn nhw heb hyd yn oed gynnig ymgeisydd swyddogol, ond maen nhw wedi ceisio sleifio ymgeisydd tua'r arlywyddiaeth heb i neb sylwi - rhywbeth nodweddiadol o'r blaid. Gwnaed hyn trwy gefnogi Sean Gallagher - rhywun oedd hyn yn ddiweddar iawn ar eu pwyllgor gwaith cenedlaethol, ond sydd yn sefyll fel ymgeisydd annibynnol. Er bod yna pob math o'r straeon am y misti manars ariannol arferol o'i gwmpas mae'r cyn ddyn o Dragon's Den Iwerddon yn hynod boblogaidd - ac yn edrych yn debygol o ennill ar hyn o bryd. Byddai llwyddo i gael eu dyn eu hunain yn Phoenix Park yn yr amgylchiadau sydd ohonynt yn gryn dysteb i allu Fianna Fail i wneud y gorau o'r gwaethaf.

Yr ymgeisydd olaf ydi Mary Davis. Mae'r ymgeisydd annibynnol wedi gwneud pob math o bethau teilwng iawn, megis trefnu'r gemau Olympaidd i'r anabl yn Iwerddon yn 2003 - ond mae pob dim o bwys mae wedi ei wneud oherwydd ei bod ar ryw gwango neu'i gilydd. Bydd y canfyddiad ei bod yn frenhines y cwangos yn sicrhau na fydd yn dod yn agos at ennill yr arlywyddiaeth.

David Davies yn amddiffyn hawliau pobl fawr i ymosod ar rai llai

2011-10-19T18:23:00.003+01:00

Mae'n ddiddorol nodi bod yr ymaflwr codwm enwog, David Davies yn sefyll yn y bwlch er mwyn amddiffyn hawl pobl i ymosod ar eu plant.

Er nad ydi David yn ymaflwr codwm da iawn, mae ganddo ddiddordeb afiach braidd mewn trais o bob math. Yn wir yn ol y Daily Mail mae eisiau diddymu'r Ddeddf Hawliau dynol er mwyn ei gwneud yn haws i bobl gael eu harteithio:

Active members of Al Qaeda and the Taliban are living in this country and not being deported because of concerns about their human rights if something horrible happens to them if they are sent home,' Mr Davies said.
'Personally I would have thought that would be a bonus rather than a reason for not sending them back.

Ond a bod yn deg efo David mae yna rhai mathau o drais nad yw yn eu hoffi - yn arbennig felly trais sydd 'wedi ei fewnforio' gan dramorwyr:

There do seem to be some people in some communities who don't respect women's rights at all, and who... without necessarily saying that this is the case on this occasion, who have imported into this country barbaric and medieval views about women.

Setliad cynghorau sir Cymru

2011-10-18T19:59:00.001+01:00

Diolch i Plaid Wrecsam am dynnu ein sylw at setliad awdurdodau lleol Cymru ar gyfer y flwyddyn nesaf.

Y polau piniwn a Chymru

2011-10-18T19:18:00.002+01:00

Diolch i Mabon ap Gwynfor am dynnu fy sylw at yr erthygl yma yn newsnetscotland.com.

Pwynt yr erthygl ydi bod cryn dystiolaeth polio bod yr SNP yn gwneud yn dda ar lefel San Steffan yn ogystal ag ar lefel Senedd yr Alban, er mai ychydig iawn o bolio penodol Albanaidd sydd wedi ei wneud yn ddiweddar. Daw'r dystiolaeth honno o is setiau polio Prydeinig YouGov. Gan amlaf 'dydi hi ddim yn syniad da i gymryd llawer o sylw o is setiau data polio oherwydd nad ydi'r niferoedd ynddynt ddigon uchel i fod yn ystadegol ddibynadwy.

'Dydi hyn ddim yn atal pobl rhag gwneud hynny fodd bynnag. Mi fydd rhai ohonoch yn cofio bod Paul Williams yn ei flog The Druid yn gwneud defnydd mynych o is setiau i wneud rhyw bwynt gwleidyddol neu'i gilydd.

Ta waeth, mae'r erthygl yn gywir i awgrymu bod tystiolaeth cyffelyb gan is set ar ol is set o ddata yn ddibynadwy. Mae'n anhebygol iawn y byddai patrwm yn cael ei amlygu dro ar ol tro - oni bai bod sylwedd i'r patrwm hwnnw - hyd yn oed lle mae'r data yn gymharol fach.

Serch hynny mae'r stori yn codi pwyntiau digon diddorol ynglyn a pholio fodd bynnag. Er enghraifft mae'r rhan fwyaf o ddigon o bolau yn cymryd sampl o tua 1,000 - hyd yn oed os ydyw'n ceisio darganfod barn pobl mewn gwlad enfawr fel yr UDA. Mae yna reswm am hyn - mae'r margin of error (y posibilrwydd o gamgymeriad) gyda sampl o 1.000 yn + / -3%. Byddai sampl o 500 efo margin of error o 4%, tra byddai'n rhaid cael hyd at 6,000 i ddod a'r moe i lawr i 1%. Mae sampl o 1,000 felly yn cynnig cywirdeb rhesymol heb i'r cwmni polio orfod mynd i'r gost enfawr o bolio 6,000 o bobl i gael canlyniadau ychydig yn gywirach.

Y broblem efo hyn ydi bod defnyddio is setiau i gael canlyniadau Cymreig neu Albanaidd yn ffordd hynod wallus I ddod i gasgliadau ynglyn a barn pobl yn y gwledydd hynny.. Tua 50 o bobl a geir mewn is set Cymreig (5% o'r boblogaeth), ac 80 mewn is set Albanaidd. Mae'r moe ar y ffigyrau hyn yn 14% a 11%, sy'n llawer, llawer rhy uchel i fod o ddefnydd ymarferol i neb.

A dyna ydi'r broblem efo polio Prydeinig yng nghyd destun Cymru a'r Alban - 'does yna ddim digon o bobl yn cael eu polio i wneud y ffigyrau yn ystyrlon - oni bai bod yr un patrwm yn cael ei ddangos dro ar ol tro ar ol tro. Felly mae polio Prydeinig yn rhoi darlun gweddol gywir o'r hyn sy'n digwydd yn Lloegr, ond mae'n rhoi darlun llai cywir o lawer o'r hyn sy'n digwydd yn systemau pedair plaid y ddwy wlad Geltaidd.

Yr ateb fyddai cael polio rheolaidd penodol i Gymru a'r Alban - ond 'does yna neb eisiau talu am bolau felly a ninnau ymhell o unrhyw etholiadau pwysig. Felly yn achos Cymru o leiaf rydym fwy neu lai yn y tywyllwch ynglyn a barn pobl y wlad ynglyn a'r pleidiau gwleidyddol Cymreig - yr unig beth sydd gennym i roi awgrym o hynny i ni ydi'r ychydig is etholiadau cyngor sy'n cael eu cynnal pob hyn a hyn.

Hobi newydd David Davies

2011-10-17T21:38:00.001+01:00

Diolch i flog ITV Cymru am ein darparu efo lluniau cofiadwy o aelod seneddol Mynwy, Mr David Davies yn mwynhau ei hobi diweddaraf - reslo.

Mae'n dda gweld bod yr hogyn wedi dod o hyd i ffordd weddol ddi niwed o dynnu sylw ato fo'i hun o'r diwedd.

Pol diweddaraf Populus

2011-10-17T21:26:00.000+01:00

Mae'r pol (Prydeinig) diweddaraf gan Populus yn awgrymu mai sefyllfa'r pleidiau \prydeinig ar hyn o bryd ydi Llafur 41%, Toriaid 33% a'r Lib Dems 8%.

Pe gwireddid y pol hwnnw mewn etholiad go iawn byddai'r Lib Dems yn colli Brycheiniog a Maesyfed a Chanol Caerdydd, gan adael Mark Williams yn ymladd i ddal Ceredigion. Pe byddai'n cael ei ethol byddai'n eithaf unig - 14 aelod Lib Dem yn unig fyddai'n cael eu dychwelyd - o gymharu a 57 ar hyn o bryd.

Cheryl i ddwyn grymoedd oddi wrth y Cynulliad

2011-10-13T19:22:00.001+01:00

Mae'r ffaith na lwyddodd Cheryl Gillan i'w chael ei hun i wadu y gallai'r llywodraeth gymryd grym oddi wrth y Cynulliad yn dilyn adroddiad y Comisiwn Silk yn dweud mwy am Cheryl Gillan ac agweddau gwaelodol y Toriaid tuag at ddatganoli na dim arall.

Mae Gillan wedi gwneud cyfres o ddatganiadau ers dod yn ysgrifennydd gwladol sy'n awgrymu nad oes ganddi fawr o glem am wleidyddiaeth Cymru. Yn wir daeth yn amlwg nad oedd yn gwybod pwy ydi Prif Weinidog Cymru yn ystod ymgyrch etholiadol 2010.

'Dwi'n siwr y byddai llawer o Doriaid yn hoffi cymryd grym yn ol oddi wrth y Cynulliad, ac mae'n bosibl bod Gillan yn eu plith. Ond y realiti ydi nad ydi hi'n wleidyddol bosibl i blaid sydd a chefnogaeth leiafrifol yng Nghymru godi dau fys ar ganlyniadau refferendwm 1997 a 2011. Byddai hynny'n wir ar yr amser gorau, ond mae'r syniad yn gwbl chwerthinllyd pan maent mewn clymblaid yn San Steffan efo'r Lib Dems, a phan fyddai ymgais o'r fath yn creu hollt rhwng y Blaid Doriaidd yn San Steffan a Bae Caerdydd.

Arlywyddiaeth Iwerddon 2 - Michael D. Higgins

2011-10-13T18:31:00.000+01:00

Michael D Higgins fydd yn ol pob tebyg yn ennill yr etholiad. Mae'n wleidydd sydd a phob math o ddiddordebau mewn achosion tramor - roedd yn gefnogwr brwd i'r Sandanistas yn Nicaragua, a'r Palistiniaid er enghraifft. Yn bwysicach roedd hefyd yn gyfrifol am ddatblygiadau pwysig yn y Weriniaeth ei hun. Yn ystod ei gyfnod fel gweinidog diwylliant y diddymwyd yr enwog Section 31 o'r Ddeddf Cyfathrebu, a dyna pryd y sefydlwyd TG4 - y sianel cyfrwch Gwyddelig a'r Bwrdd Ffilmiau Gwyddelig.

O'r saith sy'n sefyll, Higgins ydi'r mwyaf gwleidyddol sefydliadol, a fo fydd dewis y prif lif gwleidyddol yn y wlad. Mae'r ffaith iddo geisio sefyll yn ol yn 2004, ond i'w blaid ei atal rhag gwneud hynny yn cyfrannu at ymdeimlad bod Michael D yn credu mai fo ydi perchenog naturiol yr arlywyddiaeth. Beth bynnag - dyma i chi fideo neu ddwy dychanol (gobeithio) i'w mwynhau.

Sut y gallai'r Toriaid atal llywodraethau mwyafrifol Llafur yn y dyfodol

2011-10-12T18:52:00.001+01:00

Mae gen i ofn na alla i gytuno efo sylwadau Roger Scully yn sgil cyhoeddi astudiaeth Sefydliad Gwleidyddiaeth Cymru ym Mhrifysgol Aberystwyth a'r Ganolfan Llywodraethiant Cymru.

Pwynt Roger ydi bod pob dim yn milwrio o blaid Llafur ym mis Mai, ac y dylai fod yn fater o ofid iddynt na chafwyd mwyafrif llwyr o dan amgylchiadau felly. 'Rwan mi hoffwn i gredu bod Roger yn gywir - ond mae gen i ofn nad ydyw. Mi fyddai Llafur efo mymryn o lwc wedi gallu sicrhau mwyafrif llwyr ym mis Mai. Er enghraifft roedd Llafur o fewn 8% neu lai i'r Toriaid mewn tair etholaeth - Preseli Penfro, Gorllewin Caerfyrddin / De Penfro ac Aberconwy. Byddai ennill Aberconwy, neu y ddwy sedd Sir Benfro wedi rhoi mwyafrif llwyr i Lafur. Yn ychwanegol at hynny mae'r blaid wedi ennill holl seddi eraill y Toriaid yn y gorffennol cymharol agos.

Yn bwysicach mae dadansoddiad Roger yn anwybyddu hanes etholiadol Cymru. Er bod datganoli yn brofiad cymharol newydd i ni, mae yna hen hanes o Lafur yn adeiladu cefnogaeth yn gyson a thros amser yng Nghymru - ar pob lefel - pan mae'r Toriaid yn rheoli yn Llundain. Mae'r 42% o'r bleidlais a gafodd Llafur yn etholiadau eleni ar yr ochr isel - fel rheol (mewn etholiadau San Steffan) mae Llafur yn cael rhwng 45% a 55% pan mae'r Toriaid mewn grym ar y lefel honno - hen ddigon i gael mwyafrif llwyr mewn etholiadau Cynulliad. Rwan 'dwi'n deall nad ydi etholiadau Cynulliad a rhai San Steffan yr un peth, ond 'dwi'n meddwl bod yna batrwm clir sy'n dangos bod llywodraethau Toriaidd - yn arbennig rhai sy'n parhau am gyfnodau sylweddol - yn llesol i Lafur yng Nghymru. 'Dydi llywodraeth fwyafrifol Llafur yn y dyfodol ddim yn rhywbeth y gellir ei ddiystyru o bell ffordd os ydi'r Toriaid yn parhau mewn grym yn Llundain.

Mae'r rhesymau am hyn yn weddol eglur - mae llywodraethau Toriaidd yn tueddu i docio ar wariant cyhoeddus, mae cyfradd gweddol uchel o boblogaeth Cymru yn ddibynol mewn rhyw ffordd neu'i gilydd ar wariant cyhoeddus. Felly mae'n naturiol iddynt droi at blaid sy'n dweud ei bod am gynyddu gwariant cyhoeddus, a sydd a gobaith realistig o gael eu hethol.

Mae lled hegenomi Llafur yng Nghymru wedi ei adeiladu ar yr amgylchiadau hyn, ac mae o fewn gallu'r llywodraeth Doriaidd i chwalu'r seiliau hynny. Os ydi pwerau trethu yn cael eu datganoli i Gaerdydd bydd perthynas yn cael ei sefydlu rhwng gwariant cyhoeddus yng Nghymru a lefelau trethiant yng Nghymru. Neu i edrych ar bethau mewn ffordd arall, bydd cost i wireddu addewidion Llafur. Bydd yn ddiddorol gweld tros y blynyddoedd nesaf os bydd greddf wrth ddatganoli'r Toriaid yn eu hatal rhag cymryd y cam a fyddai'n gwneud y mwyaf posibl o niwed i'r Blaid Lafur yng Nghymru - datganoli pwerau trethu.

Mwy o lwyddiant rhyngwladol i Gymru!

2011-10-11T07:34:00.002+01:00

Ond 'tydi hi'n amser dy i fod yn Gymro dywedwch?

I ddechrau dyna'r llwyddiant (cymharol) yng Nghwpan y Byd yn Seland Newydd, ac rwan mae Golwg wedi dod ar draws y newyddion gwirioneddol gynhyrfus bod trelar o Gymru am fod yn dilyn rhywun o'r enw Rihanna o gwmpas Ewrop.

Am amser gwych i fod yn fyw - 'does yna ddim pendraw i'r rhesymau sydd ar gael i fod yn falch o fod y Gymro.

Arlywyddiaeth Iwerddon - David Norris

2011-10-10T20:14:00.004+01:00

Gan bod Blogmenai yn cael ychydig o hwyl o bryd i'w gilydd yn trafod gwleidyddiaeth Iwerddon, hwyrach y dylid cael golwg achlysurol ar yr ymgeiswyr am yr arlywyddiaeth. Bydd etholiad arlywyddol yn cael ei chynnal yn y Weriniaeth ar ddydd Iau, Hydref 28.

Mi wnawn ni ddechrau efo David Norris - ymgeisydd sydd wedi nodweddau ei hun trwy ymgyrchu tros hawliau sifil a hawliau hoyw tros gyfnod maith.

Ers mis Mehefin mae wedi rhoi ei enw ymlaen am yr etholiad, a'i dynnu yn ol a'i roi ymlaen unwaith eto. Fel y gwelwch o'r fideo mae ganddo'r holl urddas y byddai dyn yn dymuno ei weld mewn arlywydd.

Cais bach i ddarllenwyr Blogmenai

2011-10-09T22:28:00.002+01:00

Efallai fy mod yn pregethu i berson yma, ond mae'r adroddiad ar wefan y Bib bod y defnydd o'r gwasanaethau Cymraeg sy'n cael eu cynnig gan gwmniau mawr yn isel iawn yn siomedig. Roedd y Bib wedi holi nifer o gwmniau - Tesco, Nat West, Nwy Cymru, HSBC ac ati ynglyn a faint o ddefnydd a wnaed o'u gwasanaethau, ac roedd y canlyniadau yn ddi eithriad yn siomedig, er nad ydi pob cwmni yn coledu'r wybodaeth.

Mae'r ffaith bod y ganran sy'n defnyddio'r gwasanaethau yn llawer is na'r ganran sy'n siarad Cymraeg yn awgrymu bod Nat West a Tesco yn fwy goleuedig ynglyn a hawliau ieithyddol yng Nghymru nag ydi'r Cymry Cymraeg eu hunain - ac mae hynny yn fater o gywilydd i ni fel grwp ieithyddol.

Felly bois - os oes 'na wasanaethau dwyieithog ar gael, gwnewch ddefnydd ohonyn nhw wir Dduw.

Penderfyniad gwariant doeth arall o Wlad Groeg.

2011-10-08T22:59:00.002+01:00

Gyda Gwlad Groeg yn ymylu at ddod a'r Undeb Ewropiaidd i'w liniau oherwydd eu diffyg rheolaeth ariannol, byddai dyn yn disgwyl y byddant wedi dysgu gwers fach.

Ond na - ymddengys eu bod newydd archebu 400 o danciau gan yr UDA.

Mapio hunaniaeth

2011-10-07T19:35:00.002+01:00

Diolch i Dafydd Trystan am drydar am y wefan ddiddorol yma sy'n rhoi cyfle i bobl ddiffinio eu hunaniaeth cenedlaethol, ac yn mapio'r canlyniadau. Mae canlyniadau ymarferiad yn awgrymu mai ffenomena Seisnig ydi hunaniaeth Brydeinig bellach i raddau helaeth.

Mae'r canfyddiad hwnnw yn cael ei gefnogi gan ddata pellach sydd wedi ymddangos ar Datablog y Guardian yn ddiweddar.

Cynlluniau Alun Puw ar gyfer Gogledd Cymru

2011-10-07T18:20:00.000+01:00

Mae'n anodd gwybod beth i'w wneud o syniad cwbl boncyrs Alun Puw i gael un cyngor ar gyfer y cwbl o Ogledd Cymru. Petai'r syniad yn cael ei wireddu y cyngor yma fyddai'r trydydd mwyaf poblog trwy'r DU (ar ol Birmingham a Leeds) gyda chyfanswm o 650,000 o bobl. 'Dwi'n amcangyfrif y byddai arwynebedd y sir newydd tua phymtheg gwaith arwynebedd Birmingham.

'Tegwch' Tori

2011-10-05T19:30:00.003+01:00

Fydda i ddim yn gwrando ar Taro'r Post yn aml, ond gan fy mod ar streic heddiw mi es i Landudno, a chlywed diwedd y rhaglen ar y radio yn y car. Roedd Guto Bebb wrthi'n mynnu cael gwybod faint o athrawon sydd ar gyflog cyfartalog ei etholaeth - tua £23,000 mae'n ymddangos.

Rwan mae'n anodd gweld yn iawn beth sydd gan Guto - mae'n eithaf amlwg i'r ynfytyn gwirionaf bod cyflog cyfartalog grwp graddedig proffesiynol sydd a mwyafrif llethol ei aelodau yn gweithio'n llawn amser am fod yn sylweddol uwch na chyflog cyfartalog pawb mewn etholaeth dlawd yng Ngogledd Orllewin Cymru.

Yr hyn mae Guto yn ei wneud mae'n debyg ydi ceisio apelio at ymdeimlad o 'degwch' ymysg y gwrandawyr - ond Tori ydi Guto, ac mae tegwch Tori yn beth dethol iawn. Er enghraifft mae Guto yn credu y dylai'r sawl sydd ar gyflogau cyfartalog yn ei etholaeth dalu treth incwm ar yr un raddfa a fo ei hun sy'n ennill tair gwaith cymaint a nhw, y criw o filiwnyddion sy'n hel o gwmpas y bwrdd cabinet pob wythnos a Richard Branson a Lakshmi Mittal a'u tebyg.

Mae hefyd yn drawiadol mai mewn cyfnod o doriadau bod y llywodraeth Doriaidd yn dod o hyd i bres i rewi trethi'r cyngor yn Lloegr, ac yn blagardio y dylai'r Cynulliad wneud yr un peth yng Nghymru. Mae toriadau o'r fath o fwy o les i bobl sy'n byw mewn tai cymharol ddrud - fel aelodau seneddol Toriaidd er enghraifft - nag ydyw i bobl sydd ar gyflogau cyfartalog mewn ardaloedd fel Aberconwy.

Gan mai'r banciau sydd wedi ein cael ni yn y twll y cawn ein hunain ynddo - a gan bod Guto mor hoff o 'degwch', byddai dyn yn disgwyl y byddai'n galw am ddeddfu er mwyn ei gwneud yn anodd i'r banciau wneud taliadau enfawr i'w huchel swyddogion. Ond fedra i ddim dod ar draws unrhyw alwad ganddo am hynny.

Ond dyna fo - dyna beth ydi tegwch Tori - defnyddio 'tegwch' fel dadl i leihau'r hyn sydd ar gael i filiynau o bobl yn y gweithlu, tra'n sicrhau nad oes yna unrhyw dramgwydd i'r eisoes gyfoethog fynd hyd yn oed yn gyfoethocach.